Балалар бағдарламасы қандай болуы керек?


Болашақ ұрпаққа дұрыс тәрбие беру - адамзат баласының алға қойған ең басты мақсаты. Енді ғана тебіндеп өсіп келе жатқан бүлдіршін - әрбір үйдің көз қуанышы, көңіл медеті. Ендеше, оған алдағы өміріне деген дұрыс бағыт бере білудің өзі ата-анадан, қала берді баланы тәрбиелеуші қоғамнан үлкен жауапкершілікті талап етеді. Ұлы ғұлама әл-Фарабидің өзі осы мәселеге байланысты балаға ғылым үйретпестен бұрын, дұрыс тәрбие беру керек екенін, әйтпесе, ол ғылымның түбі адамзатты үлкен апатқа әкелетінін ескерткен. Дана халқымыздың "өнерді үйрен, үйрен де жирен" деген сөзінің астарында осы мәселе жатса керек.
ХХ ғасыр басында әлем есігін ашқан теледидардың да ұрпақ тәрбиесіндегі алатын орны орасан. Күні бойы анасының жанында еңбектеп, болмаса шапқылап ойнап жүретін бүлдіршіннің көңілін аудару мақсатында көптеген отбасылар теледидарды көмекші құрал ретінде қуана пайдаланады. Кейбір үйлерде таңертең ұйқыдан тұрғаннан жарғақ басы жастыққа тигенше "көк жәшіктің" қызметі бір рет те толастамайтыны рас. Әрине, балаңыз ісіңізге кедергі келтіріп, аяғыңызға оралмай, өзімен-өзі отырғанына не жетсін?! Дегенмен, қанша қиындық туғызғанымен, бір сәтке болса да, бөбегіңіздің әлеміне көз салып, көкейіндегісін біліп, жан-дүниесіне үңілу, оның қиындығымен бөлісіп, қол ұшын беру ешқашан артық етпейді. Көршілес Ресей елінде тек қана балалардың мүддесіне қызмет ететін арнайы бірнеше телеарналары бар. Онда көрсетілетін бағдарлама, мультфильм, кино болсын кез келген өнім тек балаларға арналған. Соған қарамастан, бұл елдің көптеген мамандары теледидардың бала психикасына тигізетін кері әсерін айтып дабыл қағуда. Олардың айтуынша, баланың денсаулығына теледидардың зияны үлкен. Экраннан жиі жылжып өтетін қанық, әрі түрлі түсті картиналар оның көзіне, ал түрлі бейнелердің лезде ауысуы олардың иммундық жүйесіне кері әсер етіп, жүрек пен мидың жұмысын жеделдетіп, баланың бір нәрсеге деген назар аударуын төмендетеді дейді. Осыған орай Ресейде ата-аналарға деген арнайы ереже ұсынылған. Оған тоқтала кетсек:
1. Өте кішкентай бөбекке теледидардың мүлде керегі жоқ. Одан да оны өзге пайдалы әрі қызықты ойындармен ойнатқан дұрыс.
2. Жеті жасқа дейінгі балаға күніге бір сағат қана теледидар көрсетіңіз.
3. Баланың экраннан көргенін міндетті түрде онымен бірге талқылаңыз: қандай кейіпкер ұнады, неліктен, кейіпкердің басты ерекшелктерін қарастырыңыз. Бала кімге ұқсағысы келетінін және неліктен екенін сұраңыз.
4. Баланы теледидардың алдында жалғыз қалдырмаңыз, оған жарнама мен музыкалық клиптерді көруге рұқсат бермеңіз. Сондай-ақ, оған таңдаулы бағдарламаларды ғана көрсетіңіз.
1. Запорожец А.В. "Психология". М., Учпедгиз, 1953г.
2. Lenta.ru Михаил Афанасьев "Опасная "ТелеНяня". 11.01.2008.
3. EventNarket.ru Ирина Шаповалова. "Синекид: Фестиваль детского кино проходит с недетским размахом". 8.11.2007г.
4. JustNow.ru Алексей Музычук. "Самые популярные детские передачи в мире". 16.01.2008г.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Балалар бағдарламасы қандай
болуы керек?

Болашақ ұрпаққа дұрыс тәрбие беру - адамзат баласының
алға қойған ең басты мақсаты. Енді ғана тебіндеп өсіп келе
жатқан бүлдіршін - әрбір үйдің көз қуанышы, көңіл медеті.
Ендеше, оған алдағы өміріне деген дұрыс бағыт бере білудің өзі
ата-анадан, қала берді баланы тәрбиелеуші қоғамнан үлкен
жауапкершілікті талап етеді. Ұлы ғұлама әл-Фарабидің өзі осы
мәселеге байланысты балаға ғылым үйретпестен бұрын, дұрыс
тәрбие беру керек екенін, әйтпесе, ол ғылымның түбі адамзатты
үлкен апатқа әкелетінін ескерткен. Дана халқымыздың "өнерді
үйрен, үйрен де жирен" деген сөзінің астарында осы мәселе
жатса керек.
ХХ ғасыр басында әлем есігін ашқан теледидардың да ұрпақ
тәрбиесіндегі алатын орны орасан. Күні бойы анасының жанында
еңбектеп, болмаса шапқылап ойнап жүретін бүлдіршіннің көңілін
аудару мақсатында көптеген отбасылар теледидарды көмекші құрал
ретінде қуана пайдаланады. Кейбір үйлерде таңертең ұйқыдан
тұрғаннан жарғақ басы жастыққа тигенше "көк жәшіктің" қызметі
бір рет те толастамайтыны рас. Әрине, балаңыз ісіңізге кедергі
келтіріп, аяғыңызға оралмай, өзімен-өзі отырғанына не жетсін?!
Дегенмен, қанша қиындық туғызғанымен, бір сәтке болса да,
бөбегіңіздің әлеміне көз салып, көкейіндегісін біліп, жан-
дүниесіне үңілу, оның қиындығымен бөлісіп, қол ұшын беру
ешқашан артық етпейді. Көршілес Ресей елінде тек қана
балалардың мүддесіне қызмет ететін арнайы бірнеше телеарналары
бар. Онда көрсетілетін бағдарлама, мультфильм, кино болсын кез
келген өнім тек балаларға арналған. Соған қарамастан, бұл
елдің көптеген мамандары теледидардың бала психикасына
тигізетін кері әсерін айтып дабыл қағуда. Олардың айтуынша,
баланың денсаулығына теледидардың зияны үлкен. Экраннан жиі
жылжып өтетін қанық, әрі түрлі түсті картиналар оның көзіне,
ал түрлі бейнелердің лезде ауысуы олардың иммундық жүйесіне
кері әсер етіп, жүрек пен мидың жұмысын жеделдетіп, баланың
бір нәрсеге деген назар аударуын төмендетеді дейді. Осыған
орай Ресейде ата-аналарға деген арнайы ереже ұсынылған. Оған
тоқтала кетсек:
1. Өте кішкентай бөбекке теледидардың мүлде керегі жоқ. Одан
да оны өзге пайдалы әрі қызықты ойындармен ойнатқан дұрыс.
2. Жеті жасқа дейінгі балаға күніге бір сағат қана теледидар
көрсетіңіз.
3. Баланың экраннан көргенін міндетті түрде онымен бірге
талқылаңыз: қандай кейіпкер ұнады, неліктен, кейіпкердің
басты ерекшелктерін қарастырыңыз. Бала кімге ұқсағысы
келетінін және неліктен екенін сұраңыз.
4. Баланы теледидардың алдында жалғыз қалдырмаңыз, оған
жарнама мен музыкалық клиптерді көруге рұқсат бермеңіз.
Сондай-ақ, оған таңдаулы бағдарламаларды ғана көрсетіңіз.
5. Телевизор экраны көздің деңгейінде немесе төменірек
орналасуы керек. Телевизормен арасындағы қашықтық кем
дегенде - 2-2,5 м-де болуы қажет.
6. Теледидарды жатып не тұрып емес, отырып көрген дұрыс.
Қарап отырсаңыз, қарапайым ережелер болғанымен, біз күнделікті
күйбең тірлікте оларға мән бере бермейміз. Дегенмен, бұл
қағидаларды орындауда біздің балалардың да болашағына тигізер
пайдасы мол екені анық. Жалпы алғанда, бүлдіршіндердің
психикасына теледидардың тигізер зияны жайлы еліміздің ақпарат
құралдарында аз айтылып жатқан жоқ. "Теңіз тамшыдан құралады"
демекші, осы мәселелерді әрбір отбасы қатаң қолға алса, тау
қопарғанмен тең іс болар еді.
Келесі бір кезек күттірмейтін мәселе - балаларға
арналған бағдарламалардың сапасында. Көгілдір экранда ағылып
жатқан ақпараттар тасқынының бәрі үйдегі кішкентай бүлдіршін
үшін түсінікті деп айту қиын. Бала оның бірін қабылдаса, бірін
қабылдай бермейді. Бүлдіршіндер өздерінің ұғым-түсініктеріне
лайық дүниелерді ғана түсіне алады. Сондықтан, балалар
бағдарламасына қойылатын алғашқы талап - баланың ұғымына сай
тілде жасалуында. Осы кезекте балалар жазушысы Ескен
Елубаевтың: "Балаларға жазу үшін балаларша ойлай білу керек"
деген сөзі еске түседі. Шындығында да, кішкентай бүлдіршінге
ересек адамдардың барлық әңгімесі түсінікті бола бермейді. Сол
себепті олардың бағдарламаларының да тілі жеңіл, түсінуге оңай
болуы шарт. Мәселен, "жолда жүру ережелерін қадағаламау -
бүгінгі күнде адамзат баласы үшін үлкен қауіп төндіруде.
Қарапайым мысал, көшеден өтерде төрде тұрған бағдаршамды көзге
ілмеу кейбір адамдарды мәңгілік өкінішке ұрындрады" - деген
мәтін ересек адамның жан дүниесін селт еткізіп, ойландыруы
мүмкін. Ал, бүлдіршін болса, оны жете ұғына бермейді. Ол үшін:
"Үлкен көше бойында жолдан өту үшін арнайы жол белгісі -
бағдаршам орналасқан. Оның үш көзі бар. Қызыл жанғанда -
тоқтау керек, сары жанғанда дайындалып, жасыл жанғанда жолдан
өтуге болады. Бұл ережені сақтамаған жағдайда жолдағы көлік
адамды қағып кетуі мүмкін" - деген мәтінге арнайы көріністер
таңдалып алынса, бала оны жақсы ұғынады. Балаға түсінікті
тілде жазылған сценарийлерге келгенде, соңғы уақыттары
"Қазақстан" ұлттық арнасынан беріліп жүрген бағдарламаларды
үлгі етуге болады. Мәселен, "Еркетай", "Айгөлек", "Білім
арнасы" секілді бүлдіршіндер аудиториясын қамтитын
бағдарламалардың тілі өте қарапайым, жеңіл тілмен жазылғаны
бірден байқалады.
Екінші негізгі талап - көріністік қатар. Бұл жерде
режиссердің үлкен көрегендігі мен шеберлігі ауадай қажет.
Тартымды түрде жазылған сценарийді ойнатуда, яғни баланың
ұғымына жеткізуде көріністік қатардың орны ерекше. Осы ретте
балалар психологы А.В.Запорожец: "Жаңа туылған бала әлемді ең
бірінші аузымен, кейін - қолымен және ең соңында барып көзімен
қабылдайды" - дейді. Демек, көру арқылы да біраз нәрсе баланың
жадында өмір бойы сақталуы мүмкін. Мәселен, жақында қаламыздың
№159-мектеп-гимназиясының 2-сыныбында сауалнама жүргіздім.
Онда балалардан қандай бағдарлама ұнайтынын сұрағанымызда
олардың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Менеджер болуы керек..
ХХі ғасыр мұғалімі қандай болу керек?
«Жетім балалар туралы» арнайы заң керек
Денені не үшін шынықтыру керек
Мектепте өзгеріс не үшін керек
Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің пайда болуы, дамуы және мемлекеттік бағдарламасы
Бала есінің сапасы төмен болуы және есте қалдыруы нашар балалар
Балалар жұмбақтары мен балалар айтыстары
Балбөбек бағдарламасы
«Сіз қандай құссыз?» тесті
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь