Банк жүйесінің маңызы, мәні және реформасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

I. 1.бөлім. Банк жүйесінің маңызы, мәні және реформасы ... ... 6
1.1 Банктің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Банктің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
1.3 Банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
1.4 Банк жүйесінің реформасын жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14

II. 2.бөлім. Банк жүйесінің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 20
2.1 ҚР.дағы банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 20
2.2 ҚР Ұлттық банкі: қызметтері және операциялары ... ... ... ... ... ... 21
2.3 Коммерциялық банктердің операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 34

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 36
Бірқатар ғалымдардың пікірінше, алғашқы банктер капитализм дамуының монофактуралық сатысында – XIV және XV ғасырларда Италияда несие қатынасының кең ауқымы дамуымен байланысты пайда болған. Кейбір ғалымдар банктердің бұданда ертерек – феодализм кезінде төлем делдалдар ретінде пайда болды деп есептейді.
«Банк» сөзі «үстел» мағынасын беретін италяндық «banco» сөзінен шыққан. Банко – үстелдер тауарлардың сауда - саттығы қызу жүретін алаңдарға қойылатын. Сауда - саттық мемлекеттерде, қалаларда және жекелеген қалаларда шақа соғылатын әр түрлі монеталармен жүзеге асырылды. Бұл жағдайда көптеген монетаның әр түрлі айналысынан хабары бар, айырбас бағамы бойынша кеңестер беріп, бағалай алатын арнайы мамандар қажет болды. Бұл айырбастаушы мамандар әдетте өз үстелдерімен нарықтарда отырады. Х ғасырда Италия әлемдік сауданың орталығына айналды, сол себепті де өздерінің ерекше банко-үстелдері бар айырбастаушы банкирлер әйгілі болады әрі олар Ежелгі Грецияда (трапезиттер деп аталған, «трапеза» - үстел), Ежелгі Вавилонда және басқа да елдерде кеңінен тарайды.
Әр түрлі монеталарды бір-бірімен үзбей айырбастау үшін олардың қоры болуы керек. Осылайша, бұл айырбастаушы-үстелдер айырбастаушы – үйге айналады. Бұл үйде құны әр түрлі монеталардың айырбасталуы жүзеге асырылды.
Алайда ақшаның табиғатын валюталарды айырбастау бойынша операциялармен қатар қою банктердің шығу тегін жаңсақ (қате) ұқтыруға әкеп соқтырады. Бұл өз кезегінде банктерді ақшаның әлемдік ақша қызметін орындай бастағанда ғана пайда болған тәрізді етіп көрсетеді. Әрі бұдан да ертерек – ақшаның ішкі нарықтағы айналыста жүрген кезеңде банктерді мүлдем болмаған етіп көрсетеді.
Ғалымдардың пікірінше, б.э.д. VI ғасырларда Ежелгі Вавилонда салым ақшаларды қабылдау және осы ақша бойынша пайыз төлеу тәжірибеде кездескен. Мұндай валюталық және несиелік операциялар б.э.д. IV ғасырда Грецияда да тәжірибеде кездескен.
Тарихшылардың пікірі бойынша бұл операциялар жеке тұлғалармен де, шіркеу мекемелерімен де жүргізілген. Храм ақша мен құндылықтарды сақтаудың сенімді орнына айналады, өйткені ол мемлекет тарапынан да үлкен сенімге ие болған еді. Храмдар тауарлық ақшаны сақтау секілді ақшалай операцияны ұдайы жүргізіп отырды. Ал бұл салмақ өлшемінде жүзеге асырылатын есептік және есеп айырысу секілді қосымша операцияларды қажет етті. Олар мынадай сапаларға ие болуы керек: бөлінетіндей және сақталатындай әрі бір текті болуы тиіс. Мұндай сипаттарға металдар, әсіресе алтын мен күмістер ие болды.
1. Н.Н.Хамитов «Банк ісі» Алматы экономика 2006ж.
2. С.Б.Мақыш «Ақша айналысы және несие» ИздатМаркет Алматы 2004ж.
3. Р.О.Смағұлова, Қ.Ә.Мәдіханова, Ә.Қ.Тұсаева, Ж.Ш.Сатыбалдиева «Қаржы, ақша айналысы және несие» Алматы экономика 2008ж.
4. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша, несие, банктер» Алматы экономика 2005ж.
5. М.С.Саниев «Ақша, несие, банктер» Алматы 2001ж.
6. Б.А.Көшенова «Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары» Алматы экономика 2000ж.
7. Ж.Бекболатұлы, Ғ.Сейітқасымов «Қазақстанның банк жүйесі» Алматы 2008ж.
8. Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаева «Қаржы» Алматы 2005ж.
9. С.Б.Мақыш «Коммерциялық банктер операциялары» ИздатМаркет Алматы 2004ж.
10. С.Б.Мақыш «Қаржы және несие» Алматы 2000ж.
11. С.Б.Мақыш «Банк ісі» Жеті жарғы Алматы 2009ж.
12. С.П.Ілиясов «Ақша-кредит саясаты» Экономика баспасы Алматы 2004ж.
        
        ЖОСПАРЫ
Кіріспе……………………………………………………………….. 3
I. 1-бөлім. Банк жүйесінің маңызы, мәні және ... 6
1. ... 6
2. ... 8
3. ... 9
4. Банк ... ... ... 2-бөлім. Банк жүйесінің есебі…………………………………… 20
1. ҚР-дағы банк
жүйесі..............................................................
........... 20
2. ҚР Ұлттық банкі: қызметтері және
операциялары........................ 21
3. Коммерциялық банктердің
операциялары...................................... ... ... ... 36
КІРІСПЕ
Бірқатар ғалымдардың пікірінше, алғашқы банктер ... ... ... – XIV және XV ... ... ... кең ауқымы дамуымен байланысты пайда болған. Кейбір ... ... ...... ... ... делдалдар ретінде
пайда болды деп есептейді.
«Банк» сөзі «үстел» мағынасын беретін италяндық «banco» сөзінен шыққан.
Банко – ... ... ... - ... қызу ... ... Сауда - саттық мемлекеттерде, қалаларда және жекелеген қалаларда
шақа соғылатын әр түрлі монеталармен жүзеге асырылды. Бұл ... ... әр ... ... ... бар, айырбас бағамы бойынша кеңестер
беріп, бағалай алатын арнайы мамандар қажет ... Бұл ... ... өз ... ... отырады. Х ғасырда Италия
әлемдік сауданың орталығына айналды, сол себепті де өздерінің ерекше банко-
үстелдері бар ... ... ... ... әрі олар ... ... деп ... «трапеза» - үстел), Ежелгі Вавилонда және басқа
да елдерде кеңінен тарайды.
Әр ... ... ... ... ... үшін ... ... керек. Осылайша, бұл айырбастаушы-үстелдер айырбастаушы – үйге
айналады. Бұл үйде құны әр түрлі ... ... ... ... ... ... валюталарды айырбастау бойынша операциялармен
қатар қою банктердің шығу тегін жаңсақ (қате) ұқтыруға әкеп соқтырады. Бұл
өз кезегінде банктерді ақшаның ... ақша ... ... ... ... ... ... етіп көрсетеді. Әрі бұдан да ертерек – ақшаның
ішкі нарықтағы айналыста ... ... ... ... ... етіп
көрсетеді.
Ғалымдардың пікірінше, б.э.д. VI ... ... ... ... қабылдау және осы ақша бойынша пайыз төлеу тәжірибеде кездескен.
Мұндай валюталық және ... ... ... IV ... ... ... кездескен.
Тарихшылардың пікірі бойынша бұл ... жеке ... ... ... де ... Храм ақша мен ... сақтаудың
сенімді орнына айналады, өйткені ол мемлекет тарапынан да үлкен сенімге ... еді. ... ... ақшаны сақтау секілді ақшалай операцияны ұдайы
жүргізіп отырды. Ал бұл салмақ ... ... ... есептік және
есеп айырысу секілді қосымша операцияларды қажет ... Олар ... ие ... ... ... және сақталатындай әрі бір текті
болуы тиіс. Мұндай сипаттарға металдар, әсіресе ... мен ... ... ... ақшалай операциялармен қатар қарыз (ссуда) берумен де
айналысты. Оны заң ... ... ... отырып рәсімдеді әрі берілген
қарыз үшін ... ... ... уақытта-ақ адамдар көп мөлшерде жинақталған ақшаның айналысқа
түспесе пайда әкелмейтінін ұқты. Сондықтан да ... ... ... одан ... ... ... сауда және қолөнер кәсіпорнын ашудың тиімді
болатынын ұқты.
Міне, осы уақытша несиені жоғары пайызбен беретін ... ... ... негізіне тараптардың несие беруші қоятын ... ... жеке ... ... ... үйі ... жеке несие берушілердің
пайда болуымен бірге бір мезгілдік мемлекеттік сауда-саттық агенттіктері де
әрекет етеді. Ежелгі шығыста олар ... деп ... Олар ... ... ... ... және ... алумен айналысты, басқа
мемлекеттермен сауда-саттық ... ... ... ... және ... агенттіктері жүзеге
асырған барлық ақша операциялары банктердің қалыптасуына ... ... – бұл аса ірі ... ... ... ... жоғарыда аталған несие
берушілерді банк деп ... ... Олар банк деп ... үшін ... даму деңгейі жоғары болуы керек әрі несие ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы
толық болуы қажет. Несие операциялары қалай ... ... ... та тоқтайды, өйткені несие берушілердің арасында бәсекелестік
пайда болады, өсімқор өз ссудасы үшін жоғары пайыз ... ... ... ... белгілейтін болса, қарыз алушы одан бас тартады. Несие
мәмілелерін ... ... ... ... өз ... өкімі бойынша
есеп айырысу және басқа да операцияларды жүргізеді. Банк – ... ... ... операцияларын бір орталыққа шоғырландыратын ... даму ... ... ... ... ... XVII
ғасырда пайда болды.
Амстердамда айырбастаушы банк құрылды, содан соң ол депозиттік банкке
және ... ... giro – ... ақыр ... ссуда банкісіне
айналды. Германияда италяндық сауда үйлерінің филиалдары неізінде ... үйі ... одан ... ... ... ал ... француз
банктері пайда болды және т.б. XVII ғасырдың ішінде банктер Еуропаның бүкіл
мемлекеттерінде пайда болып үлгерді.
1846 жылы Германияда ... 33 ... ... ... ... банкісі ретінде Пруссиялық банк құрылды.
Ресейде банк ісі мемлекеттік тұрғыдан дамиды, ал ... ... ... жоқ, тек XIX ... ... ғана (1894 ж.) ... банк ... Мемлекеттік банк пайда болды.
ХХ ғасырдағы 90-шы жылдардың басына дейін ... ... ... банк ... оқып үйренуде төмендегідей әдістемелік
негіздерді ұсынады:
- банк ... ... ... оның ... ... ... жөн;
- оның мәнін әр алуан типтерге қатысы жоқ, бір тұтас бірлік ретінде
жатқызу ... банк мәні өзге ... ... ... ... оның өзгешеліктерін, арнайы белгілерін ашуды талап етеді;
- банк мәні оның құрлымын ашуды талап етеді.
Кредит ісі ... ... бұл ... ... ... ... Оның үстіне ол шаруашылық жүргізуші субъектілермен ... ... қол ... және ... ақша ... де ... ... отыратын ірі кредит институты болып табылады.
Банктің құрылымының төрт міндетті блокты қосады, оларсыз ол өмір ... дами да ... ... және ... ... ... ерекше капитал, қарыз
түрінде болатын және ылғи қозғалыс үстіндегі банк капиталы;
- өзге ... мен ... ... оның негізгі
жұмысында өз өнімінің сипатымен ерекшеленетін банк қызметі;
- банк ... ... ... саласында арнайы білімі бар адамдардың
ерекше тобы;
- банк ... ... ... және ... ішкі және ... ... өндірістік материялдардың
белгілі бір түрлерін қамтитін өндірістік блок.
Қазақстан Республикасының банк ... ... банк өзге ... ... банк ... ... түрінде өзі ғана
жүргізу құқығын иемденумен ... жеке және ... ... бос ақша ... ... ... тартылған ақша қаражатын өз атынан және өз есебінен қайтарымдылық,
мерзімділік, төлемділік шартымен клиенттердің уақытша ... үшін ... және ... ... банк есептерін ашу және жүргізу.
І-бөлім. Банк жүйесінің маңызы, мәні және реформасы
1.1 ... ... ... мен ... оның ... ... көрсетеді.
Банктің маңызы деген сөзді, оған жүктелген міндеттер деп ... ... ол не үшін ... неге ... не үшін ... ... сияқты, оның маңызы да ерекше. ... ... ... ескерсек, оған жүктелген міндеттер мен оның ... ... осы сала ... ... ... ... болса, банкіге
жүктелген міндеттер мыналарды қамтамасыз етеді:
- Өндірістің ... және оны ... ... етуге
керекті, бос капиталды, ресурстарды шоғырландыру;
- Ақша айналымын тәртіпке келтіріп оны ... бос ... ... ... ... ... жағынан уақытша бос ақша ресурстарын жинаушы, екінші жағынан, оларды,
басқа уақытша қосымша қаражатқа мұқтаж, ... ... ... ... уақытша бос ақшаның тозаңдай ағымын жинастырып, ... ... зор ... ... ... шоғырландыру және
өндіріс пен айналымның керегін ... ... ... ... ... ... онымен әрекеттестілігінің ең
маңызды атрибуты.
Сөйтіп, банктің мазмұнында, атқарымдарында ... ... ... ... ... ... ... маңызын көрсетеді.
Сонымен қатар, банктің маңызын анықтауға сан және сапа ... ... ... ... ... ... ... немесе нарықта сататын,
қызметтерінің қанша ... және ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілерге, жеке тұлғаларға, оның ішінде
экономиканың ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайында, шағын және ... ауыл ... ... ... ... ... маңызын сан жағынан бағалағанда, осы салаларға қанша ... ... ... ... Бұл ... ... Үкімет қаулылары
болса да, арнаулы мемлекеттік қорлар ... ... да, ... және орта
бизнесті дамытуға несие беру, ... ... ... әлі ... ... Ресми деректерге сүйенсек, 2001 жылдың басында ... ... банк ... 26,8% осы ... ... ... жүзінде мынандай да жағдайлар орын алуы мүмкін. ... ... ... ... Бұл жөнінде банктің бедел көрсеткіші жоғары. Бірақ, ол
соманың ... ... ... алу, ... ... ... үшін беріліп,
өнім өндірушілер қаржы жағынан тапшылық көріп ... ... ... ... төмен деуге болады.
Егер банктің маңызын сапа жағынан қарау керек болса, оның ... және ... ... экономикасының өсуіне қандай дәрежеде ықпал
еткенін бағалау керек. Мысалы, банкіден ... ... ... ... ... ... қандай сапада өнім шығарды, қанша
жұмыс орнын құрды, ... және ... ... ... қаншаға
өсті, банктің несиесін және басқа да банк қызметтерін пайдалану ... ... ... ... ... ... керек. Мұның бәрі елдің кіші
экономикадағы банктің маңызы болып табылады. Банкінің үлкен ... ... ... да ... ... көрсеткіштерімен байланыстырып
бағалау төтенше көңіл аударарлық мәселе.
Дәстүр бойынша, банктер ұдайы өндіріспен тікелей байланысты. Сондықтан,
олардың маңызын бүкіл экономиканың ... ... ... ... ... қызметтерін көрсете отырып, қандай
нақты көмек көрсеткендіктерін суреттейді.
Мысалы, банктің төлем ... ... ... бірге ақша бірлігінің
тұрақтылығына, өндірістің тиімділігіне әсер ... ... ... ... Банк ... ақша шығара отырып, оның бүкіл
өндіріске және айналымға қалай ықпал ететіні мен ... ... ... ... ақша шығып кетсе, ұлттық ақша бірлігінің сатып алу
қабілеті кемиді, инфляциялық ахуал тууы ... ... мен ... құны төмендейді, ал айналымдағы ақша ... - ... ... өткізуді қиындыққа апарады, өйткені
төлем құралы жетіспегендіктен оны сатып ... ... ... алмайды,
соның салдарынан өндірісті қысқартуға тура келеді, ал оның ... ... ... Сонымен, банктің жұмысын көбінесе (басқа да
себептермен қатар), ақша бірлігінің тұрақтылығы тәуелді, ал мұның өзі ... оның ... ... ... ... екендігін
дәлелдейтін маңызды компоненті.
Жоғарыда, банктің мағынасын сан жағынан да бағалау керек ... тек ... ... өскені жағдайды толық көрсете алмайды. Банк әр
уақытта да несиені көбірек беруге ... ... даму ... ... ... ... ... берілсе, өндірісте де, банктің өз
жұмысында да ... ... тууы ... Сондықтан несиенің қайтпай
қалу қаупі банкті сабырлы несие саясатын ұстауға мәжбүр етеді. Дегенмен,
қаншалықты қиын ... да, банк неге ... ... керек, өзінің
жеке мүддесін, бүкіл қоғамның мүддесімен байланыстыруы керек. Өйткені,
банктің өзі сол ... ... ... ... ... мәні
Банктің пайда болуы туралы қарастырғандар оның мәнін ашуға жақындайды,
бірақ та банктің толық мәні әлі де болса жұмбақ ... қала ... ... ... сан ... Қазіргі қоғамда банктер әр
түрлі операциялармен айналысады. Банктер арқылы ... ... ... ... сатып алу-сату, кей жағдайларда делдалдық
мәмілелер мен мүлікті басқаруға байланысты қызметтер жүзеге ... ... ... екі жақты тұрғыдан келуге болады: заңды және
экономикалық. Бірінші ... ең ... ... ... ... ... Олардың қатарына банк қызметі туралы ... ... ... ... ... ... та, банктің мәнін заң тұрғысынан қарау жеткіліксіз
болып табылады. Банктің мәнін ... оның ... ... ... ғана ... Банктің мәнін, оған рұқсат етілген операцияларын
анықтайтын заң ... оны ... ... жағы және ... жаратылысы
анықтайды.
Банктің мәнін талдағанда оның бастапқы атқарған қызметтерін (валюта
айырбасы, несие ... есеп ... ... ... болмайды. Жалпы кез
келген құбылыстың мәнін ... ... оның ... операцияларды орындайтыны
немесе орындағандығы туралы сұраққа жауап іздеудің қажеті шамалы, бұл жерде
ең бастысы, оның сапасына және ... ... ... ... ... дұрыс.
Банктің мәнін басқа институттардан өзара айырмашылығына байланысты
қарастырсақ, банк ерекше өнім ... ... ... ... КСРО ... кәсіпорын ретінде тек фабрика, зауыт немесе
материалдық өнім жасайтын өндіріс сферасы ... ... ... да ... ... ... атақты иеленуге ешқандай да тыйым
салынбаған.
Ежелгі Русьте «кәсіпорын» деп қандай да бір ... ... ... ... айтқан. Сондықтан да белгілі бір ... банк ... ... «банк – бұл кәсіпорын» деп айту ... ... ... біз нүкте қоюға тиіс емеспіз, себебі «кәсіпорын» бұл
біздің ойымыздағының бәрін толығымен ашпайды.
Сонымен бірге ол дұрыс ... ... ... ... банк шын ... да, ... та ... Ол бұлардан өзіндік ерекше қызмет ... ... Ең ...... өнеркәсіптік кәсіпорындардан өзара
ажыратылатыны, оның қызметінің өндіріс аясында емес, айналыс және ... ... ... ... болуы.
Банктің ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі материалдық өндіріс
аясының өнімдерінен өзара ажыратылады, ол жай ғана ... ... ... ... яғни ... ... ... түрінде шығады.
Қызмет көрсету аясындағы ... ... ... оның ... ... ... Оның ... өнімі «несие»
болғандықтан, банкті «несиелік мекеме» деп атаған.
Сондай-ақ банк өнеркәсіптік кәсіпорындардан ... ... ... ... ... Ол тек қана акциялар мен басқа да бағалы
қағаздар ... ... сол ... ... ... ... есепке алу және сақтауға байланысты операцияларды жасайды.
Банкті сауда, делдал кәсіпорны десе ... ... ... саудамен
ұқсас болуы кездейсоқтық емес. Шынында да, банктер де ресурстарды сатып
алып, ... ... ... ... да өз кезегінде банкке ұқсайды, яғни ол да ... ... ... ... ірі ... ... да ... белгілі мөлшерде ақшалай немесе заттай несие ... ... ... ... ... ... оның негізінен байқауға болады.
Банктің ... деп оның ... ... – несие ісі түсіндіріледі.
Сонымен қазіргі түсінікте ... ... - бұл ... ... ... ... немесе қолма-қол және қолма-қолсыз ақшада
төлем айналысын реттеуді жүзеге асыратын ... ... ... Банк ... ... кредит жүйесінің негізгі буыны, нарықтық экономиканың
құрамдас бөлігі болып табылады. Кредит және қаржы ... ... ... келген жүйе барлық қажетті элементтерді қажетті ... ... Бұл ... олар ... - бірі ... әсер ... толықтырады
және бір жүйе, өзге неғұрлым жүйе ішіне кіреді.
Осыдан келіп, бұл принциптер мен ... банк ... ... ... ... ... кез ... елдің банк жүйесінде элементтері
жеткілікті мөлшерде болады: түрлі типтегі банктер, банктік емес мекемелер,
банктік құрылымдар, банк ... және ... ... ... банк ... үлкен жүйеге - елдің кредит жүйесіне
кіреді. Ал кредит жүйесіне - елдің экономикалық ... ... ... ... ... мен ... ... қайталама өндірісінің процесімен
тығыз бірлікте қарастырудың қажет екендігін білдіреді. Өзінің ... ... мен банк ... бюджет - салық және басқа да ... ... ... ... ... ... мен ... ортақ
бөлігіне кіреді.
Банк жүйесі белгілі бір қасиеттер мен белгілерге ие. ... ... ... ... М .; 20027 285-290
бб.) оқулығында жан - жақты айтылған.
Сонымен, банк жүйесін өзге ... ... ... ... ... атап ... банк ... элементтері Орталық банк
бастаған белгілі бір бірлікке бағына отырып, өзара ... ... ... ... ... банк ... оның құрамдас элементтерін және олардың ... ... ... айқындалатын арнайы қасиеттерге ие. Онда
елдің Орталық банк белгілеген қосымша ... ... ... ... ... банк ... ... өзара әркеттесуге қабілетті. ... ... ... ... Бұл оның жекелеген бөліктері
қажет жағдайда бірін - бірі ... ... ... ... Мәселен, Сбербанктің депозиттік
операцияларын коммерциялық банктер орындай алады, ауылдық жерлерде
оларды ... - ... ... беруге болады. Бір банк банкротқа
ұшырағанымен ... жүйе ... ... банк ... ... жүйе және ... қозғалыс үстінде болып,
дамып отырады. Ол жаңа элементтермен, жаңа байланыстармен толыға
алады. ... және ... ... жаңа түрлері пайда
болуда;
5. банк жүйесі ... жүйе ... ... Оның өз ... ... ... Оларда тек осы жүйеге арналған
банк құпиясы деген бар. Бірақ оны толық мәнінде жабық деп ... ... ол ... ортамен, өзге ... ... ... банк ... өзін - өзі ... ... - өзі ұйымдастыратын»
қасиетке ие. Жалпы ... жүйе ... іс - ... ... ... ... саяси ахуалға байланысты
өзгеріп ... ... ... ... ... ... банк ... басқарылатын жүйе болып табылады. Ол ... ... ... ... істейді және орталық атқарушы немесе
өкілетті органдарға бағынады.
Бұл белгілердің барлығы Қазақстанның банк ... де тән. ... ... және банк қызметі туралы» ҚР ... ... деп ... ҚР екі ... банк жүйесіне ие:
- Ұлттық банк мемелекеттің орталық банкі ... ... және ... ... ... ... ҚР ... актісінде белгіленген айрықша құқықтық мәртебеге ие
Қазақстан Даму банкінен өзге барлық басқа банктер банк ... ... ... шет ... ... бар банк - ... ... банк, оның
акцияларының үштен бірінен астамы:
1. ҚР резиденттері еместерінің;
2. ҚР резиденті ... ... ... ... ... ... табылатын заңды тұлғалар - ҚР ... ... және ... ... ... банк - ... шарт ... құрылып, жұмыс
істейтін банк.
Банк жүйесінде сондай-ақ банк операцияларын жекелеген ... ... емес ... банк ... ... және ... өмір сүруін қамтамасыз ететін кейбір ... ... ... ... банкі туралы» ҚР Заңына сәйкес ҚР
Ұлттық банкі және оның ... ... банк ... ... ... және ... резервтік, есеп айырысу, кассалық орталығы болып
табылады. Сонымен қатар норма, шаруашылық, бақылаушылық құқыққа ие ... ... ... атқарады, ақша - кредит, валюта саясатын
белгілейді. Оның қызметінің басты мақсаты пайда табу ... ақша - ... ... ... елдің кредит жүйесіне басшылық жасау.
Әлемдік тәжрибе көрсетіп отырғандай, Орталық банкке ... ... ... банк ... екі ... тиімді жұмыс жасауына
мүмкіндік береді.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... және
саяси тәуелсіздікке ие. Оның қаржылық тәуелсіздігін ұйымдастырушылық және
қаржылық қырларында көрінеді. ... ... ... ... ... бюджеттен жарғылық капиталмен, мүлікпен қамтамасыз етілген
және оларға иелік ету, пайдалану мен басқару өкілеттілігін жүзеге ... ... ... ... ... Ұлттық банктің қаржылық
тәуелсіздігі оның ... ... ал ... ... ... бермеуінен көрініс табады.
ҚР Ұлттық банкінің саяси тәуелсіздігінің көрінісі ретінде ... ... ҚР ... ... ... байланыстардың жоқтығын, кадр
мәселесіндегі тәуелсіздігін атауға ... Заң ... ол тек ҚР ... Парламентіне есеп береді. Оның қызметіне республикалық және жергілікті
атқарушы органдар араласа алмайды.
Өз құзіретінің мәселелері бойынша ҚР Ұлттық банкі ... ... ... және ... ... органдарына, жергілікті билікке,
сондай - ақ заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі барлық банктерге (Қазақстан ... ... ... ... ... нормативтік актілер
шығарады.
Орындайтын операциялардың сипатына қарай банктер әмбебап және
мамандырылған ... ... ... ... банктік операциялардың кең
ауқымын орындайды: кредит беру, депозиттік, валюталық және инвестициялық
операциялар, экономиканың барлық салаларында ... және жеке ... ... есеп айырысуларды, басқа да дәстүрлі емес және қазіргі
заманғы операцияларды ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Банктердің әмбебап
мәртебесі қызметтерді әртараптандыру ... ... ... ... ... көрсету. Жалпы алғанда Қазақстанның қазіргі экономикасының
талаптарына жауап беріп, банк жүйесінің қолайлы дамуына жағдай жасау.
Мамандырылған ... өз ... бір ... ... банк ... бір немесе бірнеше салаға қызмет көрсетумен шектеледі. Оларға
Қазақстан Инвестициялық банкі ... ... ... ... Даму ... және Қазақстан Тұрғын үй құрылыс жинақ банкісін
жатқызуға болады.
Меншік түрі бойынша ... ... олар 2), жеке ... (33) және шет ... капитал қатысатын банктер (6) деп бөлуге
болады.
Қызмет ауқымы бойынша бантер ірі, ұсақ және ... ... ... ірі ... ... әдеттегідей шартты түрде 3 банк
(Қазкоммерцбанк, ТұранӘлемБанк, ... ... ... ... ... ... ірі ... жатқызуға болмайды.
Олардың жарғылық қоры 1млрд АҚШ долларына жетпейді.
Орташа банктерге 5-6 банк жатады (АТФбанк, Центркредит, Нұрбанк, Альянс
банк, Еуразия банкі), қалғандары ұсақ ... банк ... ... банк ... ... ... біледі:
- орталықтандырылған бөлуші банк жүйесі;
- нарықтық банк жүйесі;
- өтпелі кезең жүйесі.
Орталықтандырылған банк жүйесі бұрыңғы КСРО және ... ... ... КСРО ол бір ... ... және оның ... КСРО
Мемлекеттік банкі тұрды, ал банктік емес ... ... ... болады.
Мемлекеттік банк елдің бірыңғай эмиссиялық және кредиттік институты болды.
Онда барлық кредит ресурстары ... ... ... қарама - қарсы нарықтық банк жүйесі мемлекеттің ... ... ... ... ... басқару жүйесі
орталықтандырылған банктердің үлкен шоғыры жұмыс істейді. Олардың арасында
эмиссиялық және ... ... ... ... ... ... жауап бермейді.
Өтпелі кезеңнің банк жүйесіне Шығыс Еуропа мен пост ... ... ... Қазақстанның қазіргі заманғы банк жүйелерін
жатқызамыз. Оны ... жүйе деп ... ... ... оның бойында
алдыңғы банк жүйесінің «туа біткен меңдері» әлі де ... жоқ, ол ... даму ... Бұл жүйені дамып келе жатқан банк жүйесіне,
өнеркәсіптік тұрғыда ... ... банк ... ... ... Мұның
алғашқысында банк қызметінің нормативтік және ... ... ылғи ... ... ... ... ... банк жүйесінің құрылымы ұдайы
өзгерісте болады. Мәселен, Қазақстанда, сондай - ақ Ресейде де банк ... 10-15 ... ең кемі 2 рет ... ... ... ... ... толықтырулар енгізіліп отырады. Банктер саны он және одан да көп ... жаңа ... ... емес ... ... ... болып, банкротқа
ұшырап, бір-біріне қосылып жатады немесе банктік емес мекемелерге айналады.
Бір сөзбен айтқанда өтпелі кезеңнің банк жүйесі әлі ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың дамуына және
саяси жағдайға тәуелді болады.
Банк қызметі қандай мөлшерде реттелетініне байланысты банк ... екі типі ... ... банк ісі, ... мен банктік ... ... ... ... ... болады,
соңғыларға заңдар негізінде тыйымдар мен шектеулер қойылады;
- ... ... ... қаржы - кредит қызметтерінің
алуан түрлерін жүргізуге мүмкіндік беретін әмбебап банк ісі.
Батыс және ... ... ... АҚШ, ... және ... тұрғыда дамыған елдерде банктердің әмбебаптану тенденциясы
басым болып, бұл ... ... ... ... ... ... Функционалдық мамандандыруды басқару қазіргі заманғы
банктерді өз клиенттеріне ... ... ... ... ... ... кредит мекемелеріне айналдыруда.
Осы орайда өз қызметтерін әртараптандыру және клиенттерге неғұрлым
жоғары ... ... ... ... ... ... қазіргі замандық
банк технологиясын қолдану арқылы ... ... ... ... ие болу және ... жету үшін ... іріленуге,
капиталдануға ұмтылуда. Мұндай тенденция көптеген ... ... XX ... ... ... 15 ... банк сомасы
2,5 трлн доллар болатын активтерге ... ... 15,5 млрд ... пайда
тапты.
1.4 Банк жүйесінің реформасын жүргізу
Өз кәсіпорындарының өтеу қабілетін салмақтап жатпастан оларға ... ... ... ... бұл ... ... өткен
ссудалардың көбежіне әкеліп соқтырады, ал нарыққа бағдарланған кәсіпорындар
банктерден кредит ала алмады.
Пайыздық мөлшерлеменің төмен болуы банктерге өз ... ... ... ... ... ... ... мен халық өз жинақ
ақшасын нақты активтерге орналастыруды ұйғарды. Азаматтар ... ... ... тауарларды және жылжымайтын мүлікті сатып алатындықтан
кәсіпорындар өндірген тауарлар қорын өсірумен ғана ... ...... ақша ... ... ... ... жол болды. Салым ақша үшін төлейтін банктің пайыздары ... ... ... ... ... ... жоқ. Кәсіпорындар мен
халыққа тиесілі жинақ ақшаның жеткілікті дәрежеде ... ... ... ... ... ... тиімді
кәсіпорындарды кредиттеуіне мүмкіндік бермеді.
Кредит ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарға
берілетін демеу қаржы мен жеңілдікті кредиттердің іс-тәжірибесі жағымсыз
әсерін тигізді. ... ... ... бар ... мәселен,
халықты әлеуметтік қорғау ... ... ... ... тиімсіз жұмыс істеуіне байланысты шығынның орнын толтыруға
арналған кредит демеу қаржы ... деп ... Ол ... ... ... ... ... қаржыландыру кредитінің мөлшерлемесіне қарағанда
төмен ... ... ... ... кредит саясаты жай кредит пен мемлекеттік демеу қаржы
арасындағы айырмашылықты жойды. Бұл ссуданы кәсіпорындар ... ... де ... Ауыл ... ... есеп ... өзара
шегерімдерді жүргізуге жеңілдікті кредиттерді берудің іс-тәжірбиесі ... 1992 жылы ... ... ... ... ... барлық қайта
қаржыландыру кредитінің шамамен 70%-ын немесе ... ... ... ... ... кредиттің көп бөлігін ауыл шаруашылығы мен
дайындаушы ұйымдар алады.
Мақсатты үкіметтік бағдарламаларға орталықтандырылған кредит 1993 ... ... ... ... (3%, 25% және 65%) ... ... млрд сомасында банк берген кредиттің 7,6%-ы олардың үлесіне тиді,
өйткені 1992 жылы ... ... ... ... ... алынғаннан кейін Ұлттық банктің орталықтандырылған кредит
ресурстарының есебінен банктердің беретін ... ... 3% ... ... ... ... ... орташа пайыздық
мөлшерлемесі тұтас республика бойынша 1993 жылы 48,2%-ды құрады. Сол ... ... ... 2269,8% ... анықталды.
Кәсіпорын борышының жаппай клирингісін жүргізу барысында Ұлттық банк
борышқор кәсіпорындарға жеңілділікті – ... ... ... берді. 1992
жылы осы мақсатта берілген кредиттің үлесі барлық ... ... 30%-ын ... ... көп ... өтелмей қалды.
Жоғарыда аталған кредиттер кәсіпорындарға өз қаржылық жағдайларын
жақсартып алу үшін берілсе де, олар оның ... ... ... Оның ... демеу қаржы және жеңілдікті кредит бойынша ... ... мен ... ... ... ... айырмашылық
қаржылық алып-сатарлыққа жол берді.
Кредит салымдарының жалпы сомасында үкіметке мемлекеттік емес борыштық
бюджет тапшылығын жабу үшін берілген кредиттің үлес ... ... ... ... 13,7% және 11%-ды құраса, 1993 жылдың 1-ші қаңтарында –
1,5% және 2%, ал, 1993 жылы ... ... ... 877 млн ... ... барлық кредит сомасының 11,8%-ын құрайтын кредит сомасы
берілді.
Нәтижесінде кредит салымдарының құрылымы айтарлықтай нашарлап, ... ... ... Пайыздық мөлшерлеменің төмен болуынан орын алған
Ұлттық банкттің ысырабы және капитал ысырабы ... зор ... ... жылы ... ... ... ... және тұтас экономикадағы қаржылық жағдайына кері әсерін
тигізіп ... ... өнім ... күрт төмендетуге мәжбүр болса,
кейдіреулері өндірісті мүлдем тоқтатып тастады. Есеп ... ... ... ... ала ... қолданылады.
1991 жылдың 1-ші қаңтарында мерзімді төленбеген есеп айырысу ... млн ... ... 1992 ... 1-ші ... – 11,2 млн ... ... маусымында – 384 млн теңге немесе жалпы ұлттық өнімнің ... ... ... кредиттің жалпы сомасының 84,1%-ын құрады. ... ... ... ... 91,5 млн ... 5,5 млрд ... ... немесе 60
есеге өсті. Банк ссудасы бойынша мерзімі өткен берешек 12,6 млн ... млрд ... ... 135 ... ... ... ... себептермен, ең алдымен төлем жүйесінің
тиімсіздігімен, сондай-ақ, кредит нарығының проблемаларымен түсіндіріледі.
Әсіресе, бұлар 1992 ... ... ... банк ... ... ... ... байқалды. Соңғылары басқа кәсіпорындардан жөнелтілген
жүктің төлемін ала алмайтын жағдайға ұшырады, ... ... ... ... көп ... ... Бүкіл кәсіпорындар, соның ішінде, төлем
қабілеті бар ... да қиын ... ... нарығының проблемелары бұрынғы ақшасыз есеп айырысу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын өз
тауарын сатып алушыға оның төлем қабілетін тексеріп жатпастан, жоспар ... ... ... Егер сатып алушының ... ... оған банк ... ... ... ... ... қабілеті
нөлге тең болады. Бұл жүйе жойылғаннан кейін (банктер төлем қабілеті ... ... ... ... ... ... ... шектеулігі немесе төлемнің мүлдем жүргізілмеуі төлемсіздіктің
тізбекті редакциясында тұрды.
Оның үстіне, ... ... ... ... ... ... ... техникалық жарақтандыруымен байланысты болды.
Кәсіпорындар арасындағы төлемсіздік дағдарысын жою үшін ... ... ... ... Біріншіден, тіршілікке икемді кәсіпорындардың берешек
мөлшерін кеміту мақсатында тіршілікке икемді немесе тиімді кәсіпорындарды
басқа ... ... ... ... банк ... банктер арқылы қайта қаржыландыруға 245,36 млн ... ... ... ... үкімет жаңа төлем аспаптарын енгізді.
Мемлекеттік кәсіпорындарға төлем тапсырмасы немесе чек бойынша ... ... ... ... ... ... ... тапсырды. Үшіншіден,
бұрынғы кеңестік республикалар республикааралық есеп айырысу банкісіне
құрылтайшы болуға келісімдерін берді. 1992 ... ... ... ... 1992 ... ... 80 млн теңгені құраған екі ел ... ... ... ... екі ... келісімге қол қойды.
Аталған шаралар төлемсіздік дағдарысын жоя ... ... ... ... сол күйі өз шешімін таппады. Төлем жүйесі мен кредит
нарығының тиімсіздігі де толық ... жоқ, бұл ... ... ... ... ... ... мысалы, бұл арада төлемдердің
кешіктірілуін және кәсіпорындарда қаржылық тәртіптің ... ... ... ... 1992 ... ... ... үкімет
жеңілдікті пайыз мөлшерлемесі (жылдық 25%) ... 1993 ... ... 6000 млн ... ... ... 800 млн ... кәсіпорындардың айналым капиталын толықтырып бөлуге мәжбүр
болды.
1993 жылдың қараша ... ... ... ... байланысты
Ұлттық банк ақша-кредит саласының жұмыс істеуіне, оның ... ... ... ... ... ... жүргізуге,
банктердің қызметін реттейтін жүйені нығайтуға толық жауапты болды.
Ұлттық валютаның ... ... ... 1995 ... ... ... ... орындауда, жүйелердің қызметін реттемелейтін нормативтік
құжаттарды әзірлеу мен ... ... мен ... жоқ ... ... ... жүргізудің тәжірибесін жинақтады. Бұл кезең, сонымен
бірге, ұлттық валютаның ... ... ... факторларына және ақша-
кредит аспаптарының әрекетіне бейімделу кезеңі ... Бір ... ... ... 1995 ... ... Жарлығымен
бекітілген 1995 жылы Қазақстанда Банк жүйесін реформалаудың алғашқы
бағдарламасы ... ... ... ... Бағдарламаны сәтті жүзеге асыру шартымен
Ұлттық банк ақша-кредит тиімді жүргізуге және банктер үшін ... ... ... міндеттерді толық орындауға мүмкіндік беретін
классикалық орталық банкке тән ақша-кредит және валюта тұрғысынан ... ... ... ... енгізіп, пайдалана бастайды деп ұйғарылған.
Ұлттық банктің тарапынан бақылауды күшейтудің әрі нормативтік реттеуді
жетілдірудің және ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің қызмет сапасын олардың капиталдандырудың
денгейін арттырумен және ... ... ... олардың топтарын
(10-15 банкті) қалыптастырумен жақсартуды жүзеге асыру.
Банкаралық ақшалай, ... және ... ... ... ... мынадай
жағдайға қол жеткізу: онда қалыптасқан пайыздық мөлшерлемелер мен ... ... ... ие ... ал оған ... банк ... ... жанама реттеу құралдарының көмегімен әсер ететін болады.
Ұлттық банкпен республикалық бюджеттің ... ... ... тартып, оны ішкі және сыртқы қаржы нарықтарында қаржыландырулардың
инфляциялық емес тәсіліне көшу.
Елдің қауыпсіздік ... ... деп ... ... ... ... сапалы денгейге көтеру, шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... әрі ... ... ... ұзақ ... ... жүйесін
құру.
Орта және ұзақ мерзімді инвестициялық жобаларды инфляциялық емес
кредиттеу ... ... ... өте салмақты екеніне қарамастан нақты жағдайды ескере
отырып оны жүзеге асырудың сәті ... ... ... ... ... ... мен ... әрі дамуына жол ашылды.
Банктің қайта қаржыландыру тетігі ... ... ... ... 1995 ... ... айына дейін берілді. Орталықтандырылған көздердің
есебінен берілетін кредиттің мөлшері де, мерзімі де ... ... ... негізінен Ұлттық банктен осы үшін тартылған ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілердің еркін қаражатын ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк орталық банкке тән
қызметтерді орындауға икемделді, ... ... ... ... ... мақсатында кредиттеу қызметін, Үкіметті кредиттеуді,
ақша-кредит және валюта тұрғысынан реттеуді тұтастай өз қолына алды.
1995 ... ... ... ... ... екінші денгейдегі
банктерге ұсынған кредиттің ... ... ... ... үш ай ... ... ал осы ... екінші жартысында операцияның ең көп бөлігі
мемлекеттік құнды қағаздардың қайталама нарығында жүзеге асырыла ... ... ... да даму ... ... Қыркүйек айынан бастап
ломбардтық кредиттеу жүйесі ... ... ... ... ... ... банк ... жылдар үшін де айналымға Ұлттық банктің
құнды қағаздарын (нотасын) шығару арқылы ақша ... ... ... жылы ... Республикасының Ұлттық банк “Екінші ... ... ... көшу ... туралы” қаулы
қабылдады. Осыған орай екінші денгейдегі 30 банк бірінші топқа жатқызылды –
олар 1998 жылдың аяғына ... ... ... стандарттарға толық
өтуі тиіс, ал, 30 банк екінші топқа жатқызылады – олар 2000 ... ... ... ... ... көшіп бітуі керек. Қалған 17
банк кредит серіктестігі болып қайтадан құрылады немесе аса ірі ... ... ... ... ... мен банк ... ... заңдық күші бар Жарлығына сәйкес Ұлттық
банкке банктердің аудитін лицензиялау қызметі жүктелді. Ұлттық банк ... ... ... ... ... әзірледі. Онда банк
аудиторларының жауапкершілігі мен оларға қойылатын талаптар белгіленді. ... ... және ... ... ... және қадағалау жөніндегі
агенттігі құрылғалы бері бұл қызметі оған жүктеледі.
Банк жүйесін тұрақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... Бұл үшін Ұлттық банк ... және ... ... ... ... ... мен ... нормативтік базаны әзірлеу бойынша бірлесіп жұмыс жүргізеді.
Ұжымдық депозитті сақтандыру қоры осы ... ...... ... ... түрде біріккен екінші денгейдегі банктердің
қаражат есебінен құрылды.
Банк жүйесін одан әрі реформалау.
1995 жылы Екінші деңгейдегі банктердің одан әрі ... ... банк ... және оның ... ... ... Ақша-кредит тұрғысынан реттеуді тереңдету;
- Алтын-валюта резервтерін валюталық тұрғыдан реттеуді әрі
басқаруды жетілдіру;
- Банк ... ... ... және ... қадағалаудың
жүйесін түбегейлі жақсарту;
- Халықаралық стандарттарға ... және ... ... ... ... ... банк филиалдарының міндеттері;
- Екінші денгейдегі банктердің жүйесін құру және оларды одан ... ... ... нарығын дамытуға Ұлттық банктің қатысуы.
II-бөлім. Банк жүйесінің есебі
2.1 ҚР-дағы банк жүйесі
Еліміздегі қабылданған банктік заңдылықтарға ... ... банк ... ... ... ... банкі – мемлекеттік орталық банк ретінде бірінші деңгейді
білдіреді.
Өзге банктердің барлығы (Мемлекеттік даму банкісінен басқасы) – ... ... ... да ... ... ... ... деп атайды.
Бүгінгі таңдағы Қазақстанда қызмет ететін банктік жүйенің не бары он ... ... бар. Бұл ... қалыптасуына КСРО-ның ыдырауының нәтижесінде
еліміздің өз тәуелсіздігін алуының себеп ... айта кету ... ... банк ... ... реформалау жалғасуда. Ондағы мақсат – отандық
банктеріміздің қызметін халықаралық стандартқа өткізу болып отырғандығы ... ... Бұл ... ... ... ... ... банктерге
қосылу не банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар
болып құрылу қажеттігі ұсынылады.
Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу және даму ... ... ... жж. ... жж. |1991 ... ... банк |(Одақтық бір |(Одақтық бір ... ... ... ... банк ... |екі ... ... ... ... банк ... |
| | ... | ... ... ... |1.Банк жүйесін |1.Егемен |
|Мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ... КСРО|өзінің банк ... ... ... ... ... және |жүйесінің |
|банк мекемелері |жүйесі). ... ... Екі |
| ... ... КСРО |деңгейлі банк |
| ... ... ...... |
| ... банкі. |банкі. КСРО |банк және |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... КСРО ... |
| | ... үй | |
| | ... банкі.| |
| | ... ... ... |
| | ... Сыртқы | |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... | ... ҚР ... ... қызметтері және операциялары
Ұлттық банк – бұл ақшалай резервтерді құрайтын, оған қоса меншікті
алтын ... ... ... да ... ... ... ие ... табылатын заңды тұлға.
Ұлттық банктің қаржылық ... таза ... сол ... ... нақты табыстар мен шығыстар арасындағы айналысқа шығарылған, оған
қоса ... ... оның ... ... пен ... ... шығыстардың айырмасы негізінде анықталады.
Ұлттық банктің таза табысы жарғылық қорды және резервтік ... ... ... ... Таза табыстың қалған бөлігі ... ... ... бюджетке аударылады. Ұлттық банк және ... ... ... мен ... төлеуден босатылады.
ҚР Ұлттық банкісінің басты міндеті – ұлттық валютаның ішкі және сыртқы
тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... банкке мынадай қосымша міндеттер жүктеледі:
- ақша айналысы, несие, банктік есеп айырысулар мен валюталық
қатынастар төңірегінде ... ... ... ... және оның әлемдік ... ... ... ... ... ... жүргізу;
- ақша, несие және банктік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- банктік қызметті ... ... ... ... ... ... ... мен клиенттер мүддесін қорғау
және олардың орындалуына бақылауды жүзеге асыру.
Ұлттық банктің несиелік ресурсы ... ... ... ... ... ... басқа банктерден тартылған және Ұлттық банкке ... ... ... ... ... ҚР ... тартылған қаражаттардан;
- арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің ... бос ... ... ... басқару құрылымы.
Қазақстанның Ұлттық банкі жоғарыдан басқарылатын жүйедегі біртұтас
орталықтандырылған құрылымды білдіреді. Ұлттық банктің ... ... және ... ... ... ... ... басқару органы Басқарма болып табылады және басқармаға
мынадай негізгі қызметтер жүктеледі:
- мемлекеттің ақша-несие саясатын дайындау;
- банк ... ... бар ... ... құқықтық
актілерін бекіту;
- Ұлттық банктің банктермен операциялары бойынша ресми қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін белгілеу;
- банктердің ... ... беру және ... ... ... ... ... жекелеген банктік операциялар түрлерін жүргізуге лицензиялар
беру туралы шешім қабылдау;
- банктер үшін резервтік талаптар нормасын бекіту;
- ... ... ... ... ... ... ҚР валютасының айырбас бағамын анықтау тәртібін бекіту;
- ҚҰБ ... ... ... ... ... ... және
Президенттің бекітуне беру;
- ҚҰБ-нің жылдық балансын және табысы мен зияны туралы есебін
қарау және ... ҚҰБ ... ... оның ... ... мен ... ... тәртібі, негізгі құралдарды және өзге де
мүліктерді пайдалану, ақылы ... ... ... ... бюджеті, департамент директорларын, филиалдардың,
өкілеттіліктердің және ... ... ... нормативтік құқықтық актілерді бекіту;
- банктер үшін пруденциялық ... мен ... да ... және ... ... ... ... оған ақы төлеу жүйесі мен мөлшерін анықтау
және бекіту;
- ... ... және ... да ... ... туралы
шешім қабылдау;
- Директорлар Кеңесінің (Директораттың) құрамын бекіту;
- бухгалтерлік есептің қазақстандық стандартын ескере отырып,
ҚҰБ-не ... ... ... ... және ... ... тоғыз адамнан тұрады. ҰБ-тің Басқармасының құрамына:
- ҚҰБ төрағасы және бес лауазымды ... ҚР ... бір ... ҚР ... екі өкіл ... ... ... органы Директорлар кеңесі болып табылады.
Директорлар кеңесі құрамына ҰБ төрағасы, оның орынбасарлары және құрылымдық
бөлімшелердің жетекшілері ... тек қана ҚР ... ... есеп ... Есеп беру ... ... ... ҚР Президенті ҚҰБ-нің төрағасын 6
жылға сайлайды және қызметінен босатылады;
- ҚҰБ төрағасының орынбасарларын да ҚҰБ төрағасының ... ... 6 ... ... және ... ... ҚҰБ-нің жылдық есебін ҚР Президенті бекітеді;
- Ұлттық валютаның – теңгенің айшығының тұжырымын ҚР ... ... ҚР ... ... бойынша өзінің қызметіне
байланысты ақпараттарды беріп отырады.
ҰБ ... ... ... ... ... облыстық басқармасы
Алматы қалалық филиалы арқылы атқарады. Бұл филиал ҰБ атынан ... ... ... мен ... өз ... ҚҰБ бекіткен өкілеттігі
шегінде ғана жүзеге асырады.
ҰБ-тің функционалдық ... ... мен ... да
бөлімшелерден тұратын орталық аппараты, филиалдары, өкілеттіліктері мен
ұйымдары кіреді.
ҰБ-тің ... ... ... департаменттер мен дербес
басқармалары бар:
• зерттеу және статистика департаменті;
• шетел операциялары ... ішкі ... ... ... ... ... сыртқы байланыстар бөлімі;
• заң қызметі департаменті;
• әкімшілік департаменті;
• қолма-қол ақшалармен жұмыс жөніндегі басқарма;
• инженерлік ... ... ... бөлімі;
• бухгалтерлік есеп департаменті;
• есептеу жұмыс орталықтарының департаменті;
• операциондық басқарма;
... ... ... ... ... ... ... және аудит департаменті;
• персоналдармен жұмыс жасау басқармасы;
• халықаралық қаржы ұйымдарының жобаларын іске асыру бөлімі;
• мерзімді басылымдар және ... ... ... ... ҚҰБ ... ... дербес бөлімшелер де кіреді:
• Мемлекеттік сақтау қоймасы;
• Ресей Федерациясындағы ҰБ өкілеттігі;
... ... ... ... Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы (ҚБЕО);
• Қазақстан ипотекалық компаниясы;
... ... ... ... ... сервистік бюро;
• Ұлттық ақпараттар технологиясы;
• Автобаза.
ҰБ-тің қызметтері мен операциялары.
ҰБ мынадай негізгі қызметтерді атқарады:
- айналыстағы ақша ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді және
монетарлардың монополиялық элементі болып табылады, бағалы
қағаздарды эмиссиялайды;
- ҚР ... ... ... ... ... ... аумағында банктердің, еншілес банктердің ашылуына
және филиалдары мен өкілеттіліктің ашылуына, сол ... ... ... ... ... ... қағазын береді;
- белгіленген тәртіпте банктердің бағалы ... ... ... бағалы қағаздардың
эмиссиялау проспектісіне мемлекеттік тіркеуге дейін міндетті
сараптама жүргізеді;
- банктердің қызметін бақылау мен ... ... ... пруденциялық нормативтер белгілейді;
- ҚР-да несиелер бойынша сыйақы ... ... ... ... ... мынадай операцияларды жүргізеді:
- бірінші кластық эмитенттермен шығарылатын алты айлық қайтару
мерзімдегі міндеттемелерді қайта есепке алады;
- ... ... ... сатып алады және сатады;
- депозиттік сертификаттармен қайтару мерзімі бір жылға жататын
борыштық бағалы ... ... ... және ... ... және есеп ... ... жүргізе отырып,
бағалы қағаздарды, басқа да ... ... ... ... ... құралдарымен операцияларды жүзеге асырады;
- қажет кезінде банктерде және қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
- ... ... ... ... ... ... ... өз міндеттемелеріне сай келетін басқа
да банктік операцияларды жүзеге асырады.
Банк жүйесінің негізгі ... млрд ... ... ... ... |
| |дің |ер |н |р, ... |қор | |
| ... ... | | |
| | | |ер |тер | | | |
| | | ... | | | | ... |153 |127 |48 |9,7 |12,8 |4,99 |7,79 ... |148 |215 |106 |15,8 |23,5 |6,74 |31 ... |143 |177 |74 |23,1 |26,5 |11,2 |42 ... |118 |181 |74 |62,7 |29,8 |15,6 |42 ... |44 |527,9 |286,4 |296,5 |97,5 |68,8 |160,2 ... |34 ... |2374,7 |517,6 |170,1 |430,4 ... Коммерциялық банктердің операциялары
Банктің операциялары пассивтік және активтік операциялар ... ... – бұл ... және ... ... ... арналған банктің өз ресурсын құру операциялары. Пассивтік
операциялар нәтижесінде банк ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды
сатып алады.
Пассивтік операциялардың мынадай формалары болады:
• коммерциялық банктердің бағалы қағаздарды алғашқы эмиссиялауы;
• банк ... ... ... ... ұлғайту және құру;
• басқа да заңды тұлғалардан несиелер алу;
... ... ... айналыстағы ақшалай қаражаттарды банктерге
тартуға мүмкіндік береді. ... ... ... екі ... ... ресурстардың бірінші ірі тобы, яғни меншікті ресурстары
құралады. Келесі екі формасы негізінде екінші ірі топ – ... ... ... ... ... ... екі топқа бөлінеді:
- банктің меншікті қаражаттары;
- банктің тартылған қаражаттары.
Банктің меншікті қаражаттары қатарына меншікті капиталы кіреді. Банктің
меншікті капиталы арқылы, оның ... ... ... ... ... ... меншікті қаражаттарының банктің үнемі тұрақтылығын ұстап тұруда
маңызы зор. Банктің бастапқы құрылуы барысында, осы ... ... ... яғни ... ... ... ... жұмсалатын
шығындарды жабады. Себебі, меншікті қаражатсыз банктің қызметін ... ... Осы ... қаражаттар есебінен банкте қажетті резервтер
құрылды. Ең соңында, ... ... ... – бұл ұзақ мерзімді
активтерге жұмсалымдардың басты көзі болып табылады.
Банктің меншікті қаражаттары – банктің ... ... ... ету ... қамтамасыз ететін әр түрлі қорлар (капиталдар) мен
бөлінбеген пайда жиынтығы.
Банктің меншікті қаражатына жататындар:
- ... ... ... ... ... ... ... капиталы және пайда есебінен құрылған басқа қорлары;
- арнайы қорлар;
- бөлінбеген пайдасы.
Банктің жарғылық капиталы – банктің заңды тұлға ретінде ... ... және өмір ... экономикалық негізін құрайды. Жарғылық
капиталдың төменгі мөлшері ҚҰБ-тердің пруденциялық нормативтерімен реттеліп
отырады.
Резервтік қор – банк ... ... ... мүмкін зияндардың орнын
жабу мақсатында құрылған ақшалай қаражаты. Резервтік қор банктің тұрақты
қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... есебінен және белгілі мақсатқа бағытталатын пайданы бөлу
нәтижесінде құрылады.
Арнайы ... ... ... ... ... бағалау негізінде,
валюталық қаражаттарды қайта бағалау қоры ұлттық валюта мен ... ... ... нәтижесінде құрылады.
Бөлінбеген пайда – акциялар бойынша дивидендті төлегеннен ... ... ... ... ... ... ... тартылған қаражаттары активтік операциялар, оның ... ... 90%-ға ... ... деген қажетін
қанағаттандырады. Заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос ... ... ... ... ... ... ... айналым
қаражаттарына деген сұранысымен қатар халықтың ... ... ... ... барлық тартылатын қаражаттарды жинақтау
тәсілдеріне байланысты үлкен екі топқа бөледі:
1. депозиттер;
2. депозиттік емес тартылған қаражаттар.
Тартылған қаражаттар ... ең көп ... ... ... банк үшін ... ... ресурс көзі болып табылады.
Депозит – бұл клиенттердің банктегі белгілі бір шотқа салған ... ... ... қаражаттары.
Депозиттік емес тартылған қаражаттар – бұл банктің қарыз түрінде немесе
өз меншікті қаражаттарын сату жолымен тартатын қаражаттары.
Экономикалық мазмұнына ... ... ... ... бөледі:
- талап етуіне дейінгі депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар.
Талап етуіне дейінгі депозиттер – бұл ... ... ... ... ... әр ... құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын алатын әр
түрлі шоттардағы ... ... ... ... ... ... депозиттерге мыналар
жатады:
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі
шағын коммерциялық құрылымдардың ... ... ... әр ... ... ... ... қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- жергілікті ... ... және ... ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы қаражат
қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік шоттардың артықшылығы олардың ... ... ... ... сипатталады. Талап етуге дейінгі
депозиттік шоттарға ... ... және ... да операциялардың
жүзеге асырылуы барысында түседі және пайдаланылады.
Ал кемшілігі – бұл шот бойынша пайыз төленбейді ... ... ... төленеді. Талап етуге дейінгі шоттардың өзіндік ерекшеліктері бар:
- ақша салу және оны алу кез ... ... ... да ... жүзеге
асырылады;
- шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып ... ... ... ... дейінгі шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны үшін
өте төменгі деңгейде пайыз төлейді, кейде төлемеуі де ... ... ... дейінгі депозиттер бойынша коммерциялық банк Орталық банкте
сақталатын міндетті резервтерге жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
Мерзімді депозит (салым) – ... ... бар және ... ... сол ... алдын ала алуға шек қойылатын салым. Бұл депозит түрі
алдын ала хабарлаудан кейін ... ... ... алынады. Мерзімді
депозиттер чек көмегімен пайдаланылмайды, ... ... ақша ... аударылады. Егер мерзімге дейін алынатын болса, онда шот иесі ... ... ... ерекшеліктері болады:
- есеп айырысу үшін пайдаланылмайды, әрі мұндай шоттарға ешқандай да есеп
айырысу құжаттары ... ... ... баяу ... ... ... ... пайыз мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі Орталық банк ... ... ... алуы ... ... ... ... ала хабардар етуі талап етіледі;
- бұл шоттағы қаражаттар бойынша ең төменгі ... ... ... ... – бұл ... ... жоқ, ... алуда
ескертуін талап етпейді, салымның жоғары шегі шектелген, ақшаны салу ... ... ... кітапшасын көрсетуі қажет.
Жинақ салымдарының тұрақты мерзімі болмайды. Бұл ... ... ... ... ... төменгі мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... салымдарының мынадай ерекшеліктері болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу ... ... да ... ... ... шотқа саларда немесе ... ... ... түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ ... ... ... ... ... – бұл банктердің табыс алу және өзінің өтімділігін
қамтамасыз ету мақсатында, иелігінде бар ресурстарды орналастыруды жүзеге
асыратын операцияларды білдіреді.
Активтік ... ... ... формасын және тағайындалуына қарай
әр түрлі болып келеді. Банктердің активтік операцияларының ең көп ... ... ... ... ... ... ... операциялар;
• депозиттік операциялар;
• қаржылық операциялар;
• басқа да операциялар.
Банктің ссудалық операциялары негізінде ссудалық портфель құрылады.
Банктік ссудалар біршама ... және ... ... болып табылады. Бұл
активтер топтары банктің басты пайда көзі ретінде қызмет етеді.
Банктің ... ...... ... ... ... ... операциялар. Банктік инвестициялық операциялары
негізінде бағалы қағаздар портфелі ... ... ... ... ... екі ... ... біріншісі – банкке табыс
әкелу, екіншісі - өтімді активтер қатарын ... ... ... жүргізетін бағалы қағаздары екі ... ... ... ... Корпоративтік бағалы қағаздар.
ҚР-дағы мемлекеттің бағалы қағаздарының түрлері
|Түрі ... ... ... ... |Номинал |
| | ... ... ... ... ... ... |Аукцион/сату |7 күннен |100 ... ... ... |ақша массасын | |90 ... | |
| ... | ... | ... ... ... ... |35 күн |100 АҚШ |
|валюталық нотасы ... ... | ... |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... зейнетақы|қорларымен | | |
| ... ... | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... |Жинақ зейнетақы|Мемлекеттік |5 жыл |100 АҚШ |
|мемлекеттік ... ... | ... |
|облигациялар |активтерін |портфелін | | |
| ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... ... Үкіметтің|Қайта рәсімдеу|10 жыл |1000 теңге|
|қазынашылық |қарызын | | | ... | | | | ... ... ... ... |3, 6, 9 |100 АҚШ ... ... | ... 12 ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |3 ай және |1000 теңге|
|индексацияланатын |бюджеттің | ... | ... ... | ... | |
|міндеттемесі ... | | | |
| ... | | | ... орта |Республикалық |Аукцион |2 және 3 |1000 ... ... | |жыл | ... ... | | | ... |тапшылығын | | | |
| ... | | | ... ... |Республикалық |Аукцион |3, 6, 9 |100 ... ... ... | |және 12 ай| ... ... | | | ... ... | | | |
| ... | | | ... ішкі |Республикалық |Жазылу жолымен|364 күн |1000 теңге|
|займдық ұлттық |бюджеттің | | | ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... ... несиелік операциялар типтес, яғни банкке
табыс әкелетін активтік операцияларды сипаттайды. ... ... ... форфейтинг операциялары жатады.
«Лизинг» сөзі «to lease» ағылшын ... ... ... ... ... – бұл ... ... (жалға берушінің) өзіне тиесілі құрал-
жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларын, өндіріске, сауда-
саттыққа және ... ... ... ... ... ... төлем төлеу шартымен, белгіленген мерзімге пайдалануға беруін
қарастыратын жалға беру шартын білдіреді.
Банктердің лизингтік операциялары ... ... ... болып
келеді. Алайда лизингтік ... бір ... ... ... ... ... ... кейін де лизингтік
объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала беруінен көруге болады. Ал
несиеде банктің ... ... ... ... ... берген кепілдігі
қалады.
«Фактор» сөзі ағылшын тілінен «factor», ... ... ... ... ... Экономикалық жағынан алғанда – бұл ... ...... ... ... жабдықтаған
тауары мен көрсеткен қызметтері үшін төленбеген төлем құжаттарын (шот-
фактурасын) банкке ... ... ...... операция.
Факторинг операциясына үш тарап қатысады:
1. Факторингтік компания (банктің ... ... - ... ... ... алатын арнайы мекеме.
2. Клиент (тауарды жабдықтаушы, несие ...... ... ... ... ... ... Кәсіпорын (қарыз алушы) – тауарды сатып алушы фирма.
Факторинг мәмілесін ... ... ... ... ... ... Кәсіпорыннан тапсырыс алғаннан соң, факторинг компания немесе
банктің фактор бөлімі 1-2 апта ішінде клиенттің ... және ... ... Егер де ... ... ... немесе банктің
фактор бөлімінің клиенті бола қалған жағдайда, ол факторинг ... ... ... ... ... ... ... құжат
бойынша клиент төлеуге келісім алуға тиіс. Факторинг компаниясы барлық шот-
фактурамен таныса ... ... ... ... ... ... ... 2-
3 күн мерзім уақыт қажет ... ... ... ... ... ... немесе мерзімінен бұрын төлей алады.
«Форфейтинг» сөзі француз тілінде «a forfeit», аударғанда, «құқықтан
бас тарту» ... ... ...... яғни ... ... немесе
арнайы компанияның экспортерға төлеуге ... ... ... ... ... алуы.
Форфейтинг мәмілесінде үш қатысушы болады:
1. Экспортер, яғни тауарды орта мерзімді несиеге беруші;
2. Импортер, яғни ... ... ... ... яғни мәмілені қаржыландырушы банк немесе арнайы ұйым.
Форфейтинг операциясының мерзімі 180 күннен 5 ... ... ... кей ... – 7 жыл.
Қазақстан Республикасының экономикасына банктік жүйенің әсері.
Қазақстан Республикасының Қаржылық қадағалау және реттеу агенттігінің
ақпараты бойынша 2008 ... 1 ... ... ... ... екінші
деңгейлі банктер саны 35.
|1 |А.Қ. «Қазақстандық инновационды коммерциялық ... |
|2 |А.Қ. «Delta bank» |
|3 |А.Қ. ... ... |
|4 |А.Қ. ... |
|5 |А.Қ. ... Каспийский» |
|6 |А.Қ. ... ... ... |
|7 |А.Қ. ... ... ... |
|8 |А.Қ. «ДАБ ABN AMRO банк ... |
|9 |А.Қ. ... ... |А.Қ. «ДБ ... ... ... ... |А.Қ. «ДБ Қазақстан-Зират International» ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. ...... үй банкі» ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. ... ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. «МБ ... ... |А.Қ. ... жинақтамалық банк» ... |А.Қ. ... ... |А.Қ. «Сенім – банк» ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. « ... ... ... » ... |А.Қ. ... ... |А.Қ. ... ... |А.Қ. ... банк» ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. ... ... ... |А.Қ. «Қытай банк» ... |А.Қ. ДБ ... ... |А.Қ. ДБ «Лариба-банк» ... |А.Қ. ДБ ... ... ... |ДБ А.Қ. «HSBC ... ... |ДБ А.Қ. «Сбербанк России» ... |ДБ А.Қ ... ... ... - А.Қ. «Темір банк» ... өз ... ... ... пайда табуға ат салысады.
Қазақстан экономикасының нарыққа көшуіне байланысты банктердің алдынан
көкжиектер жаңа ашылды. Жекешелендіру және меншікті мемлекет иелігінен ... ... ... ... және ... формалары,
кооперативтік қозғалыс кеңінен қанат ... ... ... негізінде
кәсіпорындар құрылды. Шаруа қожалықтары, олардың бірлестіктері, жалгерлер
және жеке еңбек қызметімен айналысушылар саны ... ... ... ... ... ... тап бой
көрсете бастады. Экономикамен қоғамдағы нарықтық қатынастардың дамуына ... ... рөлі ... ... ... ... ... -
әміршілік тәсілдердің орнындағы алдыңғы қатарға экономикалық ... ... банк ... ... ... мәні арту ... ... банк жүйесінде өздеріне тиесілі қызметін атқаратын
заңгер және экономист мамандар нарықтық жағдайда жұмыс істеп жатқан ҚР ... және өзге де ... ... ... мен ... ... әрі ... тек банк жүйесінде банктік құқық пен
банктік заңнама ережелерін сауатты пайдалана білгенде ғана қол ... Бұл ... ... қатынастардың қызу ортасында істеп жатқан ҚР ҰБ
мен оның құзырындағы банк жүйесінің нормативтік ... ... ... ... және ... ... жан - ... меңгеру қажеттігі болып
табылады.
Банктік қызмет ел экономикасының банктік секторындағы барлық банктердің
қоғамдық - мемлекеттік ... ... және ... - ... - қаржылық мүдделер мен ... ... ... банк ... ... және ... емес ... ресурстарын қалыптастыруға және оларды ... ... ... ... ... актіде көзделген операциялар
мен мәмілелерді заңдық немесе лицензиялық негізде жүйелі әрі ... ... ... кредиттік - қаржылық мазмұнда экономикалық ... ... ... банк ... және келешектегі экономикадағы ғана
емес, сонымен қатар бірге саясаттағы өзгерістерге де ... ал ... ... банк ... ... байланысты бекітеді.
Сонымен банк – дегеніміз екі жақ арсында қызмет ... ... ... кәсіп түрі. Осы бір кәсіпте озаттары да, орташалары да, шағындары да
бар. Мысалға, Қазақстан өңірінде 15 ... ... ... ... ... банк», «Қазкоммерцбанк», «Темір банк», «БанкТұранӘлем»; 15 жылдан
төмен ... ... ... ... ... «А.Қ. ... ... «АМB банк»,
«Банк Центр Кредит» т.с.с.
Қазіргі кездегі Қазақстан республикасының екінші ... ... ... ... ... онда «А.Қ. Альянс банк» жақында ғана
бәсекелестік нарыққа ... ... ... ... ... ... себеп бермеді, бірақ екі жыл ішінде кепілсіз несие беру арқылы
сұранысын көтеріп, тәуекелге барды. Бірақ ... орай бұл ... ... ... ... ... ... қабілеті жоғала мүлдем «Default»
жағдайына ұшырау кезеңі жақын ... бір ... ... ... жаңа инвесторлар (акционерлер) қаржылық көмек ... ... ... ... ... ... ... туып қалды, бірақ
қазіргі уақытта құнды қағаздар нарығында да, ... ... да ... ие. Сол ... банк пен оның ... ... ... әр түрлі болуы мүмкін.
Ал осыған кері мысалға «Валют Транзит Банк» алуға болады. Бірнеше жыл
бойы тұрақты ... ... ... жүрген кәсіпорын қызық жағдайға
тап болды. Клиенттерінің ... ... ... ... ... ... әрі ... қағаздар нарығында алдыңғы қатарда сұранысы болған. 2006
жылы дем уақыт ... ... ... ... ... Оның ... себебін кәсіпорынның резервтік ... ... ... ... ... ... істей алмауы деп жарияланды. Бірақ шын
мәнінде бұл жағдай біздің елімізде әлі де ... ... ... ... ... қадағалау агенттігі (АФН) 2005 ... ... ... ... таба ... ... ... сатуға
мәжбүрледі немесе банк лицензиядан айырылатын еді.
Әр бір айтылған кәсіпорынның деңгейі оның ... ... ... ... өтімділікті қамтамасыз ету үшін істелген шараларына,
тек бір ғана пайда көзінен тәуелді болмауына байланысты. Біздің ... бір ... ... ... ... ... адамға несие ғылып береді,
әр түрлі кассалық қызмет ... ... ... ... табу, бірақ бұл
шаралар банкке қажетті қаржының бәрін ... ете ... Сол ... ... акционерлік қоғам болады. Яғни ол тек қызмет көрсету
нарығында ғана емес, құнды қағаз нарығында (мысалы, KASE) да ... ... ... ... ісі» Алматы экономика 2006ж.
2. С.Б.Мақыш «Ақша айналысы және несие» ... ... ... ... ... ... ... «Қаржы,
ақша айналысы және несие» Алматы экономика 2008ж.
4. Ғ.С.Сейітқасымов «Ақша, несие, банктер» Алматы экономика 2005ж.
5. ... ... ... ... ... ... ... «Ақша, несие, банктер, валюта ... ... ... ... ... ... банк ... Алматы 2008ж.
8. Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаева «Қаржы» Алматы 2005ж.
9. С.Б.Мақыш «Коммерциялық банктер операциялары» ИздатМаркет ... ... ... және ... ... ... ... «Банк ісі» Жеті жарғы Алматы 2009ж.
12. С.П.Ілиясов ... ... ... ... ... 2004ж.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несие жүйесінің құрылымы және оның субъектілері14 бет
Ақша реформасы: ұлттық экономиканың дамуындағы қажеттігі мен маңызы24 бет
Ақша реформасын жүргізудің қажеттілігі мен маңыздылығы29 бет
Ақша реформасының маңыздылығы22 бет
Франциядағы Бесінші Республика Конституциялық құрылымына шолу жасап, президент Шарль де Голльдің ел тарихындағы алатын орны мен мемлекеттік реформаларының маңызын зерттеу53 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь