Кәсіпорынның міндеттемелерін басқарудың теориялық негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Кәсіпорынның міндеттемелерін басқарудың теориялық негіздері
1.1 Міндеттемелер туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Ұйым қызметінің экономикалық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ..7

2 Міндеттемелер түрлері және олардың есебі
2.1 Ағымдағы міндеттеменің түрлері: қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.2 Салықтар бойынша міндеттемелер, басқа да міндетті және ерікті төлемдер бойынша міндеттемелер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.3 Қысқа мерзімді кредиторлық берешектер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ...46
2.4 Қысқа мерзімді бағалау міндеттемелер мен өзге қысқа мерзімді міндеттемелер есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54
2.5 Кейінге қалдырылған табыс салығы және сонымен байланысты есеп айырысулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

3 Міндеттемелерді талдау
3.1 Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелердің құрылымын, динамикасын және қаржылық жағдайында талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62
3.2 Кәсіпорынның активері негізінде қаржылық тұрақтылығын анықтау ... ...65

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .72

Глоссарий ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...74

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .75
Экономикалық жүйені тиімді басқару мен шешім қабылдау процесіне қажетті ақпараттар қалыптастырушы бухгалтерлік есеп жүйесі болып табылады. Салалық "нұсқау- ережелер" және "жоғарыдан" келетін әдістемелер негізінде, сондай-ақ мемлекет тарапынан күштеп бақылау қою мақсатымен қалыптасқан консервативтік бағыттағы бухгалтерлік есеп бұл күндері қайта құру, реформалау және халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына сай әрі қарай жетілдіру мақсатына түсті. Бухгалтерлік есеп, бұдан туындайтын қаржылық қорытынды есеп нарықтық қатынастардың негізі болып табылатынына кәсіпкер, бизнесмендер мен меншік иелерінің және ұйымдарды басқарушылардың көзі жетті.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәні мен маңызын түсінбей тұрып, ұйымдар қызметін басқару мен ұйымдастыру жөнінде шешім қабылдау мүмкін емес. Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер құрып, салыстырмалы талдау ісін күнделікті экономикалық өмірге қосу мақсатымен әртүрлі үлгідегі модельдер жасау керектігі туындайды. Бухгалтерлік есеп өрісіндегі көрсеткіштер жүйесін қалыптастырып, бұл үрдісті дұрыс ұйымдастырудың басты мақсаты - сыртқы пайдаланушылар мен кәсіпорын басшыларын арнайы ақпараттармен қамтамасыз ету. Қаржылық есеп негізінде, акционерлер, инвесторлар, кредиторлар өндірістің табыстылығын анықтап, ақша-қаражаттарын салу тиімді ме деген сұраққа жауап іздейді. Осы ақпарат негізінде де аудиторлар мен салық қызметінің органдары есепке алынған тапсырыстардың, пайда мен шығындардың сенімділігін, салықтарды аударудың дұрыстығын бағалайды.
Акционерлер, инвесторларға кәсіпорынның қаржылық капиталы қаншалықты тиімді, әрі пайдалы қолданатынын, ұйымға жаңа инвестициялар қажет пе немесе олардың көлемін азайту керек пе, фирма табысты болып қала ала ма және қандай жағдайларда екенін білу маңызды.
Несие берушілерді ұйымға қарыз қажет пе және бұл үшін уақытылы пайыздық төлемдер төлеп, уақытысында қарызын жаба ала ма деген сұрақтар қызықтырады.
Сатып алушылар мен басқадай тұтынушылар кәсіпорынның шаруашылық қызметінің нақты жағдайына сәйкес келе ме, тауарлардың бағасы қаншалықты негізделген және кесімді уақыт аралығында берілген кепілдік пен одан кейін де қызмет көрсетуді қамтамасыз ете ала ма екенін білгісі келеді.
Нарықтық экономика жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектілер арасында есеп айырысулардың көптеген әдістері кездеседі, соның ішінде қаржылық және өндірістік құралдар. Сатып алушылар мен жабдықтаушылар арасында төлем қолма-қол және қолма-қолсыз нысанда, сонымен қатар тауарлармен, жүмыстармен, қызметтермен айырбас жолымен (баспа-бас айырбас) жүргізілуі мүмкін.
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 27.12.2009 жыл, №268-ХІІ1, (өзгертулер мен толықтырулар);
2. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» заңы, 28.02.2007жыл, №234;
3. Қазақстан Республикасының Заңы. "Аудиторлық қызмет туралы" ҚР Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы // Заң газеті, 2001.15.01 (2009 жылғы өзгертулер мен толықтырулар)
4. "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру туралы" Қазақстан Республикасының Заңы. 2008 ж. (өзгертулер мен толықтырулар енгізілген)
5. Қазақстан Республикасының Салық Кодексі.10.12.2008 ж.
6. Қазақстан Республикасының жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы заңы, 22.04.1998жыл, №200-1 ҚРЗ/ «Казахстанкая правда 30.04.1998жыл;
7. Қазақстан Республикасының зейнетақы аударымдары туралы заңы, 20.06.1997жыл,№ 136-1, (24.12.2008жылға өзгертулер мен толықтырулар);
8. Қаржылық есептіліктіктің ұлттық стандарттары (Кр¥С); Ю.Қаржылық есептіліктіктің халықаралық стандарттары (ҚЕХС)
9. Әбдіманапов Ә. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының негізгі принциптері // Бухгалтерлік есеп және аудит. - 2001. - № 5.
10. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2003 г.). - А.: Ержанов и К, 2003.
11. Ержанов М.С., Даулетбеков Г.Б. и др. Аудит-1: Учебник. - Алматы, 2005.
12. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп. - А.: Қазақ университеті, 2005.
13. Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. - Алматы, 2001
14. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С. К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие. - Алматы: "Қаржы-қаражат", 1998.
15. Дюсембаева К.Ш. Теория аудита / Под ред. В.К. Радостовца. Учебник. - Алматы: Экономика, 1995.
16. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. - Алматы - 2004.
17. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. 3-е изд. перераб. и доп. - Алматы: Центраудит-Казахстан, 2002.
18. Радостовец В.К., Тасмаганбетов Т.А., Абленов Д.О. и др. Организация финансового учета: Уч. пос. - Алматы: Экономика, 1997.
19. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі бухгалтерлік есеп: Оқулық. Жалпы ред. басқарған Н.Қ. Мамыров. - Алматы: Экономика, 2005.
20.Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. 3-е изд. перераб. и доп. - М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
21. Дүйсембаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж.Г. "Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау". - Алматы: 2001.
        
        Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………………..3
1 Кәсіпорынның міндеттемелерін басқарудың теориялық негіздері
1.1 Міндеттемелер ... ... Ұйым ... ... ... ... Міндеттемелер түрлері және олардың есебі
2.1 Ағымдағы міндеттеменің түрлері: қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер
есебі………………………………………………………………………………….19
2.2 ... ... ... ... да ... және ... бойынша міндеттемелер есебі……………………………………………………..30
2.3 Қысқа мерзімді кредиторлық берешектер есебі……………………………..46
2.4 Қысқа мерзімді бағалау міндеттемелер мен өзге қысқа мерзімді
міндеттемелер есебі………………………………………………………………...54
2.5 Кейінге қалдырылған ... ... және ... ... ... Міндеттемелерді талдау
3.1 Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелердің құрылымын, динамикасын және
қаржылық жағдайында талдау………………………………………..……62
3.2 Кәсіпорынның активері негізінде ... ... ... ... ... басқару мен шешім қабылдау процесіне қажетті
ақпараттар қалыптастырушы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... және "жоғарыдан" келетін әдістемелер негізінде, сондай-
ақ ... ... ... ... қою ... ... ... бухгалтерлік есеп бұл күндері ... ... және ... ... есеп ... сай әрі қарай
жетілдіру мақсатына түсті. Бухгалтерлік ... ... ... ... есеп ... ... ... болып табылатынына кәсіпкер,
бизнесмендер мен меншік иелерінің және ... ... ... есепке тән негізгі принциптердің мәні мен маңызын түсінбей
тұрып, ұйымдар қызметін басқару мен ұйымдастыру жөнінде ... ... ... Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер
құрып, салыстырмалы талдау ісін ... ... ... ... ... ... модельдер жасау керектігі туындайды.
Бухгалтерлік есеп өрісіндегі көрсеткіштер ... ... ... ... ... басты мақсаты - сыртқы ... ... ... ... ... ... ету. Қаржылық есеп
негізінде, акционерлер, инвесторлар, кредиторлар өндірістің табыстылығын
анықтап, ақша-қаражаттарын салу тиімді ме ... ... ... ... ... негізінде де аудиторлар мен салық қызметінің органдары есепке
алынған ... ... мен ... ... ... ... ... инвесторларға кәсіпорынның қаржылық капиталы қаншалықты
тиімді, әрі пайдалы қолданатынын, ұйымға жаңа инвестициялар ... пе ... ... ... ... пе, ... ... болып қала ала ма және
қандай жағдайларда ... білу ... ... ... қарыз қажет пе және бұл үшін уақытылы ... ... ... ... жаба ала ма ... ... ... алушылар мен басқадай тұтынушылар кәсіпорынның шаруашылық
қызметінің нақты жағдайына ... келе ме, ... ... ... және ... уақыт аралығында берілген кепілдік пен одан ... ... ... ... ете ала ма ... ... ... экономика жағдайында шаруашылық жүргізуші ... есеп ... ... ... ... ... ішінде
қаржылық және өндірістік құралдар. Сатып алушылар мен жабдықтаушылар
арасында ... ... және ... ... сонымен қатар
тауарлармен, жүмыстармен, қызметтермен айырбас жолымен (баспа-бас айырбас)
жүргізілуі мүмкін.
Тауарлар, қызметтер мен ... үшін есеп ... ... ... ... кредиторлық берешектердің пайда болуына әкеліп соғады.
Сонымен ... ... ... ... бір ... ... ... дейін өтелмеуі мүмкін. Мұндай жағдайда ... ... ... мүмкін. Өзара сынақ қолданылған жағдайда бірнеше ... ... ... ... ... мен ... орны жабылады,
қарыздар үшінші түлғаға ауыстырылады, қарыздың орнын толтыруды талап етуге
қүқығы пайда болады, әр ... ... ... кредиторлық қарыздар
есептен шығарылады және т.б.
Осындай жағдайларда Қазақстан Республикасының бюджетіне ... ... ... мен ... ... ... бағалауда
бухгалтерлік есептің маңызы өте зор.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... және басқа да ... ... ... көбінесе бухгалтерияның айқын реттелген және нақты
жұмыстарына байланысты болады.
Берілген дипломдық жүмыста мен « Кредиторлық берешектер ... ... ... ... ... ... ... қызметте тек озінің ғана емес, сонымен қатар сырттан
тартылған ... ... ақша ... ... олар - ... ссудалар, қаржылық көмек, субординалды қарыз және т.с.с. Бұл
қарыздардың ... ... ... ... - ... қаржылық
тұрақтылығына үлкен әсерін тигізеді. Ұйым қызметінің қажетті шарты-
шаруашылық ... ... ... ... олар ... ... ... мен қызметтердің көрсетілу процесінің
үзілмеуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық ... ... ... ... Ол ... ... бір ұйым – тауарлы материалдық
құндылықтарды, жұмыстар мен қызметтерді жабдықтаушы, ал ... үйым - ... ... ... ... мен ... алушылар арасындағы есеп
айырысулардың айқын ұымдастырылуы - айналым ... ... ... ақша қаражаттарының уақтылы түсуіне үлкен әсерін тигізеді.
Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес жеке және ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан салықтық міндеттемелердің есебінің айқын
және нақты жүргізілуі - мемлекеттік ... бар іс ... ... ... ... - Міндеттемелердің бухгалтерлік есебін оқып,
үйрену арқылы төмендегі міндеттерді орындау:
– Міндеттемелердің түсінігін ашу;
– Қарыз есебінің тәртібі;
– Жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп ... ... ... ... ... ... ... есептеу ерекшеліктері;
– «ҚТЖ ҰК «АҚ ... жол ... -ның ... есебін талдау.
Дипломдық жұмыстың мақсатына жету үшін міндеттері:
Зерттеліп отырған ұйым - «ҚТЖ ҰК «Бейнеу жол дистанциясы» -ның ... ... ... ... ... мен мердігерлері арасындағы кұжаттарын
зерттеу, жасалған келісім-шарттарын оқып, үйрену;
... ... ... ... ... Сырттан тартылған активтер есебінің ерекшеліктерін қарастыру;
– Кәсіпорынның қызметкерлер алдындағы міндеттемелерінің түсінігін ашу;
– Ағымдағы міндеттемелер есебін жетілдіру жолдарын қарастыру.
Зерттеу объектісі- «ҚТЖ ҰК ... жол ... » АҚ (ары ... « ... ... ...... және 3 бөлімнен, қорытынды,
пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады. Диплом жұмысының құрылымы -
– Бірінші ... ... ... ... ... зерттеліп
отырған кәсіпорынның технико-экономикалық көрсеткіштері мен есеп
саясаты жазылған;
– Екінші бөлімде міндеттемелердің ... ... ... және ... ... ... ... Үшінші бөлімде АҚ - дағы ағымдағы міндеттемелердің ... ... ... ... ... жазу ... алған
білімдерді, жинаған мәліметтерді жинақтап, қорытындылай келе, ағымдағы
міндеттемелердің есебін жүргізуде кездесетін кемшіліктердің зерделеп,
шешу жолдарын қарастырып, ... ... ... ... барысында
осы сұрақтарды зерттеушілер мен ғалымдардың көзқарастары, ... ... ... ... ... ... басқарудың теориялық негіздері
1.1 Міндеттемелер туралы түсінік
Ұйым өз қызметін ... ... үшін ... ... ... мүмкіндік
беретін экономикалық ресурстардың нақты көлеміне ие ... ... ... бір ... ... меншік иелері ұсынады. Осы салынған
материалдық және материалдық емес құралдарының, ақша ... ... ... ... деп ... Ресурстардың басқа бөлігін меншік иесі
болып табылмайтын тұлғалардың ... ... ... ... ... ... жеткізушілер), заңды немесе ... ... ... ... алуы ... ... капитал
ретінде кәсіпорынның заңды немесе жеке тұлғалар алдындағы ... яғни ... ... алынған экономикалық ресурстардың немесе
оның ақшалай баламасын (келісім шартқа сәйкес), сонымен қатар сыйақыларын
(келісім-шартта қаралған жағдайда) ... ... ... туралы
міндеттеме саналады. Осыған сәйкес, Активтер = ... ... ... деп - мақсатты шараларды қаржыландыру үшін заңды және жеке
тұлғалардан, ірі компаниялардан алынған қарыздарды осы кәсіпорынның ... ... ... ... беру жөніндегі алған міндеттемесін айтады.
Алынған міндеттемелердің барлығы да осы ... ... ... ... Міндеттемелер алу нәтижесінде ұйымдардың активті қаражаттары
көбейеді. Яғни ол - ... ... жақ , ... ... жаққа ақша мен
мүліктерді қандай сомада қайтаратындығы жөніндегі операциялар. Міндеттемеге
алынған негізгі сомаларға қосымша міндеттемелер үшін ... ... ... Мұның нәтижесінде міндеттеме алушы жақтардың табыс көлемі
азайтылады. Нарықтық қатынастар жағдайында берешек қарыз сомалар осы ұйым
қабылдаған міндеттемелерінің орындалмауының ... ... ... ... және ұзақ мерзімді болып бөлінеді.
Дипломдық жұмыстың мақсатына сай ағымдағы міндеттемелерді қарастырайық.
Ағымдағы міндеттемелерге кәсіпорынның қалыпты операциялық ... ... ... ... жасалғаннан кейін 12 айдың ішінде
төленетін (қайтарылатын) ... ... ... жатады. Ағымдағы
міндеттемелердің келесідей түрлері бар:
1. ... ... ... міндеттемелер – бір жылға ... ... ... ... ... емес ... ... зайымдар,
акцияларға есептелген және төленетін дивиденттік сомалар және ... ... бар ... ... есептелген табыстар, ұзақ мерзімді
қаржылық ... ... ... ... ... жалдау, зайымдар,
сондай-ақ осы топтағы топтарға ... ... ... ... міндеттемелердің есебі жүргізіледі.
2. Салықтар бойынша міндеттемелер – ... ... ... ... және төленетін жеке тұлғалардың табыс салығы, есептелген
және төленетін қосымша құн салығы, ... ... ... және ... ... құралдарының салығы, мүліктерге салынатын салық, басқалацй
салықтардың есебі жүргізіледі.
3. Міндетті және ... ... ... ... басқалай міндеттемелер
– ҚР-сы заңнамаларына сәйкес әлеуметтік сақтандыру жөнінде есептелген ... ... ... ... ... және ... ... басқалай міндетті төлемдер мысалға, жинақталған салықтық
жиылымдар, мемлекеттік баж, ... ... ... ... ... ... ... Кредиторлардың қысқа мерзімді қарыздары – өтеу ... бір ... ... ... мен ... ... еншілес,
қауымдастырылған және бірлескен ұйымдардың, филиалдар мен ... ... ... ... ... алынған
зайымдарға, вексельдерге, эмитенттелген құн.ды қағаздарға және басқаруды
сеніп тапсыруға есептелген сыйақылар бойынша алашақтардың қысқа ... ... ... Бағалаудағы қысқа мерзімді міндеттемелер – бір жылға дейінгі ... ... мен ... ... тән кепілді міндеттемелер, сот
талабының орындалуына, еңбеккерлерге сыйақы есептеуге, сондай-ақ басқалай
бағаланатын кепілді міндеттемелер қалыптастыру жөніндегі ... ... ... ... Қысқа мерзімді басқалай міндеттемелер – мына төмендегі операциялардың:
- қойылатын ... ... ... қызметтер, сондай-ақ
тапсырыс берушілердің тапсырысын бөлшектеп ... ... ... ... және ... басқалай қысқа мерзімді аванстар;
- ағымдағы айда алынып, келесі есепті айдың ... ... ... ... ... арналған топтардың (материалды және ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің
есебі жүргізіледі.
Жоғарыда аталған ағымдағы міндеттемелердің есебі келесі ... ... ... Ұйым ... ... ... ... зерттеп отырған кәсіпорын – «ҚТЖ ҰҚ» АҚ «Бейнеу жол ... ... ... 060101, Қазақстан Республикасы Маңғыстау
облысы, ... ... ... ... ... жеке балансы болады. Филиал өз қызметін ұйымдастыру және
жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... өз атауы, тауарлық белгісі және Қоғамның атауы бар ... және ... ... ... ... мерзімі
шектелмеген.
Қоғам қызметінің мәні:
1) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... темір жол ... ... ... ... және
жаңғыртылуын жүзеге асыру;
2) тасымалдау процессін басқару;
3) ... ... жол ... қызметтер көрсету;
4) теміржол көлігімен жүктердің, оның ішінде қауіпті ... ... ... ... ... құрамын, оның ішінде қауіпті ... үшін ... ... ... ... жүк ... алушылардың тасымалдауға деген сұраныс
қанағаттандыру, тасымалданатын жүктердің сақталуын және ... ... дер ... ... қамтамассыз ету;
7) маркетингтік қызмет;
8) әртүрлі көлік түрлерінің қатысуымен, тікелей және ... ... ... ... ... тасымалдау әлуетін барынша толық
пайдалану жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру;
10) ... ... ... және ... ... ... ... жолдың транзиттік-кепілдік
коридорларын қалыптастыру жөніндегі іс-шараларға қатысу;
11) сыртқы ... ... және ... ... ... ... өнімдерді, қызметтерді экспорттау (импорттау)
13) ақпаратты өңдеудің қорғалған техникалық құралдарын, ... ... ... ... ... ... ретке
келтіруді, пайдалануды, сақтауды, сервистік қызмет көрсетуді және жөндеуді
қоса алғанда, ... ... ... ... техникалық
қорғау жөніндегі қызмет;
14) қоғамның ... ... ... ... және ... жарнамалық қызметін жүзеге асыру үшін кітаптар, альбомдар,
журналдар, буклеттер, анықтамалар, ... ... ... жол ... ... бойынша ақпараттық қызметтер көрсету;
16) Қазақстан ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Филиал Филиалдың теңгерімінде болып есептелетін белгі беру, орталықтандыру
және бұғаттау, сымдық, ... және ... ... ... ... ... ... үзіліссіз жұмысын қымтамассыз ету
мақсатында құрылды.
Филиал қызметінің мәні:
1) ... ... ... ... ... беру ... ... сымдық және радиобайланыс құрылғыларын қызып ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету құрылғыларының қызметін арттыру бойынша шараларды
әзірлеу және жүзеге асыру;
3) қызмет көрсетілетін құрылғыларды жөндеумен ... ... ... қоршаған ортаны ластанудан және басқа да зиянды әсерлерден қорғау
болып табылады.
Филиалды жалпы басқаруды Қоғам жүзеге асырады және оның ... ... ... Ережені бекіту, оған өзгертулер мен толықтырулар
енгізу;
2) Филиал қызметінің негізгі бақыттарын ... ... ... ... мен есептерді бекіту;
3) Филиал директорымен, оның орынбасарымен, филиалдың ... бас ... жеке ... ... ... ... және бұзу;
4) филиалдың штаттық кестесін бекіту және құрылымын белгілеу;
5) тағайындалуы Қоғамның келісімі бойынша жүргізілетін ... ... ... ... ... – қаржылық қызметінің жоспарын бекіту;
7) Филиал қызметінің нәтижелері бойынша ... ... ... мен қорытындыларын бекіту. Филиалдың пайданы бөлу тәртібі мен
шығынды жабу тәртібін белгілеу;
8) Филиалдың ... ... ... ... сондай-ақ
оларды үлестіріп берудің тәртібін белгілеу;
9) Қазақстан Республикасының заңнамасы мен ... ... өзге ... ... ... ... ... директор жүзеге асырады.
Филиалдың директоры Филиалдың жұмысын ұйымдастырады және Қоғам ... ... оны ... ... ... ... орындау,
орындаушылық және еңбек тәртібінің жағдайы және осы Ережемен белгіленген
қызмет түрлерін Филиалдың жүзеге асыруы үшін ... ... ... ... ... ... ... Қоғам белгілеген өкілеттіктер
шенінде әрекет етеді;
2) Қоғам бекіткен жоспарларға сәйкес Филиалдың қызметіне басшылықты
жүзеге асырады;
3) Филиалға бекітіліп берілген қаражатқа ... ... ... иелік етеді;
4) Филиалдың барлық қызметкерлері үшін ... ... ... ... мен ... ... ... Филиалдың ағымдық шоттарын ашады;
6) лауазымдар номенклатурасына сәйкес Филиал қызметкерлерімен жеке
еңбек ... ... ... және ... ... ... нұсқаулықкәртәшкілерін бекітеді, Қазақстан
Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес оларға көтермелеу шараларын
және жазаларды қолданады;
7) белгіленген тәртіппен өзге де ... ие ... ... ... ... жүргізілетін Филиалдың қызметкерлерімен
жеке еңбек шартын бұзу туралы Филиалдың директорына орындалуы ... ... ... ... ... ... бар
Филиалдың директоры мен оның орынбасары өз құзірет шенінде шығыс ... қол ... ... ... және өзгеде мекемелермен Филиалдың
қызмет мәселелері бойынша хат-хабар алмасуына тек ... ... ... ... Қоғам басшылығының келісімі арқылы рұқсат
етіледі.
Филиал оған Қоғам бекітіп берген мөрлікке ... ... ... ... шаруашылық қызметтің барысында алынған ... ... ... ... ... ... емес
активтерден тұратын мүлікке ие болады.
Филиал ... ... ... мүлік Қоғамның меншігі болып
табылады.
Филиалдың қаржы-шаруашылық қызметін тексеруді Қоғамның ... ... ... ... жағдайда Қоғам тағайындайтын немесе
тартатын аудиторлық қызметтер жүзеге асырады.
Филиалдың қаржы-шаруашылық қызметіне ... ... ... ... ... олармен жасалған шарттар негізінде жүзеге асырылуы
мүмкін
Аудиторлар және ... ... ... ... ... ... ... өзге құжаттарды және ... ... ... ... етуге құқылы.
Аудиторлар және аудиторлық ұйымдар өздері жүргізген ... ... ... және ... ... ... етуі бойынша) жібереді.
Жоғарыда аталып өткендей, зерттеліп отырылған басқарманың бухгалтерлік
есебінің жүргізілуіне, сонымен ... ... ... және ... әрі толық бухгалтерлік есептілікті уахтылы
дайындауды бас бухгалтер жүзеге асырады.
Бухгалтердің міндетіне келесілер ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті
жүргізу бойынша нұсқаулық» ережелеріне сәйкес жүргізу.
– Бюджет бойынша қаражаттарды үнемді және дұрыс ... ... ... ... құндылықтардың түгендеуін жүргізу.
– Сметаны орындау ... ... ... ... жеке
тұлғалармен және ұйымдармен есептесуді уақытылы жүргізу.
– Ақша қаражатының сақтығын қамтамасыз ету.
– Негізгі құралдар, ... ақша ... және ... ... ... және ... орындалуын қамтамасыз
ету.
– Материалды ... ... ... жауапкершілігіндегі
құндылықтардың есебі мен сақтығы туралы нұсқаулық өткізу.
– Құжаттардың ... ... және ... ... ... тексеру.
– Бухгалтерлік есептілікті белгіленген уақытында әзірлеп,
құрастырып тапсыру.
... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік құжаттардың есеп ... ... және олар ... ... және тағы ... ... ... ету.
Мекеменің бас бухгалтері бухгалтерия ... ... ... ... ... олардың қызметтік міндеттерінің аясын бекітеді.
Басқармадағы бухгалтерлік есеп ... жүйе ... есеп ... ... ... ... 7.7. ... типтік конфигурациялар Қазақстан
Республикасының ағымдағы ... ... бас ... есебінен
қаржыландырылатын мекемелерге арналған стандартты методологияны жүзеге
асырады.
Конфигурация өзіне келесілерді қосады:
– Шоттар ... (бұл ... ... ... валюталық және
сандық есептердің типтік құрлымын құрайды);
– Валюталар анықтамасы (валюталық есепті жүргізген кезде);
... ... ... ... ... ... Бухгалтерлік проводкаларды автоматты түрде құрастыруға арналған
және алғашқы құжаттарды еңгізуге, сақтауға және басып шығаруға
арналған ... ... ... бір ... есеп ... жалпы параметрлеріне келдіру
үшін қолданатын константалар жиыны;
... есеп ... кез ... шот ... әр түрлі
разрезда және аналитикалық кез келген объект бойынша ... ... ... ... есептілік жинағы;
– Бухгалтерлік есептің нақты ... ... ... ... ... ... ... есепті автоматтандаратын құжаттар жиыны;
Құжаттардың бұл жиыны есептің маңызды бөлімдерін жүргізуге есептелген.
Олар:
– Касса бойынша ... ... Банк ... ... есебі;
– Тіркелген активтер есебі;
– Материалдар есебі;
– Өндіріске кеткен шығындар есебі;
– Өнімді шығару есебі;
– Жабдықтаушылармен, сатыпалушылармен ... ... ... ... ... ... есеп және ... төлеу есебі;
– Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу ... ... ... ... бюджеттік мекемелерге арналған
қаржыландыру жоспарын орындаудың бухгалтерлік есебінің шоттар жоспарына
сәйкес келеді. Шоттар жоспарында ... ... ... мен ... ... 1.С. 7.7. ... ... бір шоттар жоспары бар. Ол ... ... ... ... мекемелерінде қабылданған
негізгі шоттар жоспары.
1.С. 7.7. бағдарламасы бірегейленген–ІВМ персоналды компьютерлерде жұмыс
істеуге арналған. Осы ... ... оның ... ... ... үшін
компьютерге деген минималды талап келесідей болуы керек:
– Компьютердің операциондық жүйесі Microsoft Windows 98; Microsoft
Windows XP ... ... Pentium III және IV ... одан жаңа ... ... ... ... көлемі 128 мегабайт
– Қатты диск
– CD дисктардағы жинақтаушы
– Басып шығару құрылғылары
– VGA дисплей
Бұл бағдарлама ... ... ... ... есепті жүргізуге арналған.
Бұл бағдарламаның көмегімен аналитикалық және синтетикалық бухгалтерлік
есептің жүргізілуі, тоқсандық және ... ... ... ... және тағы ... экономикалық маңызы бар құжаттардың
құрастырылуы, толтырылуы, сақталуы және ... ... 1.С. 7.7. ... ... қатар есеп беруші тұлғалар
туралы, жеткізушілермен есеп ... ... және ... ... ... ... оперативті түрде алуға мүмкіншілік береді, сонымен ... ... ... негізгі құралдар бойынша, материалды қорлар
мен тауарлар бойынша есеп жүргізуге болады.
«ҚТЖ ҰҚ» АҚ ... жол ... ... 2009 ... ... мен атқарған жұмыстарының экономикалық көрсеткіштеріне тоқтала
кетсек ... ... ... отырып қысқаша төмендегідей қортындылауға
болады.
Кесте-1. «ҚТЖ ҰҚ» АҚ ... жол ... ... ... негізгі экономикалық көрсеткіштері, мың тенге
|Көрсеткіштер |2008 ... ... ... ... |
| | ... | |
| | | ... |% ... Өнім ... ... |883341 |1051199 |167858 |5,1 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... құны, |1203281 |1252489 |49208 |4,1  ... ... | | | | ... Жалпы табыс |-319940 |-201290 |-118650 |62,9 ... | | | | ... ... ... |10625,04 |39865,38 |29240,34 |375 ... ... ... мың | | | | ... | | | | ... ... ... |5599,54 |2912,33 ... |52 ... Қор қайтарымдылығы , |18,45 |2,56 |-15,89 |14 ... | | | | ... Қор ... тг. |303,57 |1139,01 |835,44 |375 ... ... ... |2,327 |0,865 |-1,46 |37 ... | | | | ... Өткізілген өнімнің |16,486 |8,132 |25,54 |49,32 ... (%) | | | | ... |38,37 |7,034 |-31,34 |18 ... | | | | ... қаржылық есептілік негізінде құрылған
Өткен жылға қарағанда есепті жылы 5,1 пайызға айналымнан түскен табыс
азайған, себебі кәсіпорын жоспарлаған шаруашылық ... ... ... әсер ... ... ... салық ұсталынатын табыс
мөлшері,табыс салығы және таза табыс көлемі кеміген.
Кәсіпорындағы активтер айналымдылығы 37 пайызға ... ... ... ... ... экономикалық дағдарыстың
себебінен деген пікір қалыптасып отыр.
Осы заманғы нарықтық экономика жағдайында ... ... әр ... ... ... болады. Елімізде көптеген типтегі
ұйымдардың әр қайсысы әр түрлі экономикалық ... тап ... ... типтегі ұйымдар саны аса көп. Осыған байланысты әр бір ұйым өзінің
алға қойған мақсат мүддесіне жету үшін өз ... тән: өнім ... ... ... ... құрылымы, қызмет көлемінің
түрі мен деңгейі, операциялар жүргізу, клиенттермен жұмыс істеудің тәртібі,
ақпараттарды өңдеу және тағы ... да ... ... ... ... да ... ... ерекшелігіне байланысты ұйымдарда ... ... ... мен ... ашып ... ... өздерінің есеп саясатын қалыптастыру барысында тәжірибедегі есеп
әдістері мен қорытынды есеп жасаудағы ережелердің ішіндегі ең тиімділерін
таңдап ... ... ... ... ... мен ... ... қолдану арқылы есеп мәліметтерін жинақтаудың ... ... ... ... ... ... жөніндегі
ақпараттарды зерделеу және ұйымдар қызметіндегі өзгерістер мен жағдайларды
дер ... білу ... ... есеп ... деп – ұйымдар шаруашылық қызметі өрісінің іс-
тәжірибесінде ... ... ... және ... ... есеп жүйесіне тән ішкі ережелер жиынтығын
айтамыз. Есеп саясатының ... ... ... ... ... мен ... нәтижесін сипаттауға арналған есеп әдістерін жақсы және
тиімді қолданудың жолдарын көрсетеді. Есеп ... ... ... ... ... қолданатын есеп принциптері, әдістер мен ережелер,
сондай ақ ұйымдардың шаруашылық қызметі мазмұнын тәжірибеде ашып ... ... ... ... ... ... ... «Бухгалтерлік есеп және қаржылық
есептілік» туралы заңында берілген анықтамаға ... есеп ... ол — жеке ... ... ... ... ... қажеттіліктері мен ерекшеліктеріне қарай бухгалтерлік есепті
жүргізу мен ... ... ... Республикасының «Бухгалтерлік
есеп және қаржылық ... ... ... ... ... ... ... есептің типтік шоттар жоспарына ... ... ... ... ... ... ... және
практиканың жиынтығын құрайды.
Ұйымның есеп саясатын екі топқа жіктейді:
Біріншісі – ... ішкі есеп ...... және ... ... ... есеп ... ажыратылады;
«ҚТЖ ҰҚ» АҚ «Бейнеу жол дистанциясы» филиалы есеп саясаты ... 28 ... 2007 ... ... ... есеп және
қаржылық есептілік туралы» Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Есеп саясатының
құрылуына негіз болып табылады:
Қаржылық есептіліктің ... ... және ... ... есеп және ... есептілік туралы» ҚР-ның заңы, №234-
III, 28.02.2007 ж.
«Қаржылық есептілікті беру» 30 Бухгалтерлік есеп стандарты, №14 ҚР-ның
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бөлім) №409-1, 13-бөлім «Меншік құқығын
алу», 1999 ж.
«Бюджетке төленетін салықтар мен басқа да міндетті төлемдер» ҚР-ның 2008
жылғы Кодексі
Есеп саясаты Уәкілетті ... ... ... ... Бұл
есеп саясатымен есеп жүргізудің негізгі ережелері мен бухгалтерлік есепті
жүргізудің тәсілдері анықталады. Есеп ... ... ... ... ... және аяқтаушылық қағидалары жатады.
Қазақстан Республикасындағы мекемелердің қаржы-шаруашылық қызметін
реттейтін басқа да заңдар, ... ... ... ... ... 1 ... 2009 ... бастап салықтық төлемдер мен есеп
айырысулар Қазақстан Республикасы Президентінің 10 ... 2008 ... күші бар ... ... ... және ... да міндетті төлемдер
туралы» Жарлығына және «Бюджетке салықтар және ... да ... ... ... Республикасының Салық Кодексіне сәйкес жүргізіледі.
«ҚТЖ ҰҚ» АҚ «Бейнеу жол дистанциясы» филиалы ... ... ... ... ... ... ... мекеменің қаржылық жағдайы,
ондағы өзгерістер және қызмет нәтижелері туралы ... және ... ... ету ... ... ... ... қағидаларға сәйкес жүргізіледі:
табыс болып – ол алынғанда, ал ... ...... ... ... ... кезеңі болып күнтізбелік жыл ... ... ... ... ... кезде кеткен қателердің
аңғарылған жағдайында, қателерді түзету сомасы келесі ... таза ... ... ... ескеріледі (балама тәсіл қолданылады). Мекеметің
қаржылық есептілігінің негізгі сапалық сипаттамасы болып түсініктілік,
орындылық, мәнділік, ... және ... ... ... ҚЕХС ... сәйкес жасалады және оның құрамына
төмендегілер кіреді:
– бухгалтерлік баланс;
– пайда және зиян туралы есеп;
– ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп;
... ... ... ... ... түсініктеме хат.
Қаржылық есептілік, оған аудиторлық және тексеруші ... ... ... ... қатысушысына ұсынылады.
Бухгалтерлік құжаттама бухгалтерлік есеп жүйесіндегі барлық ... ... ... ... ... ... ... операцияларын құрудың бастапқы құжаттары болып
Қазақстан ... ... ... ... және жақтардың
келісіміне сәйкес рәсімделетін ... ... ... және т.б.
табылады. Филиал басшысы бухгалтерлік ... қол ... ... ... ... және тұлғалардың қызметіне, әрекет ету айналымына және
операцияның мәніне ... қол қою ... ... ... ... ҰҚ» АҚ «Бейнеу жол ... ... ... құжаттарды,
бухгалтерлік есеп регистрларын қағаз түрінде және электронды түрде, ... ... ... ... ... және есеп ... Қазақстан Республикасының заңымен бекітілген мерзім аралығында сақтайды.
Бухгалтерлік есептегі қаржылық – шаруашылық операцияның дұрыстығы және
толықтығы, ... ... ... әсер ... әсіресе:
- өнім өткізілімі туралы ақпаратты шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... және ... салық төлеушінің меншігіндегі теңге және шетел ... ... ... ... ... (жұмыс, қызмет) қолданатын бағаның
дұрыстығы, өзара ... ... ... ... ... ... үшін ... айырбас операциялар бойынша, сыртқы ... ... ... ... негізінде жіберілетін бағаның ауытқу шегі, бірыңғай ... ... ... ... ... ... бағасының деңгейінен келісім
бойынша;
- Заңнамамен қарастырылған салықтық ставканы қолдану ... ... ... салық сомасының аудару дұрыстығы.
Салық есебінің толыққанды мәліметтері салықтың заңнама және мекеменің
өндірістік қызметін есепке алғанда аудитордың салықтық талдау жүргізуі ... ... ... ... ... кезең үшін жинақтар мен салық
сомасының динамикасы анықталады. Әрбір позиция бойынша төлемдердің базистік
өсу реті ... ... ... ... ... салықтар
көрсетіледі.
Алдын-ала оның пайда болу себептері анықталады. Әр жыл сайын ... үшін ... мен ... құрылымы есептелінеді. Тексерілетін
кезең ішінде болған өзгерістерге осыған себеп болған және салықтың ... ... ... ... Жинақпен салықтың құрылымы және
динамикасындағы болған маңызды өзгерістердің факторлары көрсетіледі.
Тексеріс кезінде аудитор үшін ерекше ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар шаруашылық субьектісінің салық жүйесіне
әсерін тигізетін сапалық сипаттамасын анықтауға ... ... ... табылады.
Салықтар мен жинақтар төлем көзі және обьекттің белгілері бойынша
бөлінетін болғандықтан ... ... ... ... ... көзінің
критерийі бойынша топтауы қажет.
Сонымен қатар мекеме ... ... ... аналитикалық
коэффициенттерді мақсатты есептеу қажет.
1.Айналымнан түскен түсімге кіретіндігі:
- салық пен алымнан барлық сомаға қатынасы айналымнан ... ... ... ... ... ... қатынасы айналымнан түскен түсім салық
сомасының кәсіпорынның ... ... ... ... түсім, салық
сомасының мүлікке кәсіпорынның мүлкіне қатынасы айналымнан түскен түсім;
2.Кәсіпорынның пайдасына салықтың пайдадағы салықтың баланстық пайдадағы
мүлікке ... және алым ... ... ... ... ... ... салық және алым сомасының,өндірілген таза пайдаға
қатынасы, баланстағы пайдаға.
3.Кәсіпорының шығындық көлемі:салық және алым ... өз ... ... ... және кәсіпорында салық талдауының
бағдарламасы.
|Саты ... ... ... мен ... бағыттары. |
|1.Кәсіпорындағы |1.1. Зерттеу кезеңіндегі уақытта салық және ... ... ... ... ... ... |1.2.Зерттеу кезеңінде кәсіпорын төлемінің салық |
| ... ... ... |
| |1.3. ... төлемінің динамикасы мен құрылымының |
| ... ... ... ... ... |2.1. ... ... салық жүктемелерінің |
|есебіне қатысты талдау.|талдауы. |
| ... ... ... аналитикалық |
| ... ... |
| |2.2. ... ... жеке ... ... ... |коэфицентінің талдауы ерекшеленген нақты ... ... ... ... талдауы үшін. ... ... ... ... және ... бойынша |
| ... ... ... |
| |3.2. ... салығы және алымы бойынша |
| ... ... ... |
| |3.3. ... ... сомасы ,салық және |
| ... ... ... |
| |3.4. ... ... ... ... |
| ... талдау. ... ... ... және ... емес ... көрсеткіштерін
талдауда анықталған барлық аналитикалық коэфиценттеріне көптеген
сипаттамаларға ие, олар жыл ... ... ... және талданады. Олардың
динамикасы қорытынды беталыстарды ... ... ... кәсіпорынның
салық салу жүйесінде пайда болған және ... ... ... іс - ... деңгейінен пайда ... ... ... ... береді.
Ең негізгі маңызды сәт – кәсіпорының бюджетке және ... ... және осы ... қарыздарын талдау.
Міндетті түрде жыл сайынғы ішкі тексеру ... ... ... ... салық есебінің сомасы және ... ... ... ... мынадай түрдегі төлемдерден, әсіресе өте көп мөлшерде
қарыздарының көбейуінен (ҚҚС ... ... ... акциздер және т.б.)
есептеу керек. Жеке салық және алым бойынша ... және ... ... ... төлем сомаларының ... ... ... келе ... ... осыған орай көптеген қарызынан пайда
болған; жылдық тексеру кезеңінде ... ішкі және ... ... ... ... есеп ... ... ерекшелеу керек.
Міндетті төлемдердің ішіндегі салық төлем төлеушілерге түсеті ауыр
салмақтың түрін ... ... ... ... Қазақстан Темір Жолы компаниясының ішкі
аудиторлық бөлімі жоспарлы тексеруден өткізе отырып, филиал қызметін талдай
келе ... және алым ... ... ... ... ... анықтау міндетті. Осылай талдау барысында кәсіпорынның қаржылық
жағдайындағы міндетті төлемдердің алатын орнын, көлемін және ... ... ... табысты көбейту мүмкіншіліктерін анықтау қажет.
Бюджетке төленетін кәсіпорынның төлемдеріне негізгі ... ... ... ... онда біз ... ... ... салық төлеушілер үшін салықтық ауырпалық әлі де жоғары,
олардың ішінде ... ... де ... ... ... кез-
келген тұрғысынан дамыған елдерде салық салудың ... ... ... ... сипаты болып табылатындығы ... ... ... ауыртпалық пен салықтар деңгейінің ауырсалмағын анықтайтын, ... ... ... жоқ. ... ... ... ... түрде түсінік бере алатын жекелеген көрсеткіштер бар.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарға негізделіп ... ... ... ... тұрақтылығын төмендегі қағидаларға алып
келгенде тиімді болатындығын белгілеген ... ... пен ... ... ... Өнім шығарудың көлемін ... ... ... ... ... ... ... табысты көбейту нәтижесінде тұтынуды көбейтуге
мүмкіндік туғызу;
– Мемлекеттік бюджетті тиімдірек ... ... ... ... кірістің шектеуге мүмкіндік туғызу;
– Бағалар мен инфляцияның деңгейін тұрақтандыру;
– Ресми және көлеңкелі экономиканың ара қатынасын тиімді ету;
... ... ... ... ... ... ... төленетін төлемдерді ... ... ... ... ... талдау жолымен анықталады, сондықтан оның
негізіне елдің территориясында ... ... ... салу ... ... ... салынуы тиіс. Жалпы салықтық саясаттың келісу процессі
жасалатын салықтың ... ... ... ... ... экономиканың
Қазақстандық моделі ерекшеліктерінің есебімен құрылады.
2 Міндеттемелер түрлері және олардың есебі
2.1 Ағымдағы міндеттеменің ... ... ... ... есебі
Жалпы міндеттемелер мерзімі бойынша 2 түрге бөлеміз, яғни қысқа мерзімді
және ұзақ мерзімді міндеттемелер.
Кәсіпорынның «Қысқа мерзімді қаржылық ... ... бір ... ... ... ... ... займдары, банктік
емес ұйымдардан алынған займдар, ... ... және ... ... және ... ... үлесі бар заңды тұлғаларға
есептелінген ... ұзақ ... ... міндеттемелердің ағымдағы
бөлігі мысалы, қаржылық жалдау, ... ... ... да ... мерзімді
қаржылық міндеттемелердің есебі жүргізіледі.
Банктердің несиелерін есепке алу. Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... «Қысқа мерзімді несиелерді
ұйымдастыру ережелеріне» сәйкес жүргізіледі.
Несие беру және оның ... ... ... ... Ұлттық
банктің шешімімен айқындалған ресми статусы бар банкілер арқылы жүзеге
асырылады. ... ... оны өтеу ... бар ... ... өтеу ... деп ... өзінің борышты міндеттемелерін
толығымен және уақытында есептесе алуын айтамыз.
Қысқа мерзімді несиелер кәсіпорынның ... ... ... бірі ... ... ... және қарыз қаражаттарынң қатынасы
60/40 -тан аспауға ... ... ... ... үшін және ... қызметі үшін төлем
қаражаттарының көзі ретінде пайдаланатын ақша ... ... ... ... ... ... ... беру мен өтеудің тәртібі тиісті
заңдармен белгіленеді және субъект пен банк ... ... ... Онда ... ... ... ... шарттары мен
тәртібі, оны өтеудің мерзімдері, ... ... ... ... ... ... қойылымдар, оларды төлеудің тәртібі,
тараптардың құқы мен ... ... ... және ... ... және ... бір қарыз үшін банкке жүгінбес бұрын субъект:
1. Оны алудың мақсатқа сайлығы мен ... ... ... ... беру мерзімдері, пайыздық қойылымдардың мөлшері және басқа
талаптар тұрғысынан әр ... ... ... ... және ... ... алуға тиіс.
Әдетте, кәсіпорын несиеленетін шараның қысқаша сипаттамасы және ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде
банкке өтініш-міндеттемесін білдіреді.
Банк кәсіпорынның қарызды уақытылы ... және ... ... ... оның төлем қабілеттілігі мен табыстылығына талдау
жасайды. Ол үшін банк баланс пен басқа есептемелерді сұрап алуға, несиенің
тиісті ... ... ... ... ... асыруға, есеп беру құжаттарымен, есептік тіркелімдермен танысуға
құқылы.
Кәсіпорынның несие алу үшін несиенің қамтамасыз ... мен ... ... ... растайтын құрылтай құжаттарының, есептеулердің,
бухгалтерлік және статистикалық есеп берулердің көшірмелерін қоса ... ... ... ... мерзімді несиелер бір жылға дейінгі мерзімге
беріледі. ... екі жақ ... ... ... сай ... ... ... мөлшері және мерзімі, құжаттар тізімі және
олардың банкке ұсынылу мерзімділігі, ... ... ... ... ... ... несие бойынша қарыздарды өтеудің
барысында кепілге ... ... ... ... ... тексеру үшін банкке ұсынылатын ақпараттардың ... ... ... ... ... және сөндіруге байланысты есеп
айырысу- несиелеу операциялары, ұзақ мерзімді несиелерді (займдарды) ... ... ... ... ... ... ҚР-сы аумағындағы және
шетелдегі ұлттық және шетелдік валютадағы түрлі қысқа ... ... ... ... 3010 "Қысқа мерзімді банктік займдар" ... ... ... ... ... сомасы кәсіпорынның шоттарына
есептелген Д-т 1030, 1050 К-т 3010.
2. Банк несиелері есебінен аккредитивтерге ақша қаражаттары есептелді Д-
т 1060 К-т ... Банк ... ... чек ... берілген кезде қаражаттардың
депоненттелуі Д-т 1060 К-т 3010.
4. Алынған несие есебінен ашылған арнайы ссуда шотынан ... ... ... ... алынған несие кәсіпорынның шоттарына
есептелмейтін болса) Д-т 3310, 3390 К-т 3010.
5. Несиені қайтару, өтеу Д-т 3010 К-т 1030, ... 12 ... ҚЕХС ... ... төлеуге жұмсалған шығындар өндірістік
өзіндік құнға қосылмайды және солар жұмсалған ... ... ... ... ... банктік %-дің сомасына Д-т 7310 К-т 3380;
ә) % төлеген кезде Д-т 3380 К-т 1050, ... ... ... ... есеп №4- ... банк ... ... ҚР Ұлттық банкі ҚР ақша-несие саясатын
жүзеге асырудың бір құралы ретінде қайта қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... ... банктің Басқармасы
ақша нарқының жалпы жағдайына, несиелер бойынша 0 мен 3, инфляция ... ... ... ... ... ... Қайта
қаржыландырудың ставкаларының мәселесі айыппұлдың, ... және ... ... ... ... ... компаниялары өкілетті банктерден шетелдік валютада несие алуға
құқылы. Несие заңды тұлға - резиденттерге қолма-қолсыз, ... ... ... ... құндылықтарды өкілетті банк кепілдік ретінде заңды
тұлға - резиденттерге несие беру үшін де ... ... және ол ... ... ... беріледі. Осы аталған жағдаймен байланысты ... ... ... ... влюталық шотқа аударылған кезде Д-т 1050 К-т ... ... ... ... Д-т 7310 К-т ... ... мерзімде марапаттау сомасы негізгі қарыздың сомасына
жатқызылды Д-т 3380 К-т ... ... ... үшін ... ... ... бағамдық айырма сомасына Д-т 7430 К-т 3380;
ә) төленген марапаттау сомасына Д-т 3380 К-т 1050;
5. Негізгі ... ... ... Д-т 3010 К-т ... ... ... және өтеген күндеріне сәйкес, бағамдық айырма сомасына Д-
т 7430 К-т 3010.
3010 шоты ... ... ... ... ... ... тыс ... берген несиелерін есепке алу. Қарыз негізінен
келісім-шарттың негізінде бір тарап (қарыз ... ... бір ... ... өзінің меншігіндегі мүлкін немесе ақшасын береді, ол кезде
қарызды алушы жағы сонымен байланысты барлық міндеттемелерін орындауды өз
міндетіне алады. ... ... ... ... алу үшін 3020 ... алынған қарыздар" деген шотын пайдаланады. Бұл ... ... ... және ... ... берушілердің (банктерден басқа)
мәліметтері жинақталады.
Міндеттемені қамтамасыз етудің кепілі ретінде үшінші тұлғаның кепілдігі,
кепілге салудың ... ... ... және т.б. ... Кепілдемеге
байланысты кепілдік ролін атқарған ұйымдардың ортақ жауапкершілігі емес,
жәрдем ету (қосымша) ... ... ... ... ... ... көлемі, әдетте, қарыз алушы кәсіпорынның
алған қаржысы бойынша ... ... ... ... Кепілгер,
әдетте, несие беруші кәсіпорынның қарыздарын несие алушы ұйым дер кезінде
қайтара алмау қауіптілігінен ... ... яғни ... ... ұйым
шығынды жабуға арналған кепілдеме сомасынан процентті несие алушыдан ұстап
қалады.
Кепілдікке қойылған ... ... ... ... ... үшін ... ... белгілеп, кепілдіктегі мүлік
қозғалысын тіркейді. Кепілдік заңы бойынша кез ... ... ... ... ... (банкі несиені бергенде, құрал-
жабдықты, қаражатты уақытша пайдалануға алғанда, салып-сатуда, ... ... т.б.). ... ... ... ... алынбауы мүмкін (ғимарат, қондырғы, өндіріс құралдары, бағалы
қағаздар, ақша-қаражаттары, мүліктік құқықтары т.б.), ... ... ... заң ... ... өндіріп алуға (төлетуге)
болады. Кепілдік міндеттеменің ... ... ... кепілдік
тоқтатылады: кепілге салынған мүлік ... ... және ... ... ... мүлікті салу және ипотека саналады.
Кепілге салу кезінде кепілдікке (закладкаға) ... ... ... ... ... ... өтеді. Кепілге ұстаушының келісімімен
кепілге салынған зат кепілге берушіде айрықша сақталынып, мөр ... ... ... ... жағдайында кепілге салынған мүліктер кепілге берушінің немесе
үшінші тұлғаның иелігі мен пайдалануында болуы мүмкін.
Ипотека несиелік келісім-шарт бойынша ... ... ... ... ... немесе ипотекалық келісім-шарт бойынша қарастырылған
басқа ... ... не ... ... ... ... ... де келісім-шартта басқаша шаралар қаралмаса, онда ипотека тек ... ... ... ... қанағаттандырады, демек, зиянды қалпына
келтіруін; негізгі міндеттемесін ... ... және ... да ... ... негізгі міндеттемелерімен қарастырылған жағдайларын.
Кепілдікке заттық нысандарға ие объектілерінен басқа да құқықтарды ... ... және кен ... ... ... ... және т.б. жалгерлік құқық) және бағалы қағаздарды (акциялар,
облигациялар, вексельдер және т.б.) қабылдауы мүмкін. Ипотекалық келісім-
шарт тараптардың ... ... ... ... ... ... және ол
қағаз нысанында жазылып, оған кепілдік беруші де, кепілдікті алушы да,
сондай-ақ ... да қол ... егер де ... ... ... ... ... тапсырма ретінде болуы мүмкін). Ипотекалық келісім-
шарт мемлекеттік тіркеуден өтеді, сол тіркеуден өткен ... ... ... ... ... болады. Ипотекалық келісім-шартта кепілдік
берушінің де, кепілдік алушының да ... ... ... ... ... және ... мерзімі т.б. мәліметтері көрсетіледі.
Кепілдік ұстаушының құқығы ипотекалық куәлік берілуімен қуатталады, ал ол
негізгі міндеттеменің ... ... ... ... ... ... ... бар екенін көрсетеді. Ипотекалық куәлік бір ғана ... ал ол тек ... ... қолында болады.
Ипотекалық куәлік басқа бір тұлғаның пайдасына жазылып берілуі мүмкін.
Жазып беру Бұл ... ... ... тұлғаға берілгендігін көрсетеді.
Бұндай жазып беру операциясын банктер жасамайды. ... ... ... ... ... ... ... тиіс, ал егер де ол ... ... қол ... ... ... онда ол ... беру жазбасы болып саналмайды. Егер беру жазбасы бірінші ... онда ... ... ... ... ... қол
қояды, ал егер де де ол бірінші болмаса, онда осының алдында жазып берген
тұлға қол ... Егер де беру ... ... ... жүзеге асыратын болса,
онда онымен бірге, сол берілген тұлғаға негізгі міндеттемесі де, ипотекалық
куәлігі бойынша да құқығы өтеді.
Төменде 3020 "Қысқа ... ... ... шотындағы қарыздардың
берілуі мен қайтарылуы жөніндегі операциялар есебі қарастырылған:
1. Қарыз берушіден қаржаттардың келіп түсуі Д-т 1050, 1030, 1010, 1020 ... ... ... қарыздар бойынша есептелген проценттер Д-т 7310 К-т 3020;
3. Алынған қарыздарды қайтару, өтеу Д-т 3020 К-т 1050, 1030, 1010, ... ... ... пайыз төлеу Д-т 3020 К-т 1050, 1030, 1010, ... ... ... есеп ... берушілер мен қарыздарды өтеу
мерзімдері арасында жүргізіледі. Жинақтамалы есеп ... ... № 4 - ... жүргізіледі.
Дивиденттер бойынша алашақтардың қысқа мерзімді қарыздары. Дивиденттер
дегеніміз – акционерлердің иелігінде ... ... саны ... ... ... жыл ... олардың акционерлердің арасында табыс түрінде
бөлінетін акционерлік қоғамының табысының бір бөлігі.
Дивиденттер бойынша есеп айырысулар ... үшін 3030 ... ... ... бойынша алашақтардың қысқа мерзімді қарыздары» ... «Жай ... ... есеп ... ... жай ... ... қоғамның (АҚ) есеп айырысуы есептелінеді, ол бүкіл АҚ-ның
шығарған акциясының басым бөлігін ... (75% және одан ... ... ... ... ... қатысуына, дивиденттер лауға құқығы бар.
АҚ жойылған кезде жай акциялардың ... осы ... үшін ... олардың номиналды бағасы бойынша қайтарып алуға құқылы, бірақ
артықшылығы бар ... ... ... ... ... бар ... ... есеп айырысу есебі» субшоты
артықшылығы бар акциялар бойынша АҚ-ның есеп айырысуы есептелінеді. ... ... ... капиталының 25%-нен аспауы керек. Артықшылығы бар
акциялардың иелері 10% деңгейінде, дивидентті ... ... ... құқығы бар.
Артықшылығы бар акциялар бойынша бойынша бұндай кепілденген дивидент
төлемдері ... ... ... ... ... қарастырылады,
дивидентті төлеудің осындай тәртібі де онда тіркеледі. Артықшылығы бар
акцияларға төленетін ... ... жай ... ... кем ... тиіс, егер де ондай қаражаттар болмай қалса,
онда ол ... ... ... ... де АҚ ... бар ... басымдылығы анықталса, бірақ ол
оның жарлығында жазылмаса, онда қоғамның барлық ... ... ... болып саналады.
Қоғамның дивидент бойынша қарызын бухгалтерлік есепте көрсетуі үшін:
директорлар кеңесінің ... ... ... ... оған ... болып
табылады.
Егер де АҚ дивидент ... ... ... жарғылық капиталы
азаятын болса, онда дивидентке жарияланған капитал толық көлемде төлеуге
рұқсат етілмейді.
Жай және артықшылығы бар ... ... ... және төленген
дивиденттерге келесі бухгалтерлік жазба жазылады:
1. Тартылмаған табыстың ... жай ... ... акционерлерге дивидент
есептелінді Д-т 5410, 5430 К-т 3030/ «Жай акциялар бойынша есеп айрысу»
субшоты;
2. ... бар ... ... ... ... ... ... есебінен Д-т 5410, 5430 К-т 3030/ «Артықшылығы бар
акциялар бойынша есеп айырысу есебі» субшоты;
- резевтік капиталдың есебінен ... ... ... ... ... Д-т 5430, 5340 К-т ... бар ... бойынша есеп
айырысу есебі» субшоты;
3. Төленген дивиденттен ұсталған табыс салығы бюджетке аударылды Д-т 3190
«Төлем көзінен ұсталған салық» ... К-т ... ... ... ... ... Есеп ... шотынан аударылды және кассадан берілді:
- жай акция иелеріне Д-т 3030/ «Жай ... ... есеп ... К-т 1030, ... артықшылығы бар акциялар иелеріне Д-т 3030/ «Артықшылығы бар ... есеп ... ... ... К-т 1030, 1010;
ә) Акционерлерге тиесілі дивиденттер дайын өнімнің есебінен берілді:
- жай акция иелеріне 3030 «Жай акциялар бойынша есеп ... ... ... ҚҚС ... (11%) 3030/ «Жай ... ... есеп ... субшоты К-т
3130;
- артықшылығы бар акциялар иелеріне Д-т 3030/ «Артықшылығы бар акциялар
бойынша есеп айырысу есебі» субшоты К-т ... ҚҚС ... (11%) Д-т 3030/ ... бар ... бойынша есеп
айырысу есебі» субшоты К-т 3130.
Заңды және жеке тұлғаларға төленетін ... ... ... 15%
мөлшерлеме бойынша табыс салығы ұсталынады. Қазақстан Республикасында бұрын
төлем көзінен дивидент салықтары ... ... онда оны ... бар, ... оны ... құжаттары болуы керек.
Жай және артықшылығы бар акциялар бойынша дивиденттер төлеген ... ... ... және ... ... ... есеп ... жеке
тізілімдемеде жүргізіледі.
Қаржылық жалдау жөніндегі ағымдағы операциялар есебі. «Жалдау» 17 ҚЕХС
сәйкес қаржылық жал – бұл ... ... ... ... байланысты
табыстылық пен тәуекелдің едәуір бөлігін жалгерге табыс ету. Бұл орайда
жалгер жалданған мүліктерді өзінің балансында көрсетеді. ... ... жал ... ... де, ... де мүмкін. Жалданған НҚ объектілері
белгіленген келісім бағасы бойынша немесе жалдау ... ... ... ... ... жағдайда, жалгердің меншігіне берілуі мүмкін.
Егер тәуекел мен сыйақы ... ... ... ... байланысты
болса және жалгерге табыс етілген болса, сондай-ақ егер:
1. ... ... ... ... ... ... немесе жалдау
мерзімінің соңында белгіленген бағасы бойынша өтемін төлеп алуға ... ... ... ... ұтымды қызмет көрсету мерзімінің 80%-
інен астам болса;
3. Жал мерзімінің соңында ... ... ... құны ... бас
кезіндегі оның ағымдық құнының 20%-нен кем болса;
4. Жалдау ақысының жалдық барлық ... ... ... ... ағымдық құнының 90%-нен асатын болса;
5. Жал мерзімінің соңында жалданған активті меншіктену құқы ... ... ... ... жал қаржылық болып табылады.
І Жалгердің бухгалтерлік есебінде жалданған мүлік актив ... ... ... ... ... міндеттеме ретінде ескеріледі. Жал мерзімінің
басында жалдау ақысы жөніндегі міндеттемелер ... ... ... егер ... ... төмен болса, жалдау ақысының дисконтталған құнымен жазылады.
Жалдау ақысы:
а) қаржыландырғаны үшін төлемнен (процент төлеу ... ... ... ... (негізгі міндеттемені өтеуден) тұрады.
Жал мерзімінң соңында меншіктену құқы жалгерге өтетіндігіне ... жоқ ... екі ... ең ... ... ... ... сомасы есептеледі: 1-шісі – жалдау кезеңі, 2-шісі –
ұтымды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... қолданады:
1. 2410 «Негізгі құралдар» бөлімшесінің шоттары (2411-2417), «Ұзақ
мерзімді жалданған НҚ» субшоты. Бұл ...... ... ... ... ... ... Бұл шоттардың дебеті бойынша қысқа мерзімге
жалданған НҚ ай ... ... ай ... ... ... ... олардың шығарылуы көрсетіледі. Жалданған НҚ талдамалы есебі
НҚ есебінің инвентарлық карточкаларында (НҚ №6) жүргізіледі.
2. 3360 ... ... ... ... ... қарызы» шоты –
негізгі, пассивтік, есеп айырысу шоты. Кредиті бойынша кәсіпорынның қысқа
мерзімді ... ... НҚ үшін ... берушіге ай басындағы және соңындағы
қалдығы ... ... ... ... ... ай ... ... берешектің жалға берушіге төленуі көрсетіледі.
Талдамалы есеп «Әр ... ... және ... есептесулерді
есепк алу веломостінде» жүргізіледі (тек жалгер пайдаланады).
3. 2420-бөлімшесінің ... ... ... мерзімді НҚ тозуы»
субшоты. Мұнда жалға алушы субъектілер қысқа мерзімге жалданған НҚ ... ... ... амортизацияның қолданыстағы нормалары бойынша
қысқа мерзімге жалданған НҚ ... ... ... ... ... ... НҚ тозу сомасына қосылады.
Жалға берушінің бухгалтерлік есебінде ... ... ... ... ... ... тең болатындай дебеттік берешек ретінде көрсетіледі. Жалдау
ақысының кіріс бөлігінде жалға беруші әрбір есепті ... ... ... күрделі салымнан алынған табыс ретінде ... ... ... ... ... 1280 ... ... басқалай бершектер
қарызы» шотында жүргізіледі. Оған ... ... ... ... ашылады, бұл шот – негізгі, активтік және есеп айырысу шоты. Дебет
бойынша – жалға алушы субъектілердің жалдау ... ... ... ай
басындағы және ай соңындағы қалдығы көрсетіледі. Жалдау ... ... ай үшін ... ... ...... ... бойынша бершектің
өтелуі көрініс табады. Талдамалы есеп жалға алушы әрбір ... ... ... ... және ... есептесулерді есепк алу
веломостінде» жүргізіледі.
Қысқа мерзімді ... ... ... есебі. Жоғарыда
аталғандай, несие берудің басқа түрлері 3050 ... ... ... ... ... есебі жүргізіледі. ... ... ... үшін ... алынған несиесі, шығарылған
облигациясы, тауарлары (жұмыстары, қызметтері) және берілген ... ... ... ... алу үшін берілетін вексельдердің
есебі. Сатып алушы ... ... ... ... тауармен
(жұмыспен, қызметпен) есеп айырысу кезінде жай және аудармалы вексельді
пайдалануы мүмкін.
Вексельдің пайыздық және ... ... ... ... ... 3050 шотқа «Берілген вексель» деп аталатын субшоты ашуды ұсынады.
Олардың айырмашылығы, ... ... ... ... ... ... пайыздықта ол қосылып келеді.
Пайызсыз вексельде пайыз мөлшерлемесі көрсетілмейді, бірақ марапаттау
сомасын анықтайды. Пайызсыз вексельге 3050/2 «Берілген вексельдің ... ... ... және 3050/3 ... ... ... ... деген қосымша екі субшоттар ашылуы мүмкін.
Кесте-3. Вексель бойынша есеп-айырысу операциялары
|Пайыздық вексель бойынша ... ... ... ... марапаттау сомасы, толық көлемде болашақ кезеңнің табысы ретінде|
|есептелінеді ... 1280 К-т 3380 |Д-т 1620 К-т 3050/3 ... ... |
| ... марапаттау сомасы» субшоты |
|Содан соң есепті кезеңнің барысында тең үлесте есептелген пайыздық сомасы ... ... ... 7310 К-т 1620 |Д-т 7310 К-т 1620 ... ... ... ... ОБҮ,Алматы 2006.
3050-шоттың жекелеген субшоттарында вексельді есепке алу ... ... есеп ... ... Берілген вексель үшін банктен нақты алынған ақша қаражаттарының сомасы
Д-т 1030, 1050 К-т 3050/дисконттық векселдер;
2. Вексельге қарыз берілген кезде банк ... ... ... ... %) Д-т 7310 К-т 3050;
3. Банк авизосының (хабарламасының) негізінде вексель ... ... ... Д-т ... ... К-т ... бойынша вексельді беру операцияларының есебі. Кез-келген жай
немесе ... ... ... ... берілетін жазуы айналысқа түсуі
мүмкін, яғни осы вексель ... бір ... ... ... өз ... ... ... басқаларын береді, демек вексель ұстаушы аудармалы
вексельде «бұйрығын емес», бірақ соған ұксас мағынадағы сөзді ... ... ... ... ... ... де, ... оған аваль қойса, мақұлдаса да вексель ұстаушының алдында бәрібір
ортақ ... ... яғни ... ... ... Сондықтан вексельді беруі
индоссанттау жолымен жүргізілсе, онда индоссанттардың ... ... ... ... Егер де ... ... ... немесе үшінші тұлғалар ... онда олар өз ... ... ... ... сатуына болады. Бұл ... ... ... өз ... қалпына келтіреді.
Енді осы аталған жағдайға байланысты шоттар корреспонденциясын жасаймыз:
1. Облигациялар сату жолымен тартылған заемдық ... ... ... ... - оның ... ақша ... салғанын
куәландыратын және көзделген мерзім ішінде осы облигацияның номиналдық
құнын ... ... ... шартында өзгеше көзделмесе) ... ... ... шартымен сәйкес сәйкес ол ... ... ... ... ... ... ... мақсатына,
пайызды төлеу процедурасына, қамтамасыз ету мен өтеу шартына байланысты, ол
бойынша марапаттауды алуға құқығын береді. ... ... ... ... төлеу процедурасына, қамтамасыз ету мен төлеу шартына
байланысты ол – есеп айрысатын, қайта ... жай, ... ... ... ... және арнайы арналымы қамтамасыз етілмеген болып
бөлінеді.
Нарық капиталында ол бірнеше тәсілдердің көмегімен орналастырылады. ... ... ... ең көп жайылған жолы айдеррайтинг болып
табылады. Оның мәні: ... ... ... ... банк ... ... ... бойынша инвестициялық банктерге сатылады. Бұл
кезде банк өзіне коммерциялық тәуекелділікті алады және қор нарығында оны
ең ... ... ... ... ... және ... бағаның айырмасы
банкінің айдеррайтинг операциясын жүзеге асырғаны үшін алатын ... ... ... екінші тәсілі – инвестициямен шұғылданатын
фирмалардың, жеке тұлғалардың тікелей сатуымен жүзеге асырылады.
Көп жағдайда облигацияның баланстық құны ... ... ... ... ... оның оның ... біршама факторлар әсер етеді, олар:
- номиналдық құны – төлеу мерзімі жеткен кезде, қарызданушының төлейтін
сомасы;
- өтеу мерзімі кредиторға номиналдық ... ... ... ... ... күні;
- жарияланған пайыздық мөлшерлемесі – белгілі бір мерзім уақыты ... ... ... ... ... шығарушы кәсіпорын жарияланған пайыз мөлшерлемесінің нарықтық
пайыздық мөлшерлемеге жақын болып белгіленгенін қалайды және ол ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі – облигация бойынша инвестициялық нарықта төленетін
сомасын негізге алады, ... ол ... бен ... ... ... Нарықтық пайыздың мөлшерлемесі күннен күнге, әр күн ... ... ... ... ... мөлшерлемесі, әдетте
нарықтық пайыздық мөлшерлемесімен сәйкес келе бермейді.
Егер де ... ... ... ... ... ... онда
шығарылатын облигацияның құны номиналдық құнынан ... ... ... ... ... ... Егер де нарықтық
пайыздың мөлшерлемесі номиналдықтан ... ... онда ... құны ... ... ... және шығарылатын облигацияның
қоса есептелініп шығарылады.
Енді осымен байланысты шоттар корреспонденциясы келесідей:
1. Пайдасымен қоса есептелінген облигацияны орналастыру:
- ... ... ... Д-т 1030, 1010 К-т ... ... жасалған құнына Д-т 1620 К-т 3050;
- өтелмеген пайданың (табыстың) сомасына Д-т 1030, 1010 К-т 3520;
2. Облигация бойынша пайыз есептелінген Д-т 7310 К-т ... ... ... әрбір күнінде, орналастырылған сомасы жеңілдік
ретінде есептен шығарылып отырған Д-т 3520 К-т 6280;
4. Облигация ... ... ... Д-т 3380 К-т ... ... ... құны ... Д-т 3050 К-т 1030, 1010.
Егер де кәсіпорынның облигация шығаруына инвесторлардың қызығушылығы
болмаса, нақты бір ... ... ... онда ... мәні жоқ болады.
Кәсіпорын қызметкерлері үшін берілетін банк несиелерін есепке алу.
Ұйым өз қызметкерлерінің:
а) жеке және ... ... үй ... ... мал ... алуы ... ... үйшіктерін сатып алуы немесе құрылысы үшін қарыз беруге банк
мекемелерінен несие ала ... ... ... ... ... беріледі.
Несилеу, несиені рәсімдеу және оларды өтеу ... ... ... ... келісім-шартымен реттеледі, онда олардың мерзімі, ... өтеу ... ... ... қамтамасыз етілуі
(қозғалмайтын мүлік, автомобиль, заңды ... ... ... алу үшін ... ... ... ұсынуы керек:
- төлқұжаты, яғни несие рәсімделетін тұлғаның жеке куәлігі;
- жұбайының (ерінің, әйелінің) құжаты;
- салық төлеушінің тіркелген нөмірі;
- неке ... ... ... тууы ... ... ... ... орынан алған анықтамасы, яғни соңғы 12 айдың ішіндегі
орташа жалақысы, онда бас бухгалтердің қолы және ... мөрі ... ... ... ... ... туралы анықтама;
- кепілдік бойынша құжаты.
Осы мақсаттарға алынған несиелер бойынша банктермен есеп ... ... үшін 3050 ... ... үшін банк ... деп ... аралық
шоты (субшоты) қолданады. Кәсіпорынның алынған қарыздары бойынша
қызметкерлермен есеп ... үшін 1250 ... және ... ... ... шотында есепке алынады.
Қызметкерлердің өтініші негізінде ұйым банк несиесін алады:
1. Банктен алынған ... ... ... Д-т 1030, 1050 К-т ... үшін ... Қызметкерлерге қарыз беру Д-т 1250/ «Қызметкерлер үшін ... 1030, ... ... үшін ... Д-т 7310 К-т ... Ұйым қызметкерлерінен келіп түскен кезекті төлемдердің сомасы ... өтеу ... ... Д-т 3350, 1010, 1030 К-т 1250/ ... ... ... қарыздың бір бөлігін ұйым өзінің таза ... ... ... Д-т 5410, 5430 К-т 1250/ ... үшін ... өтелген жағдайда шаруашылық субъектілері ҚР салық кодексінің 10,
48-баптарын ... ... ... ... ... өтеу Д-т 3050/ «Қызметкерлер үшін несие»; К-т ... ... ... Д-т 3380 К-т 1030, ... ... ... міндеттемелер, басқа да міндетті және ерікті төлемдер
бойынша міндеттемелер есебі.
Бюджетпен салықтар ... есеп ... ... 3100 «Бюджетпен есеп
айырысулар» бөлімшесінің шоттарында жүргізіледі. ҚР «Салық және бюджетке
төленетін басқа да ... ... ... 11.12.2006 ж. Салық кодексіне
сәйкес (01.01.2008 ж. өзгерістері мен толықтыруларын ескергенде) ... ... ... табыс салығы;
2. Жеке табыс салығы;
3. ҚҚС (қосымша құн салық);
4. Акциздер;
4-1. Экспортталатын шикі мұнайға, газ конденсатына рента ... Жер ... ... ... мен ... ... Әлеуметтік салық;
7. Жер салығы;
8. Көлік құралдарына салынатын салық;
9. Мүлік салығы.
3110 - ... ... ... табыс салығы» шоты мен 4310- «
Корпоративтік табыс ... ... ... ... ... шоттарында заңды тұлғалардан алынатын ... ... және ... сомалары туралы және бухгалтерлік есеп пен салық
есептерінің ... ... ... туындаған салық
төлемдері туралы ақпараттар болады.
Төлеушілер - салық жылы ... ... ... ... пен ... ... ретінде есептелген салық салынатын кірісі бар заңды
тұлғалар. Оны анықтаудың тәртібі Салық кодексінің 4 ... 10 ... ... ... табыс салығы есебін Табыс салығы бойынша есеп
жүргізу талаптарына сәйкес жүргізген жөн.
Бухгалтерлік кіріс талаптарға сәйкес анықталатын кірістер мен ... ... ... ... ...... Кодексіне сәйкес анықталған, есептік ... ... ... ... ... ... ... есептің талаптарынан ерекшеленеді
де, нәтижесінде бухгалтерлік кіріс пен ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар
тұрақты немесе уақытша болуы мүмкін.
Тұрақты айырмашылық – бұл салық салынатын және ... ... ... Ол ... ... ... туындайды және кезекті
есепті кезеңдерде жойылады. Оған жататындар: валюталық операциялар бойынша
бағамдық айырма, бюджетке енгізілуі тиіс айыппұл ... ... ... жоқ ... ... айырмашылықтар салық салынатын кіріске енбеген кірістер мен
шығыстардың кейбір баптары олар бухгалтерлік ... ... ... ... ... туындайды. Уақытша айырмашылықтар бір кезеңде
туындайды және бір ... ... ... ... жойылады.
1-ші мысал. Құны 10000 ... ... ... ... - 8 ... ... 2001 жылы сатып алынған. Тозу бухгалтерлік есепте
есептеледі. Жыл сайынғы ... ... 1250 ... ... ... технологиялық жабдық амортизация нормасы 15%-тік салық ... ... ... ... ... ... ... Біркелкі әдіс бойынша тозу құнын есептеу
|жылдар ... ... ... есеп ... |
|2005 ж. |- 6141 |- 1250 |-4890 ... ж. | |- 1250 |+1250 ... ж. | |- 1250 |+1250 ... ж. | |-1250 |+1250 ... ж. | |-1250 |+1250 ... ... ... жасалған
Уақытша айырмашылық алдымен «-» таңбасымен, содан кейін «+» ... ... мәні осы ... айырмашылық жойылады.
Салықтық кіріс = бухгалтерлік кіріс + уақытша айырмашылықтар + тұрақты
айырмашылық. Салық заңдарына сәйкес технологиялық ... 2 жыл ... ... жатқызылған. Тұрақты айырмашылықтар салық есебінде
қолданылатын жекелеген ведомостерде ... және ... ... ... ... ... осы ... айырмашылықтардың сомасынан
бухгалтерлік есепте көрсету жолымен жолымен ескеріледі.
3. 4310 «Төлемі ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі).
Кесте-5. 2008 жылдың 1 қаңтарынан заңды тұлғаның табысына салық салынатын
корпоративтік табыс ... ... ... ... ... ... | Салық |Салықтық ... ... ... ... ... ҚР резиденттері |Салық салынатын табыс | 30% |Күнтізбел|
|(бұларға ... ... мен | | |ік жыл ... ұйымдар кірмейді) | | | |
| ... ... ... | |
| ... |15% | ... ... ҚР ... |Табыстан алынатын табыс| |Күнтізбел|
|олар үшін жер өндірістің ... |10% |ік жыл ... ... ... табылады | | | ... ... ... ... |Салық салынатын табыс | 30% |Күнтізбел|
|қызметін жүзеге асыратын | | |ік жыл ... емес ... | | | ... | | | |
| ... ... | 15% | ... төлем көзінде табыс |Табыстан алынатын табыс| | ... ... емес ... | | ... ... | | | ... Кодексі бойынша,2008 ж.
Кесте-6.ҚР-да төлем көзінде табыс алатын резиденттер емес заңды
тұлғаларға салынатын табыс салығының ставкалары:
|Төлем көзі ... ... ... ... сыйақылар | 15% ... ... ... ... ... | 10% ... сақтандыру сыйақылары | ... ... ... ... ... ... | 5% ... сақтандыру сыйақылары | ... ... ... көлік қзыметтерін | 5% ... ... ... | ... тағы ... | 20% ... ... бойынша,2008 ж.
Салық тиімділігі дегеніміз салық заңдарына сәйкес төлемі кейінге қалатын
немесе алдын ала төленуге тиіс салық ... ... ... ... ... ... ... тұрады:
1. Төленуге тиіс табыс салығы;
2. Уақытша айырмашылықтың салық ... ... ... корпоративтік табыс салығы» шоты бойынша
бухгалтерлік жазбалар:
1. Декларацияда белгіленген ... ... ... ... тиіс ... ... Д-т 7710 К-т 3110.
2. Субъектінің есеп саясатының өзгеруіне және елеулі ... ... ... ... ... ... ... салықтар сомасы:
а) есептелгенге дейін Д-т 5430 К-т 3110;
ә) кемуі Д-т 3110 К-т 5430.
3. ... ... және ... ... алынған
кірістермен (залалдармен) байланысты салықтар сомасы:
а) залалдар Д-т 3110 К-т ... ... Д-т 7510 К-т ... ... ... ... болуы немесе жойылуы нәтижесінде
ағымдағы есепті кезеңде төленуге жататын ... ... Д-т ... ... ... ... ... бойынша міндеттемелер»
субшоты К-т 3110.
5. Есептелген табыс салығы ... ... ... ... кейінге қалдырылуға тиіс Д-т 7710 К-т 4310/«Төлемі ... ... ... ... ... ... субшоты;
6. Салық ставкасының өзгеруіне байланысты 4310-шотқа түзету ... ... Д-т 7710 К-т ... ... Д-т 4310 К-т ... ... қайта бағалануына байланысты үміт күттірер салық
тиімділігінің сомасы
а) салық есебінде ... ... ... ... есептегі қайта
бағалау сомасы өсімінен артқанда Д-т 4310 К-т 5020;
ә) бухгалтерлік есептегі өсім салық ... ... асып ... кезде
Д-т 5020 К-т 4310, 3130.
Жеке табыс салығы.Салық Кодексінің 6 ... 18 ... 153 бап ... ... – бұл ... жылында салық
салынатын кірістері бар жеке тұлғалар (ҚР азаматтары, шетелдік азаматтар,
азаматтығы жоқ тұлғалар).
Салық салу объектісі – бұл ... ... ... пен ... ... ... ... салық салынатын кіріс. Қазақстан Республикасының
сайлау туралы және сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... көзделген жағдайларды қоспағанда, жеке табыс салығы бойынша
декларация есепке тiркелген орны бойынша ... ... ... ... ... 31 ... кешiктiрiлмей табыс етiледi. Арнаулы салық
режимiн қолданатын жеке кәсiпкерлер ... ... ... ... түскен табыстарынан жеке табыс салығы бойынша декларация табыс
етпейдi.Салық төлеу ставкасы 10 ... ... ал ... ... ... 5 ... кодексінде табыс салығы салынбайтын кірістер келтірілген. Жеке
тұлғалардан алынатын ... ... ... ... есеп ... ... 3120 «Жеке табыс салығы» шотында жүргізіледі:
1. Жеке тұлғалардан алынатын ... ... ... қалғанда Д-т 3350
К-т 3120.
2. Табыс салығын ұстаған кезде Д-т 3120 К-т 1030.
ҚҚС – ... ... және ... ... мен ... ... құн өсімі бөлігіндегі бюджетке аударылатын ... ... ... тиіс ҚҚС өткізілген тауарлар, ... ... үшін ... тиіс ҚҚС ... ... айырма ретінде
анықталады.
Салық кезеңі – күнтізбелік ай. Егер ... ... үшін ... ... ҚҚС-ның орташа айлық сомасы 1000 АЕК-тен кем болса, онда салық кезеңі
тоқсан болып табылады, ал ең төменгі ... ... ... ... 15000 ... шамасын құрайды. Қосылған құн салығы бойынша
декларацияны салық кезеңiнен кейiнгi айдың 20-сынан кешiктiрмей табыс етуге
мiндеттi.
ҚҚС ставкасы салық ... ... 11% ... ... ... ... ... айналымдар да бар. Есепке алуға қабылданатын ҚҚС
активтер 1420 «Орнын толтыруға ... ҚҚС» ... ... алынған құндылықтар, орындалған жұмыстар және көрсетілген қызметтер
үшін төленуге келісім берілген шоттар бойынша ҚҚС сомасына
Д-т 1420 К-т 3310.
Есепке алуға ... ... ҚҚС ... ... кемітуге
жатқызылған) ҚҚС сомасы Д-т 3130 К-т 1420.
Шаруашылық субъектісінің ҚҚС бойынша бюджетке берешегі пассивтік ... ... ... Д-т 3130 К-т ... ... шығыстар Д-т 5410 К-т 7010;
ә) кірістер Д-т 6010 К-т 5410.
Акциздер.
Төлеушілер – ҚР аумағында акцизделетін тауарлар өндіруші ... ... ... және ... жеке және ... ... салу ... – акциздер қосылмаған бағалар бойынша анықталатын
тауар құны.
1. Акцизделетiн тауарлар тізбесі және акцизделетін қызмет ... ... ... ... ... ... темекi бұйымдары;
    4) бензин (авиациялық бензиндi қоспағанда), дизель отыны; 
5) жеңiл ... ... ... ... ... ... басқа);      
6) шикi мұнай, газ конденсаты.
2. Лотереяны ұйымдастыру мен өткізу акцизделетін қызмет түрі ... ... ... ... немесе өндірістің физикалық көлеміне
қатысты процентпен бекітеді.
Акциз ставкалары:
1. Акциз ставкаларын ҚР-сы Үкiметi бекiтедi жјне ... ... ... және ... заттай нысандағы өлшем бiрлiгiне абсолюттiк
сомада (тұрлаулы) белгiленедi. 
     2. Алкоголь өнiмiне акциздер ставкасы не онда су ... ... ... болу ... ... бекiтiледi. 
     3. Спирттiң барлық түрлерiне акциз ставкалары спирттiң бұдан ... ... ... ... ... өндiру үшiн өткiзілетiн спиртке акциз ставкасы
алкоголь өнiмдерiн өндiру үшiн ... ... ... ... ... ... ... белгiленуi мүмкiн. 
     4. ҚР-ның кеден заңдарына сәйкес жеке тұлғалар оңайлатылған тәртiппен
өткiзетiн акцизделетiн тауарларға акциз ставкалары белгiленедi және ... ... ... ... төлем құрамына қосылуы мүмкiн, оның
мөлшерi ҚР - ның ... ... ... айқындалады. 
     6. Акцизделетiн тауарлардың жекелеген түрлерiнiң тiзбесiн және жиынтық
төлемнiң ставкаларын Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтедi.
Акциз төлеу мерзiмдерi:
1.Акцизделетiн тауарларға акциз:
1) салық кезеңiнiң ... он күнi ... ... ... ... ... күнiнен;
     2) салық кезеңiнiң екiншi он күнi ... ... ... айдың жиырма үшiншi күнiнен;
     3) салық кезеңiнiң қалған күндерiнде жасалған операциялар ... ... ... ... үшiншi күнiнен кешiктiрiлмей бюджетке аударылуға
тиiс.  
     2. Айырбас шикiзаты мен материалдарынан ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушi көрсеткен
тұлғаға өнiм берiлген күнi төленедi. 
     3. ҚР-ның аумағында өндiрiлген шикi ... газ ... ... ... кезде акциз ол берiлген күнi төленедi. 
     4. Өз өндiрiсiнің акциз салынуға тиiстi шикiзатынан ... ... ... осы шикiзатқа акцизделетiн дайын тауарлар бойынша
акциз төлеуге белгiленген мерзiмде акциз төленедi.
5. Лотерея ұйымдастыру және өткiзу ... ... ... ... ... ... билеттерiн сатуға шығару тiркелген күнге дейiн
немесе ... күнi ... ... өнімдерін және сыраны қоспағанда, Кодекске сәйкес акцизделетiн
тауарларға ... ... ... ... ... ... немесе
сол күнi төленедi.
Импортталатын акцизделетiн тауарлардың салық базасы:
1. Тұрлаулы акциз ставкалары белгiленген акцизделетiн тауарларды ... ... ... ... ... ... импортталатын акцизделетiн
тауарлардың заттай түрдегi көлемi ретiнде белгiленедi. 
2. Адвалорлық акциз ставкалары ... ... ... ... салық салынатын база ... ... ... кеден заңдарына сәйкес айқындалатын кедендiк құны
ретiнде анықталады. 
Акцизден босатылған акцизделетiн тауарлардың импорты:
1) жол бойы ... және ... ... пункттерiнде халықаралық
тасымалдарды жүзеге асыратын көлік құралдарын пайдалану үшiн ... ... ... ... жою үшiн шет ... ... алынған
акцизделетiн тауарлар; 
     2) ҚР-ның кеден шекарасы арқылы өткiзгенге дейiн ... ... және ... ретiнде пайдалануға жарамсыз болып қалған тауарлар; 
      3) ... ... және ... теңестiрiлген өкілдiктердiң
ресми пайдалануы үшін, сондай-ақ осы өкілдiктердiң дипломатиялық және
әкiмшiлiк-техникалық ... ... ... ... ... қоса ... жеке ... үшiн әкелiнген және ... ... ... ... ... сәйкес акцизден
босатылатын тауарлар; 
     4) ҚР-ның ... ... ... өткiзiлетiн, "Еркiн айналыс үшiн
тауарлар шығару" режимiн қоспағанда, ҚР-ның кеден заңдарымен ... ... ... ... ... тауарлар;
      5) сыйымдылығы 0,1 литрден аспайтын тұтынушы ыдысына құйылған және ҚР-
ның заңдарына ... ... ... ... бар ... мақсаттағы
өнiм (бальзамдардан басқа) акциз төлеуден босатылады.
Экспортталатын шикi мұнайға, газ конденсатына рента салығының ставкалары
белгіленген мөлшерлерде беріледі.
Акцизделетін тауарлар өзгерген ... ... ... (импорттықтан басқа)
құнына қосылады. Акцизделетін тауарлар сатылған кезде акциздердің ... ... ... ... Сатып алушыларға шот ұсынған кездегі акциз сомасына Д-т 1210 К-т 3140.
- ... ... ... ... Д-т 3140 К-т ... ... Әлеуметтік салықты жұмыс беруші кәсіпорын есептейді, ол
ақшалай да, заттай да төленуі мүмкін. Әлеуметтік салықтытың есебі, 3150
«Әлеуметтік ... ... ... ... ... 1. ... ... – ҚР-ның резиденттерi, сондай-ақ
тұрақты мекеме, филиалдар мен өкiлдiктер арқылы ... ... ... ... ... ... ... 11 пайыздық ставкалар бойынша
төлейдi.
2. Жеке кәсiпкерлер, арнаулы салық режимiн ... ... ... ... үшiн ... салық режимiнен басқа, жеке
нотариустар, адвокаттар өзi үшiн екi ... ... ... және ... үшiн бiр ... есептiк көрсеткiш мөлшерiнде әлеуметтiк салық
төлейдi.
3. Тiрек-қимыл мүшесi ... ... ... көру ... ... ... iстейтiн мамандандырылған ұйымдар 4,5 процент
ставка ... ... ... ... келесі табыс түрлеріне әлеуметтік салық ұсталмайды:
- мемлекет, ... және ... ... ... ... ... ҚР-ның Үкіметімен және Президентімен берілген ... ... ... ... ... ... ... орындары үшін берілген ақшалай
сыйлықтарға;
- кәсіпорындар өз қызметін тоқтатқан кезде жұмыс берушілердің төлеген
компенсацияларына;
- ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорына аударылған жарнасына;
- тікелей әлеуметтік ... ... және ... ... ... төленетіндерге;
- армия қызметкерлеріне арналған төлемдердің барлық түріне;
- қоғам жұмыстарын орындаумен байланысты төлемдерге;
- мемлекеттік бюджеттің қаржысының ... ... бір ... ... ... ... ... бабы бойынша берілген іс-сапар
шығыстарының компенсацияларына;
- босану мен екі қабаттылық бойынша жәрдем ақыға;
- белгіленген ... ... ... ... ... құнына;
- сақтандыру сыйлығына;
- қайырымдылық көмек ретінде берілген мүлік құндарына;
- тағы басқаларына.
Әлеуметтік салық ай ... ... ол үшін ... жалпы
табысынан әлеуметтік салық ұсталмайтын сомасы шегеріліп, қалған сомадан
әлеуметтік салық ұсталынады.
Есептелген әлеуметтік салық бойынша шоттар ... ... ... ... ... 8300/ « Еңбекақыдан аударымдар»
субшоты, 7110, 7210 К-т 3150.
Жер салығын төлеушілер – иелігінде немесе пайдалануында жер бар жеке ... ... салу ... – жер учаскесі.
Салық жер көлемінің бірлігі үшін жыл сайынғы тіркелгені төлемдер ... ... ... мақсатындағы жерлерге салынатын салық ставкалар:
1) Ауыл шаруашылық мақсатындағы ... ... жер ... ... 1 ... ... белгіленеді және топырақтың сапасы бойынша
сараланады.
2) Далалық және қуаң далалық аймақтардың жерлерiне бонитет ... ... жер ... ... ... ... ... Шөлейттi, шөлдi және тау бөктерiндегi ... ... ... ... ... ... жер ... базалық салық ставкалары
белгiленедi.
Жеке тұлғаларға өзiндiк (қосалқы) үй шаруашылығын, бағбандық және ... ... үшiн ... ... ... қоса ... ... шаруашылық мақсатындағы жерлерге, базалық салық ставкалары мынадай
мөлшерлерде белгiленедi:
көлемi 0,50 гектарға дейiн қоса алғанда - 0,01 ... үшiн 20 ... ... 0,50 ... ... алаңға - 0,01 гектар үшiн 100 теңге.
2. Елдi мекендердiң жерлерiне салынатын салық ставкалары.
Елдi мекендердiң (үй ... жер ... ... ... ... ... ставкалары алаңның бiр шаршы метрiне шаққанда
белгiленедi.
Елдi мекендердiң тұрғын үйге қызмет көрсетуге ... және ... ... оның ... ... құрылыстар мен ғимараттар орналаспаған жерлерiне
жататын жер учаскесiнiң бiр бөлiгi үй ... жер ... ... Үй ... жер ... ... базалық салық ставкалары
бойынша салық ... ... ... ... ... және ... ... бар қалалар үшін:
      көлемi 1000 шаршы метрге дейiн қоса ... - 1 ... ... ... көлемi 1000 шаршы метрден асатын алаңға - 1 шаршы метрi үшiн 6,00
теңге.
      ... ... ... ... ... 1000 шаршы метрден
асатын жер учаскелерiне салық ставкалары 1 шаршы метрi үшiн 6,0 ... ... ... ... ... ... елдi ... ҝшiн:
көлемi 5000 шаршы метрге дейiн қоса ... - 1 ... ... ... ... 5000 ... метрден асатын алаңға - 1 шаршы метрi үшiн 1,00
теңге.
      Жергiлiктi өкiлдi ... ... ... 5000 шаршы метрден
асатын жер учаскелерiне салық ставкалары 1 ... ... үшiн 1,00 ... ... ... ... ... Өнеркәсiп жерiне салынатын салық ставкалары:
Елдi мекендерден тыс орналасқан өнеркәсіп ... ... ... ... бiр ... шаққанда бонитет балына барабар мөлшерлерде
белгiленедi.
Осы жағдаймен байланысты шоттар корресптнденциясы келесідей:
1.Жер есептелген кезде Д-т 7210 К-т ... Жер ... ... ... Д-т 3160 К-т ... ... салынатын салық. Салық төлем сәтіндегі айлық есептік
көрсеткіштен % түрінде көлік ... ... ... ... ... ... жыл сайын төленеді.
Салықты есептеу айлық есептік ... ... ... ... ... автомобильдердің жеті айлық есептік көрсеткіш ставкасы бойынша
салық салынатын двигателінің көлемі 1500-ден жоғары - 2000 ... ... он екi ... ... ... ставкасы бойынша салық
салынатын 2000-нан жоғары - 2500 ... ... ... он жеті айлық
есептік көрсеткіш ставкасы бойынша салық салынатын 2500-ден жоғары - ... ... қоса және ... екі айлық есептік көрсеткiш ставкасы
бойынша салық салынатын двигателiнiң көлемi 3000-нан жоғары - 4000 текше
сантиметрдi қоса алған көлемде болған кезде ... ... ... ... ... ... ... үшiн 7 теңгеге ұлғайтылады.
      3. Салық төлеудiң белгiленген мерзiмi аяқталғанға дейiн пайдаланылу
мерзiмi алты жылдан асқан жеңiл автокөлiк құралдары бойынша ... ... ... ТМД ... ... автокөлiк құралдары үшiн:
      6 жылдан - 15 жылға дейiн қоса алғанда - 0,3;
      15 жылдан жоғары - 25 ... қоса - ... 25 ... ... - 0,1;
      двигатель көлемi мынадай басқа автокөлiк құралдары үшiн:
      3000 текше сантиметрге дейiн қоса алғанда - ... ... ... - 4000 ... сантиметрдi қоса - 0,7;
      4000-нан жоғары - 1,0.
      Пайдаланылу мерзiмi жиырма жылдан асқан ТМД ... ... ... мен ... ... жеке ... үшiн түзету
коэффициентi - 0.  
      4. Белгiленген салық төлеу мерзiмi аяқталғанға дейiн пайдаланылу
мерзiмi жетi жылдан ... ТМД ... ... жүк ... ... ... ... мынадай түзету коэффициенттерi қолданылады:
      7 жылдан - 14 жылға ... қоса ... - ... 14 ... ... - 20 жылды қоса - 0,3;
      20 жылдан ... - ... 5. ... ... ... ұшу ... ... мынадай түзету коэффициенттерi қолданылады:
      1999 жылғы 1 сәуiрден кейiн ҚР-ның шегінен тыс жерлерден сатып
алынған ұшу аппараттарына:
      пайдаланылу мерзiмi 5 ... ... қоса ... - ... ... мерзiмi 5 жылдан жоғары - 15 жылды қоса - 2,0;
      пайдаланылу мерзiмi 15 жылдан жоғары - ... 1999 ... 1 ... ... сатып алынған, сондай-ақ 1999 жылғы 1
сәуiрден кейiн алынған және Қазақстан Республикасында 1999 жылғы 1 ... ... ... ұшу ... ... ... 5 ... дейiн қоса алғанда - 1,0;
      пайдаланылу мерзiмi 5 жылдан жоғары - 15 жылды қоса - ... ... ... 15 ... ... - 0,3.
      6. Көлiк құралының пайдаланылу мерзiмi көлiк құралдарының паспортында
(әуе кемесiн ұшуда пайдалану ... ... ... ... ... жыл ... ... отырып есептеледi.
      7. Көлiк құралдарының пайдаланылу мерзiмiне қарай салық ставкаларына
мынадай түзету коэффициенттерi қолданылады:  
      5 жылға дейiн қоса ... - ... 5 ... жоғары - 10 жылды қоса алғанда - 0,5;
      10 жылдан жоғары - 20 жылды қоса алғанда - 0,3;
      20 ... ... - 30 ... қоса ... - ... 30 ... жоғары - 0,1.
Төлем мерзімі – 1 қыркүйекке дейін. Көлiк құралдары салығы бойынша
ағымдағы төлемдер есебiн ... ... ... 5 ... мерзiмде, сондай-ақ  декларацияны есептi жылдан кейiнгi
жылдың 31 наурызынан кешiктiрiлмейтiн мерзiмде салық органдарына табыс
етедi. Төлеушілер – ... ... ... ... ... немесе жедел басқаруында мемлекеттік есепте тұрған көлік
құралдары бар жеке және заңды тұлғалар.
Төмендегідей бухгалтерлік ... ... ... кезде Д-т 7210 К-т 3170.
Салық төленгенде Д-т 3170 К-т 1030.
Бюджетке төленетін мүлік бойынша салынатын салықтың есебі 3180 ... ... ... ... Мүлік салығы бойынша салық төлеу тәртібі.
|Мүлік салығын ... ... ... ... ... ... |объектісі | ... |
| ... | ... |Салық салынатын ... ... ... |жыл ... ... ... |орташа құнынан 0,1% | ... ... ... қоса |алынады: коммерциялық | ... ... және ... ... | ... ... ... емес|әлеуметтік сферадан, | ... ... ... ... саласымен | ... ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... және жеке ... | |
| ... ... су | |
| ... ... | |
| ... ... заңды | |
| ... ... | |
| ... ... бюджеттің | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... | |
| ... жылдық | | |
| ... құны | | |
| ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... салынатын | | | ... ... | | ... ... | | | ... | | | ... | | | |
| Жеке | ... ... | ... | ... ... орташа| |
|меншігіндегі салық | ... 1% ... | ... | ... | ... | | | |
| Жеке | ... ... ... | ... ... |салық салынатын | ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... | ... (заңмен|емес мүліктері |белгілейді. | ... ... ... | | ... |- ... | | ... |қорлары, сая | | |
| ... ... | | |
| |- ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... тұлға үшін,| | |
| |әр ... ... | |
| ... | | |
| ... құны | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... бойынша,2008 ж.
Кесте-8. Жеке тұлғалардың мүлкiне салынатын салық, салық ... ... ... 1 000 000 ... ... қоса | ... салу ... құнының 0,05 |
|алғанда ... ... 1 000 000 ... жоғары - 2 |500 теңге + 1 000 000 теңгеден асатын |
|000 000 теңгеге дейiн қоса алғанда|сомадан 0,08 пайызы; ... 2 000 ... ... ... -|1 300 ... + 2 000 000 теңгеден |
|3 000 000 теңгеге дейiн қоса ... ... 0,1 ... ... | ... 3 000 000 ... ... - 4 |2 300 теңге + 3 000 000 теңгеден |
|000 000 ... ... қоса ... ... 0,15 ... ... 4 000 000 ... жоғары - 5 |3 800 теңге + 4 000 000 ... ... 000 ... ... қоса ... ... 0,2 пайызы; ... 5 000 000 ... ... - 6 |5 800 ... + 5 000 000 ... |
|000 000 теңгеге дейiн қоса алғанда|асатын сомадан 0,25 пайызы; ... 6 000 000 ... ... - 7 |8 300 теңге + 6 000 000 теңгеден ... 000 ... ... қоса ... ... 0,3 пайызы; ... 7 000 000 ... ... - 8 |11 300 ... + 7 000 000 ... ... 000 ... дейiн қоса алғанда|асатын сомадан 0,35 пайызы; |
|9) 8 000 000 ... ... - 9 |14 800 ... + 8 000 000 теңгеден |
|000 000 теңгеге дейiн қоса ... ... 0,4 ... |
|10) 9 000 000 теңгеден ... - 10|18 800 ... + 9 000 000 ... ... 000 теңгеге дейiн қоса алғанда|асатын сомадан 0,45 пайызы; ... 10 000 000 ... ... |23 300 ... + 10 000 000 теңгеден |
| ... ... 0,5 ... ... Кодексі бойынша,2008 ж.
Әрбір салық төлеуші салықты өздігінше есептейді, бірақ ол кезде ... ... ... ... ... Оңайлатылған декларация
негiзiнде арнаулы салық режимiн қолданатын заңды тұлғалар мүлiк салығын
салық салу объектiлерiнiң орташа жылдық ... 0,5 ... ... ... салыққа 7210 шоты дебеттеледі де, 3180 шоты кредиттеледі.
Салықты бюджетке төлеу сол объектілердің тұрған жерлері ... ... ... Осы ... ... ... жер қойнауын
пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы ... ... алу үшін ... салықтар» шоты пайдаланылады.
Жер қойнауына салынатын арнайы салықтар қатары:
     1) Үстеме пайда салығы;
     2) Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдерi;
     а) ... (қол ... ... табу);
     б) Роялтилер;
     в) Өнiмдi бөлу бойынша ҚР-ның үлесi;
     г) Қызметiн өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт бойынша жүзеге асыратын
жер ... ... ... ... ... салығы. Жер қойнауын пайдаланушыларға салынатын салық онда
жасалатын контрактінің мазмұнына байланысты болып келеді, сондықтан шартты
түрде екі ... ... ... – Салық кодексі белгілеген міндетті төлемдерімен қоса салықтың
барлық түрін төлеуді қарастырады.
2-ші – тек ... ... жер ... ... ... ... барлық салықтарды төлеуді қарастырады, тек шикі ... ... ... ... ... ... салықты, жер салығын, мүлік
салығын қоспағанда.
Үстеме пайдаға салынатын салық пайданың ішкі нормасының салықтық ... ... ... ... ... ... ... кезеңінен кейінгі жылдың 15 ... ... ... пайда салығы жөнiндегi декларацияны жер
қойнауын пайдаланушы тiркелген жерi бойынша салық органына салық ... ... 10 ... ... табыс етедi.
Бонустар. Жер қойнауын пайдаланушылардың ... ... ... және жерді пайдалануға жасалған ... ... мен ... ... ақша ... ... Жер қойнауын
пайдалануды жүгізудің жеке шарттарын негізге ала отырып, бонустардың мына
төмендегі түрлерін төлейді:
1. Қол қою ... – жер ... ... ... ... сай ... ... кезінде жер қойнауын пайдалану жөніндегі
қызметін жүзеге асыру құқығын беру үшін бір жолғы ... ... ... ... Қол қою бонустарының бастапқы мөлшерін ҚР-ның
Үкіметі немесе Өкілетті органдары белгілейді, не ... ... ... ... Қол қою бонусының түпкілікті мөлшері жер қойнауын
пайдалану үшін берілетін кен орындарының ... ... ... ... негізінде белгіленеді. Қол қою бонусын төлеу
төлеу мерзімі тараптардың келісім-шартымен немесе ... ... ол ... жасалған күннен кешіктірілмеуі керек.
2. Коммерциялық табыс бонусы – тіркелген төлем болып табылады және ... ... ... әрбір коммерциялық табыс табу үшін жер
қойнауын пайдаланушылар төлейді. Коммерциялық табыс бонусы ... ... ... ... ... ... кен орындарына барлауды
жүргізуге арналған келісім-шарттары бойынша төленбейді. Коммерциялық табыс
бонусын есептеу ... ... ... ... ... ... табу
бонусының мөлшері салық салынатын объектісінің, төлем есептелінетін
базасының және мөлшерлемесінің негізінде ... ... ... және ... ... басқалай міндеттемелерін есепке
алғанда 3200 «Міндетті және ... ... ... ... ... ҚР-сы заңнамаларына сәйкес әлеуметтік ... ... және ... ... ... қорына есептелінген
және төленетін сомалар, есептелінген басқалай міндетті төлемдер мысалға,
жинақталған салықтық ... ... баж, ... ... еркін төленетін міндеттемелердің есебі жүргізіледі. ... ... жеке ... ... ... жүргізілетін бухгалтерлік
есебі толық қарастырылатын болады.
Жеке басты және мүлікті ... ... есеп ... ... ... сақтық төлемдерінен, сондай-ақ заңмен тыйым
салынбаған өзге де ... ... ... ақша
қорларының немесе баска да активтерінің есебінен сақтандыру өтемдерін төлеу
аркылы белгілі бір сактандыру жағдайларының туындаған кезінде жеке ... ... ... ... ... корғау
женіндегі катынастары болып табылады.
Сақтандыру былайша бөлінеді:
- міндеттілік дәрежесіне карай: ерікті, міндетті;
- сақтандыру объектісі бойынша: жеке, мүліктік;
- сақтандыру ... ... ... ... бойынша: жинактық және
жинақтық емес.
Міндетті сақтандыру — заң талаптарына карай ... ... ... ... ... Міндетті сақтандырудың түрлері заң актілерімен
белгіленеді. Міндетті сақтандыруды жүргізудің ... мен ... ... ... белгілейді.
Өз өмірін және денсаулығын сақтандыру міндеті азаматқа заңдармен де,
шарттармен де жүзеге ... ... ... ... ... ... осы
түрін реттейтін заңдарына сәйкес жасалады. Бірақ сақтанушы ... ... гөрі ... ... ... ... ... сақтандыру шартын сақтандырудың нақ осы ... ... ... ... бар ... ғана ... ... алады. Мұндай
шартты жасау сақтандырушы үшін міндетті болып ... ... ... ... сактандыру объектісі сақтандырудың
осы түрін реттейтін зандармен белгіленеді.
Ерікті ...... ерік ... не қарай жүзеге
асырылатын сақтандыру түрі болып табылады. Ерікті сақтандырудың түрлері,
шарттары мен ... ... ... бойынша белгіленеді. Сақтандыру
объектісі азаматтардың немесе заңды тұлғалардың ... сай ... ... ... ... ... ... тиіс.
Өз өмірін, денсаулығын, еңбек қабілеттілігін ... ... ... ... ... болып келеді.
Мүліктік сақтандыруға мүлікті сақтандыру және кәсіпкерлік тәуекелділікті,
азаматтық-құкықтык жауапкершілікті коса ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Жинақтық сақтандырушы келісім-шартта белгіленген мерзімі өткеннен кейін,
не сақтандыру жағдайы туған кезде төленетін сақтандыру болып табылады, ал
жинақтық ... ... тек қана ... ... ... кезде төленеді.
Сақтандыру сомасы - бұл ақшаның ... оны ... ... ... ... ... ... барынша толық көлемінде сақтандыру
ұйымының төлеуге жауапты екендігін білдіреді.
Сақтандыру сыйлығы — бұл ... ... оны ... ... ... қабылдаған міндеттемесі бойынша сақтандыру келісім-шартымен
анықталған деңгейінде жасалатын төлем.
Сақтандыру төлемі — бұл ... ... оны ... мекеме
сақтанушыға сақтандыру келісім-шарты келіп жеткен кезде немесе туындаған
кезде, ... ... ... ... ... ... қызметі — бұл сақтандыру мен қайта сақтандыру келісім-шартын
орындаумен және жасаумен байланысты ... ... ... кызметі, ол екі бағытта ... ... ... ... және ... ... ... ерікті түрде жүзеге асады, ал ол екі ... ... ... ... және ... ... ... сақтандыруға
медициналык, автомобилдік, азаматтық-құқықтықт.б. сақтандырулар жатады.
Жеке басты және мүлікті сақтандыру ... есеп ... ... ... ... Сақтандыру төлемін есептеген кезде 7110, 7210, 8400 және
т.б. дебеттеліп, 3240 шоты ... ... ... ... ... ... кезде 3240 шоты дебеттеліп, 1030 ... ... ... ... ... жағдай туындаған
кезде, 24 сағаттың ішінде, сактандыру ұйымы комиссия ... оған ... ... ... ... ... актісін (Н—1);
- болған жағдайдың сипаты туралы медициналык қорытындысын;
- лабораториялық зерттеудің нәтижесін;
- бұйрық пен ережелердің, нұсқаудың ... ... ... инспекторының қорытындысын;
- тағы басқа да кұжаттарын.
Бір жылғы жәрдем ... ... ... айлық жалақының негізінде
есептелінеді. Жәрдем ақыны ... үшін бір ... ... ... ... ... ... Енді біз осы жағдаймен байланысты шоттар
корреспонденциясын қарастырып көрейік.
Кесте-9.Жәрдемақы бойынша шоттар ... ... ... ... ... |
| | ... |Кредит |
|1. |Қызмет етудің барысында болатын сәтсіздік оқиғамен |7210 |3240 |
| ... ... ... ... | | ... |Сақтандырушы ұйымға сақтандыру сыйлығы аударылды |3240 |1030 |
|3. |Сақтандыру ... ... ... ... бір |7210 |3390 |
| ... жәрдем ақысы есептелінген | | ... |Бір ... ... ... ... |3390 |1010 ... |Сақтандыру жағдайы келіп жеткеннен кейін, |1030 |6280 |
| ... ... ... ... ... | | ... шоттар жоспарын пайдалану нұсқаулығы, ОБҮ,2008 ж.
Зейнетақы қорына аударылатын міндеттемелер есебі. Кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын жеке ... ... жеке ... және заңды
тұлғалар, сондай-ақ басқа да қызметпен айналысатын, заңды тұлға болып
саналмайтындар міндетті ... ... ... ... ... ... тіркелгендер өзінің тұрған жеріндегі салық қызметінің
органдарына аударады.
Егер заңды тұлға, ... жеке ... ... және ... ... еңбеккерлердің еңбегін пайдаланса ай сайын олардың
жалақысынан есептеп және ұстап, сосын оларды жинақ зейнетақы қорына аударып
отыруы ... және ішкі ... ... ... үшін 1998 жылдың
қаңтарынан бастап, республикалық және жергілікті бюджеттің есебінен аталған
қызметкерлердің міндетті зейнеткерлік жарнасын аударып ... ... ... ... бойынша есептелініп және ұсталып
отырады:
- егер заңды тұлға ... жеке ... ... ... жалданушы еңбеккерлердің еңбегін пайдаланса, онда сол
еңбеккерлердің табысынан 10% деңгейінде ай ... ... ... аударады;
- жеке кәсіпкерлер өздері үшін салық салынатын табысынан 10% деңгейінде
аударады;
- адвокаатар да, жеке ... да ... үшін ... кодексне сәйкес
анықталаған табысынан 10% деңгейінде аударады;
Міндетті зейнеткерлік жарнасы келесі ... ... ... ... ... әкелген зардаптар үшін төленетін
төлемдерден;
- егер де тұрақты жұмыс орны жолда немесе жүріп-тұру сипатында ... ... ... ... ... сынақ немесе экологиялық апаттардан зиян шеккендерге берілетін
әлеуметтік жәрдемақыдан;
- медициналық қызметке төлеу үшін біржолғы төлемдерден, бала тапқан ... ... ... ... ... ... ... төлеген
компенсациясынан;
- сақтандыру сыйақысынан;
- берілген арнайы ... ... және ... ... ... ... ... міндетті зейнеткеткерлік төлемдер
төлеуден босатылады.
Міндетті зейнеткерлік жарналар ақшалай да, ақшасыз да ... ... ... ... ақшаға банк заңды тұлғаға үш данада, жеке
тұлғаға екі ... ... ... ... Оның ... данасы банкке,
қалған екеуі төлеушіде қалады.
Егер де заңды-тұлға төлеуші ретінде жойылса, ондағы зейнеткерлік жарна
туралы құжаттар міндетті түрде Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жарна 3220
«Зейнетақы қорына аударылатын міндеттемелер» шотында жүргізіледі. ... ... ... ... 3350 шоты дебеттеліп, 3220 ... ал оны ... ... ... ... кезде 3220 шоты
дебеттеліп, 1030 шоты кредиттеледі.
2.3 Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... өтеу мерзімі 1
жылға дейінгі аралықта жабдықтаушылар мен тапсырыс ... ... ... және ... ... филиалдар мен
құрылымдық бөлімшелердің, еңбеккерлердің, жалға берушілердің, ... ... ... ... ... ... және
басқаруды сеніп тапсыруға есептелінген сыйақылар бойынша алашақтардың ... ... ... ... мен мердігерлердің қысқа мерзімді алашақ қарызының есебі.
Кәсіпорын өз ... ... және ... ... қамтамасыз ету үшін
өзінің материалдық-техникалық базасын жасайды., яғни ... ... ... Кәсіпорынды жабдықтау экономикалық және әлеуметтік даму
жоспарларына ... ... ... өзінің ұдайы өндірісін қамтамасыз
ету үшін өнім шығарушы кәсіпорындармен немесе делдалдық ұйымдармен келісім-
шартқа отырады.
Демек, кәсіпорын жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ... мен ... ... ... алашақ қарызы» шотын
пайдаланады, онда есеп айырысулар сомасының деңгейіне және нысандарына
(алдын-ала төлемақы, ... ... ... қарамастан,
жабдықтаушылардан алынған материалдық босалқылар ... ... мен ... үшін есеп ... ... 3310-шоттың кредиті
бойынша жабдықтаушылардың акцептелген шот-фактурасы және дебеті ... ... ... ... және басқа шоттардың кредитінен олардың төлемақысы
жазылады.
Өнім жеткізушілер мен есеп айырысулар есебі арнайы ... ... ... ... ... ... ... төлем-талап
тапсырмалары бойынша жүргізіледі, ал бұл өз кезегінде әрбір құжат бойынша
есеп айырысуларды бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Келіп ... ... ... ... ... ... ... тіркейді. Қоймаларға құндылықтардың түсуіне қарай журналда кіріс
құжаттары бойынша есепке алынады да, қоймаға босалқы ... ... ... ... ... сұрау салудың нәтижесінде алынған
деректер негізінде келіп түскен күнін жазып ... ... ... ... ... мезгіл-мезгіл тексеріп отырады. Журнал бойынша
сондай-ақ жол ... ... ... сомасы бақыланады.
Журналға жабдықтау бөлімінің тауарлы-көліктік ілеспесі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
қоймасына материалдық құндылықтардың түсуіне қарай жазып отырады. «Ескерту»
бағасына шоттың төленуі, акцептен бас тартуы ... ... ... және ... ... ... ... Журналға тек
акцептелген шот-фактурасы ғана ... ... ... ... ... ... отырып, түскен жүктердің
акцептелген шоттары бухгалтерияға беріледі. Осында олардың ... мен ... есеп ... ... ... ... ал ол үш кезең бойынша жүреді (журнал төменде ... ... ... ... ... ... жазылады. Бұл ретте
тіркеу нөмірі мен төлем-тапсырмаларының ... ... ... шот-фактурадағы жергілікті жабдықтаушыдан немесе
станциядан (айлақтан) өзге ... ... ... алу үшін
экспедиторға шот-фактураны береді.
Екінші кезеңде журналға қоймадан ... ... ... ... (кіріс ордерлері, тауарлы-көліктік құжаттары (наклоднойлары),
материалдар қабылдау туралы ... ... ... ... осы
құжаттардың нөмірлері келіп түскен құндылықтардың есептік немесе келісім-
шартта көрсетілген бағасы бойынша алынған құны және ... ... ... ... ... ... ... шоттар шегінде
төлем талап-тапсырмаларына (шот-фактураға) сәйкес ... ... ... ... құжаттары мұқият тексерілуі және төлем-талап тапсырмаларындағы (шот-
фактурадағы) материалдық ... ... ... ... ... ... қабылдау кезінде жабдықтаушының немесе көлік ұйымының ... ... ... ... ... ... негізінде
талап сомасын 3310 шоттың кредитінен 1280 «Қысқа ... ... ... ... ... есептен шығарады. Егер материалдық
құндылықтардың жетіспеуін есеп айырысуға дейін, яғни ... ... ... ... ... онда оның сомасына тиісті есеп-айырысу
төлем құжаттарында акцептті азайтады.
Сондай-ақ журналда жұмыстар мен ... ... ... ... ... су, ... ... берушілермен есеп
айырысулар есебі бойынша операциялар да ... ... ... ... ... үшін ... шот-фактура мәліметтері журналға
жазылған кезде, оның не үшін берілгені көрсетіледі.
Үшінші кезеңде журналда шот-фактурасындағы төленгені ... ... ... ... есеп ... және ... да ... бойынша
үзінділері (көшірмелері) бойынша расталады. Бұл ... ... қай ... және ... қай шоттан жасалғаны (1050, 1030, 1010, 1060)
көрсетіледі.
Айдың аяғында журналдың жиынтығы есептелінеді және ... ... ... ... қорытындысы төрт қатар бойынша шығарылады; ай ішіндегі
жиынтығы, ... ... жол ... материалдар және журнал бойынша
барлығы рет-ретімен көрініс табады.
Жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... бойынша
шоттардың коррепонденциясын қарастырайық:
- Тауарлы-материалдық құндылықтарды алғаны үшін (ҚҚС ... ... 1310, 1330 ... дебеттеліп, сондай-ақ
осымен бірге шот-фактурасына енгізілген ҚҚС ... 1420 шоты ... 3310 шоты ... ... ... ... 3310-шоты дебеттеліп,
1030, 1050.
- Төленген шот-фактуа бойынша ҚҚС ... ... ... ... ол ... ... дебеттеліп, 1420-шоты кредиттеледі.
- Жабдықтаушылардың орындалған жұмыстар мен қызметтері үшін акцептелген
шот-фактурасына сондай-ақ 3310-шоттың кредиті бойынша ... ... мына ... ... ... ... ... табады:
1340 «Аяқталмаған құылыс» шоты өздерінің күрделі ... мен ... ... жұмыстардың және қызметтердің
құнына:
1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... шоты ... ... ... (транзитті) жеткізген тауарлар құнына;
баспа-бас (бартерлік) операциялар тәртібінде ... ... ... ... ... ... берешектер қарызы» шоты жабдықтаушыларға
және мердігерлерге қойылған талаптарының сомасына;
1610 «Берілген қысқа мерзімді аванстар» шоты бұрын ... ... ... ... ... және ... қызметтерді сату шығындары», 7210
«Әкімшілік шығындар» 8100, 8300, 8400 және ... да ... ... ... жұмыстары мен қызметтерінің сомасына.
Мына төмендегі шоттардың кредитінен 3310-шотының дебетіне жазылған
жазулар 1210 ... ... мен ... ... ... ... ... 1610 «Берілген қысқа мерзімді аванстар», 1060
«Банктердегі депозиттік шотардағы ақша ... 1070 ... ... ақша ... 1050 «Банктердегі ағымдағы шоттардағы
валюта түріндегі ақша қаражаттары», 1030 «Банктердегі ағымдағы ... ... ақша ... 1020 ... ... кассадағы ақша
қаржаттары» шоттары бойынша жабдықтаушылар мен мердігерлердің шотарында
тиісті шотардан төленгенін көрсетеді.
Жабдықтаушылармен есеп айырысулар ... ... ... ай ... бойынша талданған қалдықтар көрсетіледі. Талдамалы есептің
құрылымы негізінен жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ... мағлұмат алуды қамтамасыз ету үшін және есеп
айырысуға жедел бақылау үшін мына ... ... ... ... келмеген есеп айырысулар жөніндегі ... ... ... ... ... есеп ... ... бойынша жабдықтаушылардан.
Еншілес ұйымдардың қысқа мерзімді алашақ қарыздарының есебі.
Қауымдастырылған және бірлескен ... ... ... ... ... мен ... бөлімшелердің қысқа мерзімді алашақ қарыздарының
есебі.
Еңбекақы бойынша қысқа мерзімді алашақ қарызының есебі. ... ... ... ... есеп ... ... 3350 ... акысы бойынша есеп айырысу" шотында жүргізіледі. Бұл пассивтік шот.
Енбек акыны есептегенде 3350 шоты кредиттеледі де, мына шоттар
дебеттеледі:
1340-шоты "Аяқталмаған күрылыс" күрделі ... ... ... ... ... ... ... телемінің сомаларына;
7110-шоты "Тауарларды (жүмыстарды, кызметтерді) сату жөніндегі шығындар ... ... ... мен ... көрсетулерді жүзеге асырумен
шүғыдданатын қызметкерлерге есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
7210-шоты "Жалпы және әкімшілік ... ... ... және әкімшілік-
басқармашьиықкьізметкерлеріне есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
8100-шоты "Өндірістегі жүмысшылардың еңбек акысы" ... ... ... ... ... ... ... еңбек ақысы" қосалкы ендірістердің
қызметкерлеріне есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
8400-шоты "Қызметкерлердін еңбек ақысы" цехтағы (жалпы өндірістегі)
қызметкерлерге есептелген төлемінің сомаларына; 8400/"Қызметкерлердің енбек
акысы" ... ... ... ... шұғылданатын қызметкерлерге
есептелген еңбек төлемінің сомалары субшоты; 8400 / "Жұмысшылардың ... ақау ... ... ... ... ... ... сомалары субшоты;
Басшылықтағы тұлғалармен есеп айырысудың есебі. Басшылыктағы ... ... үшін 3350 / ... ... қарызы" субшоты
арналған, онда мынадай түлғалармен есептеседі (баскарма мүшесі мен
төрағасы, бақылау кеңесінің мүшесі және ревизиондык комиссияның мүшесі ... ... ... ... ... ... сомаларына 7210-
шоты дебеттеледі де, 3350 субшоты кредиттеледі, ал оны төлеген кезде 3350
субшоты дебеттеліп, 1010 шоты ... ... ... ... ... тарату. 3350-шотының
кредитінен, басқа шоттардың дебетіне (8100, 8300, 1340, 7210 т.б.)
жаткызылған сомасы есеп ... ... ... ... ... яғни ... есеп ... етіледі. Бүл максаттар үшін
"Жалақыны тарату" деп аталатын әзірлік кестесін ... ... ... ... мына ... ... ... 7110, 7210, 8100, 8300, 8400. Сондай-ақ, жалақы "Материалдар" шотына,
"Болашақ кезеңнің шығыстарына" жатқызылуы ... яғни ... ... де, 3350 шоты ... компьютерленген жағдайда, есеп айырысу кітапшаларынын арасына есеп
айырысу парақтарын немесе есеп айырысу-төлеу ... ... ... ... яғни ол ... жұмыстарды жүргізудің жолдарын
жеңілдетеді.
Еңбек туралы күші бар ... ... ... төлемін ұжымдык шартпен
бекітілген мерзімдерде, айына екі рет береді. Онда айдың бірінші ... ... ... ... ... және ... тәртіптер белгіленуі
мүмкін. Есеп айырысудың аванстықтәртібінде жұмысшылар мен кызметшілерге
жоспарлы аванс береді; ... есеп ... ... ... екінші
жартысында еңбек ак,ы төлемін жасайды. Аванс мөлшерін үжымдық шарт жасасқан
кезде ... пен ... ... ... ... жұмысшының жұмыс
уақыты есебінің табелінен алынған накты жұмыс істеген уақыты үшін тарифтіқ
төлем мөлшері бойынша қойылған ... ... қем ... ... ... аванссыз түрінде жоспарлы аванстың орнына айдың ... ... ... өндірілген өнім (орындалған жұмыс) бойынша немесе ... ... ... ... ... төлемі есептелінеді. Есеп айырысудың
бірінші түрінің жұмысы аздау, сондыктан оны ... жиі ... ... ... ... ... есеп ... үшін және жұмыс істеп
жүрген адамның өткен кезеңдердегі жалақысы туралы ... алу ... ... ... ... шот" немесе "Бет есеп" толтырады.
Дербес шот немесе бет ... ... ... ... ... ... ... мен орындалған жұмыстардың және телемнің әр алуан
түрлеріне арналған кұжаттардың ... ... ... ... ... ... ... ай сайын бірнеше есеп айырысу-төлем ... ... және ... ... ... ... оларды жинақтап түйістіру керек. Бұл үшін ... ... ... ... ... есеп ... жөніндегі
деректерінің жиынтығы" деп аталатын әзірлік кестесін пайдаланады. Онда
кызметкерлермен есеп ... ... ай ... ... ... ... ... есепқе алынған және ұсталынған сомалары,
сондай-ақ айдың ... ... ... ... керсетіледі. 3350 шоты бойынша Бас кітапқа жазылатын қалдыктарын
алу; мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және камсыздандыру т.б. ... ... ... ... ... (бұл ... 3350-
шоттың кредиті және 3210 «Әлеуметтік сактандыру» және 3220 «Зейнетақымен
қамсыздандыру ... есеп ... ... дебеті бойынша
корреспонденттелген шоттардың ... ... ... төлемінен алынатын
ұсталымдар бойынша қорытынды деректерді алу; депоненттелген жалақыны дер
кезінде, әрі толық бақылау; төлем ... ... жеке ... ... есеп ... ... мемлекеттік әлеуметтік сактандыру.
Жалдау жөніндегі қысқа мерзімді алашақ қарызының есебі. Жалдау – бұл
кәсіпорындар мен өзге ... ... ... ... ... түрде
жерді, өзге табиғи ресурстарды және жалгердің шаруашылық ... ... өз ... ... ... қажетті мүліктерді мерзімді, қайтарымды
түрде пайдалануы. Жалдау нәтижесінде жалға беруші мен ... ... ... ... ... пайда болады.
Жалға беруші – жалдау шарты мүлікті жалға беретін меншіке иесі. ... ... ... иесі ... ... ... мен ... сондай-ақ
заңды және жеке тұлғалар жалға беруші бола ... – бұл ... ... ... ... жалға алатын заңды немесе жеке
тұлға. Заңды немесе жеке тұлғалар, біріккен кәсіпорындар, ... ... ... ... мен ... жалгер болуы мүмкін.
Жалдау шарты – бұл тараптардың еркінділігі мен толық тең ... ... ... ... ... сай мүлікті жалға беру
туралы ... мен ... ... ... келісім.
Экономикалық жағдайлары бойынша жал ағымдағы және қаржыланатын болып
бөлінеді. 17-«Жалдау есебі» ҚЕХС-на сәйкес негізгі ... ... жалы ... ... ... ... түрде қайтарылуын көздейді,
яғни жалдау кезеңінде жалгерге ... ... ... ету және олардың
пайдалануы мен жалға берушіге ... ... ... құқы ғана ... ... ... ... онда есеп талаптарына сәйкес қажет
көрсеткіштер болады. ... ... ... ... НҚ ... берушіде 2411-
2417-шоттарда ескеріледі. Оған «Меншікті НҚ» және «Жалға берілген НҚ» деген
субшоттар ... ... жал ... ... ... ... болады:
І Жалға берушіде.
1. Жалға берілген кезде НҚ объектісінің құнына Д-т ... ... К-т ... ... ... ... кезең үшін жалдау ақылы есептелген, амортизация мен жалдық
процентті төлеу (ҚҚС-сыз) Д-т 1420 К-т ... ҚҚС ... ... негізінде Д-т 1210 К-т 3130.
4. НҚ жалға берілген объектілері бойынша ... ... Д-т ... ... ... ... үшін (ай ... жалдық төлемнің келіп түсуі. Д-т 1030,
1050, 1010, 1020 К-т ... ... ... ... кірістер жиынтық кірістің кемуінен ... Д-т 6280 К-т 5410 ... ... Д-т 5410 К-т 7450. 5410-шот
бойынша кредиттік сальдо – ... Егер ... ... ... айға немесе кезеңге төленсе, онда:
- алдағы тоқсанға төленген жалдау ақысының сомасына Д-т 1030, 1050, 1010,
1020 К-т ... ... ... ... үшін жалдау ақысы есептелді (ҚҚС-сыз) Д-т 1280
К-т 4420.
- жалдау ақысынан алынатын ҚҚС сомасына Д-т 2160 К-т ... ... ... ... бойынша табыс сомасына
1-айдағы Д-т 4420 К-т 6260.
2-айдағы Д-т 4420 К-т 6260.
3-айдағы Д-т 4420 К-т ... Жыл ... ... жиынтық кірістің артуынан есептен шығарылады. Д-т
6260 К-т 5410, ... ... ... ... ... ... Д-т 5410
К-т 7450.
10. Жал мерзімі аяқталған бойда мүлік ... Д-т ... К-т ... НҚ.
ІІ Жалгерде
1. Ағымдағы жал алынған НҚ құнына Д-т 001.
2. Салық шот-фактурасының негізінде, амортизация бөлігінде есепті кезеңге
есептелген жалдау ақысы Д-т 7210, 7110 К-т 8045 К-т ... ... % ... ... ... ... Д-т 7310 К-т ... Жалдау ақысынан ҚҚС сомасына Д-т 1420 К-т 3540.
5. Алынған ҚҚС – ҚҚС ... ... ... Д-т 3130 К-т ... ... ... аударылған:
а) амортизация бөлігінде Д-т 3540 К-т 1010, 1020, 1030, 1050.
ә) жалдық % бөлігінде Д-т 3380 К-т 1010, 1020, 1030, ... Жыл ... ... жалдаудың % бөлігіндегі шығыстары жиынтық
табыстың кемуінен есептен шығарылады. Д-т 5410 К-т ... ... ... ... ... ... НҚ объектілері қайтарылады. К-
т 001.
9. Егер жалдау ақысы тоқсанға алдын-ала төленсе Д-т 1630 К-т 1010, ... ... ... айға ... ай сайынғы үлес:
а) амортизация бөлігінде Д-т 8045, 7110, 7210 К-т 1630.
ә) ... % ... Д-т 7310 К-т ... ... ... қарызының ағымдағы бөлігінің есебі.
Кәсіпорынның ұзақ мерзімді алашақтар ... 1 ... ... мерзімге
алған қарыздары жатады. Осы міндеттемесінің ағымдағы бөлігі бойынша ... ... ... Бұл аталған қарыздың есебі 3370 «Ұзақ
мерзімді алашақтар қарызының ағымдағы бөлігі» шотында ... ... ... ... ... қарызы есебіндегідей болады.
Төленетін қысқа мерзімді сыйақылар есебі. Төлеуге жататын ... ... ... ... ... ... ... түрлерін (банктерден адынған несиелер
бойынша, заемдық шарттар бойынша, мүлікті жалға беру ... ... ... және ... ... ... ... 7310 «Сыйақы
жөніндегі шығыстар» шоты дебеттеледі де, 3380 ... ... ... шот ... ... кезде 3380-шоты дебеттеліп, мына шоттар кредиттеледі:
1030 шот – есеп ... ... ... ... ... ... – шетелдердегі кәсіпорындар мен банктерге пайыздарды төлеген
кезде;
1010 шот - кассадан қолма-қол ақшамен пайыздарды төлеген ... ... ... ... ... есеп ... ... машинограммада немесе айналым тізімдемесінде жүргізіледі, онда
әрбір пайыз төлеушілердің, яғни заңды немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... есебі. Бұл аталған қарыздың
есебі 3390 «Қысқа ... ... ... ... ... ... шоттың кредиті бойынша мыналар көрсетілуі мүмкін:
- банк шоттарында қате есептелген ... Д-т 1070, 1050, 1030 К-т ... ... ... ... ... ... Д-т 3390 К-т 1070, 1050, 1030;
- серіктестікке қатысушылардың бөлінбеген табысы есебінен немесе резерв
капиталы есебінен жасалған үлестеріне сәйкес есептелген ... ... ... «Есепті жылға бөлінбеген пайда/жабылмаған зияны», 5430 ... ... ... 5410 ... құжаттармен белгіленген
резервтік капитал», 54 40 «Басқалай резервтер» К-т 3390, тиесілі табыстан
ұсталған табыс салығының сомасына Д-т 3390 К-т 3190 ... ... ... дайын өнімдер мен сатып алынған тауарлар, сондай-ақ
орындалған, бірақ тапсырыс ... ... ... мен қызметтер
бойынша қосылған құнға салынатын салық сомасы Д-т 3130 «Қосымша құн салығы»
К-т 3390;
- қызметкерлердің жіберген ... ... ... үшін
еңбекақысынан ұсталған қаражаттар сомасына Д-т 3350 «Еңбекақы бойынша қысқа
мерзімді ... ... К-т ... ... жал ... шығыстардың есептелген сомасына Д-т 7110
«Өнімдерді және ... ... ... ... ... ... 8100 «Негізгі өндіріс», 8300 «Көмекші өндіріс», 8400
«Үстеме шығындар» К-т 3390.
- сатылған тауарлардың қайтарылған кезде есептелген қарызына Д-т ... ... ... К-т ... егер де ... төленген жал төлемі зачетқа алынса Д-т 3390 К-т ... ... ... мерзімді берешектер қарызы».
- егер де сатуға да, бағаға да ... ... Д-т 3390 К-т ... және ... ... ... шоты бойынша талдамалы есеп кредиторларға және дебиторларға арналған
есеп айырысу есебінің ... ... ... ... ... ... мерзімді бағалау міндеттемелер мен өзге қысқа мерзімді
міндеттемелер есебі.
Кәсіпорынның ... ... ... ... бойынша есеп 3400
«Бағалаудағы қысқа мерзімді міндеттемелер» бөлімшесіндегі шоттарда
жүргізіледі. Олар ... ... ... ... ... ... шоты – бұл өнім өндіру
мен қызмет көрсетулерге кепіл мерзімі бір жылға дейінгі ... ... ... құру мен олардың қозғалысымен байланысты
операциялар мен басқа да қысқа ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелер» шоты - бұл кепіл
мерзімі бір жылға дейін қызметтік ... ... ... құру мен ... ... операциялар мен басқа да заңды наразылықтағы ... ... ... ... есептеу жөніндегі бағалаудағы қысқа мерзімді
міндеттемелер» шоты – жұмыста болмаумен байланысты нысанында еңбеккерлерге
сыйақы ... ... ... ... ... ... табуға қатысқаны
үшін және үстемақы төлеумен байланысты күтілетін ... ... ... ... ... ... бағалаудағы қысқа мерзімді
міндеттемелер;
3440 «Басқа да бағалаудағы қысқа мерзімді міндеттемелер» шоты – алдыңғы
шоттарда ... ... да ... қысқа мерзімді міндеттемелер.
Бұл міндеттемелер 37 ХҚЕС-на сәйкес есепке алынады.
Кесте-10. 3400 «Бағалаудағы қысқа мерзімді міндеттемелер» бөлімшесі
бойынша типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы
|№ ... ... ... ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... мен ... ... ... | | |
| ... бір ... дейінгі кепілділіктегі |7110 |3410 |
| ... ... ... құру | | |
|2 ... кепіл мерзімі шегінде, жөндеу мен | | |
| ... ... ... ... шығындардың |3410 |3390, 1310, |
| ... ... ... ... | |3150, 3350, |
| ... ... | |1350 |
|3 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... жазу ... |7110 |3410 |
| ... ... ... |3410 |7110 |
|4 ... ... міндеттемелер мен | | |
| ... ... ... ... құру |7470 |3420 |
|5 ... жағдай туған кезде резерв | | |
| ... |3420 |1010, 1030 |
|6 ... ... ... ... | | |
| ... келтіру: | | |
| |- ... жазу ... |7470 |3420 |
| |- ... ... ... |3420 |7470 |
|7 ... ... резервін есепке алу: | | |
| |- ... сату ... ... |7110 |3430 |
| |- ... өндіріс жұмысшыларына; |8110 |3430 |
| |- ... ... ... |8310 |3430 |
|8 ... ... ... ... | | |
| ... ... алу |3430 |3350 |
|9 ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... үшін |3430 |3150 |
| ... сақтандыру үшін |3430 |3210 ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... қалпына келтіру: | | |
| |- ... жазу ... |7110, |3430, |
| | |8110, |3430, |
| | |8310 |3430 |
| |- ... ... ... |3430 |7110, 8110, |
| | | |8310 ... ... кезең шығындарына резерв құру: | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... |7110 |3440 |
| ... әкімшілігіне |7210 |3440 |
| ... және ... ... ... |8410 |3440 |
| ... ... ... |8410 |3440 |
| ... ... ... және | | |
| |т.б. | | ... ... ... жөндеу резерві арқылы | | |
| ... ... ... ... | | |
| |- ... ... ... |3440 ... |
| | | |3390 |
| |- ... ... ... |3440 |8310 ... ... ... құралдарды жөндеу | | |
| ... ... ... | | |
| |- ... жазу ... |7110, |3440, |
| | |7210, |3440, |
| | |8410 |3440 |
| |- ... ... әдісі. |3440 |7110, 7210, ... ... ... ... ... ... | | |
| |мен ... өзіндік құнына кіретін |3440 |1620 |
| ... ... ... ай ... | | |
| ... ... | | ... шоттар жоспарын пайдалану нұсқаулығы, ОБҮ,2008 ж.
Сонымен қатар кәсіпорынның қысқа мерзімді басқалай міндеттемелері бойынша
мына төмендегі операциялардың:
- ... ... ... көрсетілген қызметтер, сондай-ақ
тапсырыс берушілердің тапсырысын бөлшектеп орындауға алынған қысқа ... және ... ... ... ... аванстар;
- ағымдағы айда алынып, келесі есепті айдың есебіне жатқызылатын ... ... ... ... ... (материалды және материалды емесе
активтердің) есептен шығарылуына арналған қысқа мерзімді міндеттемелердің
есебі ... ... ... есеп ... 3500 «Қысқа мерзімді басқалай
міндеттемелер» бөлімшесі арналған. Бұл бөлімшеге келесідей ... ... ... ... мерзімді аванстар» шоты – бұл шикізаттар,
материалдар, тауарлар жеткізу мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша жеткізушілер үшін жасалған өнімді төлеу
бойынша алынған аванстар және басқа да ... ... ... ... ... ... табысы» шоты - ағымдағы айда алынған, бірақ есе,пті
кезеңнің келесі айларына жататын табыстар;
3530 «Сатуға арналған ... ... ... тобы» шоты
-сатуға арналған есептен шығарылатын міндеттемелер тобы;
3540 ... ... ... міндеттемелер» шотына алдағы топтарда
көрсетілмеген қысқа мерзімді басқалай міндеттемелер есепке ... 3500 ... ... басқалай міндеттемелер» бөлімшесі бойынша
типтік операциялардың шоттар корреспонденциясы
|№ ... ... ... ... |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... мен ... ... | | |
| ... ... алушылар мен тапсырыс |1010, 1030 |3510 |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... өзгеруі нәтижесінде |7430 |3510 |
| ... ... ... кредиторлық | | |
| ... өсуі | | |
|3 ... ... ... ... |3510 |6250 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|4 ... ... шотына бұрын алынған |3510 |1210-1230 |
| ... ... алу | | |
|5 ... ... ... ... |1010, 1030 |3520 |
|6 ... айда алынған, бірақ алдағы айға |3520 |6280 |
| ... ... | | |
|7 ... ... ай ... ... |1010, 1030 |3530 |
| ... ай ... ... мойындау | | |
|8 ... ... ... ... |7470 |3540 |
| ... ... табуын көрсету | | |
|9 ... мен ... ... ұйымдарды|7210 |3540 |
| ... ... ... | | ... ... ... мүшелік салымдар |7470 |3540 |
| ... ... ... | | ... ... және жеке ... |3520, 3540 |1010, 1030 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... міндеттемелерді өтеу | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... ... Кейінге қалдырылған табыс салығы және сонымен байланысты есеп
айырысулар.
Кейінге қалдырылған салықтың ... үшін 4310 ... ... ... шоты арналған. Бұл шотта бухгалтерлік және салык есебінің
талаптарындағы айырманын ... ... ... ... ... есепте табыс пен зиян есеп саясатында каралған және ... ... ... ... ... нәтижесі анықталады. Салықтық емепте табыс пен зиянның сомасы
бухгалтерлік есепте көрсетілген ... ... ... ... ... түзетулердің көмегімен аныкталады.
Бүл арада мынаны ескерген жөн: салық (жедел) есебінде жиынтық ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалары бойынша) ұстап қалулар
(жеңілдіктер) туралы, ... ... ... ... ... кезіндегі күнның, сондай-ақ акша құнсыздануына түзетулерді есепке ала
отырып амортизациялауға ... ... ... ... ... ... және кәсіпорынды жапқаны үшін тағы басқалары жөнінде
хабарлама қалыптасады; бұл хабарламада салық салынатын ... ... ... ... ... заңды тұлғалардан алынатын ... ... ... ... әрі ... ... ... арасындағы
алшақтыққа әкеп соғады.
Бухгалтерлік және салық ... ... ... тендігін
сақтау оңай шара емес, өйткені ... ... ... және ... айырмашылықтары болады.
Осының нәтижесінде уақытша және тұрақты айырмашылықтар, ... ... ... ... ... айырмашылықтар — бұл ағымдағы есепті кезеңде туындайтын және
бұдан ... ... ... жойылмайтын (бухгалтерлік есеп деректері
мен занды тұлғалардан ... ... ... ... ... ... деректер арасындағы айырмашылыктар) ... ... ... табыстар арасындағы айырмашылықтар.
Тұракты айырма ретінде келесі мысалды келтіруге болады:
- ... ... ... де, ... жүргізуші субъектінің
кәсіпкерлік қызметімен де байланысты емес ... ... ... алу, ... ... алу, спорт құрал-жабдықтарын ... т.б.), бұл ... ... бухгалтерлік есепте шығысқа жатқызылады,
ал салық есебінде олар шегерім ретінде танылмайды;
- бюджетке төленетін ... ... ... ... жылдық
табыстан шегеріледі, ал салық есебінде ол шегерілмейді;
- нормадан ... ... ... мен ... ... есепте кезең, шығыстарына жатқызылады, ал салық есебінде
ол шегерім құрамына ... ... ... ластаудан тазартуға кеткен шығындар бухгалтерлік
есепте ... ... ... ал ... ... ол жылдық
жиынтык, табыстан шегеруге жатпайды;
- марапаттау ... ... ... ... ... ... шығыска
жатқызылады, ал салық есебінде — белгіленген ... ... ... ... ... ... ... қаржылык лизингі бойынша да, депозит
бойынша да, сондай-ақ сенімді басқаруға алынған мүліктер бойынша ... ... ... банкісінің белгілеген қайта
каржыландыру коэффициентінің 1,5 есе ... ... ... ... ... ал егер де ол ... ... онда Лондондық банк аралық нарықтың 2 есе еселенген
мөлшерлемесінің негізінде есептелінеді.
- сақтандыру пайдасы бухгалтерлік есепте ... ... ... ал ... ... — ол ... ... егер ол
шегеруге жатқызылған жағдайда класы бойынша өкілетті органдардың
белгілеген шегінде ғана жүзеге асуы ... ... ... ... ... пайдалануы мен
күтіп-ұстау шығыстары бухгалтерлік есепте толық көлемінде шығыс
ретінде ... ал ол ... ... ... ... және ... да шығыстары;
Уақытша айырма бухгалтерлік табысты есептеген кезде кейбір табыс пен
шығыс баптарының бір бөлігі бір есептік кезеңде, ал салық ... ... ... баска есептік кезенде есептелінеді. Сондықтан біріңде
болған ... ... ... ... ... емес ... мен ... ... ... ... аударымдар.
Бухгалтерлік есепте амортизациялық аударымдар үшін әртүрлі тәсілдер
мен ... ... және ... ... сома шығын ретінде
қабылданады. Салық есебіндетек калдығын азайту тәсілі пайдаланылады. Сондай-
ак екі есептің ... ... да ... ... ... ... ... бойынша объекті толық амортизациялануы мүмкін, ал ... ол ... ... ... есепте негізгі кұралды жөндеу шығындарын толық көлемде
алады, ал салық есебінде оның ... ... 15% тең ... ... 15% ... сомасы нсгізгі құралдың құндық балансына косылып, одан
амортизация сомасы есептелінеді, яғни ... ... ... тап ... ... көрініс таппайды.
- бағалы қағаздарды сатудан жабылмаған зиян оларды сату ... ... сол ... ... ... ... ... есептеу әдісі
бойынша көрініс табады. Салык есебінде аталған зиянды құнның есімінің
есебінен жабады (компенсацияланады), ал егер де ол ... ... жабу ... үш жылға дейін созады;
- салық бойынша шығыстар ... ... ... ... ... ... есептеу тәсілі бойынша көрініс табады,
ал салық есебінде — шегерімге тек ... ... кана ... ... ... айырма бухгалтерлік есепте толық ... ... ... шегерімге жатқызу үшін шектеулер қойылады.
Айырма сомасы негізінен шектеудің салдарынан пайда болады, ал ол ... ... ... ... ... ... ... несие (қарыз) бойынша бағамның теріс айырмасы оны жүргізудің ... ... ... ... және ... ... оның ... құны
ескерілсе, бухгалтерлік есепте ол шығыс ретінде танылады;
Тұрақты және уақытша айырма шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... ... де, ... ... де ... ... салдарынан болуы мүмкін. Бұл арада тұрақты
айырманы келесі есептік кезеңде жоюга болмайды, ал ... ... ... ... да, ... ... да өте ... түрде табуға болады,
егер де тиесілі бухгалтерлік регистрлеріне салықтық есеп ... ... ... ... сомасынан салықтық эффектіні
бухгалтерлік есепте көрсету және анықтау жолымен оның ... ... ... ... ... жататын немесе кейінге қалдырылатын төлем
болып саналады.
Халықаралық практикада ... ... ... ... ... ... сол ... табу үшін жасалатын шығыс деп санайды, ал ол
шығыс есептеу қағидасына ... өз ... ... тиесілі пайда болған
табыстармен бірге танылады.
Есептік кезеңде уақытша айырманың салдарынан ... ... ... 4310 ... ... ... ... шотында көрініс табады.
Салықтық төлем міндеттемесінің әдісіне сәйкес, олар ... ... ... ... ... ... табыстан төлеуге жататын табыс салығын, ал ол
әрекет етіп ... ... ... ... оның деңгейі былайша
аныкталады:
Бухгалтерлік - ... - ... ... ... ... ... ... эффектісі сол есептік кезеңде не
төленеді, не жойылады, оның ... ... ... ... бойынша жалпы уақытша айырманың сомасынан аныктайды. Егер де
келесі жылға корпоративтік табыс ... ... ... ... ол сол өзгерген мөлшерлемесі бойынша алынады.
- кейінге ... ... осы ... ... ... келетіндей
етіп түзетеді. Түзету сомасы 4310 шотта көрініс табады.
Мысалы. Кәсіпорын 2009 жылғы нәтижесі бойынша келесі нәтижені ... ... ... ... ... ... мәліметі және
жасалған шегерімдер
|Бухгалтерлік есеп мәліметі |Жылдық жиынтық табыс ... |
| ... ... және ... |
| ... ... ... |Сомасы, мың |Көрсеткіштер атауы |Сомасы, мың |
| ... | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |10200 ... ... оның |10400 |
|қызметті) сатқаннан | ... |10200 ... ... | |- ... ... |200 |
| | ... ... | |
| | ... ... | ... өнімнің |7015 |2. ... ... |7620 ... ... |217 ... ... | ... құны, соның |94 ... ... | ... | |7620 ... | ... ... | ... | ... | | | ... ... | | | ... | | | ... ... |1915, 54 |3. ... ... |67,77 ... және ... ... | ... оған | ... ... | ... |916 ... ... күні | ... және | ... ... 2,455 | ... ... ... | ... ... | |- ... шектеу | ... ... |44 ... марапаттау | ... ... | ... (Лондон | ... | ... ... | ... | ... | ... |52 ... | ... | ... 73945 | ... ... ... | ... ... | ... | ... ... |700 |- ... шектеуді | ... ... | ... ... | ... | ... ... | ... өтеу | ... | ... | ... | ... ... | | | ... ... ... | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ж. 10000 | | | ... немесе | | | ... ... 2 | | | ... несие алған, | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... яғни 135540 | | | ... (1506000х9%)) | | | |
| | |4. ... ... |400 |
| | ... | |
| | ... оң | |
| | ... ... |
| | ... ... оң | |
| | |да, ... те бағамы | |
| | ... ... |
| | ... осы ... 50% | |
| | ... | |
| | ... | |
| | |т. Бұл ... колемде | |
| | ... ... | |
| | ... ол ... | |
| | ... ... | |
| | ... шектеуден | |
| | ... | |
| | |5. ... ... 500 |550 |
| | |мың ... осы | |
| | ... 50 мың | |
| | ...... | |
| | ... ... | ... құрастырылған |
3 ... ... ... ... ... ... құрылымын, динамикасын және
қаржылық жағдайында талдау
Нарықтық қатынастар жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
маңызы зор. Себебі әрбір ұйым өз ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі бойынша жұмысшылар ... ... ... және басқалар алдында толық жауапкершілікте болады.
Қаржылық жағдай дегеніміз – кәсіпорынның белгілі бір мерзімдегі ... ... және ... ... ... жүзеге асыруға,
міндеттемелерін уақытында өтеуге мүмкіндік беретін қаржыдлық ресурстарының
қамтамасыз етілу дәрежесін көрсететін көрсеткіш.
Кәсіпорынның ... ... әсер ... факторлар келесідей:
1. Пайда болу көзіне қарарй: ішкі және сыртқы.
2. Нәтиженің маңыздылығына қарай: негізгі және 2-ші ... ... ... ... және күрделі.
4. Әрекет ету уақытына қарай: тұрақты және уақытша.
Осылардың ішіндегі ең маңыздылары ішкі және сыртқы факторлар.
Ішкі ... ұйым ... ... ... ... ... қызметтік саласын, өндіретін өнімнің құрылымын, оның жалпы
төлем қабілкетті сұраныстағы үлесін, жарияланған жарғылық қор ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық ресурстар жағдайын айтуға болады. Ал сыртқы
факторларға ... ... ... ... ... пен ... ... деңгейін, үкіметтің салықтық және
несиелік саясаттарын, ұйым қызметәін бақылау ... және ... ... ... заң актілерінің әсерін жатқызуға болады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың негізгі ... ... ... және оның ... ... өндірісін жалпылама
бағалау;
2. Активтер мен олардың қорлануі ... ... ... ... мен ... ... ... Айналым капиталының мөлшерін анықтау, оның өсуін ... ... ... мен ... ... ... Қаржылық есеп айырысу және несиелік тәртіпті сақтау;
5. Кәсіпорынның активтері мен оның міндеттемерінің құрылмын зерттеу;
6. Ағымдағы ... ... ... оның ... дебиторлық
қарыздар мен қорлардың есебі;
7. Кәсіпорынның баланс ... мен ... ... ... ... көрсеткіштерін және төлем қабілеттілігін ... ... ... Ұйым ... ... ... есептеу және оның
деңгейінің өзгеруіне әсер ететін факторларды анықтау;
9. Кәсіпорынның іскерлік белсінділігін анықтау;
10. ... ... ... ... және ұзак ... ... яғни ... қаржылық стратегиясын анықтау.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын анықтауда оның ... ... ... құрамы мен құрылымының ... ... ... ... ... оны ... алу және оның ... да
кәсіпорынның өзінің де, қарызға алынған ... да ... ... ... ... ... қызметі меншікті капиталдың көмегімен
жүзеге асырылады. Тек ол жетпегенде ғана ... ... ... өз ... ... көзі ... оның қаржылық
тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Кесте-13. Қаржылық есеп берудің активтерінің қалыптасу ... ... үшін ... ... ... |Жыл ... |Жыл ... |Жыл ... | ... ... | | ... |(4 гр. |
| | | | ... |
| ... ... ... |мың ... |% | |
| |мың ... |, % |мың ... % |(3 . -1.) |(5 | |
| | | | | | |гр./ 1| |
| | | | | | |гр. * | |
| | | | | | |100) | |
| |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |100 ... ... |- 4 |х ... оның | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... ... |+ 5 |+ 5,73 ... | | | | | | | ... ... ... |38,89|91140993 |33,16 |-20091371 |- 18 |- 5,73 |
|капитал | | | | | | | ... ... |х |0,61 |х |0,66 |х |х |+ 0,05 ... | | | | | | | ... жол / 1 | | | | | | | ... |х |2,57 |х |3,02 |х |х |+ 0,45 ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... |х |0,64 |х |0,5 |х |х |- 0,14 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |х |1,1 |х |0,88 |х |х |- 0,22 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... байқағанымыздай, кәсіпорынның есепті жылындағы активтерінің
қалыптасу көзі жыл басында 286024550 мың теңге, ал жыл соңында – ... ... ... 11212805 мың теңгеге немесе 4%- ға азайған. Бұ ... жыл ... ... мың ... 91140993 мың ... ... мың теңге немесе 18% азаюынан болып отыр. Ал ... ... жылы 5%- ға ... ... бұл ұйым үшін ... өйткені рның қарыздық
капиталының мөлшері біршама азайған.
Кәсіпорынның қарыз қаражаттарының қаншалықты тәуелсіз ... ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіш –
бұл тәуелсіздік коэффициенті.
Ол келесідей формуламен анықталады:
Ктс = Мк / Ак; Ктс = 0,5 – 0,6 ... ... Ктс - ... коэффициенті;
Мк – меншікті капитал;
Ак – авансталған капитал ... ... ... ... ... коэффициенті 0,61-ден 0,66-ға дейін
өскен. Яғни кәсіпорынның тәуелсіздік коэффициентінің көрсеткіші ... ... ... кері ... – тәуелсіздік коэффиценті. Олд ... ... = Қк / Ак ... Кт = 1- Ктс; Кт = 0,4 – ... Кт - ... ...... ... – авансталған капитал.
Кәсіпорынның көрсеткіштері негізінде жасалған талдауымызда ол жыл басында
0,39 (1 – 0,61), ал жыл соңында – 0,34 (1 – 0,66) ... Бұл ... ... ... болуы кәсіпорынның сырттан ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын көрсеткіш –
қаржыландыру коэффиценті болып ... Ол ... ... = Мк / Қк; Кқ > 1
(3)
Мұндағы: Кқ - ... ...... ...... капитал.
Кәсіпорынныңқаржыландыру коэффиценті келесідей: жыл басында – 2,57;
жыл соңында – ... ... ... ... өте ... жағдайда, өйткені бұл
көрсеткіштің мәні оптималды деңгейден ... ... ... кері көрсеткіш, бұл – қарыз және меншікті ... ... Ол ... ... ... = Қк / Мк; Кқ/м < 1
(4)
Мұндағы: Кқ/м - қарыз және меншікті қаражаттар қатынасының коэффициенті;
Қк – ... ...... ... ... бұл ... ... келесідей:
Жыл басында – 0,64 (111222364/174802186);
Жыл соңында – 0,5 ... есеп беру ... ... ... ... меншікті
қаражаттардың әрбір теңгесіне қарыз ... 64 ... ... Есеп беру ... ... ... ... меншікті салымның
әрбір теңгесіне 50 тиынға дейін азайған. Бұл ... < 1 ... ... тәуелсіздігі мен тұрақтылығын сипаттайды.
Капитал құрылымын қалыптастыру тиімділігін анықтау үшін ... ... ... ... ... де ... ... капиталдың негізгі құралдарға қатынасымен анықталады. Оның
оптималды деңгейі > немесе = 0,5.
Талдау жасалған мәліметтер ... бұл ... жыл ... – 1,1
(174802186/158932871), ал жыл соңында – 0,88 ... бұл ... ... ... тек ... ... ... ғана
емес, кәсіпорынның қаржылық есеп беруінің басқа да активтерін, соның ішінде
ағымдағы активтерін сатып алуға пайдаланған деуге болады.
3.2 ... ... ... қаржылық тұрақтылығын анықтау.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы қызметі үшін ... оң ... ... ... ... Активтерді құрудың ең дұрыс жолы
меншікті капитал барлық негізгі ... ... тыс ... және
айналым капиталдың бір бөлігін жабатын кездегі жол.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын анықтауда, сонымен қатар оның баланс
өтімділігі талданады. Бұл ... түрі ... ... ... ... ... ... салыстыру арқылы
жүргізіледі.
Актив және пассив баптары белгілі бір тәртіп бойынша өтімділігі ... ... ... ... дәрежесі бойынша кәсіпорынның
активтері 4 топқа бөлінеді:
А1. Ең өтімді активтер. Оларға ақша ... ... ... ... ... ... мерзімді қаржы инвестициясы) жатады.
А2. Тез өткізілетін активтер. Оларға қысқа ... ... ... ... да ... ... Баяу өткізілетін активтер. Бұларға тауарлы-материалдық қорлар мен
ұзақ мерзімді инвестициялар жатқызылады.
А4. Қиын өткізілетін активтер – ... ... ұзақ ... ... ... ... мерзіміне қарай 4 топқа біріктіріледі:
П1. Неғұрлым тезірек төленуге тиіс міндеттемелер – ... ... ... ... ... басқа да қысқа ... ... ... ... ...... ... несиелер мен зайымдар
және жұмыскерлерге арналған қарыздар.
П3. Ұзақ мерзімді міндеттемелер – ұзақ мерзімді несиелер мен зайымдар.
П4. Тұрақты міндеттемелер – ... ... ... капитал бөлімі.
Кәсіпорынның балансының өтімділігін анықтау мақсатында актив және ... ... ... ... ... өтімді деп тану үшін келесідей қатынастар
орындалуы керек:
А1 > П1
А2 > П2
А3 > П3 ( 5 ... < ... ... үш ... ... ... ... өтімді деп танылады.
Ал төртінші теңсіздік арқылы кәсіпорынның қолда бар ... ... ... ... ... балансы негізінде активтер мен ... ... ... ... ... ... болады:
А1. жыл басында – 14409368 + 33878600 = 48287968
жыл соңында – 22573424 + 2869086 = 25442510
А2. жыл басында – 3791435 + 8236850 + 4761471 = ... ... – 1045665 + 10222410 + 4602532 = ... жыл ... – 6320884 + 2799920 + 233145 = ... соңында – 3265760 + 99920 + 4738283 = 8103963
А4. жыл басында – 6169748 + 158932871 + 1440671 + 45049585 = ... ... – 3656562 + ... + 14625587 + 10839993 = ... жыл ... – 561922 + 90353 + 8505904 + 2333048 + 12589393 = ... соңында – 1205903 + 256148 + 7673838 + 1667194 + 13999116 =
24802199
П2 жыл басында – 23232245
жыл соңында – 2449276
П3 жыл ...... ...... жыл ...... ... – 183670752
Кесте-14. Көрсеткіштер негізінде активтер өтімділігін талдау кестесі.
|Актив |Сомасы, мың теңге|Пассив ... мың ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | |(-) |
| |Жыл |Жыл | |Жыл |Жыл |Жыл |Жыл |
| ... ... | ... ... |басында |соңынд|
| | | | | | | |а ... Ең ... ... ... |+ |+ ... | | ... | | ... ... | | ... | | | | |
| | | ... | | | | |
| | | ... | | | |
| | | |р | | | | ... Тез ... Қысқа |23232245|2449276 |- 6442487|+ ... | ... | | | ... | | ... | | |31 ... | | |р | | | | ... Баяу |9353949 |8103963 |3. Ұзақ ... |- |- ... | ... | | ... ... | | ... | | |55 ... | | |р | | | | ... Қиын |21159287|22539466|4. Тұрақты |17480218|183670752|+ |+ ... |5 ... | ... ... | | |р | | | |13 ... | | | | | | | ... |28602455|27481174|Жиыны |28602455|274811745| | |
| |0 |5 | |0 | | | ... ... ... ... ... ... актив пен пассив бойынша келтірілген топтар
жиындарын счалыстыру теңсіздігі келесідей орын алады:
Есепті кезең ... ... > ... < ... < ... > П4
Есепті кезең cоңында :
А1 > П1
А2 > ... < ... > ... төлем қаражаттарының бірінші тобы (А1) төлем міндеттемелерін
айтарлықтай жауып тұр, екінші тобы да дәл сондай жағдайда.
А1 мен А2 ... ... П1 және П2 ... ... ... ағымдағы өтімділкті анықтауға болады. Талданып отырған кәсіпорынның
балансында жыл басында А1 және А2 топтар жиынының ... – 65077726 ... ... + ... ал жыл ... – 41313117 мың ... + ... тең болды. Ал міндеттемелер жиыны жыл басында
47312865 ... + ... жыл ... – 27251475 ... + 2449276)
мың теңгені құрады. Осы жерден кәсіпорынның төлем ... ... жыл ... төлем қаражаттарының 17764861 мың ... ... – 14061642 мың ... ... оның ... ... ... көреміз.
Келесі үшінші теңсіздіктің орындалмауы кәсіпорынның қорлары мен ... ұзақ ... ... қолда барының аз болуынан, ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді активтердің тек аз
бөлігі ... көп ... ... ... ақша ... ... бұл ... кәсіпорынның қаржылық жағдайының
алдағы уақытта жақсаруы немесе нашарлауы жөнінде ... ... ... ұйым үшін ақша ... ... ... ... төртінші теңсіздіктің шарты біздің ұйымда сақталмаған, өйткені
оның ... ... ... ... көзінен жоғары.
Жыл басы мен жыл аяғында баланс активінің баптарының ... ... ... жыл ... 36790689 мың ... жыл ... 41723913
мың теңгеге көп болған, бұл кәсіпорынның ... ... ... ... оның ... ... қызметін жүзеге асыру үшін меншікті
айналым капиталы аз болған. Алайда кәсіпорын үшін бұл ... ... ... ... оның ... ... ... тікелей байланысты.
Берілген схема бойынша жүргізіліп жатқан талдау уақытылы есеп ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші келесі формуламен есептеледі:
Кж.ө. = А1 + 0,5 А2 + 0,3 А3 / П1 + 0,5 П2 + 0,3 П3 ... ... ... ... ... ... және ... жағынан қарастырғандағы қаржылық жағдайының өзгерістеріне жалпы
баға береді.
Біздің кәсіпорынның мәліметтері негізінде бұл көрсеткіш келесідей ... ... ... = 48287968 + ... + ... / 24080620 + ... ... = 1,08
Жыл аяғында –
Кж.ө. = 25442510 + 0,5*15870607 + ... / 24802199 + ... ... = ... ... мәні 0,9 ... ... тиіс. Ал біздің талдауымызда бұл
көрсеткіш жыл басына қарағанда жыл ... ... Яғни ... ... ... ... бұл ... кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелерін өтеу
жөніндегі мүмкіндіктерін көрсете алмайды.
Кәсіпорынның төлем ... оның ... ... ... бірі және сондықтан онымен тығыз байланысты болады.
Төлем қабілеттілігі бар деп ... ... ... ағымдағы
міндеттемелерінен көп жоғары ұйымды есептеуге болады. Кәсіпорынның тек
қарыздарды өтеуге ғана ... ... ... ... өндіріс үшін қаржылары
болуы керек. Ұйым жабдықтаушыларына, банктік қарыздар мен басқа да ... ... ... жоқ болса төлем қабілетті деп саналады. Егер
төлем ... ... 1-ге тең ... ... болса, онда ұйым
төлем қабілетті болады. Егер 1-ден төмен болса, онда төлем қаражаттарының
жетіспеушілігінің себептерін ... ... ... ... төмендегідей коэффициенттерін анықтаға
болады:
1. Ақша қаражаттарының жеткіліктік коэффициентті (Ка.ж.) – бұл ... ... ... ... қаржаттарының өсуі немесе
дивиденттерді төлеуді жабу үшін табыс табу қабілеттілігін ... ... ... ... ... = Өнім ... ... табыс / Күрделі шығындар + Дивиденд төлеу +
Айналым қаржаттарының өсуі (кемуі)
Ка.ж. = 1 болса, ұйым ... ... ... ... ... көрсетеді.
Талдау мәліметтерінің нақтылығын қамтамасыз ету үшін ... 5 ... ... ... ... Ақша ... капиталға айналдыру коэффициенті ...... ... деңгейін анықтауда қолданылады және келесі формула
бойынша көрсетіледі:
Кк.а. = Өткізуден түскен табыс–Төленген ... / ... ... ... ... айналым капиталы
Ақша қаржаттарын капиталға айналдыру деңгейі 8-10% шегінде ... ... ... ... қабілеттілігін анықтау үшін кәсіпорын
активіндегі ақша қаражаттарына айналдыра ... ... және ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Олар:
1) Абсолютті өтімділік коэффициенті – ... ... ... қандай бөлігі өтелетінін көрсетеді.
Ка.ө. = Ақша қаржаттары+тез өткізілетін бағалы қағаздар / Қысқа мерзімді
міндеттемелер
Ка.ө. > ... ... ... ... – ақша қаражаттарының құрамына алдыңғы
көрсеткіштің алымына дебиторлық борыш және басқа да активтер қосылады. ... ... ... бағалау бойынша өрнектеледі:
Кар.ө. > немесе = 1
Бұл көрсеткіш ағымдағы ... ... ... тек ақша ... емес, сонымен қатар өткізілетін өнімдер, ... ... ... ... үшін ... ... ... сипаттайды.
3) Жалпы өтімділік коэффициенті - өтімді құралдар жедел және ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бұл көрсеткіш үшін қалыпты ... ... > ... = 2
Бұл талдау хабарламаларының әртүрлі сыртқы пайдаланушыларының мүдделеріне
жауап береді. ... ... пен ... ... үшін ... ... ... қажет.
Осы ұйымды несиелейтін банк аралық өтімділік коэффициентіне (Кар.ө.) көп
көңіл ... ... ... ... ... акциялар мен
облигацияларды ұстаушылары кәсіпорынның ... ... ... коэффициенті (Кағ.ө.) бойынша бағалайды.
Енді кәсіпорынның мәліметтері ... оның ... ... ... ... ... кесте құрылады:
Кесте-15. Кәсіпорынның ағымдағы активтерінің өтімділік көрсеткіштері (мың
теңге)
| | |2009 жыл |2008 жыл ... (+;-) ... ... ... ... |( 2 гр. – 1 |
| | | | |гр.) |
| | |1 |2 |3 ... ... активтер, мың |71631755 ... |- 22314595 |
| ... оның ... | | | ... ... және ... ... |- 22845458 |
| ... ... қаржылық | | | |
| ... | | | ... ... және ... |15870607 |- 919151 |
| ... да ... | | | ... мен сатуға арналған |6554029 |8004043 |+ 1450014 |
| ... ... ... | | | ... ... ... ... ... |- 20061390 |
| |міндеттемелер, мың ... | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... |2449276 |- 20782969 |
| |мен ... | | | ... ... ... ... |- 688144 ... да ағымдағы |12589393 |13999116 |+ 1409723 |
| ... | | | ... ... ... |- |- |- ... өтімділік |1,02 |0,93 |- 0,09 |
| ... (1.1 қ / 2 | | | |
| |қ) | | | ... ... |1,38 |1,52 |+ 0,14 |
| ... (1.1 қ+1.2 | | | |
| |қ)/ 2қ | | | ... ... |1,51 |1,81 |+ 0,3 |
| ... коэффициенті | | | ... ... ... ... ... ... абсолютті өтімділік коэффициенті жыл
аяғында жыл басына қарағанда 0,09 пунктке төмендегенімен, ол қалыпты ... > ... = 0,2 / 0,5) ... ... Ал ... ... мен ... өтімділік коэффициенті жыл соңында өскен. Аралық
үшін шекті деңгейі Кар.ө. > немесе = 1- ден ... ал ... ... ... > ... = 2) үшін ол жыл ... бұл ... 1,81
пунктке тең болған. Осы көрсеткіштің нормативті маңызына байланысты басқа
пікірлер де кездеседі. Ол 1 мен 3 ... ... ... ... Ағымдағы
активтердің ағымдағы міндеттемелерден екі есе ... ... ... ... ... бұл кәсіпорынның өз қаражаттарын рационалды салмауы мен
олардың тиімсіз пайдалануын көрсетеді.
Ағымдағы өтімділік коэффициентінің 2-ге тең ... мәні ... есеп беру ... ... ... ... кәсіпорынның
банкроттығы шешім қабылдау үшін қажет белгілерінің бірі ... ... ... ... құра ... ... есептеу әдістемесін көрсетейік:
Кесте-16. Жалпы өтімділіктің (ағымдағы) коэффициенті деңгейінің өзгеруіне
қорытылған факторлардың әсерінің есебі
|№ |Көрсеткіш|Жыл |Жыл |Жыл | +,- ... ... ... |
| |тер |басында |басындағы |соңында | ... |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | |мен жыл | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | | |
| | | ... | | |
| | | |лер | | | |
| | | | | | ... ... ... | | | | | ... | | | | | |(3 гр. – 2 |ің (2 гр. – 1 |
| | | | | | |гр.) |гр.) ... ... ... ... |х |х |х |
| ... | | | | | | ... |47312865 |27251475 |27251475 |х |х |х |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | | ... |1,51 |2,63 |1,81 |+ 0,3|- 0,82 |+ 1,12 |
| ... | | | | | |
| |тің | | | | | | |
| ... | | | | | |
| |) | | | | | | |
| ... | | | | | |
| |нті | | | | | | ... көрсеткіштер негізінде жасалған
Кесте мәліметтері жалпы өтімділік коэффициентінің төмендеуіне ағымдағы
активтердің кемуі ... әсер ... ... ... өтімділік коэффициенті
0,82 пунктке (1,81-2,63) ... Осы ... ... ... күрт кемуі оң әсер етті, ол 1,12 ... ... ... Осылайша, бұл кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының маңызды
көрсеткіштерінің бірі – ... ... ... Ол ... ... ... жүйені тиімді басқару мен шешім қабылдау процесіне ... ... ... есеп жүйесі болып табылады. Салалық
"нұсқау- ережелер" және "жоғарыдан" келетін әдістемелер ... ... ... тарапынан күштеп бақылау қою мақсатымен ... ... ... есеп бұл ... ... құру,
реформалау және халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына сай ары қарай
жетілдіру мақсатына түсті. Бухгалтерлік есеп, бұдан ... ... есеп ... ... ... болып табылатынына кәсіпкер,
бизнесмендер мен меншік иелерінің және ... ... ... ... тән ... принциптердің мәні мен маңызын түсінбей
тұрып, ұйымдар қызметін басқару мен ... ... ... қабылдау
мүмкін емес. Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер
құрып, салыстырмалы ... ісін ... ... ... ... әртүрлі үлгідегі модельдер жасау керектігі туындайды.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты - сыртқы пайдаланушылар ... ... ... ақпараттармен қамтамасыз ету. Осы бухгалтерлік
есеп ақпараттарын пайдаланушылардың бірнеше тобы бар. Көбінесе кәсіпорынның
іскерлік жағдайымен акционерлер, инвесторлар, ... ... ... ... органдары қызығушылық танытады.
Қаржылық есеп негізінде, акционерлер, инвесторлар, кредиторлар өндірістің
табыстылығын анықтап, ақша-қаражаттарын салу ... ме ... ... ... Осы ақпарат негізінде де аудиторлар мен салық қызметінің органдары
есепке алынған тапсырыстардың, пайда мен ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның меншікті капиталы қаншалықты
тиімді, әрі пайдалы қолданатынын, ұйымға жаңа инвестициялар қажет пе немесе
олардың ... ... ... пе, ... табысты болып қала ала ма ... ... ... білу ... ... ... қарыз қажет пе және бұл үшін ... ... ... ... қарызын жаба ала ма деген сұрақтар қызықтырады.
Сатып алушылар мен басқадай клиенттер фирма жарнамасы істің нақты жағдайына
сәйкес келе ме, ... ... ... негізделген және фирма
қажетті уақыт аралығында берілген кепілдік пен одан ... де ... ... ете ала ма екенін білгісі келеді.
Жеткізушілер үшін олардың өніміне деген сатып алушы ... ... ... ... білу ... Ал мемлекеттік
ұйымдарды, толық пайда қаншалықты ... ... және ... ... және валюталық заңнама ... ба, ... ... мен ... құны ... ба ... сәйкес, бұл дипломдық жұмыстың мақсаты - «ҚТЖ ҰК» «Бейнеу жол
дистанциясы» ... есеп ... ... үшін есеп ... ... ... заңнамалары мен халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына ... ... ... ... түрлерін, есепті ұйымдастыру
әдістемесін, оны бақылау жүйесі мен өтелу жолдарын ... ... ... ... жету үшін бұл ... ... ... сұрақтар
қарастырылды:
– кәсіпорынның міндеттемелерінің экономикалық мәні мен оларды басқару
әдісін ҚР-ның ... мен ... ... есеп
стандарттарына сәйкес зерттеу;
– зерттеу объектісінің нормативті-құқықтық құжаттарын тану;
– міндеттемелердің құрылымы мен ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша операциялардың есеп
әдістемесін тану;
– кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... есебінің әсерін анықтау;
– «ҚТЖ ҰК» «Бейнеу жол дистанциясы» АҚ-ның қарыз қаражаттарын басқару
саясатын бағалау мен ... ... ... ... ... ... ... құжаттарының негізді екеніне қаржылық талдау жасау.
Дипломдық жұмысты орындау кезінде «ҚТЖ ҰК» «Бейнеу жол дистанциясы» АҚ-
ның ... мен ... ... ... Жұмыстың құрылымы үш
бөлім және он үш кесте арқылы ... ... «ҚТЖ ҰК» ... жол ... ... ... ... және есеп саясатындағы қысқа мерзімді қаржылық
міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен
өтелуі бойынша есебі жоспары негізінде ашып көрсетіледі.
Үшінші бөлімде басқарманың 2009 ж. ... ... ... ... міндеттемелер есебі бойынша, ... ... ... ... анықтама жасалды.
Қортындылай келе қысқа мерзімді міндеттемелер есебі аудитін жетілдіру
бағытында төмендегідей іс-шаралар атқару тиіс еп ... ... ... және ... емес ... ... есепке алынып тиісті шоттарға аудару жолдарын жеңілдету үшін
электрондық жүйеге көшуді жеделдету:
2.Кредиторлармен есеп айырысу келісім шартта көрсетілген ... ... ... ... жиілетіп, үнемі ... ... ... ... ... кірістер, бюджеттік кредиттерді өтеу,
мемлекеттің қаржылық активтерін сатудан ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бюджет кірістері – салық және салықтан тыс түсімдер, ... ... ... ... және ... ... көлемі.
Салықтық түсімдер – Қазақстан Республикасының Салықтық ... ... және ... да бюджетке міндетті төлемдер.
Салықтық емес түсімдер – республикалық және ... ... ... ... төлемдер және Қазақстан Республикасының
Ұлттық Қорына жіберілетін ... ... ... және ... түрде түсетін қаражаттар.
Трансферттік түсімдер – бюджеттің бір деңгейінен екіншісіне,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... кредиттерді өтеу – кредиттік ... және ... ... ... ... алушының бюджеттік кредит бойынша
негізгі қарызды өтеуі.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... – заңды
тұлғалардың, соның ішінде мемлекеттік меншіктегі ... ... ... ... мемлекеттік мекемелер мен ... ... ... құнды қағаздарын және мемлекеттік
кәсіпорындардың оперативті басқаруында немесе ... ... ... басқа мемлекеттік мүлікті сатудан түскен ... ... ... ... шығыстары болып шығындар, бюджеттік кредиттер, қаржылық
активтерді сатып алу, қарыздар ... ... ... өтеу ... ... ... қайтарымсыз негізде бөлінетін бюджеттік қаражаттар
табылады.
Бюджеттік кредиттер – бюджеттен қайтарымды, жедел және ақылы ... ... ... ... – жөнелтілген өнім үшін
жеткізушілерге ... ... ... ... мен ... оның ішінде алынған вексельдермен және аванстармен қамтамасыз
етілгендер; материалдық ... ... ... ... ... ... бойынша берешекке кәсіпорынның бюджетке төлейтін төлемдерінің
барлық түрлері бойынша, қызметкерлерге ... және ... ... ... ... және ... тыс ... және басқа) қорларға
төлемдер бойынша берешегі кіреді.
Жалақы және басқа да телемдер бойынша ... ... ... ...... ... есеп ... күнге өтелмеген
берешектің өткен кезеңнен ауысқан қалдығы ... ... және ... ... ... мерзімі өткен берешектің барлық сомасы келтіріледі.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 27.12.2009 жыл, №268-ХІІ1,
(өзгертулер мен толықтырулар);
2. ... ... ... есеп және ... ... ... 28.02.2007жыл, №234;
3. Қазақстан Республикасының Заңы. "Аудиторлық қызмет туралы" ҚР Заңына
өзгерістер мен ... ... ... // Заң ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар)
4. "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру ... ... ... 2008 ж. ... мен ... ... ... Республикасының Салық Кодексі.10.12.2008 ж.
6. Қазақстан Республикасының ... ... ... туралы
заңы, 22.04.1998жыл, №200-1 ҚРЗ/ «Казахстанкая правда 30.04.1998жыл;
7. Қазақстан ... ... ... ... ... 136-1, ... өзгертулер мен толықтырулар);
8. Қаржылық есептіліктіктің ұлттық стандарттары (Кр¥С); Ю.Қаржылық
есептіліктіктің халықаралық стандарттары (ҚЕХС)
9. Әбдіманапов Ә. ... ... есеп ... негізгі
принциптері // Бухгалтерлік есеп және аудит. - 2001. - № 5.
10. ... М.С., ... А.М. ... бухгалтерского учета и новая
корреспонденция счетов (с 1 января 2003 г.). - А.: ... и К, ... ... М.С., ... Г.Б. и др. ... Учебник. - Алматы,
2005.
12. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп. - А.: ... ... ... ... В.К. ... ... есеп. - Алматы, 2001
14. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С. К., Дюсембаева З.К. ... и ... ... ... ... - Алматы: "Қаржы-қаражат", 1998.
15. Дюсембаева К.Ш. Теория аудита / Под ред. В.К. ... ... ... ... 1995.
16. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. - Алматы -
2004.
17. Радостовец В.К., Радостовец В.В., ... О.И. ... учет ... 3-е изд. ... и доп. - Алматы: Центраудит-Казахстан, 2002.
18. Радостовец В.К., Тасмаганбетов Т.А., Абленов Д.О. и др. ... ... Уч. пос. - ... ... 1997.
19. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі бухгалтерлік
есеп: Оқулық. Жалпы ред. басқарған Н.Қ. Мамыров. - Алматы: Экономика, ... А.И. ... В.П. ... ... состояния предприятия.
3-е изд. перераб. и доп. - М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
21. Дүйсембаев К.Ш., ... Е.Т., ... Ж.Г. ... ... ... - ... 2001.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 88 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Модильяни мен миллер үлгілері"11 бет
Бағалау әдістемелері9 бет
Бухгалтерлік есепшот құрылымы мен түрлері7 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары3 бет
Кәсіпорынның айналымнан тыс актив түзу мен пайдаланудағы қаржылық қарым- қатынастар зерттеу29 бет
Кәсіпорынның таза айналым капиталын басқару және ЖШС «Ұланның» айналым активтерін бағалау және талдау86 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бағалау80 бет
Кәсіпорынның қызметінің мазмұны және жылдық жоспардың көрсеткіші жүзеге асыру41 бет
Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын талдау мазмұны және әдістері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь