Агроклиматтық ресурстар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4 1. ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Ауылшаруашылығын агрометеорологиялық
қамтамасыздау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Агрометеорологиялық және агроклиматтық факторлар мен
көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8 2. ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ АГРОКЛИМАТТЫҚ
РЕСУРСТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.1 Тасты, Байырқұм станцияларының физико.географиялық
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2 Жылумен қамтамасыздығының көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.3 Сумен қамтамасыздығының көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Оңтүстік Қазақстан облысының агрометеорологиялық жағдайы қарастырылды. Агрометеорологиялық жағдайы ауыл шаруашылық дақылдарына қатысты болғандықтан, вегетация кезең қарастырылды. Зерттеу барысында вегетациялық кезеңнің жылумен және ылғалмен қамтамасыздығы анықталынды.
Атмосфераның жылу режимі деп ауа температурасының атмосферада таралу және өзгеру сипатын айтады. Атмосфераның жылу режимі, оның төселме бетпен жылу алмасуы арқылы анықталады.
Жылу қамтамасыздық көрсеткіш ретінде көктемгі, күзгі температура мәндері есептелінді.
Атмосфераға су буы топырақ беті мен су қоймаларынан булану және транспирация (өсімдіктен булану) арқылы үздіксіз тасмалданып тұрады. Температура өскен сайын, су буына қанығу үшін ауаға керекті су мөлшері де өседі, яғни жылы ауа салқын ауаға қарағанда көбірек су буы молекулаларын ұстап тұрады.
Ылғал қамтамасыздық көрсеткіштер ретінде салқын және жылы кезеңдегі жауын-шашын мөлшері, Селяниновтың гидротермикалық коэффициенті, Шашконың атмосфералық ылғалдылық коэффициенті есептелінді.
1. Кожахметов П.Ж., Карабкина Н.Н. Об агрометеорологическом обслуживании сельского хозяйства Казахстана // гидрометеорология и экология: 1997.№2. – Б. 81-87.
2. Полевой А.Н. Сельскохозяйственная метеорология. -С-Пб.: Гидрометеоиздат, 1992. – 424б.
3. Лебедь Л.В., Беленкова З.С. Метод агрометеорологической оценки и прогноза урожайностей основных зерновых и зернобобовых культур // Тр. КазНИГМИ, 1961. -Вып. 110.- Б. 115-120.
4. Чичасов Г.Н. Технология долгосрочных прогнозов погоды. С-Пб.: Гидрометеоиздат, 1991. – Б. 241-245.
5. Госсен Э.Ф., Мизина С.В., Ioel B. Smith. Некоторые аспекты стротегии развития зернового хозяйства Казакстана с учетом вожможного изменения климата. // Гидрометеорология и экология: 1997. №3. – Б. 50-64.
6. Чичасов Г.Н., Шамен А.М. Долгопериодные изменения климата и последствия для зернового хозяйства Казахстана // Гидрометеорология и экология: 1997.№3. – Б. 29-41.
7. Мизина С.В.,Есеркепова И.Б. , Сутюшев В.Г. Оценка уязвимости урожайности пшеницы в Северном Казахстане при вожможных изменениях климата // Гидрометеорология и экология: 1997. -№3. – Б. 64-73.
8. Воронина Л.А. Влияние изменения климата на урожайность озимой пшеницы в Казахстане // Гидрометеорология и экология: 1997. -№3. – б .73-79.
9. Шульгин А.М. Агрометеорология и агроклиматология.Л.: Гидрометеоиздат, 1978. -200 б.
10. Серякова Л.П. Агрометеорология. -Л.: Гидрометеоиздат, 1978.-180 б.
11. Мищенко З.А. Биоклимат дня и ночи. -Л.: Гидрометеоиздат, 1984. – 279 б.
        
        РЕФЕРАТ
Курстық жұмыс 31 беттен, үш тараудан, 5 формуладан, 6 кестеден, 9
суреттен, ... ... ... ... ... ... ... температура, ылғалдылық, булану, жауын-
шашын, өнімділік,вегетациялық кезең.
Курстық жұмыстың мақсаты ... ... ... ... қарастыру болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... жауын-
шашын мөлшері, Селяниновтың гидротермикалық коэффициенті, Шашконың
атмосфералық ылғалдылық коэффициенті алынды.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...........................................4
1.
ӘДЕБИЕТТЕРГЕ
ШОЛУ........................................................................
........5
1.1 ... ... ... және ... ... ... 2. ... ҚАЗАҚСТАН
ОБЛЫСЫНЫҢ АГРОКЛИМАТТЫҚ
РЕСУРСТАРЫ..................................................................
.................................12
2.1 Тасты, Байырқұм станцияларының физико-географиялық
сипаттамасы.................................................................
.........................12
2.2 ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ........................................................28
КІРІСПЕ
Оңтүстік Қазақстан облысының агрометеорологиялық жағдайы қарастырылды.
Агрометеорологиялық жағдайы ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... Зерттеу барысында вегетациялық
кезеңнің жылумен және ... ... ... жылу режимі деп ауа температурасының атмосферада таралу
және өзгеру ... ... ... жылу ... оның төселме бетпен
жылу алмасуы арқылы анықталады.
Жылу қамтамасыздық көрсеткіш ретінде көктемгі, ... ... ... су буы ... беті мен су қоймаларынан булану және
транспирация (өсімдіктен булану) арқылы ... ... ... ... сайын, су буына қанығу үшін ауаға керекті су мөлшері де
өседі, яғни жылы ауа салқын ауаға ... ... су буы ... ... ... ... ... салқын және жылы кезеңдегі
жауын-шашын мөлшері, Селяниновтың ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1. Ауылшаруашылығын агрометеорологиялық қамтамасыздау
Ауылшаруашылық өндіріс көбінесе ашық аспан астындағы цех деп ... ... өнім ... ... ... ... болады /1/. Климат пен
ауа райын сыртқы орта жағдайы деп ... ... ... өнімін қалыптастыру үшін агрометеорологиялық
шарттарды салыстыратын қажеттіліктерімен қарастырады. Мұнда тек ауа-райының
жағдайын ғана білу жеткіліксіз және ... ... ... ... ... ... ескеру қажет. Ауыл шарушылығына
қызмет ететін әрбір агрометеорологиялық станцияларда, метеорологиялықтармен
бірге жүйелі бақылаулар даму фазалары мен ... ... ... жүргізіледі, сонымен қатар топырақтағы өнімді ылғал қоры
анықталады.
Республикамыздың ауыл шаруашылығына агрометорологиялық қызмет жасаудың
дамуы тыңайған жерлерді игеруді ... (1954ж) ... ... ... ... ... ... метеорологиялық станциялар мен
посттардың саны ... 1978 жылы ... ... ... ... Бірақ бұл жеткіліксіз болды.Сондықтан 1960 ... ... ... мен өнімді қалыптастыруда далалар мен жайылымдарға
жер үсті және авиациялық зерттеулер жүргізіле бастады.
Агрометеорологиялық маңызды міндеттері мыналар ... ... ... ... мен ... ... мен
климаттың әсер ететін кеңістіктік-уақыттық заңдылықтарын зерттеу;
2) метеорологиялық факторлардың топырақ ... ... ... өсуіне және қалыптасуына ауылшаруашылық дақылдарында
ауру зиянкестердің ... мен ... ... мөлшерлік бағалау
әдістерін өңдеу;
3) агрометеорологиялық болжамдар әдістерін және ауылшаруашылық ... ... ... жетілдіруді өңдеу;
4) агроклиматтық аудандастыру, ауылшаруашылық дақылдарының жаңа сорттарын
орналастыру, өсімдік өсіру ... ... үшін ... ... және ... ... ... агроклиматтық
дәйектемесі;
5) жерді мелиорациялау және ... ... ... ... ... ауыл ... ... және қауіпті гидрометеорологиялық
құбылыстармен ... ... ... ... осы ... ... ету әдістерін өңдеу.
Бұл тапсырмалар агрометеорологиялық ... және ... ... ... шұғыл қамтамасыз жасау
мақсатында практикамен шешіледі. ... ... ... ... ... ... ... бизнесмендер, ауылшаруашылық өнеркәсіптер құштар.
Гидрометқызметінің беретін ... ... ... ... ... ... және бұршақ дәнді-дақылдардың өнімділіктің орташа облыстық
және астықтың ең көп ... ... ... ... ... басталуы қарсаңында топырақтағы
ылғалдылық қорына болжам жасау;
3) күздік дәнді-дақылдарды себу мерзімін болжау;
4) республика ... ... ... ... және ... ... агрофотометриялық ақпараттар негізінде өңделген
әдістемелер үлкен аудандарда далалар мен жайылымдар күйі ... ... ... ... ... ... ... береді.
Қазіргі уақытта Қазақстанның агрометеорологиялық жүйесі 1986 жылмен
салыстырғанда 50 пайызға ... ... ... ... екі ... ... Территорияның агрометеорологиялық жеткіліксіз қамтамасыздығы
агрометболжаушылардың жұмысын қиындатады. Бұл тағы ... ... ... ауылшаруашылық дақылдарын өндіру технологиясы әлсіреп кетті.
Арамшөптерге, аурулар мен зиянкестерге қарсы егістіктердегі өңдеу, ... ... ... жүр, ... ... ... ... кенеттен
қысқарды. Осының салдарынан күшті технология ... ... ... 80-жылдары бағдарланған әдістемелер тиімділігі әлсіз
болып қалды. Бірақ, агрометболжаушылардың көпжылдық жинаған тәжірибелерінің
және мұқият талдау ... ... ... ... көлемі және
болжамдардың дұрыстығы жоғары ... ... тұр. ... ... Қазгидромет пен КазЭКҒЗИ агрометеорологтарымен бар агроболжамдар
кемелденіп жаңа әдістер жасалуда, ... ... ала ... ... ... агрометеорологиялық қызметтің ... бір көзі ... ... ақпаратты пайдалану болып
табылады /4/. Ауылшаруашылық егістерін аэро және ... ... ... ... ... ... ... вегетациялық кезеңде динамикада егіс
жағдайы жөнінде тікелей мәліметтердің бірнеше түрлерін алуға ... ... ... ... ... ... ... NОАА сериялы
(AVHRR-3 радиометрі) жаңа сандық ақпарат жергілікті жердің ені бойынша 2700
километр алатын ... ... ... ... ... Э.Ф. ... ... кезеңдердің
бірнеше түрін ажыратады:
Бірінші кезең ... және ... ... 25 ... ... жер ... ... дақылдарының
егістік жерлері игерілгеннен кейін 7 миллион ... 24,6 ... ... ... ... ... 5,6 ... 7,0
центнер\гектарға дейін жоғарылады, ал жалпы жиналған астық 3,9-дан ... ... яғни ... ... ... ... жерлерді
экстенсивті пайдалану жүріп жатты.
Екінші кезең (1965-1986 жж.) ... ... егін ... ... және ... ... Өнімділік 8,9 центнер\гектарға дейін
жоғарылады, ал жалпы жиналғаны 24 миллион тоннаға дейін. Топырақтың ... ... ... ... кезең (1986-1990жж) минералды тыңайтқыштарды жаздық бидайдың
жаңа ... және ... ... ... астық дақылдарын
өндірудегі күшті басталуымен сипатталады. Ол Қазақстан ... ... 9-10 ... деңгейінде сақтап қалуға себеп болады.
Төртінші кезең (1991-1996жж) терең ... ... ... ... ... ... ... келеді. Ауыспалы
егістер және ... ... ... ... ... ... ... 6,5 центнер\гектарға дейін төмендеді.
Мұнымен қатар Э.Ф.Госсен /5/ климаттың ... ... ... ... ... мәселесіне көңіл бөледі. GFDL (АҚШ, 1989ж.)
және UKMO (Біріккен патшалық) моделінің нәтижесі ... ... ... және төтенше құрғақ сценарий ... ... ... ... ... ... мынау анықталған, яғни
атмосферада СО2 ... екі есе ... ... егіс ... азаюына алып келетін жаздық бидайдың
солтүстік ендік бағытында өңдеу ... ... ... ... ... интенсивтендіру (бұлар, пестицидтер, жаңа сорттардың тұқымдары және
т.б.) нәтижесінде жалпы жинау 20-25 миллион гектар ... ... ... /6/ зерттеуі бойынша жақын арада, яғни 30-35 жылда
Солтүстік ... ... ... ... әсерінен жаздық
бидайдың өнімділігінің төмендеу мүмкіндігі аз. Тағы да 2010 ... ... ... ... жағдайдың оңтайлығымен
байланысты өнімділіктің кейбір артуымен белгіленеді.
/7/ авторлары атмосферадағы СО2 ... екі есе ... ... және ... ... ... баға берді. Былай қорытынды
жасалынған, жаздық бидайдың өнімділігі едәуір түрде шамамен 25-30 пайызға
төмендеді. Ал, ... ... ... ... ... ... ... оны территорияның шектелген бөлігінде ғана жинау мүмкін болады.
А. Воронинаның /8/ зерттеуі ... ... ... және ... массаларын мұхиттан, әсіресе жылдың суық уақытында, өте ... алып ... ауа ... ... ... күшейеді және
ендік процестердің қайталанушылығы артады, жазғы қезеңде құрғақшылықтың
белең алу ... ... ... ... ол ... ... ... және республиканың солтүстік облыстарына жылжи отырып, жыртылған
аудандарды кеңейтуді көрсетеді.
Климаттық ресурстар ауыл ... даму ... ... ... ... бірі ... ... Агроклматологияның
міндетінің бірі территорияның агроклиматтық ресурстары мен агроклиматтық
аудандастыруын бағалау болып табылады. ... ... ... географиялық таралуы мен мамандануы үшін нағыз ... өз ... ... ... біртекті және ... ... ... ... ... жеткілікті өзгеше
территориялардың белгілі жүйе ... ... ... ... елімізде ауыл шаруашылығының дамуы территория бойынша оның жеке
салаларының қолайлы орналасуын, мәдени өсімдіктер мен үй ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімінің көбін алу ... ... және оның ... ... жақсы пайдалануды қажет етеді.
Агроклиматтық ресурстар түсінігіне мыналар ... күн ... ... жел, ... ... ... және ... ресурстарды ауыл шаруашылығы мақсаты үшін уақыттық ... ... ... мен оқып білу ... ... ... ... мәдени өсімдіктер мен жануарлардың географиялық
таралуына әсер ... ... ... үшін ... ... ... ... жылжуы тән. Солтүстікке кең түрде арпа және ... ... ... ... ...... қоңыржай белдеудің
едәуір ауданын алды, сонымен қатар ... те ... ... ... бау ... құрылды. Европаның өсімдігі бидай АҚШ та, Канада
мен Аргентинада көп жерлерді алып жатыр.
1.2. Агрометеорологиялық және агроклиматтық ... мен ... ... Агрометеорологиялық факторлар негізгі және
қосымша болып екігі бөлінеді. Өсімдіктің ... ... ... ... ауа, су және ... ... болып табылады. Ол ... ... яғни ... бірі ... өсімдік өспейді. Қосымша
факторларға бұлттылық, жел, т.б. жатады.
Ауа барлық ... үшін өмір ... Ауа ... ... ... ішінде өсімдік үшін оттегінің, көмірқышқыл газының және ... ... (О2) ... дем алу үшін қажет. Дем алу күрделі тотығу процесі
болып табылады. Дем алу ... ... ... ... ... оның ... барлық өмірлік процестер үшін энергия пайда
болады.
Көмірқышқыл газы (СО2) өсімдікке фотосинтез процесінде ... ... үшін ... ... ... ... 45-50% көміртегінен тұрады.
Азот (N2) өсімдікке қоректік элемент ретінде қажет. Олсыз ақұлпа заттары
түзілмейді, яғни тірі ... ... ... ...... ... ... өсімдік өміріндегі мәнін
бағалағанда оның үш аспектісі ... ... ... әсері;
2) қарқындылығының әсері;
3) ұзақтығының әсері.
Барлық маңызды физиологиялық процестер (дәннің өнуі, ... ... ... т.б.) ... күн ... ... ... бөлігімен (0,38-0,71 мкм) анықталады. Жарық
ұзақтығына байланысты өсімдіктер ұзақ күндік, қысқа күндік және ... ... Ауа және ... ... ... ... ... әсер
жасайды, өсімдіктің даму қарқындылығын және вегетация кезеңінің ұзақтығын
анықтайды. Температура жоғары болған ... ... ... ... ... ... және ... реакциялар жылдам жүреді.
Сонымен қатар өсімдікке температураның тәуліктік тербеліс амплитудасы да
әсер ... Оның ... ... ... үшін ... және ... белгілі сәйкестігі қажет. Өсімдіктің күндізгі және түнгі
температура тербелісіне реакциясын ... ... деп ... ... өсуі мен ... ... су ... өте бағынышты.
Жеткіліксіз және артық ылғалдық өсімдікке кері әсер ... ... ... да ... ... факторларды толық пайдалана алмайды. Аз су
мөлшері жағдайында өсімдік жылу ресурсының ... ... ... ... ... ... дақылдарының өсу,
даму және өнімділігінің құрылуының ауа-райы және ... ... ... ... ... және агроклиматтық көрсеткіштер деп аталады. Ол
көрсеткіштер келесі талаптарды қанағаттандыруы тиіс:
1) ... болу – ... ... және т.б. ... ... сипаттау;
2) биологиялық және физикалық мағынасы болу;
3) қолданыста салыстырмалы түрде қарапайым ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер негізгі, қосымша және аймақтық болып
бөлінеді. Аймақтық көрсеткіштер – ... ... ... байланысты
тек өзіне тән көрсекіштер. Бұл барлық ... ... ... ... төрт бөлімге жіктеледі:
1) жылумен және жарықпен қамтамасыздық;
2) сумен қамтамасыздық;
3) қыстап шығу жағдайлары;
4) бонитет немесе барлық ... ... ... ... ... ... ... жылу ресурстарының интегральді
көрсеткіші ретінде белсенді және ... ... ... ... ... ... () – берілген дақылдың
биологиялық минимальді ... ... ... ... орташа
тәуліктік температуралар жинағы. Нәтижелі температуралар ... () ... ... ... ... температурасынан жоғары кезең
ішіндегі, ... ... ... азайтылған орташа тәуліктік
температуралар жинағы. ... ... ... ... минимум) дегеніміз, оның вегетациясы (өсіп, дамуы) басталатын
температура мәні. Мысалы бидайдың биологиялық минимумы плюс 50С тең.
Негізінде, белсенді температуралар ... жылу ... ... температуралар жинағы дақылдың жылуды қажетсінуін сипаттағанда
қолданылады. Мысалы бидайға шығу – 3-ші ... даму ... ... ... 640С ... ... жинағы қажет. Бірақ, бұл жерде жоғарғы
балластты температура ескерілуі тиіс. ... ... - ... ... өте ... ... жылу ресурстарын сипаттау үшін әртүрлі тереңдіктегі (3, 10,
20, 25см) теріс немесе оң таңбалы температуралар жинағы ... ... Олар тура және ... ... ... ... ... қамтамасыздығының тура көрсеткіші болып
топырақтағы (0-20 см, 0-100 см.) өнімді су қоры ... ... су ... ... (мм.) ... Сонымен қатар белгілі
кезең аралығындағы жауын жинағы да қолданылады (вегетация кезеңіндегі,
мм.).
Жанама көрсеткіштер:
Г.Т.Селяниновтың ... ... ... ... ... жауын жинағы,
- ... ... ... жоғары кезеңдегі).
П.И.Колосковтың ылғалдану көрсеткіші:
, ...... ... жылдық жауын жинағы,
Е – төселме беткей температурасымен есептелген су буының ... – су ... ... қысымы (жылдық жинағы).
Д.И.Шашконың атмосфералық ылғалдану көрсеткіші:
, ... ... ... ... ауа ... ... ... жинағы.
А.П.Сляднев пен В.А.Сенниковтың ылғалдану көрсеткіші:
, ...... ... су ... ... ... жауын жинағы,
- вегетация кезеңіндегі буланушылық жинағы.
С.А.Сапожникованың ылғалдану көрсеткіші:
, ... ... ... ... ... ... жауын жинағы,
- белсенді температуралар жинағы (100С-дан жоғары кезеңдегі).
Қыстап шығу жағдайы ... ауа ... (2м.) ... ... ... ... түйіні тереңдігіндегі (3см.) және 20см. (жеміс
ағаштары үшін) тереңдіктегі абсолютті минимальді температурасы;
3) ауа мен ... 00, ... 50, ... 100, ... ... ... жинағы;
4) ең салқын айдың орташа ауа температурасы.
2 АГРОКЛИМАТТЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРДІҢ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... сипаттамасы
Тасты совхозының ауылы Бетпақдаланың оңтүстігінде, Қазақстанның Шу
шөлді дала аймағында, Шу өзенінің сол ... ... ... екі кең шөлдерінің арасында (оңтүстігінде жатқан Мойынқұм және
солтүстігінде жатқан Бетпақдала) ... ... ... ... ... даласы, Өзеннің арнасы кең болады және ол 35-40км жетеді. Мойынқұм
шөлімен көрші орналасуы топыраққа әсер ... ... ... ... құм ... көбейеді және тегіс Мойынқұм құмына қосылады.
Солтүстік жақта Бетпақдала шөлінің кең ... ... Шу ... ... ... ... ... даланың
көптеген бөлігін сумен толтырады. ... ... ... басталуымен
байланысты өзен суы тез тартылады және ... ... ... ... ... шабындық тұзды, төмендеген сайын жайылымды-батпақты. ... сұр, ... ... ... ... ... ... кездеседі.
Ойпат пен батпақтары қамысты жер болып табылады. Басқа жерлерде
жолжелкен ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығы жақсы дамыған, ауыл ... ... тек өзен ... ... бақша өнімдері отырғызылады.
Метеорологиялық алаң биіктеу жерде орналасқан.
50м солтүстік-шығыста суқойма, ал одан 100м ... ... ... ... Шу ... ... орналасқан. Жері ашық, көкжиек
барлық жақтан ашық. Топырағы бір метр және одан да ... ... ... ... шөп ... кездеседі.
Жерасты суы 3-8м тереңдікте орналасқан.
Байырқұм ауылы Сырдарияның шөлді дала аймағында ... ... ... ... оң ... ... ... орналасқан. Жері
тегіс, сирек ойпаттар кездеседі. ... ... ... жақын арада жоқ.
Топырағы – тұзды шабындықты.
Метеорологиялық алаң ашық, тегіс жерде орналасқан. 150м шығыс-
оңтүстік-шығыста ... ... ... көл бар. Жақында биік емес
құрылыстар 90м шығыс ... ... ... ... 100м ... ... одан да ашық, биік жерге
көшіріледі. 250м шығысқа қарай көл орналасқан.
1947ж 20-қыркүйекте метеорологиялық алаңды алғашқы орнынан ... ... ... ... ... ... ... қарай 50м
және 100м жерде орналасқан.
1958ж 25-қыркүйекте метеорологиялық алаңды ... ... ... ... орталығына қарай көшіріледі. Жері тегіс, ашық. 25м
солтүстік-шығыс жақта ... ... ... орны ... ... жағында ойыс орналасқан.
Жерасты суы 5-6м тереңдікте орналасқан.
2.2 Жылумен ... ... ... ... ... қамтамасыздығын зерттеу үшін,
облыстың екі бөлігінде орналасқан Байырқұм мен ... ... ... ... ауа температурасының көктемде және күзде 5°C-
дан өту ... ол ... ... және де ... ... ... кезеңі дегеніміз өсімдіктің өсіп - өнуіне қолайлы ауа
температурасы ... ... ... ... ... ... соңғы 38 жыл аралығындағы вегетация кезеңінің
басталуы ... және ... Dкүз ... ... Осы ... ... басталу, аяқталу, ұзақтығының графигін тұрғызамыз.
Кесте 1. Вегетация кезеңінің басталуы, аяқталуы және ұзақтығы
|Dкөктем ... |D күз | ∆D күз |N ... |25 |25.10. |25 |214 ... |21 |28.10. |28 |221 ... |8 |01.11. |32 |238 ... |17 |18.11. |49 |246 ... |18 |27.10. |27 |223 ... |28 |10.11. |41 |227 ... |16 |14.11. |45 |243 ... |24 |31.10. |31 |221 ... |23 |21.11. |52 |243 ... |21 |06.11. |37 |230 ... |16 |12.11. |43 |241 ... |12 |22.10. |22 |224 ... |29 |30.10. |30 |215 ... |16 |23.10. |23 |221 ... |22 |09.11. |40 |232 ... |19 |06.11. |37 |232 ... |19 |20.11. |51 |246 ... |20 |16.11. |47 |241 |
| ... 1 ... ... |29 |09.11. |40 |225 ... |21 |05.11. |36 |229 ... |14 |03.11. |34 |234 ... |18 |07.11. |38 |234 ... |29 |14.11. |45 |230 ... |24 |26.10. |26 |216 ... |27 |22.11. |53 |240 ... |8 |30.10. |30 |236 ... |23 |14.11. |45 |236 ... |23 |20.11. |51 |242 ... |21 |27.11. |58 |251 ... |19 |01.11. |32 |227 ... |15 |05.12. |66 |265 ... |22 |15.11. |46 |238 ... |31 |09.11. |40 |223 ... |24 |07.11. |38 |228 ... |28 |21.11. |52 |238 ... |24 |09.11. |40 |230 ... |21 |12.11. |43 |236 ... |20 |09.11 |40 |233 ... ... ... ... 1 ... ауытқу мәндері
Сурет1
Графиктен көргеніміздей соңғы 38 жыл ... ... ... ... ... бастаған (сурет 1), яғни көктем кешеуілдеп орныға
бастаған. Тренда мәні ... ... ... 4 күн құраған. Бірақ
жыларалық айырмашылық арта бастаған. Ең ерте түскен және ең кеш ... ... 23 күн ... ауа ... ... тұрақты өту мерзімі қыс маусымына
қарай ығысқан ... 2). Яғни ... ... қыс ... ... ... күн саны 12 тең. ... өсімдіктің күзде вегетация кезеңінің
тоқталуы 12 күнге ығысқан. Вегетацияның аяқталу мерзімі соңғы 10 ... ... ... Мысалы, жыларалық айырмашылық 35 күнге тең.
Вегетация кезеңінің ... (N) ... ... ... ... ... 50C-ға дейінгі аралық күндер саны. Соңғы 38
жыл ішінде осы вегетация кезеңінің ... 8 ... ... ... 3). ... вегетациясының көктемде кеш басталғанына қарамастан қатардың
тенденциясы өскен. Себебі басталу күні аяқталу ... ... ... да ... ... ... өсіп, өну
уақытының ұзарғанын көреміз.
Вегетация кезеңінің жылумен қамтамасыздығын мамыр-қырқүйек айлары
арасындағы ... ... ... (ΣТ59) ... ... ... ... дегеніміз ауа температурасы 100C-дан жоғары
кезеңдегі орташа тәуліктік температуралар қосындысы.
Вегетация кезеңінің аяқталуы
Сурет 2
Қарастырылып жатқан ... ... ... ... ... Тасты станциясы бойынша 33640C және Байырқұм станциясы
бойынша 34640C ... Ол 1964 ... ... ... (сурет 4,5 ). Яғни Тасты станциясында 34650-тан 3610-қа дейін
және Байырқұм станциясы бойынша 36800-тан 37250-қа дейін ... ... ... ... жылумен қамтамасыздығы артқанын
көрсетеді.
Вегетация кезеңінің ұзақтығы
Сурет 3
Кесте 2. ... ... ... 100C-дан жоғары активті
температуралар жиынтығы
|жыл ... ... ... |3354,5 |3518,4 ... |3563,1 |3755,4 ... |3593,5 |3832,3 ... |3366,6 |3635,2 ... |3415,9 |3597,8 ... |3413,8 |3615,9 ... |3433,7 |3656,8 ... |3459,2 |3685,8 ... |3261,1 |3535,8 ... |3602,8 |3636,2 ... |3614,4 |3723,6 ... |3597,5 |3809,1 ... |3609,6 |3829,6 ... |3553,1 |3863 |
| ... 2 ... ... |3504,5 |3607 ... |3457,5 |3721 ... |3538,2 |3683,7 ... |3476,3 |3686,9 ... |3577,5 |3825,8 ... |3661,4 |3862,9 ... |3709,8 |3753,5 ... |3563,8 |3830,2 ... |3598,7 |3715,2 ... |3578,7 |3730,9 ... |3559,5 |3712,4 ... |3550,7 |3819,5 ... |3663,5 |3687 ... |3603,8 |3480,9 ... |3307,5 |3572,6 ... |3405,5 |  ... |3537,1 |  ... |3650,2 |  ... |3523,8 |  ... |3667,8 |  ... |3690,1 |  ... |3516,8 |  ... |3623,3 | ... |3620,7 | ... |3534,4 |  ... |3709,8 |3863 ... |3261,1 |3480,9 ... |3364,9 |3464 ... Сумен қамтамасыздығының көрсеткіштері
Су - өсімдік өнімділігіне ... Су ... ... ... ... ... фактор болып табылады.
Вегетация кезеңіндегі ауа ылғалдылық ... ... ... ... ... төмендеген (сурет 4), Тасты станциясында соңғы 38 жыл
ішінде өскен (сурет 5). Байырқұм станциясының соңғы он ... ... ... оның ... ... ... болған.
Байырқұм станцияcының активті температурасы
Сурет 4
Тасты станциясының активті температурасы
Сурет 5
Кесте 3. Вегетация кезеңіндегі ... ... ... ... |
|1964 |2941,4 |  ... |3495,2 |3591 ... |3480,4 |3694,2 ... |2883,8 |3227,1 ... |3290,7 |3335,3 ... |2681,1 |2870,5 |
| ... 3 жалғасы ... |3099,3 |3306,8 ... |3369,5 |3556,9 ... |2811,8 |3025,8 ... |3372,6 |3360,9 ... |3528,7 |3436,3 ... |3931,2 |3869,5 ... |3627,6 |3703,3 ... |3414,1 |3297,6 ... |2981,1 |3219,4 ... |3401,2 |3396,8 ... |3743,3 |2980,6 ... |2922,4 |3356,2 ... |3569 |3545,9 ... |3870,3 |3834,6 ... |4020,7 |3565,1 ... |3697,1 |3686,7 ... |3688 |3176,6 ... |3357,5 |3237,1 ... |3254,6 |3453,5 ... |3454 |3392,2 ... |3649,1 |3024,4 ... |3592,4 |2795,7 ... |2343,5 |2847,1 ... |3197,5 |  ... |3250,9 |  ... |3409 |  ... |3373,9 |  ... |3514,5 |  ... |3451,6 |  ... |3245,1 |  ... |3574,5 |  ... |3463,3 |  ... |3230,3 |  ... |4020,7 |3869,5 ... |2343,5 |2795,7 ... |3199,6 |3025,4 ... ... ... Бұл ... ... ... көрсетеді. Жыларалық мәнінің айырмашылығы өте үлкен.
Яғни бір ... ... ... өте көп болса, тағы бір жылдары
керісінше болған(сурет 6,7). Ылғалды ... ... ... ... ... ал
құрғақ жылдары 2344мм болған. Соңғы 38 жылда жауын-шашын ... 3200мм ... ... ... ... мөлшерінің тенденциясы
бәрібір жоғары көтерілуде.
Байырқұм станциясындағы ылғалдылық тапшылығы
Сурет 6
Тасты стансиясындағы ылғалдылық тапшылығы
Сурет 7
Кесте 4. Вегетация кезеңіндегі жауын-шашын жинағы ∑R59
|жыл ... ... ... |55,1 |12,9 ... |14,9 |8,6 ... |43,9 |13,4 ... |79 |  ... |54,4 |45 ... |11,8 |86,8 ... |51 |15,5 ... |13,4 |1,1 ... |70 |49,9 ... |39,8 |38,3 ... |64,9 |20,5 ... |12,9 |8,4 ... |19,5 |  ... |11,5 |  ... |87,3 |  ... |5,3 |  ... |12 |92 ... |116,2 |33,6 ... |17,4 |47,3 ... |21,9 |1,2 ... |2,4 |  ... |25,6 |24,6 ... |22,6 |47,2 ... |38,1 |43,4 ... |52,8 |15,3 ... |56,6 |13,9 ... |11,4 |80,1 ... |19,8 |62,7 ... |42,8 |45,2 ... |56,8 |  ... |20,4 |  ... |45,2 |  ... |26,8 |  ... |73,6 |  ... |138,6 |  ... |59,5 |  ... |16,1 |  |
| ... 4 ... ... |20,2 |  ... |57,1 |  ... |138,6 |92 ... |2,4 |1,1 ... |38,7 |26 ... ... жауын-шашын жинағы ∑R59
Сурет 8
Байыркұм станциясының жауын-шашын жинағы ∑R59
Сурет 9
Селяниновтың гидротермикалық коэффициенті (ГТК) жоғарылаған (сурет
8). Тасты станцияның ГТК максимальді мәні 0,376; ... ... ... мән 0,250 тең. ... мәні ... ... 0,006; Байырқұм
станциясында 0,003 болған. ГТК ... 0,109 ... ... ... ... Ол ... ... қамтамасыздануы көбеюіде, яғни
агрометеорологиялық жағдай жақсарған. Себебі вегетациялық кезеңдегі жауын
шашын ... өсуі ауа ... ... кем ... Вегетация
кезеңіндегі ГТК графигіне қарасақ, соңғы бес ... ... ... ... Бұл соңғы отыз сегіз жыл ішінде климаттың ... ... 5 ... ... ... ... ... ... |0,16 |0,037 ... |0,04 |0,023 ... |0,12 |0,035 ... |0,23 |  ... |0,16 |0,125 ... |0,03 |0,240 ... |0,15 |0,042 ... |0,04 |0,003 ... |0,21 |0,141 ... |0,11 |0,105 ... |0,18 |0,055 ... |0,036 |0,022 ... |0,054 |  ... |0,032 |  ... |0,25 |  ... |0,015 |  ... |0,034 |0,250 ... |0,33 |0,091 ... |0,048 |0,124 ... |0,06 |0,003 ... |0,006 |  ... |0,072 |0,064 ... |0,063 |0,127 ... |0,1 |0,116 ... |0,15 |0,041 ... |0,16 |0,036 ... |0,031 |0,217 ... |0,055 |0,180 ... |0,13 |0,127 ... |0,17 |  ... |0,058 |  |
| ... 5 ... ... |0,12 |  ... |0,076 |  ... |0,2 |  ... |0,376 |  ... |0,17 |  ... |0,044 |  ... |0,056 |  ... |0,16 |  ... |0,376 |0,250 ... |0,006 |0,003 ... |0,109 |0,071 ... ... ГТК.
Сурет 10
Атмосфералық ылғалдылық коэффициенті (Md) ОҚО-да өсіп тұр (сурет
9). Бұл ... ... ... ... ... ... ылғалдылық коэффициентінің Md жыларалық мәндерінің
айырмашылығы соңғы 5 жылда үлкен болған.
Кесте 6. Вегетация кезеңінің атмосфералық ылғалдылық коэффициенті.
|жыл ... ... ... |0,019 |  ... |0,004 |0,002 ... |0,013 |0,004 |
| ... 6 ... ... |0,027 |  ... |0,017 |0,013 ... |0,004 |0,03 ... |0,016 |0,005 ... |0,004 |  ... |0,025 |0,016 ... |0,012 |0,011 ... |0,018 |0,006 ... |0,003 |0,002 ... |0,005 |  ... |0,003 |  ... |0,029 |  ... |0,002 |  ... |0,003 |  ... |0,040 |0,031 ... |0,005 |0,01 ... |0,006 |0,013 ... |0,001 |  ... |0,007 |  ... |0,006 |0,007 ... |0,011 |0,015 ... |0,016 |0,013 ... |0,016 |0,004 ... |0,003 |0.004 ... |0,006 |0,026 ... |0,018 |0,022 ... |0,018 |0,016 ... |0,006 |  ... |0,013 |  ... |0,008 |  ... |0,021 |  ... |0,040 |  ... |0,018 |  ... |0,005 |  ... |0,006 |  ... |0,018 |  ... |0,040 |0,031 ... |0,001 |0,002 ... |0,012 |0,008 ... ... үшін ... ... коэффициенті.
Сурет 11
ҚОРЫТЫНДЫ
ОҚО агрометеорологиялық көрсеткіштерінің көпжылдық динамикасы және
өзгеру тенденциясын анықтау үшін сол облыстың екі станциясы алынды: Тасты,
Байырқұм. Бұл ... ... ... ... ... (мамыр-
қыркүйек) үшін отыз сегіз жылдың (1964-2002жж) ... ... ауа ... ... – ƩT59, ... ... ... – ƩR59, ауа ылғалдылық тапшылығының ...... ... ... сомасы – ƩГТК59, сондай-ақ
Шашконың ... ... ... ... – ƩMd59
есептелінді.
Жоғарыда көріп ... ... ... екі станцияда да
ұзарған, кеш басталған, аяқталуыда қыс мерзіміне ... ... ... ... ал ... орташасы 9-қараша болған.
Жылумен қамтамасызғын анықтайтын активті температура жиынтығы жоғарлаған.
Қарастырылып жатқан жылдар аралығындағы активті ... ... ... ... ... 33640C және Байырқұм станциясы бойынша
34640C құраған. Бұл ... ... отыз ... жыл ... ... ... қолайлы кезеңнің ұзарғанын және өсіп-өнуіне керекті жылумен
қамтамасыздануы ... ... ... ... ... ... жоғарлағанын
көреміз. Ылғалдылық тапшылығы Тасты станциясында ... ал ... ... ... ... Байырқұм станциясыныңда соңғы он
жылдың мәліметтерінің болмауында. Жауын-шашын ... ... ... ... ... ... 38,7мм, Байырқұм станциясында 26мм
болған. Вегетация кезеңіндегі Селяниновтың гидротермикалық ... Бұл ... отыз ... жыл ... ... ... көрсетеді. Атмосфералық ылғалдылық коэффициентінің өсуі ... ... ... ... ... Тасты және Байырқұм станцияларының
агрометеорологиялық көрсеткіштері бойынша өсімдіктің өсіп, дамуына қолайлы
жағдайлары жақсағанын көріп ... Яғни ... ең ... жылу ... мөлшері өсіп келе жатыр.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Кожахметов П.Ж., Карабкина Н.Н. Об ... ... ... ... // гидрометеорология и
экология: 1997.№2. – Б. 81-87.
2. Полевой А.Н. ... ... ... 1992. – ... ... Л.В., Беленкова З.С. Метод агрометеорологической оценки и
прогноза урожайностей основных зерновых и ... ... // ... 1961. -Вып. 110.- Б. ... ... Г.Н. ... ... прогнозов погоды. С-Пб.:
Гидрометеоиздат, 1991. – Б. 241-245.
5. Госсен Э.Ф., Мизина С.В., Ioel B. Smith. Некоторые аспекты стротегии
развития ... ... ... с ... ... изменения
климата. // Гидрометеорология и экология: 1997. №3. – Б. 50-64.
6. Чичасов Г.Н., Шамен А.М. ... ... ... ... для ... хозяйства Казахстана // Гидрометеорология и
экология: 1997.№3. – Б. ... ... ... И.Б. , ... В.Г. ... уязвимости
урожайности пшеницы в Северном Казахстане при вожможных изменениях климата
// ... и ... 1997. -№3. – Б. ... ... Л.А. Влияние изменения климата на урожайность озимой
пшеницы в Казахстане // Гидрометеорология и ... 1997. -№3. – б ... ... А.М. ... и ... 1978. -200 б.
10. Серякова Л.П. Агрометеорология. -Л.: Гидрометеоиздат, 1978.-180 б.
11. Мищенко З.А. Биоклимат дня и ночи. -Л.: Гидрометеоиздат, 1984. ... б.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысының агроландшафттарына физикалық-географиялық сипаттама41 бет
Ресей Федерациясы22 бет
Қазақстандағы табиғи ресурстарды пайдаланудың осы заманғы жағдайы25 бет
Қазақстанның солтүстік аймағындағы агроклиматтық көрсеткіштердің кеңістік - уақыттық таралуы24 бет
Қазақстанның табиғат ресурстары67 бет
Солтүстік Қазақстан облысының агроклиматтық ресурсы25 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
Кәсіпкерлік қызметтің түрлері, тәуекелділік31 бет
Кәсіпорында қаржылық ресурстарды құру және қолдану69 бет
Малшаруашылығы өнімдеріне шығарудың экономикасы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь