Қазақстан Республикасындағы зейнетақы реформасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1 Зейнетақы жүйесiн реформалаудың алғышарттары мен ерекшелiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Зейнетақы жүйесін математикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.3 Зейнетақы жүйесінің негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.4 Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ ЕТУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.1 Жинақтаушы зейнетақы қорлары және оны мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ..14
2.2 Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қазіргі жағдайына экономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.3 Жинақтаушы зейнетақы қоры iрi институциональдық инвестор ретiнде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.4 Қаржы нарығындағы зейнетақы қорларының үлесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Елiмiздiң жинақтаушы зейнетақы жүйесi он жыл уақыт жұмыс істеп жатыр. Оның нәтижесiн зерттеуге бiраз материалдар жинақталды десек те болады. Жинақтаушы жүйе мiндеттi болғандықтан, ол барлық жұмыс iстейтiндердi қамтиды. Бұрын мемлекет зейнетақы төлеудi өз мойнына алса, қазiр әрбiр адам өзiнiң кәрiлiк жағдайын қамтамасыз етуге жеке өзi жауапты, әрине, бұл өзгерiстi көпшiлiк қауым салқын қабылдап, бұрын алдап кеткен қаржы пирамидаларымен теңестiрдi. Айта кетерлiк жайт, ақпарат құралдарында зейнетақы жүйесi туралы ақпарат тұрақты жариялануының және осы туралы пiкiр сайыстардың нәтижесiнде, қазiр көпшiлiк бұл жүйеге бiраз сенiмдiлiк танытып, оны өзiнiң кәрiлiгiн қамтамасыз етуiнiң негiзгi жолы ретiнде қабылдап жатыр. Бүл жүйенiң iс-әрекетiнен барлық адам шет қалмай тындықтан, ол актуальды тақырып болып табылады. Зейнетақы жүйесі туралы өз еңбектерінде қарастырған көптеген экономистерді айта кетуге болады. Оларға орыс экономистерінен Н.А. Тодорова, В.Т. Иконников, И.В. Рожков және т.б жатады. Ал қазақ экономистерінен Н.Т. Рамазанов, К.Ж. Төлебаев, А.С. Алибаев, Н.К. Мамыров және т.б айтуға болады. Мен болашақ квалификациялы жұмысшы күшiн ұсынушы болғандықтан, менi бұл мәселе өте қатты қызықтырады. Менің курстық жұмысымның тақырыбы “Қазақстан Республикасындағы зейнетақы реформасы”. Бұл тақырыптың өзектілігі бүгінде елді зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесінің маңыздылығын ашу және оны дамыту жолдарын қарастыру болып табылады. Менiң курстық жұмысымның мақсаты жүйенiң iс-әрекетiне зерттеу жүргiзiп, онымен байланысты айқынсыздықты жою.
Орындалатын жұмыстың мiндеттерi:
1) "Ескi" мен "Жаңа" жүйенi салыстыру;
2) шетел тәжiрибесiне көз жүгiрту;
3) Қазақстан Республикасының жинақтаушы жүйесiнiң құрылымын, iс-әрекетiн талдау;
4) жүйенiң экономикалық перспективасы туралы және экономикаға тиетін әсерiне нақты мәлiметтер нәтижесiнде талдау қарастыру.
Курстық жұмысым екі тараудан тұрады.
Бiрiншi тарауда Қазақстан Республикасының зейнетақы заңына көз жүгiртiледi. Жалпы ҚР ЖЗҚ-на сипаттама беріледі.
Екiншi тарауда жинақтаушы жүйенiң құрылымы туралы сөз қозғалып, олардың iс-әрекетiне талдау жасалады және ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауында зейнетақы жайлы айтылғаны қарастырылады.
Қорытынды бөлiмiнде жұмыстан қорытынды шығарылып, осы жинақтаушы жүйенiң алдындағы мәселелерi мен оны шешу жолдары ұсынылады.
1. Қазақстан Республикасының “ҚР Ұлттық Банкі туралы” 30.03.2006 жылғы Заңы, 19-22б.
2. Адамбекова А.Н. “Анализ пенсионного рынка Казахстана”. Қаржы-Қаражат. №3, 2003. – 77-83б.
3. Айтуған А.С. “Жинақтаушы Зейнетақы Қорының меншік капиталына келетін табысты үлестіру”. Қаржы-Қаражат. №2, 2003. 44-49б.
4. Баладина А.Г. “Каждый гражданин – хозяин своего пенсионного счета”. РЦБК. №2, 2000. – 15-19б.
5. Мергенбаева А.Т. “Математикалық әдісті қолдану арқылы жұмысқа кабілетсіздерді зейнетақымен қамсыздандыруды есептеу”. АльПари. №1, 2004. – 154-156б.
6. www.google.kz.
7. www.rambler.kz.
8. www.yandex.com.
9. Гүлжан Қарақұсова. “Зейнетақы реформасы: тәжірибе және табыс”.
10. Егемен Қазақстан. 2005, тамыз. 1-3б.
11. Әлисұлтан Құланбай. “Басты мақсат-салымшылар сенімінен шығу”. Егемен Қазақстан. № 114, 2008-02-09.
12. Әлисұлтан Құланбай. “Қор таңдау-салымшының өз еркі”. Егемен Қазақстан. 2006-03-18.
13. Гүлнар Жұмабайқызы. “Зейнетақы қоры ірі инвестор ретінде”. Литер-Айқын. 18.04.2008.
14.Меруерт Өмірзақова. “Ұлар Үміт ЖЗҚ”. Егемен Қазақстан. № 316-317, 20.12.2006.
15. “Мемлекет басшысының 2005—2007 жылдардағы Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауларын іске асыру жөніндегі негізгі бағыттардың
(іс-аралардың) жалпыұлттық жоспары”. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». «Ақиқат» журналы, № 4, 2007ж.
16. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы:
«Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру— мемлекеттік саясаттың басты мақсаты». «Егемен Қазақстан» № 36 (25008), 7 ақпан 2008 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
1 ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ...................................................................
................................................4
1.1 Зейнетақы жүйесiн ... ... ... Зейнетақы жүйесін математикалық
талдау.........................................................6
1.3 Зейнетақы жүйесінің негізгі
түрлері...................................................................
8
1.4 Қазақстан Республикасының зейнетақы
жүйесi.................................................9
2 ... ... ... ... ... ЕТУ
МЕХАНИЗМІ...................................................................
.................................14
2.1 Жинақтаушы зейнетақы қорлары және оны мемлекеттік реттеу
..................14
2.2 Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесінің ... ... ... ... қоры iрi институциональдық инвестор
ретiнде.....................................................................
....................................................23
2.4 Қаржы нарығындағы зейнетақы қорларының
үлесі........................................24
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................26
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................................27
КІРІСПЕ
Елiмiздiң жинақтаушы зейнетақы жүйесi он жыл уақыт ... ... ... ... ... ... ... жинақталды десек те болады.
Жинақтаушы жүйе мiндеттi болғандықтан, ол барлық жұмыс ... ... ... зейнетақы төлеудi өз мойнына алса, қазiр әрбiр ... ... ... ... ... жеке өзi жауапты, әрине, бұл
өзгерiстi көпшiлiк қауым салқын ... ... ... ... ... ... Айта кетерлiк жайт, ақпарат құралдарында
зейнетақы жүйесi туралы ақпарат тұрақты жариялануының және осы ... ... ... ... көпшiлiк бұл жүйеге бiраз сенiмдiлiк
танытып, оны өзiнiң ... ... ... ... жолы ... ... Бүл ... iс-әрекетiнен барлық адам шет қалмай тындықтан,
ол актуальды тақырып болып табылады. Зейнетақы ... ... ... ... ... экономистерді айта кетуге болады. Оларға
орыс экономистерінен Н.А. Тодорова, В.Т. Иконников, И.В. Рожков және ... Ал ... ... Н.Т. ... К.Ж. ... ... Н.К. ... және т.б айтуға болады. Мен болашақ квалификациялы
жұмысшы ... ... ... менi бұл ... өте ... ... ... жұмысымның тақырыбы “Қазақстан Республикасындағы зейнетақы
реформасы”. Бұл тақырыптың өзектілігі бүгінде елді зейнетақымен ... ... ... ашу және оны ... ... ... ... Менiң курстық жұмысымның мақсаты жүйенiң iс-әрекетiне ... ... ... ... жою.
Орындалатын жұмыстың мiндеттерi:
1) "Ескi" мен "Жаңа" жүйенi салыстыру;
2) шетел тәжiрибесiне көз жүгiрту;
3) ... ... ... жүйесiнiң құрылымын, iс-
әрекетiн талдау;
4) жүйенiң экономикалық перспективасы туралы және экономикаға ... ... ... ... ... қарастыру.
Курстық жұмысым екі тараудан тұрады.
Бiрiншi тарауда Қазақстан Республикасының зейнетақы ... ... ... ҚР ... ... ... тарауда жинақтаушы жүйенiң құрылымы туралы сөз ... ... ... ... және ҚР ... Қазақстан
халқына жолдауында зейнетақы жайлы айтылғаны қарастырылады.
Қорытынды бөлiмiнде жұмыстан қорытынды шығарылып, осы ... ... ... мен оны шешу ... ұсынылады.
1 ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Зейнетақы жүйесiн реформалаудың алғышарттары мен ерекшелiктерi
Осыдан 10 жыл ... ... ... реформасы жүзеге асырылып,
жинақтаушы зейнетақы жүйесі қолданысқа енгізілді. Алғашында бұл жүйеге
көпшілігіміз ... ... рас. ... өте ... ... ... ... көзіміз жетті. Сонымен, зейнетақы ... ... ... ... жасау мақсатында қандай шаралар қарастырып
жатыр?
“Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету туралы” Қазақстан
Республикасының Заңы қабылданғанына 10 жыл болды.
Қазақстанда 1998 жылдың 1 ... ... жаңа ... ... зейнетақы қоры жұмыс iстей бастады. Жаңа зейнетақы жүйесiне
көшудiң себебiне жауап берсек, ең ... ... яғни ... ... ... ... жүйесiнде зейнетақылар
кәсiпорындардың өз қызметкерлерiне, жұмысшыларына ... ... ... ... Бүл жүйеге келесi факторлар әсер етедi:
1) туу көрсеткiшi.
2) жұмыс iстеушiлер мен зейнеткерлер санының арақатынасы.
3) өмiр сүру ұзақтығы.
Кеңес Одағы ... ... ... ... ... дағдарыс басталды да жұмыссыздық күрт өстi, яғни ... саны ... ... демалысқа шығуға құқысы бар адамдар
өстi және ... ... ... әсер ететiн туу көрсеткiшi де тым
төмендеп кеттi. Бұл ... ... мен ... ... керi әсер еттi. Қазiргi кезде 1 зейнеткерге 1,7 ... ... ... ... ... ... берiлiп тұруы үшiн 1
зейнеткерге бiрнеше жұмысшы сәйкес келуi ... және ... ... ... тиiс. Ол ... ... және оның аз мөлшерде
түсуiне әкелiп зейнетақы қоры iс жүзiнде банкротқа ұшырады. Осы ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесiнiң кризиске
ұшырауының негiзгi себептерiн келтiрейiк:
1) халықтың қартаюы, туудың төмендеуi, жұмыссыздықтың ... ... мен ... ... қатынастың төмендеуi. Бұл көрсеткiш
қазiр 1 ге 1,7 ... ... ... ... ... ... бюджеттiк емес қорларға аударылуы тиiс мiндеттi жарналардың жоғары
болуы (жиынтық көлемi 32%-ке дейiн жететiн) және төлем ... ... ... ... ... ... бюджеттiк емес қорларға
беретiн есепте минимальды табысты ... тiптi ... ... ... ... та ... ... жұмыс iстеуiне әкелiп соқтырды.
Осыдан келiп мемлекеттiк зейнетақы қорына барлық кәсiпорындардың қарызы 35-
40 ... ... ... ... аз ... байланысты декларацияда
көрсетiлген табысқа, салықты көбейту қажеттiлiгi ... ол өз ... де ... уақытылы төлеп жүрген кәсiпорындардың салықтан жалтаруына
итермеледi;
3) зейнетақы жарналарын жеке тiркемеудiң жоқ ... ... ... ... ... ... ... бюджеттiк емес қорлар қаражатының жұмсалуын дұрыс қадағалау.
5) ... ... ... ... ... ... бiрдей емес. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Еңбек
және ... ... ... ... ... ... қайта бөлу
механизмiн жасады. Ай сайынғы жиналған жарналардың 30%-тi республикалық
шотқа түседi. Министрлiк бүл ... ... ... ... бар облыстар
арасында бөлiстiредi. Облыс бойынша зейнетақы көлемiнiң әр түрлi ... ... және көп ... ... облыстың жарналарды жинауға
көп ынта көрсетпейдi, себебi артығы басқа облыстарға бөлiну үшiн ... ... ... жұмыстардың қайталануына әкелдi.
Аумақтық ... ... ... ... ... ... жағынан барлық аумақтық бөлiмшелер әкiмге бағынады.
Мiне, бiз ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң нелiктен дағдарысқа ұшырағанын бiлдiк.
Осымен Қазақстан Республикасы жаңа жинақтаушы ... ... Ал ... ... ... ... жүйемен арасындағы
айырмашылығының артықшылығын қарап көрейiк.
Бiрiншiден “ынтымақтастық” жүйеде әртүрлi ... ... ... бiреулер 60 жаста емес, одан ерте шығады, яғни бүл ... ... ... ... гөрi ... ... зейнетақы алады.
Екiншiден жұмыс iстейтiн адам еңбек ... көп ... ... алып, кейiн бiрден жоғары жалақы алып ... ... ... сол ... жалақының мөлшерiне сәйкес болады. Ал басқа адам көп
жылдар жоғары жалақы алып, сол ... ... ... ... екеуiнiң зейнетақысы бiрдей, бiрақ соңғы адам ... ... ... ... аударды. Бүл әдiлеттiлiк деп айту қиын.
Үшiншiден екi адам бiр кәсiпорында жұмыс ... ... ... еңбек
өнiмдiлiгiн көрсетсе, екiншiсiнiң еңбекке ынтасы аз. Бiрақ ... ... олар ... ... ... ... ... осы жердегi бiр
артықшылығы әр адам өзiнiң болашақ ... үшiн өзi ... Ол ... ... ... iстегенiне, тапқан табысына байланысты.
Төртiншiден “Ынтымақтастық” жүйеде зейнетақы беру шегi, ... ... ... Бұл адам ... ... кейiн, күтпеген
жағдайларға байланысты ғана ... ... ... ... ... ... ... кеттi деген сөз. Ал жинақтаушы жүйеде өмiр бойы жинаған
жарнасын, салымшы ... ... оның ... ... яғни ... ... ... пайдаланады.
1.2 Зейнетақы реформасын математикалық талдау
Макроэкономикалық талдауға келетін ... ... ... ... ... қорғау саласында тұрғындардың ең ... тобы ... ... Жас ... ... ... басқа бұл жерде
бірнеше факторлармен байланысты уақытша еңбекке қабілетсіздіктің әр түрлі
көріністері ... ... ... ... үш ... ... бар:
жұмыс орны бойынша зейнетақы, мүгедектікке және асыраушысынан айырылған
кездегі төленетін зейнетақы ... ... ... ... ... ... тәуелсіз белгіленеді. Негізделген әлеуметтік саясатты
қалыптастыру үшін өзін өзі ... ете ... ... жоқ ... топтарын айқындау мен ілеуметтік ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды талап етеді. Бұл
жердегі мемлекеттің рөлі ... ... ... түрі ... зейнетақы қорларының субъектілері мүдделерін келістірудің
экономикалық ұйымдық ... ... ... ... ... қатар Қазақстанда зейнетақы қорларын
жинақтаудың жаңа жүйесі енгізілді.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары қызметі көп қырлы, ... да ... ... жүйесінің элементі болып ... Оның ... ... ... ... келесі формула арқылы есептеп шығаруға
болады:
(1)
Мұндағы:
А – жыл сайынғы жинақ сомасы;
В – ... ...... ... ...... жинағының қалыптасу мерзімі (еңбек стажы).
Жинақтаушы зейнетақы қорларын таңдай ... ... ... бел ... ... ол оның ... ... тікелей
байланысты. Сондықтан да мемлекеттік зейнетақы қорлары салымшыларына
қарағанда мемлекеттік емес ... ... ... салымшыларында
тәуекелділік деңгейі жоғары және зейнетақы салымшалары күтетін табыстылығы
да жоғары ... заң ... ... зейнеткерлік жасқа толғанда
зейнетақысын ала бастайды, ол ай сайынғы зейнетақы төлемінен ... ... ... ... ұзақ ... ... және ... жалғастырады.
Қартайған шақты лайықты қамтамасыз ету үшін жинақтаушы зейнетақы
қорларында қаржы жинақтарының әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Қазақстан Республикасындағы мемлекет емес зейнетақымен
қамсыздандырудың ... мен ... ... ... ... ... және демографиялық есептеулерге негізделген ... ... ... ... ... ... Кейінге қалдырылған өмірлік зейнетақы
Үлгілердің бірі болып кейінге қалдырылған зейнетақы алу ... ... ... ... ... ... Оны ... түрде құрылады:
егер он жастағы балаға ... ... ... анықталған соманы
қалдырып отырса, онда оның жинақ сомасын мына формуламен есептеуге болады:
(2)
Мұндағы:
А – жыл ... ... ... сома ...... салым;
r – инвестициялық пайыз қойылымы;
t – инвестициялық кіріс есептелінетін жыл саны;
T – зейнеткерлік жасқа жеткеннен кейін өмір сүретін уақыт, ... ... және ... ... ... ... өмірлік)
алу.
Бұл жағдайда, егер бала еңбекке қабілетті жасқа жеткеннен кейін жұмыс
істеуге барса және ... өмір ... ... ... ... зейнетақы қорларына белгіленген соманы ... онда ... ... мына ... ... ... – есептелген жинақтың барлық сомасы;
R – зейнетақы қорына салынатын жыл ... ... ... ... ... ... жыл ... – зейнеткерлікке шыққыннан кейінгі өмір сүретін, ұсынылатын
жыл, онда С – жыл сайын төленуге ... сома ... Тез ... өмірлік зейнетақы
Бұл үлгі әлеуметтік деңгейі жоғары адамдарға қолданылуы ... ... ... ... ... (1) ... ... есептелінеді.
3-Үлгі. Зейнетақы алу уақытының жедел шектелуі
Оның мәні - әр адам ... алу ... мен ... ... ... ... 60 ... дейін. Зейнетақы мөлшері бұл жағдайда
(1) формуламен ... ... ... ... ... үлгілерінің әр түрлі
комбинациялық жағдайларын ... ... ... қатынастар жағдайына адамдардың психологиясы тез өзгеруде,
себебі бұрынғы принцип мемлекеттік кепілденген зейнетақы беру күрделі ... ... жоқ ... ... ... ... келешегі жоқ болып
отыр.
Қанша дегенмен, жұмыс беруші өзінің ақшасын ... ... ... ... ... орындарын қысқарта отырып, өндірісті тиімді пайдалануға
ұмтылуда. Осының әсерінен көп уақытқа созылған жағдай жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... жұмысқа араласу
мүмкіндігі жоқ ... ... Сол ... де ... ... де тек күн ... минимумын ғана қамтамасыз етудің жалғыз ғана
мүмкіндігі, бұл қосымша ... ... ... ... ... отырған қамсыздандыру үлгілері зейнетақы қорларының өзіне де
экономикалық тиімділікті көздейді, себебі ... ... ... ... ... ... ... көлемінің тез өсуіне және жеке
ұсынған зейнетақы жарнасымен жалпы ақша ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Осы үлгілерді енгізумен зейнетақыны қамсыздандыру ... ... да ... ... ... ... жүйесінің негізгі түрлері
Қазақстанда қазіргі уақытта әлеуметтік қамсыздандырудың көп деңгейлі
жүйесіне көшу ... ... ... ... одан ... ... ... арналған бағдарламасына сәйкес 2005 жылдан
бастап зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі көп деңгейлі болды.
Оның негізгі міндеті мемлекеттің, жұмыс беруші мен ... ... ... бөлу және ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандырудың деңгейін арттыру болып табылады:
Бірінші (базалық) деңгейі – мемлекет кепілдік берген ең ... ... ... Бұл – ... ... ... жеткен барлық азаматтарына еңбек өтілі мен еңбекақысына
тәуелсіз төленетін ... ... ... ... ... деңгей (міндетті) – 1998 жылғы 1 қаңтарға дейін енбек өтілі
бар азаматтарға ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорларынан міндетті салымдар есебінен
зейнетақы төлемдері. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің қатысушылары болып
табылады.
Үшінші (қосымша) деңгей – ... және ... ... ... және ... ... қамсыздандыру жүйесінің қатысушылары
есебінен төленеді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... сомасы салымшылардың міндетті зейнетақы
жарналарының мөлшері мен ... ... ... ... ... ... құралатыны белгілі.
Заң бойынша зейнетақы жарналарын жинау және ... ... ... ... зейнетақы қорлары болып табылады. Ал
зейнетақы активтерiн басқару зейнетақы ... ... ... Ал ақша ... сақтау мен есебiн банк-кастодиан жүргiзеді.
Банк кастодиан – бағалы қағаздар жөнiндегi тiркеу мен есепке ... ... ... сақтау және клиенттердiң ақшасын есепке алу
жөнiндегi қызметтi жүзеге асырушы банк;
Ол жабық акционерлiк ... ... ... ... ... ... және ... төлемдерiн беретiн үйым.
ЖЗҚ-ң екi түрi бар:
1) Ашық
2) Корпоративтi
Ашық ЖЗҚ-ы кез келген салымшыдан зейнетақы жарналарын қабылдай ... құру үшiн ең ... ... ... 180 млн ... ... ... немесе жеке тұлғалар табылады және олар ... ... ... ... Ашық ... құру ... ешбiр
тұлғаның тiкелей немесе жанама түрде акция пакетiнiң ... ... ... ... құқы жоқ. Ал ашық ЖЗҚ ... кезiнде 25%-н
астамын иеленуге, басқаруға тек өкiлеттi органның ... ... ... ... қор осы қордың құрылтайшылары немесе акционерi болып
табылатын заңды тұлғаның жұмысшыларын яғни салымшылары үшiн құрылады. ... үшiн ең ... ... ... 50 млн. ... ... болып
Қазақстан Республикасының заңды тұлғасы табылады. Корпоративтiк ... ... ... ... ... ... болмауға тиiс
және бүл үшiн осы қордың акционерлерi ынтымақты ... ие. Ал ... ... ... жоқ. ... бүл ... ... қор құрғысы келген құрылтайшыларды үркiтедi.
1.4 Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесi
Қазақстан ... ... ... ... ... ... және экономикалық ... ... ... ... сипатқа ие болды. Қаржы дағдарысы зейнетақы мен
жәрдем-акы төлемі бойынша берешектің пайда ... және оның ... ... ... ... ... халық арасындағы
наразылықтың және әлеуметтік шиеленістің өсуіне әкеле жатты.
Осы проблеманы шешу үшін ... ... ... бойынша
халықаралық тәжірибе және халықаралық ... мен ... ... зерттелді.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғанындай, жағдайы жақсы мемлекеттердің
өзі ... ... ... ... ... ... зейнетақымен камсыздандыру ісіне қосымша ... ... ... ... ... және қызметкерлермен тікелей
бөліседі. Солардың біреуі жинақтаушы зейнетақы қорлары ... ... ... де осы жолды таңдады. Зейнетақы жүйесін реформалау
тұжырымдамасына және "Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру
туралы" Қазақстан ... ... ... 1998 ... бастап Қазақстанда
аралас зейнетақы жүйесі колданылады.
Азаматтардың белгілі бір ... ... ... таратып бөлуші немесе ынтымақты зейнетақы ... ... ... ал енді бір ... жинактаушы зейнетақы
жүйесіне катысады. 1998 жылдың басындағы жағдай бойынша қажетті еңбек стажы
болған зейнеткерлср өтпелі ... бір ... ... және ... де қатысушылары болып табылады.
Реформалау басталғаннан бері оның нәтижесі мен ... ... үшін ... ... өтті. Оның үстіне Қазақстанда жинақтаушы
зейнетақы жүйесі бұрынғы кеңестік кеңістікте бірінші болып ... ... ... ... ... ... түрде бірнеше
кезеңге бөлуге болады.
Бірінші кезең: 1998 — 2001 жылдар — жүйенің және оның ... ... ... ... ... жеке ... жинақтарына
және зейнетақы активтерін жеке басқаруға негізделгеніне қарамастан реттеу
функцияларын мемлекет өзіне ... ... ... ... ... ... қызметін міндетті ... ... ... ... ... ету ... шектеулер белгіленді; жинақтаушы
зейнетақы қорлары мен зейнетақы активтерін басқаратын ұйымдардың қаржылық
жағдайы туралы азаматтардың ... ... ... ету жөнінде шаралар
қабылданды. Зейнетақы жинақтарының сақталуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... кезеңде (2001-2004 жылдар) реформалау тәжірибесі зейнетақы
жинақтарының сақталуы мен ерікті зейнетақы тәсілдерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... реформалау жалғасуда.
Тұтастай алғанда, дамудың оң үрдістеріне және ТМД ... мен ... ... ... жоғары бағаларына
карамастан, Қазакстан Республикасының зейнетақы ... ... ... ... проблемалар да бар. Олардың ішінде, бүгінгі зейнеткер
ұрпақты ( әсіресе, әйелдерді, жұмыспен тұрақты ... ... сала ... ... ... ... қамтамасыз ету
аса маңызды болып табылады. Сондай-ақ бағалы кағаздар рыногын дамыту және
зейнетақы жинактарының табыстылығын арттыру және т.б. ... ... ... ... бүгінде әлеуметтік қамсыздандырудың көп
деңгейлі жүйесіне көшумен және базалық зейнетақы төлемдерін енгізумен
байланысты. Зейнетақы қызметтері ... 14 ... ... ... ... Зейнетақы активтерін баскаруды жүзеге асыратын 7 ұйым бар.
Жинақтаушы зейнетақы қорларындағы зейнетақы ... ... ... ... Салымшылардың (алушылардың) жеке зейнетақы
шоттарына таратып бөлінген ... таза ... ... 129,5 ... болды. Жинақтаушы зейнетақы жүйесі жұмыс істеген уақыт ішінде 30
млрд. теңгеден ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесiнiң дағдарысқа
соғылғанын аңғарып, оның себептерiне зерттеу жасай ... ... ... етуi ... ... деп ... Осы және ... да жағдайларға
байланысты Қазақстан Республикасының парламентi 1997 жылдың 20 маусымында
“Қазақстан ... ... ... ету ... заңын
қабылдады. Бүл заң бойынша ... ... ... ... қор ... ... ... тiкелей немесе жанама акция
пакетiнiң 25%-нен астамын бақылауға құқығы жоқ. Iс-әрекет етуi ... ... ... берген жағдайлардан басқа кезде, құрылтайшылары
тiкелей немесе ... ... ... ... ... бақылауға құқығы жоқ.
Заң бойынша зейнетақы жарналарын сақталуын ... ету ... ол ... ... зейнетақы қорының зейнетақы жарналарын жинау мен зейнетақы
төлеу iс-әрекетiн лицензиялау;
2) Зейнетақы ... ... ... қызметiн лицензиялау;
3) Банк-кастодиан қызметiн лицензиялау;
4) Зейнетақы активтерін басқарушы компанияның iс ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорының iс әрекетiне сәйкес нормалар мен
шектеулер қою арқылы қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... ... мен жинақтаушы зейнетақы
қорының құрылтайшыларына, басшы мен қызметкерiне, тағы оның ... ... мен ... ... қою;
7) Ақша қаражатының тек банк кастодианда сақтау талабы;
8) Зейнетақы жарналарын бiр-бiрiмен және банк-кастодианмен байланысы
жоқ, ең ... үш ... ... ... Меншiк капиталы мен зейнетақы активтерiнiң есебiн бөлек жүргiзу және
олардың мақсатты орналастырылуына бақылау жасау;
10) Жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтерiн ... ... ... ... ... беру;
11) Бағалы қағаздар рыногiн реттейтiн өкiлеттi органның ... ... ... ... ... ... орналастырғандағы тәуекелдi диверсификациялау және төмендету
бойынша талаптар қою;
12) ЖЗҚ-ы алатын комиссиондық сыйақы мөлшерiне шектеу орнату;
13) ... және ... ... ... ... ... түрде аудиторлық
тексеру жүргiзу;
14) ЖЗҚ мен ... ... ... ... алдында күнделiктi
қаржы және статистикалық есеп беру;
15) ... 1 ... ... ... емес рет бiр қордан екiншi қорға
салымдарын аудару құқығы;
16) Салымшының таңдауы бойынша зейнетақы ... ... ... сақтандыру.
Ендi әлеуметтiк жарналар туралы сөз қозғайтын болсақ, онда қазiргi 26%-к
әлеуметтiк жарнаның 10%-тi ... ... ... ... ... мемлекеттiк орталыққа (ЗТМО) түседi. Одан түскен жарналар ... ... ... жабу үшiн ... 10% ... ... емес ... түсуi үшiн, зейнетақы шарты болуы
шарт. Егер ол жоқ болса, ... ... ... ... ... әйелдерге 58, ерлерге 63 жасқа дейін ұзартылғанын ... жылы ... жоқ. Оның ... көп ... 45 жастан асқан
азаматтарды жұмысқа қабылдауға қиналады. Бүгінгі күні ... ... ... ... мемлекеттік зейнетақы жүйесінің экономикалық
белсенділігін нығайту үшін зейнетақы жасын арттыруды іс ... ... ... ТМД ... ... шығу ... ... мардымсыз
демографиялық ахуалда және еңбек рыногындағы қолайсыз жағдайда әлеуметтік
емес ... ... ... ... шығу жасы ... 63 ... және
әйелдерге 58 жасты құрайды, Қырғызстанда – 63/58 жас, Эстонияда – 63/58
жас, Латвияда 2008 жылы ... және ... ... жасы 62 ... ... жүйесіне көшуді есепке ала отырып, болашақтағы
зейнетақы мөлшерлері тек жалақыға ғана ... әр ... ... ... ... ұзақтығына да байланысты.
Зейнетке ерте шығу міндетті зейнетақы жарналары төлемдерінің
кезеңін ... Ал ол өз ... ... ... ... ... ете алмайды. Сонымен қатар зейнетке жеңілдікті ... ... ... ... ... жаңа жүйесінің он жылғы
жұмысының нәтижесі еліміздегі зейнетақы реформасы айтарлықтай сәтті өтіп
жатқандығын көрсетіп отыр. ... ... ... ... 1 ... ... ... жеке зейнетақы ... ... 1 ... теңгені құраған. Салымшылардың жеке зейнетақы
шоттарына бөлінген таза ... ... ... 290 миллиард теңгені
құрады. Зейнетақы активтерінің құны күннен-күнге өсуде. ... ... ... ... ... ... ... әрі берік
қаржы тұратын инвестициялық портфельде орналасу.
Қазіргі таңда зейнетақы қорлары отандық ... ... ... ... ірі ... инвесторлар болып отыр. Бұл экономиканың
нығаюына, халықтың әлеуметтік қорғалуы мен өмір сүру ... ... ... Салымшылардың зейнетақы жинақтарын дұрыс инвестициялау
оларды сақтау және ... ... ... ... ... активтерін инвестициялау пруденциалды
нормативтерге сәйкес жүзеге асады. Инвестициялық ... ... ... ... ... сай ... Себебі мұндай
тәсіл кез келген кұнды қағаздардың көтерілу немесе құлдырау кезеңдеріндегі
қатерді айтарлықтай төмендетеді. Ол тек ... ... ғана ... ... және ... принциптеріне сүйенеді.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының соңғы он жылдық жұмысын ... ... ... ... қалыптасу кезеңі аяқталып, ол қарқынды
даму кезеңіне аяқ басты деп нық ... айта ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қызмет етуде
екендігін көрсетеді. Бүгінгі ... 14 ... ... қоры ... ... ... ... ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТ
ЕТУ МЕХАНИЗМІ
2.1 Жинақтаушы зейнетақы қорлары және оны мемлекеттік реттеу
Қазақстан Республикасының “Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы” ... үш ... ... ... жүйесiнiң толыққанды мүшесi
болады. Олар жинақтаушы зейнетақы қорлары, зейнетақы активтерiн басқарушы
компания, банк-кастодиан. ... ... ... ... ... ... ... қадағалайтын үш мемлекеттiк орган бар. Олар
мыналар:
1) Ұлттық банк (ҰБ);
2) Бағалы ... ... ... комиссия (БҚҰК) Бұл мемлекетік
орган Ұлттық Банктің департамент ... ... енді ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорларының iс-әрекетiн ... ... бұл да ... Банк ... ... ... ... зейнетақы қорларының іс-әрекеттің реттеу департаменті.
Ұлттық банк-банк-кастодиандардың қызметiн бақылап, оларға лицензия
беру және одан ... ... ... қор ... ... қағаздарға ЗАБК-ң инвестициялау әрекетiн
бақылап, олардың iстерiн қадағалайды. ЖЗҚIРК ЖЗҚ-ң iс-әрекеттерiнiң заңға
сәйкестiлiгiн және ... ... ... ... ... ... ... айналысады. Жоғарыдағы айтылған қадағалаушы
мемлекеттiк органдар, бұл негiзгi қызметiнен басқа да ... ... ... жүйенiң iс жүзiне асу, аспауының негiзгi гаранты болып
табылатын субьектiлерге ... ... ... ... ... төмендегідей болып бөлінеді:
1) зейнетақы жарналарын жинауды жүзеге асыруға;
2) өзінің қызметі үшін ... ... ... ... органның нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес берілетін
лицензия негізінде зейнетақы активтерін инвестициялық басқару ... және ... ... ... өзге де ... ... ... асыруға;
ә) зейнетақымен қамсыздандыруға байланысты мәселелер бойынша сот
органдарында салымшының жазбаша ... ... ... ... көзделген тәртіппен оның мүдделерін білдіруге;
3) зейнетақы шартының ережелеріне сәйкес өзгеде де құқықтарды жүзеге
асыруға құқығы ... ... ... ... ... қарастырылған:
1) алушыларға Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен
зейнетақы төлеуге;
2) жинақталған зейнетақы ... мен ... жеке ... ... ... ... мен ... кемінде жылына бір рет, сондай-ақ оның сұрау
салуы бойынша оның ... ... ... ... ... ... ... жинақталған зейнетақы қаражатының ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес ... ... мен ... шартының ережелерін бұзғаны үшін жауап
беруге;
6) салымшының ... ... ... ... ... ... ... екіншісіне немесе сақтандыру ұйымына
осы Заңда және ... ... ... ... ... тәртіппен аударуға;
7) жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтерін инвестициялық
басқару жөніндегі ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін инвестициялық ... ... ... ... ... инвестициялық басқаруға
шарттар жасасуға;
8) бұқаралық ақпарат құралдарында уәкілетті органмен келісім бойынша
Қазақстан Республикасының ... ... ... тәртіппен
қаржылық есептілікті және уәкілетті орган белгілеген ... ... ... пен өз ... ... ақпаратты жариялауға міндетті.
Бұл ретте жинақтаушы зейнетақы қорларына жарналар ... ... ... уәде ... ... ... ... жариялауға тыйым салынған өзге де ... жол ... ... ... ... ... ... жасасқан азаматтарға
тең жағдайларды қамтамасыз етуге;
10) салымшымен міндетті зейнетақы жарналары есебінен зейнетақымен
қамсыздандыру туралы шарт ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру туралы шарт жасасуға;
12) әрбір жеке адамның тұратын жеріне қарамастан олармен зейнетақымен
қамсыздандыру туралы шарт жасасу ... ... ... ... мен ... ... ... зейнетақы қорларына:
1) қызмет түрлеріне және ... ... өз ... үшін ... ... мүлікті сатып алу-сату мен жалға
беруді және уәкілетті орган белгілейтін қаржы құралдарымен мәмілелерді
қоспағанда, ... ... ... ... асыруға;
3) сақтандыру қызметіне;
4) зейнетақы активтерін кепілге беру;
5) акциялардан басқа бағалы қағаздар шығаруға.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының қаржылық орнықтылығын және ... ... ету ... ... міндетті пруденциалдық
нормативтер белгіленеді. Пруденциалдық нормативтердің тізбесін, олардың
нормативтік мәнін, есеп-қисап әдістемесін, ... ... ... мен оны табыс ету мерзімдерін уәкілетті орган белгілейді.
Жинақтаушы зейнетақы қорының, онымен және оның құрылтайшыларымен
аффилиирленген, жинақтаушы ... қоры ... ... ... ... қатысушы тұлғалар мен ұйымдардың қызметін реттеу
шоғырландырылған негізде жүзеге асырылуы мүмкін. Реттеуші шоғырландырылған
негізде жүзеге асыру ережесін ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорлары Қазақстан Республикасының заңдарын бұзған
жағдайда уәкілетті орган мынадай ықпал ету шараларын қолдануға құқылы:
1) ... ... ... ... жою ... ... ... ұйғарым беруге;
2) жинақтаушы зейнетақы қорларының басшы қызметкерлерін қызметтен алу
туралы акционерлер алдына мәселе қоюға;
3) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және өндіріп алуға;
4) лицензияны тоқтата тұруға, не қайтарып алуға.
Уәкілетті орган жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... қызметке лицензиясының қолданылуын мынадай негіздердің:
1) лицензия берілгенде негізге ... ... ... ... ... ... ... бастап жинақтаушы зейнетақы қорының
қызметін бастауды бір жылдан астам кідірту;
3) ... ... ... ... ... туралы
шарт бойынша міндеттемелерді үнемі (күнтізбелік он екі ай ... ... және ... көп рет) ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... және ... міндетті басқа да нормалар мен лимиттерді
үнемі бұзуы;
5)Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... және ... нормативтік құқықтық актілерін бұзуы, не ... ... ... ... ... пен мәліметтерді табыс етпеу немесе ... ... ... ... ... ету ... кез ... бойынша
алты айға дейінгі мерзімге тоқтата тұруға құқылы.
Лицензияның қолданылуын тоқтата тұру жинақтаушы ... ... ... ... және ... ... салымшылар бойынша
зейнетақы төлемдерін жүзеге асыру жөніндегі қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру құқығын
сақтай отырып, жаңа салымшылар тартуына тыйым салуға әкеп соқтырады.
Уәкілетті органның ... ... ... ... ... ... ... лицензиясының қолданылуын тоқтата тұру туралы
қабылдаған шешімін жинақтаушы зейнетақы қоры екі ... ... ... және орыс тілінде хабарландыру жариялау арқылы салушылар
мен алушылардың назарына жеткізеді.
Лицензияның қолданылуын тоқтата тұру себептерін жинақтаушы зейнетақы
қорының ... ... ... оны ... органның қайтарып
алуына негіз болып табылады.
Уәкілетті ... ... ... ... ету ... ... зейнетақы қоры не тұлға оның іс-әрекетіне сот ... ... ... қорын қайта құру уәкілетті ... ... ... ... ... ... біріктіру, бөліп
шығару, жинақтаушы зейнетақы қорының корпоративтік түрден ашық түрге
өзгерту ... ... ... беру ... мен ... органның нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді.
Жинақтаушы зейнетақы қорының қайта құруды жүргізуге рұқсат ... ... ... ... қоса ... жинақтаушы зейнетақы қоры акционерлері жалпы жиналысының оны қайта
құру туралы шешімі;
2) ... ... ... қайта ұйымдастырудың көзделіп
отырған шарттарын, нысандарын, тәртібі мен мерзімдері жазылатын құжаттар;
3) қайта құру нәтижелерінің қаржылық болжамы, соның ішінде ... ... және ... ... ... қайта құрудың
нәтижесінде құрылатын ... ... оны ... ... ... ... орган жинақтаушы зейнетақы қорын қайта құруға рұқсат
алу туралы өтінішті құжаттардың ... ... ... ... күннен
бастап бір ай ішінде қарауға тиіс.
Қайта ұйымдастырылатын жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... жүргізуге рұқсатын алған күннен бастап
күнтізбелік он бес күн ішінде екі баспасөз ... ... ... орыс тілінде хабарландыру жариялау арқылы өзінің барлық салымшылары
мен алушыларына ... ... ... ... ... ... ... жағдайында мынадай жинақтаушы ... ... шығу ... ... ұйымдастыру кезінде өзінен екі одан да
көп заңды ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры; біріктіру
нысанында қайта ұйымдастыру кезінде өзіне басқа жинақтаушы зейнетақы қорын
қосып ... ... ... қоры ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры зейнетақы жарналарын тарту
жөніндегі қызметті және ... ... ... ... ... ... бар лицензиясы негізінде жүзеге асыруға құқылы.
2. ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жарналары инфляция мен девальвацияның әсерiне
ұшырап, нақты құны төмендемес үшiн оны ... ... ... ... Бүл ... мамандары жеткiлiктi және тәжiрибесi бар
компания шұғылданса, оң табыстарға жеткiзетiнi сөзсiз. ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... рыногының
маман қатысушысы және заңды тұлға болып табылады. Жарғылық капиталының ең
төменгi мөлшерi 80 млн. теңгеден кем ... тиiс. ... ... есебi
басқаруға алған зейнетақы активтерiнен бөлек ... ... ... заңда көрсетiлген шектеулер мен диверсификация нормаларын
ескере отырып, зейнетақы активтерiн бағалы қағаздарға, инвестициялық ... ... ... Бұл ... түрi ... оны ... қойылатын негiзгi талаптарға тоқталайық:
1) штатында ең кемiнде 3 ... ... ... ие ... ... ... ... басқарушы қызметкерлер (тағайындау Бағалы қағаздар нарығын реттеу
жөніндегі департаментпен келiсуi қажет);
ә) активтердi ... ... ... басшылары;
б) инвестициялық шешiмдердi қабылдау мен жүзеге асыруға қатысатын
мамандар болуы тиiс;
2) ... ... ... ... мен
телекоммуникациялық құрал-жабдықтардың болуы;
3) заңды тұлға құрылтайшыларының қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... iшкi
ұйымдастырудың құжаттары болуы шарт./3, б.20/
ЖЗҚ-ң басқаруға алған зейнетақы активтерiн қандай бағалы қағаздарға
инвестициялай алатынын қарайық. Қазiр ҚР-ң ... ... ... ... ... ... ... келесiдей:
1) Зейнетақы активтерiнiң 50% кем емес мөлшерi мемлекеттiк құнды
қағаздарға салынуы тиiс. Осы ... ... ... ... ... ... емес мөлшерi Қазақстан қор биржаларының “А”
категориялы листингiне тiркелген корпоративтiк құнды ... 10%-н ... емес ... ... ... ... ... 40%-н артық емес мөлшерi банктерге депозитқа салыну мүмкiн және бiр
банкке 10%-н аспайтын ... ... ... ... ... ... ... бар:
Зейнетақы активтерiнiң 5% аспайтын бөлiгi өте үлкен болып жоғарыдағы
шектеу орындалмаса, компанияның жарғылық капиталының 5%-н ... ... ... ... ... ... бар ... тәуекелдi төмендетiп, инвестициялық қаржыны
диверсификациялау. Егер қандай да бiр акцияның құны төмендесе, ол
қордың активтерiне күштi әсер ... ... ... ... Бұнда мына мақалды айтып өткен орынды. Бар жұмыртқаны бiр
корзинаға салма, корзина құласа бәрi де ... ... ... ... тиым ... ... ... мәмiле жүргiзу;
2) қайта сатып алу шарты бойынша бағалы қағаздар сату;
3) қысқа сату жүргiзу (келiсiм уақыты кезiнде инвестицияның ... ... ... сату ... заем ... ... активтерiмен кепiлдемелi операция жүргiзу;
6) акциядан басқа бағалы қағаздар шығаруға;
7) гарантия немесе поручительство беру.
Қаржы рыногын және ... ... ... мен ... агенттігінің
“Қаржы секторының 2007 жылғы көрсеткіштері” есебіндегі мәліметтер бойынша,
Қазақстандағы жинақтаушы ... ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарында 1 триллион 208 миллиард 121 миллион теңгені (10
миллиард 49 миллион ... ... ... Бұл бір жыл ... жинақтаушы
зейнетақы қорларына түскен қаржы көлемі 32,8 ... ... ... ... мерзімде зейнетақы активтерін инвестициялаудан түскен таза
инвестициялық кіріс мөлшері 339 ... 719 ... ... ... ... жылы 32,86 ... ... бастысы, осы жылдар аралығында зейнетақы қорларындағы салымшылар
ақшасын инвестициялаудың жақсы ... ... ... олар ... ... ... табылады. Қазақстандықтардың –
салымшылардың ақшалары түрлі құнды қағаздарды, оның ... ... ... ... ... ... қор рыногында белсенді
жұмыс істеп келеді. Сонымен қатар, ел экономикасының нақты ... да ... ... 1 ... ... ... ... инвестициялық
портфель жиынтығы 1 триллион 195 ... 89 ... ... ... ... емес ... ... 46,32 пайызы қазақстандық
эмитенттердің үлесіне тиеді. Бұл айтарлықтай ... ... ... ... дамытудың нәтижесін осыдан-ақ көруге болады. Осы ... ... ... ... ... ... жинақтаудың
маңыздылығына түсіністікпен қарап, зейнетақы реформасының даму барысын
мұқият қадағалап келе жатқаны ... ... ... ... ... ... ... рыногында
қордың жұмыс өтілі әрқашан көрсеткішті білдіре бермейді.
2007 жылғы 1 қаңтардағы мәліметтер бойынша Қазақстанда 14 ... Қоры ... ... Олар ... ... Халық Банкінің ЖЗҚ”;
2) “Мемлекеттік Жинақтаушы Зейнетақы Қоры”;
3) “Ұлар Үміт” ЖЗҚ;
4) “БТА Қазақстан” ЖЗҚ;
5) “Грантум” ЖЗҚ;
6) “Сенім” ЖЗҚ;
7) ... ... ... ... ... ЖЗҚ;
10) “Қазақмыс” ЖЗҚ;
11) “Капитал” ЖЗҚ;
12) “Отан” ЖЗҚ;
13) “Қорғау” ... ... ... ... ... осы ... кейбіреулеріне нақтырақ: жергілікті жерлердегі
филиалдар, бөлімшелер ... және ... ... ... асырушы
кастодиан банктеріне тоқталайық:
1. «Отан» зейнетақы қоры. «Отан» ... қоры ... ... жарналарын жинауға және зейнетақы төлеуді жүзеге асыруға лицензия
берген күннен, яғни 7 жылдан астам уақыттан бері ... ... ... әріптестеріміз зейнетақы рыногында бастапқы ... ... ... ... да “Отан” жинақтаушы зейнетақы қорының
мақтан етерлік тұстары ...... ... ... басқаруға лицензиясы бар жинақтаушы
зейнетақы қорларының алтылығына кіреді.
Өткен жылы ... ... қор ... ... қарамастан,
Қазақстан қаржы рыногы өзінің тұрақтылығын көрсетті. Бұл жалпылай алғанда,
жинақтаушы зейнетақы ... ... да ... еліміздің түрлі аймағында қордың 70 ... ... ... Оның 35-і 2007 жылы ... ... ... қатар, өткен жылдың
қазанында “Отан” жинақтаушы зейнетақы қоры “К” және “Р” ... КАSE ... ... ... ... ... қорының негізгі акционері Қазақстанда жұмыс
істеп келе жатқан еліміздегі жетекші банктердің бірі ... ... АҚ ... Біз ... ... өте тығыз қарым-қатынаста жұмыс істеп келеді.
Қолданыстағы бағдарлама аясында банкте “Отан” жинақтаушы зейнетақы қорының
салымшыларына қызмет ... ... ... ... қарастырылған.
Қазіргі кезде оларға жеке зейнетақы шоттарын ашу, жеке зейнетақы жиынтығын
есептеу және ... ӘЖК алу үшін ... ... ... зейнетақы
шарттарын бекіту, салымшының/алушының арызы бойынша оларды ... ... ... ... ... ... жеке ... жағдайы туралы ақпараттар беру, салымшылар үшін ... ... ... көрсетілуде.
2. «Ұлар Үміт» зейнетақы қоры. Биылғы жыл «Ұлар Үміт» қоры үшін жалпы
алғанда табысты жыл ... Осы ... ... мен Семейде қордың
филиалдары ашылып, бүгінде Қазақстанның ... ... ... ... ... тармақталған жүйесіне ие 17 филиал  жұмыс істеп жатыр.
  2006 жылда «Әріптестік үй» ... ... ... жаңа жобалары
жасалды. Оған, еске сала кетсек, «Қазкоммерцбанк» АҚ, ... ... ... СК» АҚ, ... АҚ, ... ... АҚ
және «Қазақтелеком» АҚ сынды әр салада қызмет ... ... ... ... үй» ... ... ... үшін оңтайлы қызмет көрсетулер мен жеңілдіктер ... ол ... ... ... ... салымшылары әлгі әріптес-банктерден
(банктік шарттардың сақталуымен) «Жедел несие», «Ипотекалық несие», «Зәрулі
қажеттіліктерге несие» ресімдеген ... ... 2 ... ... ... ... және ... компаниялардан қызмет көрсетілген
кезде жеңілдіктер ала алады.
«ҰларҮміт» қоры өзге қорлар арасында ... ... өз ... ... ... ... ... Қордың
қазақ және орыс тілдерінде ... ... ... оны
пайдаланушылар қажетті ақпараттың бәрін ала алады.
Енді әрбір салымшы үйде немесе кеңседе отырып-ақ  ... ... ... ... біле алады. Бұл қызметті пайдалану үшін салымшы алдымен қорға,
немесе өзі ... ... ... ... ... ... әлгі ... қамтамасыз ететін жеке идентификатор мен пароль алады.
Биылғы жылдың өзінде бұл ... ... саны 47 ... асып ... ... жылы ол  ... ... күмән жоқ.
 Сол секілді, салымшылар тарапынан үлкен сұранысқа ие болып отырған қызмет
түрі -  электрондық пошта  арқылы олардың жеке есеп-шотының ... ... ... ... ... “Ұлар Үміт” ЖЗҚ-ның зейнетақы активтері ... ... (1 ... АҚШ ... ... ... қорлардың ішіндегі жалпы
үлесі 18%-дан артты. Ал, салымшылардың саны 1 ... ... ... адамды
құрады.
Енді ҚР-ң осы 14 ЖЗҚ-ның түрлеріне, салымшылар саны және ... ... ... жинағын қарастырайық. Ол үшін ... ... зер ... 1 – 2007 жылғы 1 қаңтардағы ҚР-ғы ЖЗҚ-ғы салымшылар туралы жалпы
мәлімет
| | | ... |
| | ... ... ... |ЖЗҚ түрлері ... ... ... ... | | ... |
|1 ... ЖЗҚ |326423 |74751 |
|2 ... ... ... ЖЗҚ |1790942 |214744 |
|3 ... ... ЖЗҚ |1310413 |112275 |
|4 ... ЖЗҚ |216904 |11583 |
|5 ... ЖЗҚ” |324487 |14465 |
|6 ... ЖЗҚ |349478 |72372 |
|7 ... ЖЗҚ |701487 |49239 |
|8 ... ЖЗҚ |213564 |93952 |
|9 ... ... ... ЖЗҚ" |164690 |65990 ... ... ЖЗҚ |211397 |17617 ... ... Қазақстан” ЖЗҚ |701266 |11761 ... ... ЖЗҚ |326866 |85125 ... |“Грантум” ЖЗҚ |219851 |29627 ... ... ... |2437732 |68857 ... ... |9295500 |922358 ... ... ҚРң ЖЗҚ ғы ... ... ... ... ... – ЖЗҚ-ң атауы
(сандармен берілген), ОУ сызығы бойынша өзгеріс деңгейлері.
Қазіргі кезде ҚР 14 ... бар. Егер ... ҚР ... ... ... болсақ, келесі диаграммаға зер салайық. Бұл
диаграммадан 2006 жылғы ... ... ... үлесін көруге
болады:
2.3 Жинақтаушы зейнетақы қоры iрi институциональдық
инвестор ретiнде
Зейнетақы ... ... ... ... үлес ... отырған ірі
инвесторға айналды.
Қазіргі кезде аз қамтылған азаматтарды қолдау үшін әлеуметтік көмек
көрсетудің ... ... ... ... Яғни олар ... және
белсенді. Пассивті деп отырғанымыз қаражат түріндегі төлем. Ал ... ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарға
қатысуына ықпал ету, оқыту және қайта оқыту, әлеуметтік жұмыс ... 2002 ... бері ... келе ... ... көмек
көрсетудің бір түрі – мемлекеттік атаулы әлеуметтік ... ... ... ... ... төлеміне бөлінген қаражат көлемі соңғы бес жылда 34
миллиард теңгеден астам болып отыр.
Кедейшілік деңгейін төмендету және ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар, тұжырымдамалар,
стратегиялар, жоспарлардың іске ... ... ... келеді.
Осылардың жүзеге асуы кедейлік ... ... ... ... ... санын 2002 жылы 10,2 пайыздан 2007 жылдың 1 шілдесіне 1,7
пайызға дейін ... ... ... ҚР ... ... зейнетақы жүйесін реформалауды алғаш бастаған елдердің бірі болып
табыламыз. 1998 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... Осы ... ішінде бұл саланың құқықтық-
нормативтік базасы жасақталып, лайықты инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... Заң әрбір еңбекке жарамды
жастағы азаматтарды зейнетақы ... ... ... ... өз қарттығын зейнетақымен қамтамасыз етуге өздері жауапты
болды. Ал ... ... ... ... ... ... және
зейнетақы жинақтарының сақталу қауіпсіздігі мен мұраға қалдыру құқығын
береді.
Сонымен қатар ... ... ... жинақтаушы зейнетақы
қорларында сақталуын және инфляция деңгейін ескере отырып, алғашқы салымның
өз көлемінде қайтарылуына мемлекет кепілдік ... ... ... зейнетақы қорларының үлесі
Енді қаржы нарығындағы зейнетақы қорларының үлесі және қазіргі уақытта
зейнетақы аударымдарының қайда ... ... ... ... ... ... туралы айта кетсем.
Қаржы нарығы – құнды қағаздар айналысына ... ... және ... ... ақша ... жиынтығы. Ол нарық
қатынастарының құрамды бөлігі болып табылады және ... ... ... ... және т.б. капитал, жұмыс күші, тұрғын үй, алтын нарықтарымен
байланысты болады. ... ... ... ... және ... ... бірақ әрқайсысы өз алдына қызмет жасайтын үш ... ... ақша ... ... ... ... және ... нарығы. Ал зейнетақы қорлары ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының үлесі 20,73 % табылады. Ал қалған
үлесін қолма қол ақша нарығындағы, ... ... ... ... ... ... қорларынан басқа қаржылық инструменттер және
валюта нарығы ... ... ... пен ... ... ... ... мен корпорацияларға қор жинау мен несие алу туралы шешім
қабылдау ... ... ... ... ... ... – бұл ... көлемді активтер мен ірі, жақсы ұйымдасқан нарықтарда
сауда жүргізу жеңілдігі, сақтау арзандығы. Сол себептерден оларды біз ... ағын ... ... қор ... ... ... нарықтық тепе-теңдік осы нарыққа ұсыныс және сұраныс
көлемдері ... ... ... ... ... ... ... сапалығы мен табыстылығы бірдей болуы керек. Қазақстандағы
қаржы нарығы көбінесе шетел компанияларының ... ... мен ... ... ... Ал ... аударымдары қайда кетеді десек,
олар инвестицияланады. 2006 жылғы есептеулер бойынша зейнетақы ... ... әр ... мемлекеттік бағалы қағаздарға 51,53 % ... 48,47 % ... ... банк ... ... халықаралық қаржылық ұйымдардың облигацияларына, жергілікті
атқарушы органдардың бағалы қағаздарына, шетел ... ... ... ... ... ... қорларының мақсаты Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі немесе Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бір ... ... болып
табылады. Айталық зейнетақы қорларына түскен аударымдарды газ немесе мұнай
құбырларын салуға жұмсасақ, ол 20 ... 30 ... ... ... ... ... Бірақ зейнетақы активтерінің 65 % ... ... ... яғни ол мемлекеттік қарыз болып есептелінеді. Қазіргі
уақытта заң ... және ... ... ... ... әдіс ... ... керек дейді, яғни үй құрылысына салу
керек дейді. Ал кейбіреулері әуе кемелеріне зейнетақы салымдарын салу керек
дейді.
Қаржы рыногын және қаржы ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз ету ... ... ... 2008 ... 1 ... дейінгі кезең ішінде
міндетті зейнетақы ... ... жеке ... ... ... 9 ... 223 мың 712-ні құрады. Тек өткен жылдың өзінде салымшылар
қатары 7,96 пайызға көбейді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Курстық ... ... ... бұл ... болашағы барлығына
көз жеткiздiм. Себебi жүйеге қатысушылардың мiндеттерi мен ... ... ... ... ... ... жан-жақты
қарастырылып, ол заң жүзiнде бекiтiлген. Зейнетақы ... ... ... ... ойластырылған механизмдер оның сақталуына
кепiлдiк ... ... ... ... ... ... ... мен жауапкершiлiгi қарастырылған.
Бұл жүйенiң енгiзiлуiнiң ... ... ... ... ... куә ... Осы ... әрi қарай дамуына сене
келе, оның кейбiр жерлерi уақыт ... ... ... ... ... ... кедергi болуы мүмкiн және ол мәселелер мен мүмкiн ... ... ... ... мен ... ... ... қатынас
тұрақты болып, тез өзгермеуi керек;
2) жинақ өсу қарқыны тұрақты болғандықтан, ... салу ... ... қажет;
3) алтернативтi таңдауы болсын, яғни қор зейнетақы ... ... ... ... ... ... iс-әрекет етiп тұрған кейбiр тәртiптер мен механизмдер ... ... ... ... ... өтсе, екiншiлер уақытты созып,
кедергi болады. Мысалы, "үндемеу" пунктi бiр салымшыда көптеген ... ... ... ... ... ... жинақтарын жаңа қорға
аудару үшiн, бұрынғы қорға жеке өзi баруы қажет. Бұл ... қор ... ... ... ... ... екi ... да тиiмдi болар едi.
Жинақтаушы зейнетақы қорларын реттеу және ... ... ... ... ... ... және ... агенттігі жүргізеді. Жинақтаушы
зейнетақы жинақтарын сақтауда ірі қаржы институттарына қатысты ... ... ... ... Мемлекет Басшысының тапсырмасына сәйкес
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесімен қамтуды кеңейту;
– зейнетақы салымдарын сақтандырудың қосымша ... ... ... ... ... және зейнетақы жинақтарын орналастыру үшін
қаржы құралдарының тізбесін кеңейту шаралары;
– жинақтаушы зейнетақы қорларынан зейнетақы төлеу жүйесін ... ... ... ... ... ету ... ұсыныстар
әзірленуде.
Сонымен жалпы алғанда жинақтаушы зейнетақы жүйесiн әлеуметтiк ... және iрi ... ... ... ... ... заман
талабына сай жүйе деп айтуға болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан ... “ҚР ... ... туралы” 30.03.2006 жылғы
Заңы, 19-22б.
2. Адамбекова А.Н. “Анализ пенсионного рынка Казахстана”. Қаржы-Қаражат.
№3, 2003. – 77-83б.
3. Айтуған А.С. ... ... ... ... капиталына келетін
табысты үлестіру”. Қаржы-Қаражат. №2, 2003. 44-49б.
4. Баладина А.Г. “Каждый гражданин – ... ... ... ... №2, 2000. – 15-19б.
5. Мергенбаева А.Т. “Математикалық әдісті қолдану арқылы жұмысқа
кабілетсіздерді зейнетақымен қамсыздандыруды есептеу”. ... №1, 2004. ... ... ... ... ... Қарақұсова. “Зейнетақы реформасы: тәжірибе және табыс”.
10. Егемен Қазақстан. 2005, ... ... ... Құланбай. “Басты мақсат-салымшылар сенімінен шығу”. Егемен
Қазақстан. № 114, 2008-02-09.
12. Әлисұлтан Құланбай. “Қор таңдау-салымшының өз еркі”. Егемен Қазақстан.
2006-03-18.
13. Гүлнар Жұмабайқызы. “Зейнетақы қоры ірі ... ... ... ... ... Үміт ЖЗҚ”. Егемен Қазақстан. № 316-317,
20.12.2006.
15. “Мемлекет басшысының 2005—2007 жылдардағы Қазақстан халқына жыл
сайынғы жолдауларын іске асыру жөніндегі негізгі ... ... ... ҚР ... ... ... жолдауы: «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». «Ақиқат»
журналы, № 4, 2007ж.
16. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы:
«Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру— мемлекеттік ... ... ... ... № 36 (25008), 7 ... 2008 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Зейнетақы жүйесін реформалаудың теориялық негіздері36 бет
Зейнетақы реформасы30 бет
1991 - 2001 жылдардағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуы71 бет
1991 – 2001 жылдардағы Қазақстан Республикасының әлеуметтік - экономикалық дамуы64 бет
Атамекен» зейнетақы қоры үшін азаматтарды тіркейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе жасау72 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің түсінігі және оның кызмет ету механизімі30 бет
Зейнетакы35 бет
Зейнетақы жүйесі40 бет
Зейнетақы жүйесі жайлы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь