Экономикалық жүйедегі өндірістің орны

Жоспар

Кіріспе 3

1 Экономикалық жүйедегі өндірістің орны.
1.1 Өндіріс және оның ерекше формалары. 5
1.2 Өндіруші күштер және өндірістік қатынастар 9
1.3 Өндірістік функция 12

2 Қоғамдық өндірістің негізгі факторлары.
2.1 Өндіріс факторлары 13
2.2. Өндіріс факторындағы өнім сапасы 19

3 Кәсіпорын өнімдерінің сапасын талдау 23

Қорытынды 31

Әдебиеттер тізімі 33
Кіріспе

Тарихи дамудың қандай сатысында болмасын, адамзат қоғамында, адамдар өмір сүру үшін қажет тамақ, киім, тұрғын үй және басқа материалдық игіліктер болуы керек. Адамдардың өмір сүруіне қажет заттар өндірілуге тиісті. Бұлар өндіріс процесінде жасалады.
Өндіріс – адамдардың өмір сүру үшін қажетті материалдық игіліктер мен қызметті жасау мақсатында табиғат заттарына әсер ету процесі.
Материалдық игіліктерді өндіру тәсілі - өндірістік күштер мен өндірістік қатынастардың диалектикалық бірлігі болып табылады. Бұндайда өндірістік күштер өндіріс тәсілінің материалдық-заттық мазмұнын, ал өндірістік қатынастар – олардың өмір сүруі мен дамуының әлеуметтік-экономикалық нысанын құрайды.
Бұндай өзара байланыс жұмыс күшіне ие адам бір жағынан, өндірістік күштер элементі, екінші жағынан – экономикалық қатынастар субъектісі болып табылатынына тәуелді.
Өндірістік күштер бұл адамның өз өндірісі мен тұтынуы үшін бейімдей алған күштері. Олардың ішкі құрылымы бар. Олардың іштерінде ең алдымен өндіріс құралдары мен жұмыс күші бөлінеді. Өндіріс процесінде адамдар арасындағы қатынастар, яғни өндірістік қатынастар қалыптасады. Өндіріс процесінде ресурстар пайдаланылады. Ресурстар – материалдық және рухани игіліктер мен қызметтерді жасау процесінде пайдаланылуы мүмкін түрлі өндіріс элементтерінің жиынтығы. Ресурстар өндіріс факторлары, өнім жасау факторлары ретінде көрінеді. Әрбір өнімнің өндірілуіне қажетті өзінің факторлар жиынтығы бар.
Нарықтық экономикада табыстарды түсіндіру өндірістің барлық факторларын 4 топқа бөлуден тарайды. Әрбір фактордың табыс әкелуге қабілеті бар.
1) Жер. Өндірістің тап осы факторыәкелетін табысты рента деп атайды.
2) Адам еңбегінің ресурстары. Ол ресурстардың көлемі биологиялық және әлеуметтік процестермен анықталады. Өндірістің осы факторы әкелетін табыс – жалақы. Бұған дене еңбегі жұмыскерлерінің жалақысы секілді, ақыл-ой қызметкерлерінің жалақылары да кіреді.
3) Кәсіпкерлік қабілеттер жеке топтарға бөлінеді. Олар қалыпты немесе кәсіпкерлік пайда тудырады.
4) Капитал – ол күрделі игілік (ғимараттар, өндіріс құралдары).
Қазақстан Республикасы экономикалық даму кезеңінің жаңа белесіне аяқ басты. Нарықтық талаптардың ерекшеліктерін ескере отырып, мемлекеттің ішкі экономикалық мүмкіндіктері мен өндірістік ахуалын одан әрі жақсарту мақсатында жаңа бағыттар белгіленуде. Өндірісті жаңаша құрудың, шығарылатын өнімдердің сұранысын арттырудың маңыздылығы да артуда.
Бәсекеге қабілетті өнім кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз етеді, ал мұның өзі экономиканың жалпы дамуына оң әсерін тигізеді. Кейбір өндірушілер үшін өндіріс жеке мәселе ғана емес. Ол біртіндеп халықтың өмірінің жалпыұлттық өндіріс мәселесіне айналып келеді.
Қазіргі нарықтық экономика негізінде шығарылған өнімнің сапасына басқалай талап қойылады. Бұл қазіргі дүниеде кез-келген кәсіпорынның өміршеңдігі, оның тауар нарығындағы және қызмет көрсетудегі орнықты жағдайы бәсекеге жарамдылық деңгейін көрсетеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы
Алматы: Экономика, 2003ж.
1) Жолдасбаева Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы
Алматы: Экономика, 2002ж.
3) Әмірбекұлы Е. автореферат
«Өнімнің бәсекелік қабілетін арттыру механизмін қалыптастыру»
Алматы, 2004ж.
4) Мәуленова С.С, Бекмолдин С.Қ. Экономикалық теория
Алматы: Экономика 2003ж.
5) Осипова Г.М. Экономикалық теория негіздері
Алматы, 2002ж.
6) Әкімбеков С, Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А.
Экономикалық теория Астана, 2002ж.
7) Шүменов З.Ш., Сүйіндіков Ж.С., Жаңағұлов А.Ш.
Экономикалық теория Қарағанды, 2005ж.
8) Есқараев Ө.Қ.
Қазақстан республикасының нарығын мемлекеттік реттеу
Алматы: Экономика 2007ж
        
        Жоспар
Кіріспе
3
1 Экономикалық жүйедегі өндірістің орны.
1.1 Өндіріс және оның ерекше формалары. ... ... ... және өндірістік қатынастар 9
1.3 Өндірістік функция
12
2 ... ... ... факторлары.
2.1 ... ... ... ... өнім ... 19
3 ... ... сапасын талдау ... ... ... ... ... ... адамзат қоғамында, адамдар
өмір сүру үшін ... ... ... ... үй және ... материалдық
игіліктер болуы керек. Адамдардың өмір сүруіне қажет ... ... ... өндіріс процесінде жасалады.
Өндіріс – адамдардың өмір сүру үшін қажетті ... ... ... ... мақсатында табиғат заттарына әсер ету процесі.
Материалдық игіліктерді өндіру ... - ... ... ... ... ... бірлігі болып табылады. Бұндайда
өндірістік күштер өндіріс тәсілінің материалдық-заттық мазмұнын, ... ...... өмір ... мен ... әлеуметтік-
экономикалық нысанын құрайды.
Бұндай өзара байланыс жұмыс күшіне ие адам бір жағынан, өндірістік
күштер ... ... ...... қатынастар субъектісі болып
табылатынына тәуелді.
Өндірістік күштер бұл адамның өз өндірісі мен ... үшін ... ... ... ішкі ... бар. Олардың іштерінде ең алдымен
өндіріс құралдары мен жұмыс күші ... ... ... ... қатынастар, яғни өндірістік қатынастар қалыптасады. Өндіріс
процесінде ресурстар пайдаланылады. Ресурстар – ... және ... мен ... жасау процесінде пайдаланылуы мүмкін түрлі
өндіріс элементтерінің жиынтығы. Ресурстар өндіріс факторлары, өнім ... ... ... Әрбір өнімнің өндірілуіне қажетті өзінің
факторлар жиынтығы бар.
Нарықтық экономикада табыстарды ... ... ... 4 ... ... ... Әрбір фактордың табыс әкелуге қабілеті
бар.
1) Жер. ... тап осы ... ... ... ... Адам ... ресурстары. Ол ресурстардың көлемі биологиялық
және әлеуметтік процестермен анықталады. Өндірістің осы ... ...... ... дене ... жұмыскерлерінің
жалақысы секілді, ақыл-ой қызметкерлерінің жалақылары да кіреді.
3) Кәсіпкерлік қабілеттер жеке ... ... Олар ... кәсіпкерлік пайда тудырады.
4) Капитал – ол күрделі игілік (ғимараттар, өндіріс ... ... ... даму ... жаңа ... ... ... талаптардың ерекшеліктерін ескере отырып, мемлекеттің ішкі
экономикалық мүмкіндіктері мен ... ... одан әрі ... жаңа ... ... ... жаңаша құрудың, шығарылатын
өнімдердің сұранысын арттырудың маңыздылығы да артуда.
Бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... ал ... өзі ... ... дамуына оң әсерін
тигізеді. Кейбір өндірушілер үшін ... жеке ... ғана ... ... халықтың өмірінің жалпыұлттық өндіріс мәселесіне айналып келеді.
Қазіргі нарықтық экономика негізінде шығарылған ... ... ... ... Бұл қазіргі дүниеде кез-келген ... оның ... ... және ... ... ... жағдайы
бәсекеге жарамдылық деңгейін көрсетеді.
Экономикалық жүйедегі өндірістің орны.
Өндіріс және оның ерекше формалары.
Өндіріс - бұл ... ... ... ... ... мен ... мақсатымен табиғат заттарына адамның ықпал ету процесі. Бұл ... ұзақ ... ...... ... ... өте ... жүйелер, өзгерістрге икемді кешендер, есептеу машиналар
өндірістеріне ... ... ... ... мен қызметтер жасау
тәсілдері және ... ... ... ... ... ... өзінің
өнегелілігі дамып жетіле түседі.
Өндіріс процесінде экономикалық өсудің бастапқы ... ... ... ... масштабтағы дамуда басты экономикалық көрсеткіштердің
біреуіне айналады. ... ... ... ... ... ... ... үшін қызмететеді. Қажеттіктер – бұл ... ... ... ... тұтас қоғамның тіршілік іс-әрекеттерін
қолдап орындау үшін ... ... ... ... белсенді іс-
қимылдардың ішкиім пульсі. Тек осылар ... ... ... ... ... ... қоғамда, адамдардың ... ... ... ... дамытуға жұмсалған, өйткені
материалдық игіліктердің өте төмен деңгейінде қамтамасыз ету ... ... ... және өндірістің келесі сатыларында
интеллектуалдық қажеттіктер пайда болады, тұтыну көлемі өсіп оның ... ... ... ... ... ... Жетілген жоғары
дамыған индустриалдық өндіріс жағдайында, адамзат ... ... және ... барлық түрлерінің
елеулі дәрежесін қанағаттандыруға мүмкіндік алады.
Адамдардың ... ... ... тамақ өнімдеріне, киімге және
аяқ киім мен тұрғын үйге матеиалдық қажеттіктердің, еңбек шарттарына ... өмір үшін ... ... ... ... арқылы
байқалады. Осымен қатар, өзін-өзі дамытуға ... ... ... ... адамның мәдени даму дәрежесінің
өсуін сипаттайды. Қоғамдық ұжымдық әрекеттенудегі әлеуметтік қажеттіктердің
өсуі қоғам процесін көрсетеді.
Қажеттіктердің ... ... ... ... ... болмасын, олар қарқындылықтың осы немесе ... ... тек бір ... - өсу бағытында,өзгеріп ... ... ... шек ... мына ... мен ... ... ... алуан
рухани қажеттіктерді толық қанағаттандыру мүмкін емес. Сонда да адмзат
қажеттіктерді барынша ... ... ... ... ... ... ... қолданып, өндірісті дамытуға тиісті.
Қандай жүйеде болмасын өндіріс қоғамның табиғатпен қатынасы,байланысы
болып табылады.осы ... ... ... арқылы білінеді.
Экономикалық теорияда «ресурс» деген түсінік ... әр ... ... ... табылады,бұл материалдық және рухани игіліктер
мен қызметтер жасауға қолданылуы мүмкін.
Табиғат ...... ... өмір ... ... ... ... өндіріс процесінде қолдануға болатын
қоршаған ортаның өте маңызды ... ... күн ... ... ... қазбалар.
Табиғи ресурстар сарқылмайтын және сарқылатын болып бөлінеді.
Сарқылмайтындар өз ... ... және ... ... Адамзатқа қарсы кездескен мәселелердің ең күрделісі, ең ауыры
және жауапкершілігінің ең ... – ол ... ... ... ... ... мен ... мәселесінің ықтималдығы. Адамдар өзінің
іс - әрекеттері үшін табиғи ресурстарды көбіне ... ... ... елеулі бөлшектерінің тепе-теңдігі жойылады, осылай
көп алуан өмір формалары ... және ... ... ... ... ... ... өндірістің (еңбек құралдары
жәнезаттары) ... ... ... ... ... жатады.
Еңбек ресурстарына жұмысшы күші жатады, яғни еңбекке қабілетті ... ... ... ... ... ... жынысы,
квалификациясы, білім дәрежесі, еңбек мотивациясы өте маңызды рөл атқарады.
Қаржы ресурстары өндіріс процесі үшін қоғамның бөлгент ақша құралдары
болып ... ... ... ... ... бағалы қағаздар,
салықтар, ақша жинақтары, мемлекеттік қарыздар жатады.
Информациялық ресурстар – бұл ... ... ... етуі
үшін және компьютерлік техника арқылы оны басқаруға қажет жағдайлар.
Экономикалық теория ресурстардың шектелуі ... және ... ... ... ... деп ... мүшелерінің барлық қажеттерін
бір мезгілде қанағаттандыру үшін өндірістік ... ... ... Егер ... ... ... ... қажеттіктердің
абсолюттік шектелуі салыстырмалыға айналады, өйткені қажеттіктердің
шектелген көлемі үшін ... ... ... мол ... ... ... табиғи және еңбек ресурстарына тән болады;
салыстырмалы шектелу – материалдық, қаржылық, информациялық рсурстарға тән.
Өндіріс процесі бір мезгілде ... ... ... ... ... пен тұтыну байланыста болатынын есепке алып, өнім осы екі кезеңнің
динамикасымен өзара алмасуының нәтмжесі деп ... ... ... ... пен ... біртұтастығының нәтижесі деп
қарасақ, онда өндіріс пен тұтыну табиғат пен оның қорларымен байланысы ... ... ... ... ұғым ... ... ... Бірақ бұл жағдай
басқаша. Адам өндіріс үшін тұрақты түрде табиғат заттарын алып ... ... ... ... ... Тұйық жабық экологиялық-экономикалық
цикл туындайды. Тұтыну сферасына жетуден бұрын заттар өндіріс сферасында
өңдеуден өтуге тиісті.
Егер ... заты ... ... тұтынуға жарамды болса, онда ол
экономикаық игілік емес ... ... ... және ... ...... өмір сүру үшін қажетті материалдық ... ... ... ... табиғат заттарына әсер ету процесі.
Материалдық игіліктерді өндіру тәсілі - ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұндайда
өндірістік күштер өндіріс тәсілінің материалдық-заттық мазмұнын, ал
өндірістік ...... өмір ... мен ... әлеуметтік-
экономикалық нысанын құрайды.
Бұндай өзара байланыс жұмыс күшіне ие адам бір ... ... ... ... ... – экономикалық қатынастар субъектісі болып
табылатынына тәуелді.
Өндірістік күштер бұл адамның өз өндірісі мен тұтынуы үшін ... ... ... ішкі ... бар. ... іштерінде ең алдымен
өндіріс құралдары мен жұмыс күші бөлінеді. Өндіріс процесінде ... ... яғни ... ... ... ... - бұл адам өзінің өндірісіне және тұтынуына бейімдеп
қажет етуге жұмылдырылған күштер. Ал ... ... және ... ... емес. Сондықтан өндіру және тұтыну үшін қолданылатын табиғат
күштері, адамның өндіргіш күштері болып табылады.
Өндіргіш ... ішкі ... ... ... ішінің өндіріс
құралдарын және жұмысшы күшін атап айту қажет.
Өндіріс процесінде экономикалық және қатынастар қалыптасады. ... және ... ... тұрақты динамикада болады, адамдар
өздерінің өндіргіш күштерін ... ... ... ... жаңа ... және тағы ... ... еттіреді.
Экономиканың қалыпты дамуы үшін өндіріс және тұтыну белгілі тәуелділікте
және бір-бірімен ... ... ... қажет. Технологиялардың ауысуы
өндіріс пен тұтынуды өзгертеді, бірақ өзімен-өзі бұлардың арасында дұрыс
қатынастар орната алмайды. ... ... ... ... ... прцесінде
тағы бір сфера құрылу керек – экономикалық қатынастар сферасы. Бұл сфера
өзеріп тұратын тұтынудың арасында өзара ... ... ... және
тұтыну арасындағы экономикалық қатынастар, өз ретімен өздері ... ... ... қамтамасыз етулу дәрежесінен т.б.
тәуелді болатын реттеушілер және стимулдар болып табылады. ... ... ... іс-әрекет процесінде адамдар арасында экономикалық, саяси,
құқықтық, технологиялық, ұйымдастыру, этникалық және әлеуметтік қатынастар
қалыптасады. ... ... ... ... ... Экономикалық
ғылым игіліктер және қызметтермен байланысты қатынастарды зерттеуге назарын
аударады. Бұларды ұйымдастыру – экономикалық ... деп ... ... ... ... даму барысында технологиялық
потенциялды қолдануда пайда болатын, техникалық-экономикалық қанынастарды
айыра білу керек. Технологиялық ... ... ... қызметтер түрін
алатын, ғылыми-техникалық білімдерді жасаумен, қолданумен және оларды
материалдық ... ... ... ... ... жиынтығы
өндірістік технологиясын құрады. Техника, ... және ... ... ... ... және ... даму дәрежесін
индикаторы болып табылады.
Өндірістің қандайының болмасын, оның өзінің ерекше формалар ... ... ... зерттеушілердің көз қарастары бірдей емес. Барлық мәселе,
өндірістің әлеуметтік формаларын айқындауда, жіктеудің қандай белгілері
негіз деп ... ... Егер ... ... деп өндіргіш күштердің
даму сатылары мен дәрежесін алсақ, онда осы критерий бойынша өндірістің
мынадай формалары ... ... ... ... ... ауыл ... және қол
еңбегі үстемдік етеді;
• Индустриалдық ... ... ірі ... ... ... етеді;
• Постиндустриалдық (индустриалдықтан кейінгі) өндіріс, бұнда қызметтер,
ғылым, білім, т.с. сфералар үстемдік етеді.
К.Маркстың формациялдық бағытына сәйкес, ... ... ... ... ... ... комунистік болып бөлінеді. Маркстік
концепция бойынша, капиталистік өндірістің мақсаты – жұмысшыларды ... ... құн алу. ... қоғамның мақсаты – экономикалық
өсуді, жұмыспен ... ... ... ... әділетті бөлуді
және т.с. қамтамасыз ету болып табылады.
Өндірістік функция
Өндіріс факторының қандай болмасын жиынтығымен, осы жиынтық арқылы
өндірілетін ... ... көп ... ... ... ... ... сипаттайды. Өндірістік функция ресурстардың шығындары
мен ... ... ... ... тәуелділікті көрсетеді.
Осыны изокванта сипаттайды - өндіріс ... бір ... өнім ... бір ... ... ... түрі болу ... сипаттайды.
Тапсырылған өнім көлемін өндірудің көп варианты болатынын өндірістік
функция көрсетеді. Өндірістік функция, ... ... тек ... ... үшін ... ... қандайы болса
комбинациясында шығарылатын өнімнің қол жететін көлемін одан әрі өте жоғары
көтере алатындай ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Өндірістік функцияны, ... ... ... болмасын соны өндіруге қажет шығындар санының
төменін анықтап білу үшін қолдануға болады.
Егер ... ... ... ресурстардың барша жиынтығын
еңбектің, жердің және ... ... деп ... онда өндірістік
функцияны былайша жазып көрсетуге болады:
Q = F(L, K, N),
бұнда Q – берілген ... және ... L, ... ... N ... сәйкестігінде өндірілетін өнімнің барынша көп көлемі.
Өндіріс факторлары
Материалдық игіліктерді жасап шығаратын процесс өндіріс деп ... ... адам ... ... әсер ... ... ... қажеттерін қанағаттандыратындай форма береді.
Айтқандай, өндіріс дегеніміз тікелей тұтыну үшін, немесе, өндірісті
әрі қарай жүргізу үшін, табиғат ... ... ... табылады. Өндірістің
осы қызметі оның әлеуметтік формасы қандай болмасын сақталады.
Игіліктерді дайындауға қатысатын факторларды анықтап білу ... ... ... Экономикалық теорияда өндірістің мүмкіндігі мен
нәтижелілігіне шешуші әсер ... ... ... элементті, немесе объекті,
өндіріс факторлары деп атайды. Өнім өндіруде пайдаланатын осындай факторлар
өте көп болады. Және әр ... ... ... ... ... ... ... оларды біріктіріп, топтастыру қажет.
Факторларды бөліп, топтастырудың көптеген ... ... ... ... ... ... ... заттарын, еңбек
құралдарын жатқызады. Бұлар екі ірі топ құрады: ... жеке ... ... күші және өндірістің заттық факторы – еңбек ... және ... ... ... ... ... жеке ... жұмысшы күші яғни адамның
еңбекке ... ... және ... ... жиынтығы жатады.
Өндірістің заттық факторына барлық ... ... және ... факторлар өзара байланыстың күрделі жүйе құрайды.
Оның тиімділігін ... мен ... ... ... ... ... арасындағы әрекеттерді технология көрсетеді.
Ол өңдеудің әр түрлі әдістерін пайдалануды, еңбек ... ... ... ... ... ... теория өндіріс факторларын төрт топқа бөледі: ... ... ... ... табиғи фактор деп қаралады. Ол адамның іс-әрекетінің нәтижесіне
жатпайды. Өндіріс факторларының осы тобына ... ... ... ... ... мен пайдалы кеңдер ... Осы ... жер, ... ... ... ... ... мен қызметтер өндіруде
пайдаланатын мүліктердің жиынтығы – ... ... ... жабдықтар,
қойма ғимараттары, көлік және байланыс коммуникациялары, т.б. ... күйі ... ... ... және олар ... ... ... шешуші әсер етеді.
Еңбек – игіліктер дайындауға және қызметтер ... ... ... ... ... ... ... адамның біліміне, кәсіби дайындығына, ... ... ... ... адам ... ... еңбегінің шеберлігі, өнегелілігі жоғары болған сайын, оның капиталы
өсе түседі, ал ... сай ... ... ақысы) көбейеді. Осы күнгі адам
капиталына жұмсалған инвестициялар қоғам үшін ең тиімді ... және ... ... ... отыр.
Кәсіпкерлік іс-әрекет – бұл өндірістің ерекше факторы. Осы фактор
өндірісті ұйымдастырып ... ... ... ... ... кең ... ... етеді.
Кәсіпкерлік қабілет – адам капиталының ерекше ... Бұл ... ... ... ... ... барлық факторларының бір –
бірімен келісімді, сәйкес ... ... ... көздейтін іс-әрекет. Адам
ресурстарының осы түрінің ерекшелігі мынады: олар ... ... ... ... ... ... ... процесіне,
коммерциялық негізге сүйене отырып, өндірілетін өнімнің жаңа түрін, алдыңғы
қатарлы технологияларды, бизнесті ұйымдастырудың тиімді формаларын ... ... ... ... шама жағынан және нәтижелілік ... өте ... ... ... пара-пар келеді.
Өндіріс факторларын топтастырудың айырмашылықтары:
1. Марксистік ... ... ... факторлары экономикалық
категория ретінде өндірістің әлеуметтік бағытын анықтайды. Осылай,
өндіріс процесінің алғашқы негізінен бастап, қоғамның таптық құрамы
қалыптасады және ... ... үшін ... ... ... Ал ... ... өндірістің
жүруіне қажет тек жалпы техникалық-экономикалық элементтер деп
қарайды.
2. Маржиналистер ... деп ... ... мен ... ... ал
табиғат шартын жеке фактор деп бөледі. Марксистер табиғат шартын,
еңбек ... және ... ... ... ... фактор деп
біріктіреді. Егер іңгіме өндірістегі өзгеше табиғат жағдайлары
туралы болса, олардың ерекшелігі рента арқылы ... ... ... ... ... бұл ... ғылымның басқа саласы
айналысуы керек.
3. Маржиналистер кәсіпкерлік іс-әрекетті өндіріс факторы деп ... оны ... ... ... факторларды топтастыру айырмашылығының себебі –
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... даму прцесінде өзгері тұрады, сондықтан
оларға тұрақты құбылыс деп қарауға ... ... ... ... деп ... және ... ... аталады.
Осы екі фактордың ... ... осы ... ... ... ... Ал ғылымның өзі жекедара фактор болып
отыр, өйткені өндірістің ... ... ... ... ... адам ... ... мүмкіндігін жоғарылатуға, оның
әсері шешуші болып отыр.
Бүгінгі өндірісте өндірістің экологиялық факторының маңызы ... Бұл ... ... ... ... ... зиянды
болғандығынан, соның қызметіне кедергі туғызады, ... ... ... ... дем ... ... ... талдауға қортынды жасай келе мына жағдайды тағы айта
кетейік: өндіріс процесіне барлық фактрларды жұмылдырғанда ғана ... ... ... бір ... ... ... үшін факторлардың белгілі
тобы қажет. Ал өндіріс ... ... жер, және ... және
кәсіпкерлік. ?Олар әрекеттерін бір-бірімен байланысып және бірін-бірі
толықтыра отырып атқарады.
Кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... факторларының әрқилы кобинациясын пайдалануға мәжбүр болады.
Топтастыру қандай болса да, ... ... ... өнім шығаруға
пайдаланылады. Айтайық, өте жабайы өндірісте бір ... бір өнім ......... ...... ... өнім бір фактордың функциясы болып табылады. Шындығында
өндіріс процесі күрделі болады, оның қортындысы ... көп ... ... ... табылады. Бұнда әрқилы ситуациялар кездесуі
мүмкін, ... ... ... ... ... оның мүмкіндігінің бір бөлігі қоладанылады;
• өнімнің үйлесімді оптималды санын ... ... ... тым көп ... ... ... өнім өндіруге қолданудың шексіз көп вариантын график
арқылы көрсетуге болады.
Y
y
y
y
y Х
х х х ... –Х – А – ... ... ... – У - өндірілетін өнімдер саны.
Фирмалардың практикалық іс-қимылында факторларды әр ... ... ... көп варианттар болады деп жорамал жасалады.
Ғылыми – техникалық пргресс және ... ... жаңа ... бірі жүре ... А факторлар және жаңа Q өнім пайда болуына ... ... А ... ... Q өнім ... мүмкіндік туады. Осы
Q өнімнің шамасы фактордың мөлшерін өтеуге керексіз болып ... ... ... ... ... Осы қосымша қосалқы Q өнімді қосымша өнім
деп атайық. Осының өндірілуі өндірісті қосымша өсіруге көмектесе ... ... ... ... жақсы пайдалану, осы ... одан әрі ... ... ... ... өндірістің шарты болып
табылады. Сөйтіп өндіріс факторларларының қосылуының нәтижесінде еңбек
өнімдері, ... ... ... ... Алынған өнімнің
шамасының (массасының), оны ... ... ... сандық қатынасы,
еңбек өнімділігін сипаттайды. Еңбек ... ... ... болады:
Еңбек өнімділігі = Q\T,
бұнда Q – жасалған өнімнің саны натуралдық немесе ақша көрсеткіші
арқылы ... T – ... ... ... ... ... осы
өндірістегі жұмыскерлердің саны.
Өндіріс факторындағы өнім сапасы
Соңғы кездерге дейін ... сапа ... шешу ... қажеттілік есепке алынбай өнім ... ... ... ... ... мәселелерімен техникалық бақылау және сапаны
талдау бөлімдері айналысты. Олардың функцияларына ... ... ... ... ... ... операцияларында
қолданылатын шикізаттар, материалдар, жабдықтардың дәлдік жұмыстары, өнімде
табылған кемшіліктер, оларды талдау және ... ... ... ... өнім өндірісінің негізгі факторлары мыналар: көптеген
шаруашылықтарда ... ... ... ... ... технологиясы; орындаушылардың білім деңгейінің ... ... мен ... ... ... ... жауапкершіліксіздігі; өнім мен жұмыс сапасының жүйелік бақылаудың
болмауы; т.б.
Сапасы ... өнім ... ... шешу өнім ... ... ... роль ... курстық жұмысымда мен сапа ... ... ... ... баптарын келтіргім отыр.
Республикалық «Сапа» бағдарламасы ... ... ... ... арналған іс-қимыл Бағдарламасын іске асыру
жөніндегі іс-шаралар жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000
жылғы 7 ... №367 ... ... ... ... ... ... мен көрсетілетін қызметтердің
бәсекеге қабілеттілігі мен сапасын, сондай-ақ отандық өнімнің бәсекелесу
қабілетін ... ... ... және ... ... және өзге де ... мен ... қызметтердің
негізгі бағыттарын анқтайды.
Бағдарламаның негізгі мақсаты Қазақстан ... сапа ... ... және ... ... мен ... ... жоғарлату болып табылады. Оны іске асырудың негізгі
бағыттары:
Сапа ... ... ... ... ... ... және ... ету әдістерін ұтымды
үйлестіру негізінде жүзеге асырылуы тиіс, бұл, әсіресе елдің ... ... үшін ... ... ... ... экономикалық нысандары,
ұсынылған шығарылатын ... және ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметтерін
ынталандыру, өндірушілер мен сатушылардың ... ... ... ... экономикалық жауапкершілігін арттыру арқылы жүзеге асырылуы
тиіс.
Сапа саласындағы ... ... ... жұмыстар мен
көрсетілетін қызметтерді өндірушілер мен жеткізушілердің қатаң ... ... ... өздерінің өкілеттілігіне сәйкес бақылайды.
Ұйымдастырушылық-билік ету нысандары өнімдердің сапасын арттыру мен
бәсекеге қабілеттілігін ... сапа ... мен ... жұмыстардың
және қызмет көрсетулердің тұтыну қасиеттері туралы халықтың ... ... ... ... органдарының, олардың өкілеттілігіне сәйкес
қатысуын қамтамасыз етуі тиіс.
Бәсекелесу қабілеті мен өнім ... ... ... ... ... шарты ─ талдамалардың техникалық деңгейін арттыру, жаңа
материалдарды, озық ... ... ... ... ... сапасын бақылау және сынау әдістерін жетілдіру, жаңа
технологияларды енгізу ... ... ... ... ... ... шарты ─ практикалық
жұмыста өнімдердің сапасын басқарудың қазіргі заманғы әдістерін пайдалануға
қабілетті, жоғары білікті мамандардың болуы болып ... өнім ... ... сала өндірісінің даму тұрақтылығы
мен әлемдік нарыққа шығу мүмкіндігінің кепілі болатынын ескере ... ... ... ... қадамдар шашімін табуы тиіс деп санаймын:
─ отандық тауар өндірушілер өнімнің ... ... ... ... ... ... тауарларды шығару және олардың бәсекелік
қабілеттілігін қалыптастыру мақсатында мемлекеттік сапа ... Бұл ... ... және ... ... ... ... тәжірибелерін жүзеге асыру;
─ тамақ өнімдерінің адам ... ... оның ... ... ... негіздеу;
─ өндірістік саласына қатысты ... және ... ... ... ... ... ... майлы қышқылдары, минералдық заттары бар
өнімдер шығаратын технология дайындау;
... ... ... бойынша халықтың тұтыну ерекшеліктеріне
сай таза өнімдер шығару үрдісін ұстану;
─ өнімнің ... ... және адам ... ... ... мен ... талаптарын жетілдіру
бойынша ұсыныстар жасау;
─ өнімді дайындау мен өңдеуде отандық және шетелдік жаңа ... мен ... ... инновациялық озық үлгідегі құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... ... ... және
белсенділік таныту.
Кәсіпорын өнімдерінің сапасын талдау
«Баян Сұлу» акционерлік қоғамымен 2004 жылы 9388 тонна ... ... оның құны 178805 мың ... ... ... және ... ... салыстырмалы бағада құрады. Өткен жылдың көрсеткіштері осы
көрсеткіштерінің 99,7 %-ын ... ... ... ... 266612 ... ... өнімнің өндіріс өсуінің жоғары қарқыны өткізу нарығының
кеңеюі, өнімге сұраныстың өсуі, сонымен қатар кәсіпорын жұмысының ... ... сапа ... жоғарылауы арқылы жеткізілді.
Кәсіпорын маркетингтік стратегиясының мақсаты ─ әдемі орауышта
сапалы тауар шығару және ... ... оның ... ... ... ... 14 адамнан тұратын маркетингтік жүйесі енгізілді.
Үлкен ассортименттің болуы нарықтың анықталаған аумағының ... ... ... ... береді. Нарық шетелден келіп жатқан
әртүрлі кондитерлік ... ... және ... ... ... кәсіпорын маркетингтік жұмыстарын жалғастырып, сапа
жүйесіне көп ... ... ... ... ... техникалық-экономикалық
көрсеткіштер төмендегі 1 кестеде көрсетілген. Өткізілген өнімнен түскен
табыс 2003 жылы 511078 мың ... ал 2004 жылы 795512 мың ... ... мың теңгеге ұлғайды. Өткізілген өнімнің құны 2003 жылы 421861 ... ... 2004 жылы осы ... 614756 мың теңгеге тең болды.
Жалпы табыстың көлемі 2004 жылы 2003 ... ... 912895 ... ... Кезең шығындары 2003 жылы 42636 мың теңгеге, ал 2004 ... мың ... тең ... ... ... алып ... ... түскен табыс 13404 мың теңгеге ұлғайды. Таза табыстың 2003 ... 2004 жылы 12743 мың ... өсіп ... көріп отырмыз.
1-кесте. «Баян Сұлу» АҚ-ның 2003-2004 ж.ж. негізгі ... ... |2003ж, |2004ж, ... |
| |мың тг |мың тг | ... ... өнім |511078 |795512 |284434 ... | | | ... дайын өнімнің |421861 |614756 |192895 ... құны | | | ... ... |89217 |180756 |91539 ... ... |42636 |120771 |78135 ... |  |  |  |
| ... және ... |32760 |34647 |1887 ... | | | ... ... |1688 |83986 |82298 ... ... |8188 |2138 |-6050 ... ... ... |46581 |59985 |13404 ... | | | ... емес ... |1296 |1353 |57 ... ... | | | ... дейінгі негізгі |47877 |61338 |13461 ... ... | | | ... ... ... |14363 |18402 |4039 ... ... негізгі |33514 |42936 |9422 |
|қызмет табысы | | | ... ... |28605 |41348 |12743 |
| | | | ... Сұлу» фабрикасындағы өсім (активтердің ұлғаюы) кәсіпорын
қызметінің кеңеюін көрсетіп отыр.
3-кесте «Баян Сұлу» АҚ-ның ... мен ... |2003 |2004 ... |
|Өткізуден түскен табыс, |1535390 |1682056 |110% |
|барлығы: | | | ... ... |1529644 |1663164 |109% ... |1435349 |1559916 |109% ... ... |34788 |41233 |119% ... |23764 |25263 |108% ... |116561 |133668 |115% ... ... ... |15 |20 |5% ... шығындар,% | | | ... ... |100041 |122140 |122% ... мәліметтері біз қарастырып отырған кәсіпорынның
кондитерлік өнімдердің сапасы жақсарғанын ... ... Егер 2003 ... ... өнімнің көлемінен түскен табыс 1529644 мың теңге
болса, ол көрсеткіш 2004 жылы 1663164 мың ... тең ... ... ... шығындардың көлемі 2004 жылы 2003 жылиен салыстырғанда
119%-ға ... Бұл ... ... ... ... ... ... Ал амортизацияның көлемінің 108%-ға ... ... бас ... ... жақсартылған техниканы сатып
алуына мүмкіндіктің туғанын көрсетеді. Мұның бәрі ... ... ... ... ... ... өсуі тек ... жоғарлауымен ғана
емес, сонымен қатар инфляция үрдісі мен бағаның ... де ... ... ... ... ... ... 20%ға дейін өсуі
кондитерлік өнімнің сапасы мен оны ынталандыру әдісі арасындағы ... бар ... ... ... ... акционерлік қоғамның
жұмысшыларын материалдық ... ... ... өнім сапасын
жоғарылауға ғана емес, ол сонымен ... ... ... ... ... ... таза ... көлемі 2003 жылмен
салыстырғанда 2004 жылы 109%-ға ұлғайған.
Өнім сапасын өздігінен енгізетін ... ... ... Бүгінгі күнге шейін дәлелденген рекомендация және
әдістемелік жұмыстар жоқтың қасында, ал болған күннің өзінде олар нарықтық
жағдайға сәйкес келмейді.
Республиканың ... ... ... өнім
сапасын жоғарылату бойынша шаралар комплексі (1-сурет):
─ Стандартпен және нормативтік-техникалық құжаттамамен
орындаушыларды, басқарушыларды, мамандарды қамтамасыз ету;
─ Өнім сапасын жақсартудағы ... ... ... берілуі;
─ Өндірістің жаңа тиімді техникаларын құру; өнеркәсіптік негізде
өндірісті ұйымдастыру;
─ Кондитерлік өнім сапасын және оның есебін болжау;
─ Материалдық-техникалық базаны ... ... және ... ... бақылау;
Жоғары сапалы өнімді өндіруді материалдық ынталандыру;
Кондитерлік өнімнің тауарлық ... ... және ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... |
|↓ ↓ ... ... ... ... |
|сапасы ↓ ... ... ... ...... ... ... ... |
| ... ... өңдеу және өткізу стадиясы ... ... ...... → |
| ...... ... |
| ... ... |
| |
| |
| ... бақылау |
| |
| ... және ... ... |
| |
| ... ... мен кредиттеу жүйесі |
| |
| ... үшін ... ... ... |
| ... ... ... өнімнің сапасына әсер ететін факторлар.
2-кесте «Баян Сұлу» АҚ-ның ассортименттегі өндіріс бойынша мәліметтер
|Өнімдер атауы |2003 жыл ... |2004 жыл ... ... |
| | ... | ... | |нат | |ы нат |ғы |
| | |ақш | |ақш ... |
| | | | | ... ... ... |орт. | ... ... |орт. | | |
| |тн |мың тг ... | |тн |мың тг ... | | |
| | | |мың тг | | | |мың тг| | ... |644 |110455 |171,51 |6,84 |646 |125890 |194,9 |6,88 |2 ... | | | |7,26 | | | |7,04 ... |2835 |488621 |138,07 |37,59 |3522 |556839 |158,1 |37,52 |17 ... | | | |3212 | | | |31,14 ... ... |1206 |323075 |267,89 |12,81 |1557 |453778 |291,1 |16,59 |351 |
| | | | |21,21 | | | |25,38 ... | | | | | | | | |3 ... |1755 |273130 |155,63 |18,64 |1538 |287272 |186,8 |16,38 |─217 |
| | | | |17,95 | | | |16,07 ... |2961 |596205 |201,35 |31,45 |3095 |741050 |239,4 |32,97 |134 |
| | | | |39,19 | | | |41,45 ... | | | | | | | | |5 ... |101 |19796 |196 |1,07 |101 |21332 |211,2 |1,08 |0 |
| | | | |1,30 | | | |1,19 |1536 ... |326 |57645 |176,83 |3,46 |400 |80830 |202,1 |4,26 |14 |
| | | | |3,79 | | | |4,52 ... |121 |17685 |146,16 |1,29 |145 |26080 |1798 |1,54 |24 |
| | | | |1,16 | | | |1,46 |8365 ... |675 |71010 |105,2 |7,17 |626 |83946 |134,1 |6,67 |─49 |
| | | | |4,67 | | | |4,69 ... |168 |268045 |158,19 |12,92 |145,19 |276134 |184,7 |15,92 |─192 |
| | | | |17,62 | | | |15,44 |8089 ... |4 |1800 |450 |0,04 |3 |1545 |515 |0,03 |─1 |
| | | | |0,12 | | | |0,09 |─255 ... |1 |247 |247 |0,01 |1 |249 |249 |0,01 |0 |
| | | | |0,02 | | | |0,01 |2 ... |9415 |1521393 |161,59 |100 |9388 |1788005 |190 |100 |-27 |
| | | | | | | | | ... | | | | | | | | |2 ... ... ... біз «Баян Сұлу» фабрикасының
ассортименті кең ... ... ... Көлемі бойынша үлесі көп мұндағы
карамельдер, кәмпиттер және печенье алып жатыр. Ал ... пен ... аз ... ... ... ... бойынша талдау жасайтын болсақ, 2003
жылы оның ... ... 171,51 мың ... болған, ал 2004 жылы осы көрсеткіш
194,9 мың теңгеге тең болып тұр. Оның орташа ... 23,39 мың ... ... ... ... Оның бағасының өсуі өнім сапасына байланысты
болып отыр, яғни өнім сапасына жұмсалған шығындардың әсерінен өнім ... ... оның ... да өсіп тұр. Енді ... ... ... ... 2003 жылы оны 644 тонна көлемде өндірген болса,
2004 жылы бұл ... 646 ... ... ... Глазирленген карамельдің
өндіру көлемі екі жылмен салыстырғанда 2 тоннаға ... ... тұр. ... өзі де өнім ... ... байланысты. Яғни, глазирленген
карамельге орташа баға өскенімен тұтынушылардың сұранысы азайып ... ... ол ... тұр. ... өзі өнім сапасының жоғарлауы халықтың
сұранысын тудырып ... ... ... ... ... бойынша жалпы түсімі 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда 15435 ... ... ... ... ... ... жасасақ, ұқсас жағдай
байқалады. Қорытындылай келсек, кәсіпорын өнім ... ... ... ... ... өз бәсеке қабілеттілік позициясын нығайта алатынына
көз жеткізе аламыз.
Қорытынды
Экономикалық теория ... ... ... адам ... арқасында қоғамдық тіршілік иесі болды деп анықтайды. ... ... ... ... және ... ... қызметі ретінде барлық
жануарлар әлемінен бөлектеп, адамға сана берді және оның өмірінің ... ... ... өндірісті оқып-үйрену кезінде, адам бір мезгілде
өндіруші және экономикалық байлықтарды тұтынушы болып саналады.
Өндіріс – ... ... ... қажеттіліктерін
қанағаттандыруға бағытталған қызметі. Бұл адамдарды – ... ... ... ... ... ... – бұл ... мен қызметер жасау процесінде
пайдаланатын табиғи, әлеуметтік және рухани ... ... ... ... және ... ... мен қызметтерді жасау процесінде
пайдаланылуы мүмкін түрлі өндіріс элементтерінің ... ... ... ... табиғи, материалдық, еңбек, қаржылық.
Өндіріс факторлары – бұл өндіріс процесіне ресурстардың алуан
түрлері ... ... ... ... Нарықтық экономикада өндірістің
төрт негізгі факторларын: жер, капитал, еңбек, кәсіпкерлікті ... ... ... ресурстарға деген сұраныс өндірістік
қайталама сипатын білдірсе де, ... пен ... ... ... ... ресурстарды бөлуді реттейді. Барлық ресурстар өндіріске
белгілі бір комбинацияларда, өзара толықтыру және өзара алмастыру ... ... - ... ... ... ... және қаржылық
ресурстар.
Еңбек – тікелей өндіріс процесімен айналысатын халықтың белсенді
бөлігі.
Кәсіпкерлік – «еңбек» ... бір ... ... ... ... нарық конъюктурасын басқара білу, тәуекелге бару және
экономикалық проблемаларды шешу. Өндірістің әрбір факторы ... ... ... капитал-пайда, жер-рентаға, еңбек-еңбекақыға, кәсіпкерлік-
кіріс алуға.
Өндірістік күштер бұл адамның өз өндірісі мен тұтынуы үшін бейімдей
алған ... ... ішкі ... бар. Олардың іштерінде ең ... ... мен ... күші ... ... ... адамдар
арасындағы қатынастар, яғни өндірістік қатынастар қалыптасады.
Өндіріс процесінде өндірістік күштер мен ... ... ... ... ... ... ... А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы
Алматы: Экономика, 2003ж.
1) Жолдасбаева Г.Ө. ... ... ... 2002ж.
3) Әмірбекұлы Е. ... ... ... ... ... қалыптастыру»
Алматы, 2004ж.
4) Мәуленова С.С, Бекмолдин С.Қ. Экономикалық ... ... ... Г.М. ... ... ... 2002ж.
6) Әкімбеков С, Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А.
Экономикалық теория ... ... ... З.Ш., ... Ж.С., ... ... ... ... ... ... ... республикасының нарығын мемлекеттік реттеу
Алматы:
Экономика 2007ж

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автотербелмелі жүйе - Ван-дер-Поль генераторы5 бет
Бейсызық физиканың әдістерін нақты радиофизика есептерін шығаруда пайдалану13 бет
Бухгалтерлік есептегі кәсіпорынның даму тарихы56 бет
Теміржол көлігінің жұмысын автоматтандыру34 бет
Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық мәселелерді мемлекеттік реттеу жолдары79 бет
Экономикалық теорияның экономикалық ғылымдар жүйесіндегі орны17 бет
"Африка."10 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
«бизнес аңыздары. говард шульц»3 бет
«Махмұд Қашқари» тіліндегі етістіктер10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь