«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»

«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ,
Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»

Табиғат! Осы бір жүрекке жылы, көңілге қонымды естілетін салиқалы сөзге қаншама мазмұн, терең мағына, ұлағатты мол, тұжырымы кең ой жатыр десеңші!
Табиғат-күллі тіршілік атаулының құтты қоныс мекені, алтын ұя бесігі, құт-берекесі. Ал адам үшін табиғат ең қасиетті де қастерлі ұғым. Өткені адамның өзін дүниеге келтіретін аяулы Анасы, сондықтан да адамның табиғатты Ана деп құрметтеуінде өте үлкен ұғым жатыр.
Қазақ халқының бар өмірі тіршілігі табиғатпен тікелей етене байланыста өтіп келеді. Сан ғасырлар бойы халқымыз сол өзін аялаған табиғат аясында тіршілік ете жүріп оның саналуан құпия сырларына көңіл бөлді және сол туралы орынды пікірлерге келді Халқымыздың табиғат жөніндегі ой-пікірлері табиғат құбылыстарымен, заңдылықтарымен үнемі үндесіп жатты.Халық өзін табиғаттың бөлінбес бір бөлшегі, құрамдас тобы деп есептеледі. Сондықтан да табиғатпен бірлікте өмір сүруі қажеттігін ерте кезден-ақ сезіне біледі. Табиғаттың қатаң жағдайына, түрлі өзгерістеріне сай көшіп-қонып жүріп, өз шаруашылығын табиғатпен үйлесімді жүргізіп отырды және табиғатқа аялы алақан, жылы жүрек сезімі, көздің қарашығындай қамқорлық қажет екендігін ерте сезінді.Осыған орай халқымыздың да мінез-құлқы бірте-бірте қалыптасып, ондай қасиеттер атадан-балаға, ұрпақтан ұрпаққа асыл мұра ретінде жеткізіліп отырды.
Қазақ халқының халық педагокикасындағы асыл мұраларының бірі-табиғатқа деген аса зор сүйіспеншілігі мен оған деген асқан адамгершілігі қасиеті болды. Халық ұғымында табиғат деген қасиетті сөз, туған жер, өскен ел, атамекен, аяулым деген тұла бойыңа нәр беріп, жүрегіңді шымырлататын аса қымбат сөздермен қатар тұрады.
        
        «Адамдардың табиғатсыз күні жоқ,
Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»
Табиғат! Осы бір жүрекке жылы, көңілге қонымды ... ... ... ... ... ... ... мол, тұжырымы кең ой жатыр
десеңші!
Табиғат-күллі тіршілік атаулының ... ... ... ... ... ... Ал адам үшін ... ең қасиетті де қастерлі ұғым.
Өткені адамның өзін дүниеге келтіретін ... ... ... да ... Ана деп ... өте ... ұғым жатыр.
Қазақ халқының бар өмірі тіршілігі табиғатпен тікелей етене
байланыста өтіп ... Сан ... бойы ... сол өзін ... ... тіршілік ете жүріп оның саналуан құпия сырларына көңіл бөлді және
сол ... ... ... ... ... ... ... ой-
пікірлері табиғат құбылыстарымен, заңдылықтарымен үнемі үндесіп ... ... ... бір ... ... тобы деп есептеледі.
Сондықтан да табиғатпен бірлікте өмір сүруі қажеттігін ерте ... ... ... ... ... түрлі өзгерістеріне сай көшіп-
қонып жүріп, өз ... ... ... ... ... ... аялы алақан, жылы жүрек сезімі, көздің қарашығындай ... ... ерте ... орай халқымыздың да мінез-құлқы бірте-
бірте қалыптасып, ондай қасиеттер атадан-балаға, ұрпақтан ұрпаққа асыл ... ... ... ... ... педагокикасындағы асыл мұраларының ... ... аса зор ... мен оған ... асқан адамгершілігі
қасиеті болды. Халық ... ... ... ... сөз, ... жер, өскен
ел, атамекен, аяулым деген тұла бойыңа нәр беріп, жүрегіңді шымырлататын
аса ... ... ... ... ... ... ғалым Ақселеу
Сейдімбек өз ... ... бен ... ... ... ... атап өткен.»Көшпелі өмір салты
табиғи географиялық дара бітімдегі биосфераға бірден-бір ... ... ... ... ... ... ғана тамызып қоймаған, қажет болса жүрек
қанын да төге білген»-деп, ... пен ... ... өзара байланысты
жоғары бағалаған.
Халқымыздың табиғатқа ... зор ... ... ... ... ... сұлу сыибатын көре, сезіне білуінен бірте –бірте
қалыптасқан. Табиғат сұлулығынан, әдемілігінен қуат,жүрегіне шуақ алып ,аса
зор іңкәрлік ... ... және ... сұлулығының алдында бас иген.
Халқымыздың қажырлы да қайсар, ... да ... ... бірі ... ... ... тамыры табиғаттану деген нәрседе жатыр.
Мысалы, гүлді алайық. Сол гүлдерге біз сұлу емессің деп айта ... ... ... сұлулығы. Аңдардың ішінде де сұлуы аз емес. ... ... ... ... де ... ... бар. Сол себепті, қарағым,
сұлулық деген нәрсенің өзі табиғаттың творчествосы. Осы күнде ... ... ... ... ... ету ... ... сұлулығын білу және
оны қажеттігін ерекше ескерткен болатын.
Халқымыздың табиғатты жанындай жақсы көріп сүйе білуі және оған деген
аялы алақаны мен ... ... ... ... ... ақ сүті ... ... зор мақтаныш сезіммен айтуымызға
толығымен болады.
Ертерек кезде Қазақстан жерінде болған ... ... ... ... ... табиғаты бақылай білк қабілетін, оған деген
қамқорлық қасиеттерін ерекше атап ... ... ... орыс ғалымы
А.Н.Формозов өз еңбегінің бірінде «Қазақтардың байқағыш көзі ... ... ... ... ... ... ... даналығы көптеген
қызықты толықтырулар мен ... ... аса ... кездегі экологиялық мәселелер бүкіл адам баласын ... ... ... бұл салада қалдырған тағылымдық та, тәрбиелік те
мәні зор асыл мұраларына ерекше көңіл бөлу ... ... ... ... және оны ... сақтап келуі жайында қазіргі ұрпақтарға ... ... ... ... ... түрінде, мақал-мәтел, нақыл сөздер, аңыз
әңгіме арқылы жетіп отырған. Осындай әрбір асыл ... ... ... ой әрі ... ... жатыр. Сондықтан да әрдің ұстаз, әрбір тәрбиеші
өзінің күнделікті жұмысында осындай халық педагокикасының асыл маржандарына
үнемі көңіл бөліп, әрі ... ... ... ... ... ... тағдыры ешкімді де тебірентпей қоймауы ... ... Бұл ... ... ... ... ... мына бір жан тебіренісі
мен жүрек толғауы еріксіз ойға’’Туған жердің тағдыры толғантпаған, ... ол ... ... ... ... азамат дейміз? Туған жердің
қара тасын ... ете ... ... ... жердің алтын тасын да мақтап
жарытпақ емес».
Ерте кезде халқымыз табиғаттың кеибір туындыларын киелі, қасиетті ... ... ... ... ... ... бірге,
табиғат пен адамды біртұтас бір-бірінен бөлуге ... деп ... адам ... өз ... ғана ... ... ешүақытта зиянын
тигізбеген.Халқымыздың мақтанышы болып ... ... ... ... пен адам! Өзіңіз айтыңызшы, тіршілікте одан ғажап, олардан ... бар? ... ... өте үлкен мән береді. Табиғатты... Кейбір жануарлар
мен құстарды, көшпелі тұрмысқа қажетті заттарды киелі деп ... ... ... ... ... тұру адам ... ... пен
бақыт, құт әкеледі»-деп атап көрсеткен.
Қазақтың топырағында жаратылған,
Ел ... ... дара ... ... ... ... дарынды бала туған.
Әділдікке әрқашан сенген халқым,
Қастерлеген ұлдарын жаны жарқын.
Өтсе де, өзгерсе де талай заман,
Өшпейді мәңгілікке сенің даңқың.
(Р. Сәтімбекұлы)
Халық ... ... ... ... «әулие бұлақ», «әулие
ағаш»-деп, атап, ... ... ... ... отырған. Ал қарлығаш,
аққу, ұлар, жануарларды жақсылықтың жаршысы, бақыттың бастамасы, игіліктің
иесі деп ұясын бұзуға, ... ... не ... өлтіруге мүлде рұқсат
етпеген. Әсіресе жабайы аңдарды буаз болған мерзімінде, төлдеген кезінде
атуға болмайды, киесі ... деп ... ... да ... кеземеген. Бұл
арада ақын Мыазан Кенжебаевтың мына жыр ... ... ... ... сөз бар еді «кие» деген,
(Киеліге жоламас күие деген).
Жерін, елін отанын сүйетіндер,
Ең алдымен бұл сөзді сүйеді ерен
Тірі нәрсе-шөп деген, ... ... ... болады обал деген,
Ата-анамыз жыланға үйге келген,
Ақсүтін, құйып басына жоғал деген.
Халық даналығында ... ... ... қасиетін
аңғартатын аңыз, әңгімелер де көптеп ... ... бірі ... ақыл ... би атамызға байланысты айтылады. Ертедегі жоңғар шапқыншылығы кезінде
ел жерінен босап қаша жөнелген кезде Төле би үйін ... ... ... әскер басы көріп, оның себебін сұрағанда данышпан ата шаңырағында
қарлығаштың ұя ... ... ... және сол қызылшақа балапандарды
қырып ... үшін үйін ... ... ... Мұны ... ... ... адам баласы сүйсінер асыл қасиетіне разы болып, оның өзіне де,
қарлығаш балапандарына да тимеген екен ... аңыз бар. ... ... ... ... да Төле би ... халық қастерлеп «Қарлығаш әулие»,
«Қарлығаш би»-деп күні бүгінге ... ... Бұл ... ... ... ... ... ақын Сырбай Мәуленов ағамыздың
«Қарлығаш би» ... жыр ... ... ... ... жоқ жан алдында,
Балапандар бар қанша қарауымда.
Сол жетімдер ұшуға қарағанша,
Сыртқа шықпай ... ... би ... сол үшін де,
Осылар менбір менің өрісім де
Батыр болсаң жайратып жүре бер сен,
Жалғыз шалды кездескен жол үстінде.
Бұл аңызда әрбір азаматқа ... ... ... ... мен ... тәрбие
бар екендігі айқын көрініп тұр.
Баланың жас кезінен жүрегіне ұялаған осындай аяушылық, ... оның тұла ... өмір бойы ... ... ... ... Халқымыздың мұндай өнегелік асыл ... ... үшін ... ... ... болып саналады және ол қастерлі ұғым ретінде жалғаса
бермек . Біз мұны ... ... ... ... жыр ... ... Ақын ініміз Мылтықбай Ерімбетовтың «Ұя бұзба!» деген өлеңі
соған бұлтартпас дәлел бола алады.
«Ұя бұзба, ... ... еді ... анам ... ... ... ұрысатын,
Шыққанымда тұлпарымды сүйрелеп.
«Ұя,бұзба! Бұзба»-деймін балама,
Өсиетің қандай ғажап жан ... ... ... ... әлі де көп ... ... аспан түгел, жер түгел!
- Сол өтініш анамды еске келтірер.
- Анам болып ұлы отаным сөйлейді,
- Бұзылмасын дүние түгел,Жер түгел!
Халық ұғымында ... ... сөз ... ... жер, ... ... көбірек айтылады. Осыған орай халық арасында нақыл даналық сөздер
жиі ... ... ... байдың елі бай», «Күте білсең жер ... ... ... ... «Жерін қорлаған жеріне
сыймайды» т.б. Бұл ... ... жер» ... ұғым ... жер» ... білдіреді.Табиғатты бар байлығы жермен тікелей байланысты, ... нәр ... ... ... және ... ... Мемлекеттік Қыздар Педагогика Институты
Баяндама
Тақырыбы:
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ,
Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ».
Усербаева Г.
2006-жыл

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғат тағдыры – адамзат тағдыры. Тәрбие сағаты4 бет
Адамның ішкі дүниесінің бірегейі10 бет
Греция мен Рим қалаған іргетас4 бет
Мектепке дейінгі топтардағы балалармен жүргізілетін тәрбие жұмыстары7 бет
Тілдің дыбыстық мәдениетін дамыту және тәрбиелеу5 бет
Халықтық педагогика8 бет
"Жоқтау" өлеңдердерінің көркемдік аспектілері12 бет
12 жылдық дамыту күні және білім беру бағдарындағы негізгі оқу бағдарламалары28 бет
«Жоқтау» өлеңдерінің көркемдік аспектілері15 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь