ХХ ғасырдың 20 жылдарының аяғы -30 жылдарының басындағы мал өнімдерін дайындау науқандарындағы сот процестері


1. ХХ ғасырдың 20 жылдарының аяғы .30 жылдарының басындағы мал өнімдерін дайындау науқандарындағы сот процестері.
2. Резюме.
3. The Summary.
4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
5. ПІКІР
Кеңес Одағы тұсында жазылған Қазақстан тарихының ақтаңғақтарын саралауға қазіргі таңда кең мүмкіндік бар.Мұрағат құжаттарының негізінде коммунистік идеология көлеңкесінде қалып қойған ХХ ғасырдың 20 жылдарының аяғы -30 жылдарының басындағы мал өнімдерін дайындау науқандарындағы сот процестерін зерттеу өзекті болып табылады.
Жаппай ұжымдастырудың басталуына байланысты БК(б)П Орталық Комитеті шешім қабылдаған алғашқы қаулыларының ішінде «Ет проблемасын шешуге байланысты шаралар» мал шаруашылығымен айналысатын қазақ шаруаларының тағдырында шешуші рөл атқарды. Мұнда «ірі ет өндіретін мемлекеттік совхоздарды ұйымдастыру», Колхоздардағы мал шаруашылығын өркендету және «ет өнеркәсібін жасау негізінде » мал шаруашылығы қайта құру кезек күттірмес міндет ретінде ұсынылды.
Қазақстанда 1925 жылдан 1927 жылға дейінгі аралықта үкіметтің тапсырмасын ет дайындаған Казмясопродукт ұйымы еттің бағасын белгілеп, етті базардан сатып алумен айналысқан. Жаппай ұжымдастырудың басталуына байланысты ет және мал өнімдерін дайындау жаңаша жолмен жүргізіле бастайды. Алғашқыда Кеңестер үкіметі ет дайындауды шарт жасасу (контрактация) арқылы шешуге күш салды.Бірақ шарт жасасу ісі алғашқы айлардың өзінде – ақ сәтсіздікке ұшырайды. 1929 жылдың қысы ерте түсіп, қуаңшылық болғандықтан кедейлер мен орташалар шартқа отырғызуға жататын малдарын базарға алып барып сатып, өздері тұтыну үшін сойып алады.
Мал етін дайындау науқанының жоспарын нәтижелендіре түсу үшін 1930 жылдың 16 қаңтарында ҚазАССР ОАК мен ХКК бірігіп «Малды жыртқыштықпен сойып тастаушыларға қарсы шаралар туралы» деген қаулы қабылдайды. 1930 жылдың 16 шілдесінен РСФСР ЮХК Прокуроры Крыленко ҚазАССР Бас прокурорына жолдаған циркулярінде «....КСРО мен РСФСР өкіметінің 16 қаңтар 1930 жылы қабылдаған «Малды жыртқыштықпен сойып тастауға қарсы шаралар» туралы қаулысы мал союды едәуір қысқартты. Малдың сойылуын толығымен жою үшін РСФСР Қылмыстық Кодексінің -79 бабымен сотталсын... ....Ауыл белсенділері арқылы малды жыртқыштықпен сою туралы мәлімет алынып тұруына барлық жағдай жасалсын....» деген нұсқаулар берілген./2.72 б./
Қаулыда аудандық атқару комитеттеріне «өздері малды жыртқыштықпен өлтіріп жатқан немесе осыған басқаларды арандатушы кулактарды» жерден айыруға және олардың мал мүлкін түгелдей тәркілеуге рұхсат берілді.
1. Қазақстан республикасының мемлекеттік архивы – 1380 Қ.
2. Саржанова С.С. Сот- тергеу әкімшілік органдары кеңестік зорлық зомбылық шараларын жүзеге асырушы: тарихы және сабақтары (1925-1932 ж.ж).Тар.Ғыл.Канд.Дис.- Алматы. 2002.
3. Омарбеков Т. 20-30 жылдардағы Қазақстан қасіреті.Көмекші оқу құралы.- Алматы: Санат,199

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Байменова Ғалия Адиханқызы
Әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Тарих факультеті
Мамандығы 6N0203
ІІ курс магистратура.

ХХ ғасырдың 20 жылдарының аяғы -30 жылдарының басындағы мал өнімдерін
дайындау науқандарындағы сот процестері.

Кеңес Одағы тұсында жазылған Қазақстан тарихының ақтаңғақтарын
саралауға қазіргі таңда кең мүмкіндік бар.Мұрағат құжаттарының негізінде
коммунистік идеология көлеңкесінде қалып қойған ХХ ғасырдың 20 жылдарының
аяғы -30 жылдарының басындағы мал өнімдерін дайындау науқандарындағы сот
процестерін зерттеу өзекті болып табылады.
Жаппай ұжымдастырудың басталуына байланысты БК(б)П Орталық Комитеті
шешім қабылдаған алғашқы қаулыларының ішінде Ет проблемасын шешуге
байланысты шаралар мал шаруашылығымен айналысатын қазақ шаруаларының
тағдырында шешуші рөл атқарды. Мұнда ірі ет өндіретін мемлекеттік
совхоздарды ұйымдастыру, Колхоздардағы мал шаруашылығын өркендету және
ет өнеркәсібін жасау негізінде мал шаруашылығы қайта құру кезек
күттірмес міндет ретінде ұсынылды.
Қазақстанда 1925 жылдан 1927 жылға дейінгі аралықта үкіметтің
тапсырмасын ет дайындаған Казмясопродукт ұйымы еттің бағасын белгілеп,
етті базардан сатып алумен айналысқан. Жаппай ұжымдастырудың басталуына
байланысты ет және мал өнімдерін дайындау жаңаша жолмен жүргізіле
бастайды. Алғашқыда Кеңестер үкіметі ет дайындауды шарт жасасу
(контрактация) арқылы шешуге күш салды.Бірақ шарт жасасу ісі алғашқы
айлардың өзінде – ақ сәтсіздікке ұшырайды. 1929 жылдың қысы ерте түсіп,
қуаңшылық болғандықтан кедейлер мен орташалар шартқа отырғызуға жататын
малдарын базарға алып барып сатып, өздері тұтыну үшін сойып алады.
Мал етін дайындау науқанының жоспарын нәтижелендіре түсу үшін 1930
жылдың 16 қаңтарында ҚазАССР ОАК мен ХКК бірігіп Малды жыртқыштықпен
сойып тастаушыларға қарсы шаралар туралы деген қаулы қабылдайды. 1930
жылдың 16 шілдесінен РСФСР ЮХК Прокуроры Крыленко ҚазАССР Бас прокурорына
жолдаған циркулярінде ... КСРО мен РСФСР өкіметінің 16 қаңтар 1930 жылы
қабылдаған Малды жыртқыштықпен сойып тастауға қарсы шаралар туралы
қаулысы мал союды едәуір қысқартты. Малдың сойылуын толығымен жою үшін
РСФСР Қылмыстық Кодексінің -79 бабымен сотталсын... ... Ауыл белсенділері
арқылы малды жыртқыштықпен сою туралы мәлімет алынып тұруына барлық
жағдай жасалсын ... деген нұсқаулар берілген.2.72 б.
Қаулыда аудандық атқару комитеттеріне өздері малды жыртқыштықпен
өлтіріп жатқан немесе осыған басқаларды арандатушы кулактарды жерден
айыруға және олардың мал мүлкін түгелдей тәркілеуге рұхсат берілді.
Сонымен қатар осы тәркіленген мал иелері соттың шешімімен екі жылға
дейін бас бостандығынан айырылатын және басқа жерлерге жер аударылатын
болды.
Қаулы жеке шаруаларды ғана емес , колхоз мүшелерінде жазықсыз
жазалауға жол ашып берді. Онда өздерінің малдарын сойып алған немесе
сатып жіберген шаруаларды колхоздарға қабылдауға тыйым салынды.
Оның үстіне осындай әрекетке барған колхоз мүшелері колхоздан
шығарылуға тиіс болды.
Бірақ бұл қаулы меншік иелерін қуғын- сүргінге ұшыратудың жаңа
науқанына негіз қалап қана қоймай сонымен қатар жергілікті жерлерде ет
дайындау қарқынын төмендетуге де алып келді.3.66б.
Бұл қаулыны орындау кезінде Қазақстанның барлық аудандарында
жазалау, соттау науқандары күннен – күнге үдей түскен. Малды
жыртқыштықпен сойып тастауға қарсы күрес шаралары туралы қаулы 1930 жылы
жарияланғанымен, алдыңғы жылдары малдарын сатқан, сойған шараларды жазалау
кеңінен жүргізіледі.
Тек, көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан аудандардағы малшыларға
үкімет пен партия ұйымдары астық дайындауды да жүктейді. Бұл жағдай
малшы қазақтарды астық дайындау науқанының жоспарын орындау үшін, малдарын
астыққа айырбастауға мәжбүр еткен. Өйткені астық дайындау науқанының
жоспарын орындамағандар заң органдары тарапынан қатал жазаланғаны белгілі.
Ендігі жерде Малды жыртқыштықпен сойып тастауға қарсы күрес шаралары
туралы қаулы қабылданғаннан кейінгі мезгілде, малшыға жоспарланған астық
жоспарын өтеу мақсатында , малын сатқаны үшін де соттық жауапқа
тартылған. 2.72-73б
Орталықтан келген мал дайындау науқанына байланысты үздіксіз
тексерулер жекелеген аудандардағы заң органдарының жасаған жұмыстарына
төмендегіше баға беріп отырған:
...Міндетті шаруасын орындамаушы бай әлді шаруаларға тиісті кеңес
органдары арқылы салынған айыптар түгел ендірілмеуімен қатар, малдарын
сатып жоқ қылушыларға әкімшілік шаралар қолданылмаған. Бұл ретте Қ.К 79
бабы бойынша 3-ақ жұмыс сотта қаралған. Өлкелік дайындау орындарынан,
немесе заң комиссариатынан ауданда дайындық жұмыстары нашар деп келген
хабарлар бойынша 26.10.30 мал союзі және үш ауыл кеңестерімен
сельсоветтің науқанға байланысты жұмыстары тексерілген. Бұл тексеру
барысында табылған екі ауыл кеңесінің жұмысында міндетіне салқын
қарағаны үшін, қылмыс қозғап тергеуге беріп, басқалары жайында тиісті
нұсқау етілген. Жеке ауылдарға бай, әлді шаруаларға берілетін міндетті
жоспардың мөлшері көрсетіліп берілмеген. Ауылдың өздерінде оларға берілген
міндетті жоспардың орындалуын ауданда қорытып, бақылап отырған орындар кем
болған.Мал дайындаудың барлық жұмыстары шартталған малды есепке алғанда
аудан көлемінде 93% орындалған. Мұның тең жартысы шарт малы болғандықтан
дайындық жұмыстарының қарқынын әлсіретпей, екінші тоқсанда жұмысты
күшейтудің орнына аудан дайындық жұмыстарын ескерусіз тастаған.
Өлкелік партия комитетімен Халық Комиссарлар кеңесінің бұл жөніндегі
деректері аудан жиналысында дұрыс талқыға салып, аудандағы барлық
орындардың жауапкершілігін күшейтуге бағытталған шаралар істелмеген.
Мал дайындау жұмысына байланысты 41 жұмыс қаралған. Қ.К 61 бабы бойынша,
оның ішінде 1 жылдан 3 жылға дейін бас бостандығынан айырылғандар – 29,
жер аударылғандар – 2, еріксіз жұмысқа қосылғандар - 17, айып
салынғандар – 13, қосымша мал – мүлкі кәмпескеленгендер, жер аударылғандар
– 35, тергеу орындары мал дайындау науқанына байланысты ешқандай іс
бітірмеген. 1.1т-351 іс
Осындай тексерулерден соң, көп кешікпей-ақ жергілікті органдар малды
союға және мал тұрмақ тіптен ет өнімдерін сатуға тыйым салатын бұйрықтар
шығарды. Сөйтіп кейбір аудандарда ет дайындаушылардың жұмыстары шын
мәнінде тоқтап қалды. Сондықтан ақпан айында Өлкелік партия комитетінің
хатшысы Құрамысов, Халком кеңесінің төрағасы Исаев, Сауда Халкомы
Төреғожин қол қойған арнайы нұсқау барлық округтерге жіберілді. Онда
округтік атқару комитеті, аудандық атқару комитетінің төрағаларының жеке
жауапкершіліктерін үзілді кесілді талап етеміз: халықтың соғымдық малын
союына , сатуларына ешқандай кедергілер жасалмайтын болсын,- деп атап
көрсетілген. Нұсқау берушілер малды сойып тастауға тыйым салушыларды
жазалаудыда естен шығармаған: Тексеріңіздер, кінәлілерді жауапқа
тартыңыздар.
Сонымен қатар 1930 жылы 4 ақпанда Союзмясоның, Живсоюздың,
Потребсоюздың жергілікті органдары, аудандық атқару комитеттерінің сауда
бөлімдері өздерінің бастықтарынан шартқа тіркелген мал басының амандығын
қамтамасыз етпегендердің істерін прокуротураға тапсырыңдар олай етпеген
жағдайда өздеріңіз жауап беретін боласыздар деген жедел нұсқаулар
алды.3.67б
Осы жылғы заң органдары көрсетілген науқандар тәртібін орындай алмаған
халықты жазалау жұмысы деңгейін, қанша адамның , қандай жазалау
шараларымен сотталғаны туралы мәліметті ЮХК –ның өзі бере алмауы
көрсетеді. Тек, 1930 жылғы 1 шілдедегі ЮХК мәліметіне сай, Қазақстан
бойынша мал мен мүлікті ысырап еткені үшін 2662 адам сотталған, соның
ішінде 7 округ бойынша сотталған орташалар мен кедейлер саны ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы мәдени құрылыс
ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы әртүрлі саяси шаруашылық науқандардағы жүргізілген сот істерін ғылыми еңбектер мен деректер негізінде зерттеу
ХХ ғасырдың 20 - 30 жылдарында тау - кен кәсіпорындарындағы ұлттық жұмысшыларды дайындау
ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ поэзиясындағы ұлттық сипат
ХХ ғ. 20 ж. аяғы мен 30-ж. басындағы ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАЙТА ҚҰРУЛАР
ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы буржуазияның қалыптасу процесі
ХХ ғасырдың 20-30 жылдардағы Жапониядағы саяси ахуал
XVIII ғасырдың аяғы ХХ ғасырдың басындағы Сыр өңірі ишандары мен пірлері және олардың ағартушылық қызметі
ХХ ғасырдың 40 жылдарының соңы мен 70 жылдар арасындағы араб-израиль шиеленісі
Қазақстанның ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы қоғамдық- саяси өмірі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь