Бедеулік түрлері

1. Алиментарлы бедеулік
2. Климаттық бедеулік.
3. Эксплуатациялық бедеулік
4. Жасанды бедеулік
5. Патогенді грибтер
6. Ұлы грибтер
7. Бедеуліктің түрлерін анықтау
8. Генетикалық зерттеу.
Алиментарлы бедеулік тамақ құрамының сапасызды мен ағзаға түсетін кейбір улы заттардың т.с.с заттардың жетіспеу әсерінен болады. Өнімділікті белгілі дәрежеге көтеру үшін, ағзаны минералды заттармен қамтамасыз ету керек.
Дегенмен, іс-тәжірибеде бұндай жағдай жасау әр кезде бола бермейді. Сондықтанда көптеген шаруашылықтардағы сиырлардың бедеулігі 40-70% -ға дейінгі алиментарлы себебтерге байланысты.
Ауру асқынған кездегі алиментарлы бедеулік ең біріншіден ірі қара малын дұрыс жемдеуден екіндігін ерекше атап өту керек. Бұл гипатамма- гипофизарлық жүйеге, бүйрек асты бездерді, тамақ бездерінің бұзылуына және оның аяғы морфологиялық өзгеріске ұшырайды.
ФСГ (ФДБГ)- фолликулды дембер гормоны мен ЛГ/ лютенизирующий гормо анофродизия жыныс циклының толықсыздығы кезінде, ұрықтанбау кезінде білінеді. (Панити 1972).
Малға берілетін азық мөлшерінің жетіспеушілігі немесе кейбір заттардың артық мөлшерде болуы бауырды зақымдандырады, ацидозаны көтереді, эндометриттің дамуына және ауыр ауруға шалдықтырады. Қанда кетонды денелер көбейіп, шалдықтырады. Қанда кетонды денелер көбейіп, жоғарылайды бұл сиырлардың ұрықтануына жол бермейді. (И.И. Афанасьев, 8972)
Қазіргі жағдайда сиырлардың алиментарлы бедеулікке ұшырауында негізгі рөл атқарушы болып, ағзадағы минералды заттардың алмасу жүйесінің бұзылуы болып саналады. Кальций мен фосфор макроэлементтер ішіндегі жетекші мағынасы бар. Әсіресе, олардың сәйкестігі басты рөл атқарады. Фосфорға қарағанда кальцидің жетіскеуі сирек кездесетінді дәлелденген.
Сиыр ағзадағы фосфордың жетіспеушілігі ұрық безінің жарақаттануына, фолликулдардың пісіп жетілуі тоқтауына, ал бұқаларда ұрықтарының бұзылады.
        
        Алиментарлы бедеулік
Алиментарлы бедеулік тамақ құрамының сапасызды мен ағзаға түсетін
кейбір улы заттардың т.с.с заттардың жетіспеу ... ... ... ... көтеру үшін, ағзаны минералды заттармен қамтамасыз ету
керек.
Дегенмен, іс-тәжірибеде ... ... ... әр ... бола бермейді.
Сондықтанда көптеген шаруашылықтардағы сиырлардың бедеулігі 40-70% -ға
дейінгі алиментарлы ... ... ... ... алиментарлы бедеулік ең біріншіден ірі ... ... ... екіндігін ерекше атап өту ... Бұл ... ... бүйрек асты бездерді, тамақ бездерінің бұзылуына және
оның аяғы морфологиялық өзгеріске ұшырайды.
ФСГ (ФДБГ)- фолликулды дембер гормоны мен ЛГ/ ... ... ... ... ... ... ... кезінде
білінеді. (Панити 1972).
Малға берілетін азық мөлшерінің жетіспеушілігі немесе кейбір ... ... ... бауырды зақымдандырады, ацидозаны көтереді,
эндометриттің дамуына және ауыр ... ... ... ... ... ... ... кетонды денелер көбейіп, жоғарылайды ... ... жол ... (И.И. ... ... ... ... алиментарлы бедеулікке ұшырауында негізгі
рөл атқарушы болып, ағзадағы минералды заттардың алмасу жүйесінің бұзылуы
болып саналады. Кальций мен ... ... ... ... бар. ... ... ... басты рөл атқарады. Фосфорға
қарағанда кальцидің жетіскеуі ... ... ... ... ... жетіспеушілігі ұрық безінің жарақаттануына,
фолликулдардың пісіп жетілуі тоқтауына, ал бұқаларда ұрықтарының бұзылады.
Сиыр ағзасындағы ... ... ұрық ... ... пісіп жетілу тоқтауына, ал бұқаларда
ұрықтарыны бұзылады.
Сондықтанда минералды ... ... ... олардың сәйкестігіне
баса назар аудару керек.
Әр түрлі жемдер қоспасы ... әр ... ... ... кальций мен фосфордың ірі желінен алынған қоспасы 50%, концентраты
90%.
Макро және микроэлементтердің жетіспеушілігі әсіресе, көбею ... ... және ... ... ... ... ... морфологиялық, биохимиялық өзгеруіне соғады.
Улнер (1967), Филд (1968) ... ... зат ... ... ... ... ... өзгерту күйінің сұйықтықта
және жасуша тарамдағы өзгерулер туралы болжамдар айтты.
Егер әр литр сүттен 1,25 г ... және 1,02 ... ... онда жемдеу кезіндегі минералды заттардың өлшемі, әсіресе,
бұзауланған кейінгі ... ... ... болып шыға келеді.
Кальций мен фосфордың сәйкестігі ірі қара мал үшін 1:1 ден ... Бұл ... 4:1-ге ... онда ... бұзаулағаннан
кейінгі кезеңнің ұзарғандығын, ... ұрық ... ... тоқтауы, сары су немесе іріңді ісіктің пайда болуы сияқты
белгілер байқалады.
Кальций мен фосфордың, сиырдың жағдайына, оның ... ... ... тек олардың құрамы мен ... ғана ... 100 ... протекнің жемле өміріне шаққандағы элементтер сонына
есептеу керек.
Сиырларды жоғары өнімділігі жем ... ... 3,5 тен 3,9 ... ішкі ... 100 гр ... байқалады.
Кальцидің жоғары өлшемі 7,0 ден 8,0г-ды 100 гр. ... ... ... мөлшері.
Көрсетілген сәйкестіктің жоғарылуы немесе төмендеуі сиырлардың өнім
беру мүмкіндігін кері әсер етеді.
Кальцидің көп болуы фосфордың ... әкеп ... яғни оның ... ... 1969 ... ... кальциді фосфат түрінде
ішек арқылы шығаруымен байланысты делінген.
Ірі ... ... ... өсіп ... ... мен кальциден
басқа калий мен натриде әсер етеді.
Калидің жоғары ... ал ... ... ... ... ... ... және ұрық қызметінің төмендеуіне әкеп соғады.
Сүтті сиырларға бір тәулікте 40-60 гр калия, немесе 3,0-4,5 г. Калий
1л сүт алу үшін ... ... ... бұзаулардың бойы өспей, ал сиырлардың
ұрықтану процесі бұзылады. Тәулігіне 20 л сүт беретін сиырларға 30% натрий,
75 гр тұз ... ... 0,25% ... болуы толық жеткілікті. Тәуел
деңгейге егер ... ... ... тұзы бар ... ... ... ... жемде натрий мөлшері 0,5 % болса, дұрыс деп саналады.
Микроэлементтер арасында, ... ... және ... ... ... болуына марганец пен ... өте ... ... ... жетіспейтін болса, бұзау, таналардың жыныс ... ... ... ұрық ... ... ... ... сиырларда түсік түсу қаупі туады. Сиыр ағзасымен байланысын ерекше атап
өту керек. ... ... ... көбейту керек, өйткені ереже
сақталмаған жағдайда электрометтер бұзылады және жыныс мүшелері ... ... әкеп ... кейінгі кезеңнің қалыпты жағдайда өтуі және жатыр мен
ұрық безі ауруының ... алу ... ... ... 2,0 гр
сульфат марганецін күнделікті сиырды қамырлағанда және ... ... ... қосу ... Ал қашқан ... ... ... 0,5 ... ... ... ... ағзаларының міндеті үшін тікелей
қатысады, йод қалқан безі міндеті, ... ... ... мен ... ... ... негізгі күші болып саналады. ... ... ... ... ... йод өте қатты әсерін, пайдасын
береді.
Йодтың жем құрамында ... сиыр ... мен ұрық ... өзгеріске ұшырап, сиырды ұзақ бедеулікке ұшыратуы мүмкін.
(Е.И.Смирнов, 1960).
Йод жетіспейтін ... ... ... шабындықтарды йодты
тыңайтқышпен тыңайту күнделікті 5 – 8мг мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... А, Е, Д және В
дәрумендерінің жетіспеуінен болады. А, Д, Е дәрумендері эпитялияға ерекше
әсер етеді жәні ... ... В ... ... ұлы затқа қарсы
міндетін күшейтеді.
Ірі сүт өндіру кешендерінде сиырларды консетратты жемдеу тенденциясы
үрдіс алып отыр.
Көптеген авторлар ... ... ... ... ірі қараның
ұрықтану жүйесіне кері әсерін береді деп есептейді.
1970 жылы И. Н. ... шын ... ... денелерді анықтап,
қандағы концентраттың жоғарылауынан сиырдың ұрықтанды төмендейді.
Автор қандағы кетонды ... ... ... ... мен ...... сәйкестігін дәлелдеді.
1972 жылы С. Малетто белоктың төмендеуі де сиырлардың ... және ... ... ... ... ... бұндай
жағдайда анофулярлы жыныстық циклы ... ... ... ... ... ... сиырлардың бедеулігі гонотропты гипофиза
міндетінің бұзылуымен байланысты.
Ауыл шаруашылығында көктеп ұлы химикаттарды ... ... үшін ... Ішкі аңаға түскен соң сиыр ... өсіп ... кері ... ... (1963) ұлы химикаттар 1 ... ... ... ... ... ұрықтану деңгейінің төмендеуіне ұрықтың,
жаңа туманың дамуына бірден – бір себеп екендігін дәлелдеді.
Бұзау, ... ... ... ... да ... ... ... бойы тез өссе, жыныс мүшелері тез дамиды, ... ... бір ... денеге ие болуы да тікелей жыныс мүшелерінің
(ағза) ерте пісіп ... ... ... жоғары деңгейде жемдеу ... ... ... олардың жыныс ағзаларының дамуы төмендейді.
Жас бұзаулардың тез ... және ... асыл ... ... ... ... пайдасы бар. Атап айтқанда, бұл кезеңде
жануарлардың сапасыздығы кемиді. Сондықтанда асыл тұқымды ... ... ... ... ... қоспайтындай, 15 – 18 айлығында тез ... ... ... ... ... ... алу ... үлкен жем базасын, әрбір
шаруашылықта ұйымдастыру, құрудаған негіз болып, ... іс – ... ... мал ... ... жөніндегі
бағыт бағдары бар әр шаруашылыққа арналған болашақ бағдарламасын жасау.
әсіресе, жем өндіру, концентраттау жағына көп көңіл ... оны ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Жүргізілген тәжірибелердің дәлелдеуі бойынша фирмаларда сүт ... ... ... ... ... ... ... заттарды жоғары дәрежеде қажетеінуіне әкеп соғады.
Жыл мезгілеріне қарай, сиырлардың қанын тексеріп, бақылап ... ... ... ... ... ... мөлшері, дәрумендер,
еліміздің географиялық аумағы, ауа – ... жыл ... ... сүт ... яғни ... жағдай қарастырылуы керек.
Сүтті сиырларды жемдеу төмендегі схема бойынша жүргізілуі керек:
1. Барлық кепкен жемнің ... ... сиыр ... 3,5 ... ... ... жағынан, сиыр салмағыменсалыстырғанда 2 % беру керек.
3. Кетоздың алдын алу кезінде, сиырларға майылылығы мол жем бермеу
керек. ... ... ... ... аптада және бұзаулар
алдында жемнің құрамында бірден өзгеріс болдырмау, сапалы ірі кебек
жеммен протейінді ... ... ... ... керек.
Климаттық бедеулік.
Бедеуліктің бұл түрі ауа рйына және географиялық жағдайларға
байланысты. Физикалық, географиялық заңдылықтарға жүгінсек, жануарлардың
зат алмасу мен өсіп - өну, өнім беру ... ... ... ... ... биіктігіне, жарықтығына, қараңғылығына,
температурасына, тоқтың ауытқуына, ионды сәуленің түсуіне, ғарыштық күштің
әсеріне, ... ... ұлы ... ластануына байланысты.
Жануарлардың өнімділігі, тек географиялық жағдайдан ғана емес, кей
жылдардағы жергілікті жердегі метеорологиялық ауытқуларғада ... ... ... ... ... ... ауа ... аймаққа
қарай өзгеруі және ықшам климаттық, яғни тіршілік ету аймағындағы
тазалықтың бұзылуынан болады.
Климатты бедеулік – сүтті сиырларды өнімділігін өндіруде жаңа
технология – ... ... ... аса ... ауруына ұшырауынан.
Тана, сиырлардың бедеулігі тек айналаны қоршаған ортаға ғана емес,
сиырдың шығу тегіне, ата ... т.б. ... баса ... аудару
керек.
Кейбір авторлардың айтуынша жемдеу, жарық, температура, ылғалдылық,
түрлі сәуленің түсуі, ең негізгі тура және жанама жануар организмінде
ететін құрал болып табылады.
Ұрықтану кезендегі ... әсер беру ... ...
гипофизарлы кешеніндегі негізгі күш.
Байқағандарыңыздай, мол кешенін жарықтандыруда, жасанды ... ... ... ... ... беру керек.
Бедеуліктің бұл түрі ұрық безі күшінің өсуі, жыныстық цикл кезінде
сары дененің келмеуі, буаз болу және сары ... ... ... ... А. А. ... жыныстық циклдың қалыпты байқалмауы, немесе әлсізденуі
тіпті, болмай қалуы байқалады. Бұндай жағдайда малды неше қайтара
қашырсаңда нәтиже болмайды.
Сиырдың жыныстық циклының тұрақсыздығы оның ... жыл ... ... ... т.б. ... ... ... бедеуліктің алдын алу деп, асал тұратын кешенде алаңның,
кубатардың көлеміне қарай әр сиырға жарық беру арқылы, ыңғайлы жағдай
туғызу керек. Сүтті ... ... ... таналарда жылдың төрт мезгілінде
күніне 3 сағаттық белсенді ... алу ... қара ... ... ... ыңғайлы жағдай жасау, кварц
жарығын, желдеткіш қолдану климаттық бедеулікті ... ... ... өнім ... алу мен сүт сауу жыл бойы қамтамасыз етіледі.
Эксплуатациялық бедеулік
Сиырлардың бұл бедеулігі, оның өте ... ... ... ... кейбір авторлар.
Қазіргі жағдайда сүт өндіру кешендерін ұйымдастыруда, олардың алдында
сүт өнімділігі мен тұқым санасы қатар тұрады. Тек денсаулығы ... ... ... ... ... ... ... жоғары сүт өнімен беру
кезінде сиыр ағзасынан , сүтпен бірге көптеген қасиетті заттар шығып кетеді
де, ... ... оның орны ... Сол себепті зат алмау процесі
бұзылады да, жанан ағдасында қан ... ... ... ... ... қан келуіне байланысты желін мен ұрық беді, гиповен арасындағы,
үйлесімділік бұзылады. Типовеңдің ... әсер ... және ... ... тітіркендіреді. Санымен бірге фолликулды
стимулдаушылармен ... ... ... ... Таудан шықты, сүтті
сиырлардың өнім ьеру, көптеген кешенді себептерге байланысты, оның ... ... ... өнімді сүтті сиырларды жемдеу және оның ... ... ... сиыр ... зиян келмеу жағына ерекше көңіл ... ... сүт алу және өнім алу ... ... ... басқа мемлекеттердің іс тәжірибесі яғни, ... сүт беру ... 50-100 мың ... дейін көрсеткішке жететіндігін дәлелдеген.
Р.П. Васильев пен А.П. ... (1969). ... атты ... сүт ... ... ... ... Кукла 838 КСМ-4351, 300 күнде сүт
беру кезеңінде 10955-л, майлылығы 4,81 сүт ... ... ... Оның үш ... ... 300 ... 9000 литрден көп сүт
алынған. Кукла атты ... ... және ... ... ... күн ... жемделмейтін сиырларда зат алмасу процессі бұзылып сүт
беру қабілетінің орта ... ... ... ... әкеп
соғатыны айдан анық.
Тәұл бедеулікті алдын алу іс шараларын ұйымдастыруда сиырларды дұрыс
жемдеу және жоғары ... жем ... ... ... екендігін
ұмытпау керек.
Жасанды бедеулік
Бедеуліктуң бұл түрін А.П. ... ... ... және ... деп 2-ге ... ... ... мамандар өздері жасайды: піштіру, ұрықтану
жолдарын байлау; ұрықтандыру жолын мал дәрігерлік бақылау арқылы уақытын
кейінге ... ... бұл түрі ... – жасанды жасалған бедеулік
пен эксплуатация лық ... ... ... өйткені ұрықтану мезгілін
өткізіп алу циклдың бірнеше айға бұзұлуына әкеп соғады.
Сонымен бірге ... ... асыл – ... ... таналардың ерте қашуының алдын алу болып саналады.
Жасанды ұрықтандыруды дұрыс ұйымдастыру процесін жүргізудің дұрыс
болмауы, тана , ... ... ... ... басты есебі болып
саналады.
Ал, тана сиырлардың жасанды жолымен ... ... ... ... ... ... ... таңңамау әсіресе, инбридингті;
Б) ұрықтандыру мещгілін дұрыс таңдамау;
В) ұрықтандыру ... ... ... ұрықты бір рет еңгізу
, оның оң ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі санаттылағы, білімі;
Д) сиырларды ұрықтандырудағы құрыс есептің болмауы;
Е) мал дәрігерлік тазалық ... ... ... құрыс
сақталмауы
Ұрықтын микробтың сиыр организіміне антиген ретінде әсер ететіндігін
айту керек.
К.Ландштейнер мен И.Мечников және ... ... ... қарсы антигендік әсері барын анықтады. Ұрғашы ... ... ... ұлызаттар, ұрақты агглютининдер мен ұрықты
миолизиндерді туғызатының көрсетті. Олардың ... ... ... ... ... ұрық безінің ұрықтануын В.К. Милованов ... ... ... деп ... ... ... жануарды көбейтудің биологиялық, патологиялық
жаңа саласы құрылды. Ол тек мал ... ... ... сұрақтарын
емес , жалпы биологиялық иаиандағы мәселелердің болашағына жол ... пен т.б. ... ... антитела көбеюдің әртүрлі
сатысында пайда бола береді яғни, ұрық многенезді, ... ... ... ... ... ... ұрық плазмасы, белікты қаспа, зигат, эмбрион, ұрық ... әсер ете ... ... ... ... ... ... ретінде микроб, ұлы бактерия, бактериялық агглютининдерде
антиген ретінде әсер етеді.
Имму дененің әсерінен ұрақтың қимылы ... ... ... қалыптасу процесіне зиян келетіндігі оның құру, түсік түсуге іс –
тәжірибеде, сынақта ... ... ... ... ... бар, ... ... аздығы сонша өндірістік процестің ... ... тура ... В.Дисков, И.И.Соколовская, Н.М.Решетников, Е.В.Ильинский,
А.А.Марчук, К.И.Жадовец, В.И.Максимов, В.М. Лукьяненко және т.б. мамандар
қан ... ... ... ... ... болуы сиыр, бұзау,
таналар өнімділігінің бұзылуының бірден – бір есебі болып саналады.
Әсіресе, ұрыққа қарсы ... ... ... ... ... бірнеше рет ұрықтандыру және жатырдың суықтан ... ... ... көрінеді кейбір майда ағзалардың ұрыққа қолдан,
киімнен, аспаптардан, бұқаның жаныс ... ... ... ... ... ... В.А. Яблонский, 1963). Олар ұрықтын кейбір
бөліктеріне отырып, ... ... ... ал ... ... сүт ... т.б. оның ... кетуіне жол береді. Сондықтанда
жоғары микробты ластануда ұрықтардың ... ... ... ... ... (1 ... 21 ... микробтар мен грибоктардың жайылып кетуі, бұл ... ... жол ... жылы ... ... жаныс мүшесі аузында, кез-келген станса
және жасанды ұрықтандыру бекеттерінде түрлі грибоктар барлығын анықтады.
Өте жоғары дәрежеде ... мен ... ... ұрық ... мен өнімділігіне кері әсер етеді.
Ғалымдар ұрықтардың ластану мөлшерін төмендету үшін, түрлі әрі
дәрмек ... ... ... (1958), ... (1958), И.Соколовский (1960),
А.Варновский (1964), А.Кермушин (1963), Ф.Касумов (1963), ... ... (1969), ... оның әріптесі (1966) бұқалардың ұрығын ... ... ... ұрық ... қуысты тазалау, тазалықты сақтау
сияқты ережелерде ұрық алу және ұрықтандыру жұмысы негізінде қатан сақтау
керектігін ... ... ... алу, ... ... қатан да жоғары деңгей қолдануға бағыттайды.
1 кесте
| ұрықтың грибты ластануы. Бұқа жыныс мүшесі қуылы мен ... ... ... ... түрі ... ... |Араласқан ұрық|Преп. қуыс |Бекет станса |
| ... | | ... ... ... грибтер
Ұлы грибтер
Н.Г.Балашов (1966) жасанды УИ13-3-67Бқ – ұзынды. Ол ... ... Д.Д. ... (1961) ... рет бұқадан ұрық алудың
антикалық әдісін арнайы құрал арқылы алуды ойлап тапты.
Д.Д. Логвиновтың әдісі 80-ға ... таза ұрық ... ... ... ... өте ... дәрежеде ғана болатыны ... ... ... ... ... ... ... жеңілдетті. Сонғы
жылдары Харьковта асептикалық ұрық алу және ұрықты ... ... ... ж ... оның ... ойлап тапты. Ал байжағалды техникалық
ұрық алу, оны ... және бұқа ... ... ... (1975 ж ... пен
Р.Тинкявичтас) ойлап тапты.
Жасанды бедеулікті алдын алу ... ... ... ... сақтау
керек. Жасанды ұрықтандыру кезінде.
Барлық жасанды ұрықтандыру станса бекеттерінде Д№Д№Логвиновтың ... ... ... салу ... қолдану және Харьковтың байсогалдық
әдіс тәсілді және бір реттік құралдарды, жетілген ... ... ... ...... қолдану, малды ұрықтандыруда ... ... ... ... ... ... бедеулік – малдың ұрғашы, еркектігін тұқым беру міндетінің
ұзынғандығынан және әртүрлі ... ... ... ... ... ... ұрғашы, еркесінің бедеулігі тамақ қорыту, ... ... ... мен басқа ағдалардан болуы мүмкін. ... ... дене ... ... қан ... өзгеру, зат алмасудың
бұзылуы ... ... ... – бір ... (белгісі).
1950ж И.В. Заянчовский нышанды бедеулік құяң жарақаты ... ... Г.В. ... мен Ф.Я, ... (1958), Е.Ф. ... янғұр ауруынан екендігін байқады.
Сиырладдың нышанды бедеулігі ... ... ... ... ұрық жолы, ұрық безі мен влагалища ауруына ұшырауынан.
Аттардың айту ... ... ... ... Орта ... ... сиыр, таналар санының 10-15 құрайды.
Паталогиялық ... ... ... ағдасында орын алуы, дамуы
ұрық безінің міндетін бұзады және ұрық жолы мен ... ... ... осы ағдалар ішіндегі рН және олардың өту жолы бұзылады.
Сиырлар мен таналардың гинекологиялық ауруға ... ... ... ... ... төмендегі аспектерге байланысты:
1. жыныстық циклдың бұзылуы – анафродиция (жыныстық ... ... ... және ... жаныстық цикл),
нимформанияның сиректігі;
2. жатыр мен ұрық жолдарындағы шырыштың жабысқақтығы ... ... ... ... ... жекелеген біліктеріндегі ұрықтын өлуі жасушалардың
ыдырауына, ұлы бактерияның, ұлы ұрықтын пен ... әкен ... ұрық ... ... ... ... ... жатыр қуысына ене алмауы ұрық жолының тарылуынан немесе
жабылап қалуынан болады.
Бедеуліктің түрлерін анықтау
Бедеуліктің ... мен ... ... исін мал дәрігері барлық
шаруашылығының ұйымдастыру, жүргізу әдіс ... ... ... анықтауға кірісу керек. Бұл мәсәленің ... табу ... ... ...... бағытта мал дәрі
гері, шаруашылық зоотехнигін жұмылдырады.
Мәселенің кең ... ... мал ... ірі қара мал
шаруашылығына байланысты жемдеу, оның құрамы, гендік мәселесі мен ... ... ... ... ... білуі шарт.
Шаруашылықты зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру
1. Жем дайындайтын базамен, ... ... ... ... ... таналардың жас ерекшелігін қарай ұрықтандыратын бұқалардың
жағдайымен толық танысу. Жемге химиялық зерттеу ... ... ... ... ... ірі ... ... қара, кешендерінің зоотехниқалық,
ветеринарлық тазалығынын жағдайы;
3. Сиыр, таналарды ұрықтандыруды ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... олардың
қолданылуына, штат құрамына баса назар аудару керек;
4. Мал отарының жетістігі – ... ... ... ... байланысты;
5. Зоотехникалық және ветеринарлық есеп жүргізудің барысы;
6. Мал шаруашылығы фермасының штаты меңгеруші, ... ... ... ... ... және ... – мал дәрігері,
фельдшер, зоотехник, жұмыс өтімі ... ... ірі ... ... ... бөледі:
1. Ұрықтанған (қашқан) сиырлар мен таналар;
2. Бұзаулағаннан кейінгі кезең (3-4 акта)
3. Бедеулер: ... ... ... ... ... ... ... бір ай ішінде ұрықтанбаған, сонымен бірге 15-
17 айға жеткен таналарды ... ... ... мен ... ... зерттеуден өткізудің әдіс – тәсілі
Гинекологиялық зерттеу кезінде тек ... ... ... ... болмайды. Тәжірибенің көрсетуіне қарасан, диагноз
қою, мал өнімділігінің бұзылу себебін анықтауға ... ... ... деп ... ... ... ... ректалды зерттеу жүргізгенде жыныс
жүйелерінен ешқандай өзгеріс байқамайды; өлгеннен кейін, тек үш ... ... ... ... Ал аспаптар арқылы зерттегенде
сиырлардың жыныс мүшелерінің суықтағанын ... Оны ... ... анықтау мүмкін есмес еді. Сондықтанда авторлар гинекологиялық
зерттеудің вагиналды, ректалды зерттеумен шектелмеу ... ... ... гинекологиялық зерттеуге кешенді клиникалық және
зертханалық ... әдіс ... ... мен ... ... ... ... анықтауға
анамастикалық мәліметтер клиникалық, зертханалық зерттеу, тексеру, вагинал
шарышын, эксудатті, қанын, зәрін тексеру кіреді.
Анамнез жинау алдында ауру ... ... ... бойынша немесе
күтуші мамнның айтуымен тіркеу жүргізеді. Бұл жерде малдың тегін, ... ... ... ... де ... сиыр мен тана ... төмендегі мәліметтер кіреді:
А) мал дәрігерге жүгіну себебі;
Б) аурудың пайда болу мерзімі, жалпы ... ... ... ... мен сүт ... малдың кімнің емдегендігі, қандай дәрі
– дәрмектің қолданылғандығы және оның ... ... пен ... мен келілігі;
Г) жыныстық циклдың бет алысы, соңғы ұрықтану мезгілі
Бұндай анамнезді бағалағанда есте болатын ... ол бір ... ... ... қарағанда бұл тексеру мал ... ... ... ... дене қызуын өлшеуден басталады, ... ... ... ... ... жүрек, тыныс алу, ас қорыту жүйесін тексереді.
Көбею ағдасын тексеру сыртқы ... ... ... ... ... үшін вулова жаньас байланысын құйрық түбіндегі қатқан қабықты
және құйымщақ дөңі және ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін екі қолд: сол қолды – вагиналды, ал оң қолды
ректалды зерттеуге дайындау керек. Тырнақты ... ... ... Қолды
жылы сумен сабындап жуу және таза сүлгімен сүрту керек.
Қалды тік ішекке ... ... ... ... ... ... жағылады.
Егер бір реттік полиэтиленді немесе резина қолғап киерде, гены
қолданарда жылы суға ... ... ... зеттеу жыныс бағдаларының жекелеген бөлшектерінің жағдайын
анықтап, аурудың нақты ... анық ... ... ... саусақтарымен булованы ашады және влагалищаның шырышты
қабығының жағдайын анықтайды ... ... ... ... ... ... анықтайды. Содан кейін влагалищаға қайын вагиналды ... ... ... ала ... сумен немесе арнайы ... ... ... ... ... ... бөлу керек. Сосын
шырышты қабатты, жатыр аузы бөлігін тексереді.
Сау сиырдың ... ... ... ... қызыл немесе ашық
күлгін түшті, жалтыраған, шарышты мөлдір қабатпен қапталған.
Кейде ... ... ... ... деп ... ... Майының
бөлігі сарғыш түске ұқсайды, ал неше рет бұзаулаған сиырдыкі родетканы
көзге ... Ал ... ... жатыр майының вагиналды ... ... ... ... ... ... ... суықтаудың
әсерінен болады.
Жатыр суғын болу үшін қорықангомды томпон жасап, жатыр мойны ... ... жана ... жақтығы жатыр суықтығын тез жояды.
Жатыр мойнын ... ... үшін оны ... ... ... ... корнизанға соду керек. Шырыш немесе эксеудат тазаланған
түтікке ... ... ... қойылып таза түтікке салады.
Егер жатыр мойны арнасы шырышты тағынмен ... ... ... ... ... зерттеу буаздықты ректалды тәсілмен
анықтайды.
Ректальді зерттенде сол ... ... ... сол ... ... дайын оң қолдың саусақтарын конусті түрде, абайлап тік ішекке
кіргізедіү сосын ... ... ... ашқанда тік ішекке ауа
кіреді де сиырда дефекация акті пайда ... ... ... әрі қарай
жылжытып оңға, солға, қарай жанбас ... ... ... ... ... ... тез ... Ол конус түрінде валик дм 2-3см ... ... ... ... ... ... дәл анықтауға болады. Қолды
жатыр мойны арқылы әрі қарай алға ... оның ... ... 3 см деп есептейді. Тәір мезгілде жатырдың еке мүйізінен ... ... және ... ... әрі ... оң ... аң ұрық
безін сосын сол мүйізді сол ұрық безін байқайды.
Содан кейін жатырға жеңіл ғана ұғу ... ... Егер ... ... ... ... оны ... ұстап, оның мөлшерін
қарайды.
Жатырды көру, ... ... ... және ... ... ... кезінде жасау керек.
Саң бедеу сиырдың жатыры мен ұрық безі ... ... ... ... ... ... көрінеді, жатыр мүйізтесі симетриялы, теіс
тіпті көлемі мен түрі ... Тек көп ... ... мүйізі ішке қарай
түседі.
Ұстау кезінде жатыр тез жиырылап, тартылады. Сөйтіп жарты шар ... ... ... ... ... Ұрықтық қимылы жолдан, түрі мен
өлшемі жағдайына қарай әр ... ... ... ... ... сары ... ... болады. Кейде ұрық безінің жоғары жағы теп-
текіс ... ... ұрық ... ереже бойынша ұқалауға болмайды.
Сиыр мен таналарға маман ректаяды зерттеу жүргізгенде, ол ... ... ... мәжбүр болады. Кейде оданда кеш буаздықты жоюға тура
келеді. Тәұл уақытта ... ... ... ... ... бұл ... және ... өте үлкен тәжірибелікті
талап етеді.
Ең бірінші 3 айда шатырдың ыңғайлығы ... ... ... ... ... ... зародыш көрікі қол тигізу
оның серігімен ... ... ... әкеп ... айда буаздылық жатыр мойны жанбас қуысында болады ал, жатыр
мүйізді әл ғана құрсаққа ... ... Ұрық ... мүйізді біраз
бастау ал, ай соңында адам ... ... ... ... ... сәл ғана ... айда буаздылық жатыр мойны ... ... ... ... мен ұрық безі ... түседі. Ұстап көру кезінде буаз
мүйізше анық көрінеді. Ол буаз ... ... екі есе ... ... ... ... ... Мүйізшілер арасындағы қостыстар
тегістеледі, бірақ ұстауға болады. Ұрық безінде сары денені ... ... айда ... ... ... адм ... болатын көбіктен
тұрады. Ол әрен сезіледі, қыртыс қолға білінбейді. Алақанға жылжып ... ... ... ... осы ... аяғында.
Үшінші айда жатыр буаздығы зәрге толған қуықтай болады. Сондықтан да
оған ... ғана үшін ... ... мен ... ... ... бөлігін
табу керек.
Төртінші айлықта жатыр буыздығында майлы жанбастын ... ... ... Ұрық ... ... 5-есе ... бастау,
мүйізше аралық қыртыс түгелінен тегістеледі.
Ұстап көру кезінде жатыр жұп-жұқа қапшықты көзге елестетеді.
Пайда болған бұзаушықты ұстап көруге болады және ... ... боб ... ... ... жатыр ортасындағы артерияда, мүйізше тарапынан ... оны ... көру ... ... жатырдың тиісті жағының
байланысынан байқалады. Осы ... ... ... 7-10 мл. ... ... одан ... өтуіде жақсы сезіледі.
5 айлыұ буаздыұта жатыр мойны ұүрсаұтың ... ... ... ... ... ... және 5-ші айдың аяғында құрсақта жатады.
Жатыр қабырғасын ұстағанда, ... 2*5-3*6 ... ... ... ... екенің байқамайсыңда. Жатыр ортасындағы артерия ызылы. 4
айға қарағанда 5 айда өте ... ... ... буаздықта жатыр мен мойын толығымен құрсаққа түседі. ... ... ... ... ... қол ... ... тауыұ
жұмыртқасындай болады және бос болады, жатыр қабырғасы ... ... ... білінбейді. Жатырдың ортаңғы артериясының диаметрі 12 мм
және қатты ... ... ... мен ... құрсақта болады. Жатырдың жоғары
жағынан карункулдар жақсы сезіледі, дөңді салмақ білдіреді.
Көптеген жануарларда плодтың ... ... ... көру ... болады. Екі орталық артерия дм.15 мм –ге жеткенде ызыңды таза сезуге
болады. Кей кезде жатырдың артққы ... ... ұрық орны ... ... айлық буазыөта жатыр мойны жаңбас қуысына қарай бағытталады және ол
жанбас құйсында жатады, ұстап көру кезінде ... ... ... ... ... ... карункулды жатырдың жоғарғы жағынан
жақсы сезуге болады. Жатырдың орталық артериясы ... ... ... ... ... мойны мен ұрық орнының ... ... ... қатысты бөліктері жаңбас құйысына орнығады. Орталық артққы жатыр
артериясының ызыны ... ... атап ... ... ... ... ... Бульваның ісінуі, желіннің ісінуі, әлсіздік тағы
басқа белгілер, ... ... ... ... бір ... ... Себебі әрбір жекелеген ағзаның ерекшілігіне, жемделуіне,
құрамына, жасына қарай басқа да ... ... ... ... ... ... буаздықтың сатысына қарай
кейібір ауыткулар болуы мүмкін.
Сондықтан да өндірістік жағдайда барлық өзгерісті ... ... ... ... зерттеулер нәтижесінде есепке алу керек. Сиыр,
таңалардың буаздығын ... ... екі айға ... ... ... тууы ... ... да әр үш-төрт аптада ... ... ... ... ... ... үшін ... (Ю.А. Скрипицы) және
храмхидротубациялық (В.И. Шницер) тексеру жүргізеді.
Пертубация аппараты монометр ричардсон шары мен катеттерден ... ... ... ... ... ... (2 ... тәуарлық-
қысқыш, катеттер, вагиналды айна, аспаптап тазартылған болуы керек.
Сиырды, тананы арнайы жабдыққа тіркеп. ... ... ... ... марганоқті ерітіндімен тазалайды.
13 агалинзаға айнаны еңгізеді, жатыр мойнын ... ... ... ... бір ... айнаны влагалищадан шығарады. Жатыр мойнын ... ... ... сосын оның арнасын жатыр қуысының ... ... ... жабады.
31. Жатыр мойнындағы катеттер қысқышқа бекітіледі, оны ... ... ... ... шары ... ауа жібереді де, монометр
тілін байқап отырады. Қысымды бөлім рт. Бағамына ... ... 1-2 ... ... ... өысымды көтереді.
Пертубация арқылы ұрық жолының қалыпты жағдайда екндігін жиырылғанын,
ұрықтың өтпейтінің анықтауға болады.
Егер ... өтуі ... ... 60-80 мм ... ауа ... тілі ... өйткені ауа құрсақ өткелі арқылы бөлінеді және бір жақты болса,
80-100 мм рт. Бағамына ... ... тілі ... ... ұрық толық өтпейтін жағдайда қысым 100-120 мм көтеріледі, ешқандай
нәтиже бермейді, монометр тілі бір ... ... ... үшін қысым 100мм болса, ғаналар үшін 130мм.
Ұрықтың өту жолы дұрыс болса, 80-100мм ... ... Ал ... ... 100-120 ... ... ... осы көрсеткіштен жоғарылап кетсе, ұрық жолымен
жатыр жыртылады.
Ал хромогидротурбацияда 2% метилен синока мен 1% ... ... ... 60 мл. 1% су ерітіндісіне 3 млн. Метилен синокасын
қосады. ЕД пеницин мен стрептоцин және 1% новакаин ... ... ... ... ... ... су ... (баня) 40-42
градусқа тазалайды.
Ертіндіні пертубацияға арнайы аппаратың көмегі мен еңгізеді, ал
колбаны Бобров ... ... (3 ... ... ... бұзауды арнайы жабдыққа тіркейді. Катетерді жатыр
мойнына пертубациядағыдай еңгізеді. Ауа қысымын 60 мл ... 1-2 ... соң, ... ... 100 ге, ... бұзауларда 130 мл рт. бах.
жеткізеді.
П сана жатырына 100-200, сиырға 200-300 мл ... ... Әр ... және 24 ... ... ... бірдей түсіегі, бірдей көлемдегі
түтіктен зәрін алып отырады.
32. Ұрық ... ... ... ... ... ... 3-6
сағаттан соң, зәр түсінің жасыл болуы болып табылады. Екі жақты ... ... зәр ... ... Бұл әдіс ... ... ... шырышты қабығына, құрсаққа сіңіп, қанқа барып, бүйрек арқылы
зәрмен шығады.
Пертубация мен ... ... ... ... ... атропин салу керек, ол түтіктің бүйілуін кетіреді.
Пертубация менхромогидротубацияны жатыр, ... ... ... ... ... биотоммен- Кононов 136 И.Н.афанасьев, 1972 немесе
утеротоммен жүргізеді. В.В. петропавловский, Т.Н.Аблязов, ... ... ... кішкене тесікше болады. Ол жатыр
қабығынан кішкене тесікше болады. Ол жтыр қабығынан шытырды горц үшін ... ... ... колиетиленді қапшыққа салып БУВ-30 бактерицидті
лампаның көмегімен 30 млн тазалайды.
Сиырды арнайы жабдыққа тіркейді де, ... ... ... ... соң, биатомды тартылған қамтамасымен тесікше ... ... ... ... ... ... ... еңгізеді. Сосын қабын жарып,
биотомды алады, көмекші шприцті ... 30-40 см3 ... ... Сосын
биотом пышағын шеттен алға қарай жылжытып эндометриттен вакуум ... ... ... кесіп алады. Писікше ... ... ... шығарылады. Биотом жатырдан жабық ... ... (5-6 ... ... ... жатыр мүйізшесіне еңгізіледі, бұл кезде тік
ішек арқылы қолмен бақылау жасайды. Тік ішек арқылы қолмен жатыр қабырғасын
болады. Өткені ... ... ... ... ... дәл келуі керек.
Биотом тұтқасын қысады және бұл кезде шырышты қабат кесіледі; ... ... 4*6 мм болу ... (7 ... мен ... утеротомы да осылайша
қолданылады. Биопсияланған эндометрит ... 2-3 мм ... ... ... ... да 50мл 10% ... ... салынады. Арнайы өңдеуден кейін парафинді блок ... 5-7 мл ... ...... ... және ... ... қолданады.
34. Сиыр жыныс ағзасына эндоскопияны влагалищаның жоғарғы жағын тесу
арқылы жүргізеді. Ағзаларды қарау үшін, лярингоскопты қолданады.
Операция ... ... ... ... ... ... керек.
Сиырды арнайы жабдыққа денесінің артқы бөлігін ... ... ... кейін, влагалищаны құрсақтың жоғары жағынан тегеді
және құрсаққа еңген ауа жеткілікті кеңістік жасайды. Бұл ... ... ... ... ... ... қолдың бақылауы арқылы лярингоскоп
енгізіледі де, жыныс ағзалы текскріледі. Тексеру жатырдан басталады.Жылтыр
құрсақтың күлгін ... ... ... мен ... анық көрінеді. Ал ұрық
безін; көмекші тік ішек арқылы қарайды.
Сосын оның көлемін, түсін, ... ... ... ісік ... ... бар жоғын анықтайды.
Эндоскопияны асыл тұқымды сиырлардың бедеулік себебін ... ... ... бактериялық зерттеу, жатыр мен влагалищадағы
экссудатты, қандағы ұрыққа қарсы дененің ... ... ... ... ... тителу, жатырдың атания және ... ... ... ... ... жыныс ағзасы эксудаттағы трихомоноз, вибриоз,
патогенді кіші ... мен ... ... аңықтау үшін
жүргізіледі.
Бактериялық зерттеу кез келген ағзалар мен саңырауқұлақшалардың
тіршілік ету ... оның өсу ... ... ... ... ... ... трихомонозды тудырушы денені табу үшін, бір
тамшы жырышты алады. Егер шырыш қою ... оны ... ... ... Тамшыны қаранғы жерде ұстап, (X-120), сосын (X-
280-400) үлкен микроскоппен зерттейді. Трихономандардың ... өте ... ... ... анық байқалады (8- сурет).
35. Вибриоз тудырушы денені аңықтау үшін шырыштан жұғынды алады да,
оны кез ... ... ... (керболды фуксингенцианвиолетпен, митилен
синокасымен т.б.) бояйды. Боялған жұғынды мазок империнан жүйесі бойынша
микроскоппен қарайды. Вибриоз тудырушының түрі үтір ... ... ... ... ... ... құрамын аңықтау (А.О.Манасян).
Цервикалды- вагинал шырышынан жұғынды ізін ... ... ... бойынша).
А.И.Манасян эпителиалды жазушылардың көлеміне, түріне, өзектің (ядро)
анықтылығына қарай үлкен (Б), орта (О), кіші ... (Яж), ... (ДФ), ал, қан ... ... ... + ... - , ... +++, қалыпты мөлшері ++; аздаған мөлшері +, жоқ болса -).
Көптеген сиырларды зерттеу кезінде әр түрлі жағдайдағы және ... ... ... ... ... шырыштан құрамының
өзгеретіндігі туралы заңдылықты аңықтады ( 2 кесте).
2. Сиырлардың сервикалды – вагинал шырышындағы жазуша құрамы:
2-кесте
|күйлез кезені |үлкен ... ... ... ... ... |
| | | | | ... ... ... |18-35 |8-37 |6 ... |- ... |63-70 |20-37 |6-22 |6 ... |- ... |45-66 |20-37 |9-21 |2-4 |- ... | | | | | ... |2-12 |9-20 |71-78 |жоқ |- ... | | | | | ... ... ... орта ... сонша, орта жасудан
басым келеді және түрі ... ... ... ... ... 6% ... және 55% дейін үлкен жасуша, 1 ден 6 % ... ... орта ... ... ... ірің ... өзгерген аздаған орта мөлшердегі жасушалармен
білінеді.
Ұрықтың іріңді ісікке айналуында орта 7 ... ... ... ол ... үлкен, кішісі аз болады да, ядрасыздары тіпті болмайды.
Сары денедегі іріңді ісік кезінде жұғынды бірден оңға ... ... тест ... ... ... безінің міндетін, оның белсенділігін анықтау үшін қолданылады.
Алынған шырыш жұғындысын (влагалищадан) шыны ... ... оны ... оны Люгол 2-3 м ерітіндісі бар бактериялық ыдысқа салып, кептіреді.
36. Құрамында гликогені бар ... ... ... ... және ... сары түске боялады; ядро боялмайды. Жұғындыда 100 жасуша
бар. 17,20,21,1 және 2 күндері толық ... цикл ... ... ал 6, ... тен 13-15 ... индекстің төмендеуі ұрық безінің горманды белсенділігінің
төмендегенін көрсетеді.
Цервикалды шырыштың түйілуі К.Н.васильевтің визкодиметрінің көмегімен
анықтайды.
Визкозиметрдің ең ... ... ... ... ... 39-42
градусті сулы моншаға жайғастырып, шырыштың ағу ... (сек) ... (сек) ... ... судың ағуын аңықтайды. Шырыштың түйілу
көрсеткіші уақыты бөлу жолымен яғни, 1 мл ... 1 мл ... ... ... ... 20 г. ... ... болып
саналады.
Шырыштың созылғыштығы К.Н.Васильевтің әдісі, эластометр ... Бұл шыны ... ... дм 2 мм және ... мм ... Ұңғы 20 мм3 ... тығыз жалғанған. Шырышты 100-ге дейін
құйып, ... ... ... ... патрубка жабылады да, шырышты 70
ке дейін қысады. Капилляр соңында, тамшы ... ... ... бұл ... кері ... ... Созылғыштық көрсеткіші цифрмен (мм), ... кері ... мен ... ... ... көрсеткіші 21-
30 мм.
Шырыштың кристалдану құбылысын, боялмаған жұғынды ізі бойынша (9
сурет) аспап, құрал көмегімен ... ... ... ... ... Кристалл сүреті папоротник
жапырағына ұқсауы мүмкін, бәйшешек немесе ... ағаш ... ... ... ... ... папоротник жапырағына біршама ұқсас болса ++;
Бұтақшасыз ағашқа, формасыз кристалл ізі +; кристалл жоқ болса -.
37. Цервикалды шырыстың ... ... ... ... ... ... 1,008) ... Бұл әдісті сиырдың буаздығын
анықтау үшін ұсынған. Мысты купорос ерітіндігіне жаңа алынған тамшы ... егер ... ... ... ерітіңді бетінде қалқып жүрсе- ... 1,008 ден ... бұл ... шырларда болады. Егер шырыш тамшысы
ерітіндіге ... ... ... ... көп болса, бұл сиырдың буаздығын
білдіреді. Шырыш қанның және эксудай қоспасыңсыз болу керек, олар ... ... ... ... ... ... БН- метра көмегімен аңықтайды. Бұл
жағдайда сиыр жатыры мойнына рН- пен өлшегенде қатысты нақты ... ... ... ... ... стысында жасауға болады. Бұл мақсатта ...... ... ... Сонын электродты вагиналды айна арқылы жатыр
мойны арнасына қабырғаға тигізбей еңгізеді.
Тәуаз сиырда электродты жатыр мойнының ... ... ... ... көрсеткіші -7,1-78.
Сиырлардың жатыр эндометритімен гипотониясын ... әдіс ... ... әдіс ... мен экстралды индиканның шырышының тартылуы қабілеті
мен эндометриттегі ұлы, иісті заттардың барлығын ... ... ... және ... мен ... алу ... ... полиэтилен қолбағын киіп
влагалищадан, жатыр мойнынан лахші мен ... ... да ... немесе
түтікке салады. Сосын сиырдың лақап атын (кличка), нөмірін ... ... ... Оны 2-3 ... ... ... ... Лахин қиналып бұзаулаған сиырлардан 5-6 күні алынса, 7 нетралды
шырыш-бірнеше рет ұрықтандырылған, қозып тұрған ... ... ... ... анықтау үшін 20% үшхлорлы уксусты қышқылын,
арнайы реактив (0,5 ч ... ... ... 100 мл тұз ... ... 5% тималды спирт ерітіндісі мен хлороформа 7 тил ... ... ... болу ... ... 5мл лахилді немесе шырышты құйып, 5 мл 20% үшхлорлы уксус
қышқылы ерітіндісін ... ... 3-4 мин ... ... да, қағаз
сүзгіштен сүзеді.
Орталық түтікшеге 4 мл фильтратты салып, 5% тимал ерітіндісін ... ... 5 мл ... ... ... 1 ... ... қояды. Сосын осы
түтікке1 мл хлороформ 7 мл спиртін араластырып құяды да 5мин 1-2 мың ... ... ... ... түсі күлгін1000 мл болса, онда жатырда
0,1-0,18 мг % индиканның болғаны, бұл жатыр гипотониясы мен байланысты.
Егер хлороформа түсі күлгін- ... ... ... көк немесе күлгін
түсті көк ... ... онда ... ... мг % индиканмен сәйкес
келеді және жатыр атанисын көрсетеді.
Реакция бағасы:
а) мөлдір ... (-) - ... ... ... ... ашық – күлгін (+) – жатырдың қысқару міндетінің ... ... ... түс (+)- ... ... ... ... көк түсті (+ + +) – жатырдың гипотониясы немесе
атониясы;
д) ... ... көк ... ... (+ + + +) – ... атониясы.
Эндометрнитті анықтау үшін: 20% үшхлорлық кене қышқылы ерітіндісі, ... мен 33% ұлы ... ... болуы керек.
Түтікке 2мл лохий- немесе экстралды шырышты салып, оған 2 мл 20%
үшхлорлыүкеуе қышқылын ... оны ... ... сүзгіден өткізеді.
2мл фильтратқа 0,5 мл азот қышқылын қосып 1мин. абайлап қайнатады.
Суыған соң, қоспаға 1,5 мл 33% улы ... ... ... бағасы:
а) мөлдір ерітінді (-)- жатырдың суықтамағандығы;
б) аздаған жасыл түстң ерітінді (+)- ... ... ... ертіндінің сорғыш – жасыл түсті болуы (+ +)- жеңіл катаралды
эндрометриттің барлығы;
г) cарғылт түс ... (+ + +) – ... ... ауыр ... ... түс (+ + + +) –іріңді катаралды эндометрит.
Ұрықты глютинациялық сынаққан іріткісіндегі ұрыққа қарсы ... ... үшін ... К.Братанов пен В.Диковтың әдісі бойынша.
Сынақ жасаң үшін 11 тазаланған түтікке 1 мл ... ... ... ... 1 мл қан іріткісін құйып, ерітіндімен араластырады.
Сосын 1 мл қоспаны екінші ... одан ... ... 11-ші түтікке
дейін араластырып, оның 1 мл төгеді.
Нәтижесінде қан іріткісіне араластыруда ... алға ... 1:2, 1:4, ... 1:32, ... 1:128, 1:256, 1:512, 1:1024 ... ие ... түтікке 2% бұқа ұрығы сұйықтығын құяды. Оны араластырып, 30мин
термастатқа қояды.
39. Реакция әсерін микроскоппен оқиды. Бұл үшін әр ... ... бір ... ұрық ... ... оны шыны затпен жауып, микроскоппен
қарайды.
Егер жыныс жасушаларының бір ... ... ... ... ... бастары жабысқақ болса, онда реакция теріс деп саналады.
Ұрық бастарының ... 1:256 ... ... ... ... реакция болып саналады.
Реакцияның дұрыстығы 1:512 және 1:1024 титрдағы ұрық ... ... ... бар сиырлардың ұрық агглютининдері 1:64,
ал таналарда -1:32 ден аспайды.
Зәр қалдығының түрлі ... ... ... ... бірінші рет қолданылды, М.И. Клить сиырлардың кейбір акушер –
гинекологиялық ауруларында тексеріп көрді.
Реакцияны жүргізу үшін, реактив ... 5% азот ... ... қолданылады.
Үш түтікке 1мл жаңа алынған зәрді құяды, сосын 5% азот күміс қышқылы;
бірінші түтікке-1мл 14:4; 2 ... – 0,75 14:3), ал ... ...... ... ... 0,25 мл ... сұйықтық әбден араластырылады, қайнағанға дейін қыздырады,
1-2 мин. соң, қалдық түсіне ерекше мән бере ... ... ... түсіне байланысты төмендегі көрсеткіштерді ажыратады;
а) қара- күрен қоңыр қалдық жедел дұрыс реакция, реакция күші 80-100%
сәйкес келеді;
б) қоңыр, күрең түстес, қалымпыр ... ... ... ... ... ... ... 40-70%;
в) cұр, ашық –сұр, ашық- қалампыр түс, күлгін көк түс-күдікті реакция,
немесе 20-35%;
40. ... ... ... ақ сұр бояуы – теріс реакция екенін 0-
20% көрсетеді.
Үш түтіктегі қалдықтың түсінің әртүрлігінің көрсеткіші ... сау ... ... реакция болады, күдіктісі сирек.
Қиналып бұзалағаннан кейін, эндометрит, вагинитте, цервицитте,
маститте реакция бірден дұрыс реакциядан, күдік реакцияға сиырдың ауыр
жағдайына байланысты ауысуы ... ... ... ... ... ... ... реакцияға өтуін ауыру кезенінде байқауға болады;
дұрысталған сиырлардың өзінде реакция күдіктң болып ... ... ... ... реакция ауыру кезіндегі организмнің қандай жағдайда екенін ауруды
анықтау үшін, қосымша әдіс ретінде ауырған кезеңін байқау терапия әдісін
таңдауда қажет.
Қан іріткісінің биохимиялық ... ... ... ... ... кальций, органикалық емес фосфор, арнайы нұсқаулармен ұсыныстар кіреді.
Бұдан ... ... ... ... қан ... ... ... қан түйіршіктері, гемоглобин мен ақ қан түйіршіктері, зәрін
тексереді.
Генетикалық зерттеу.
Ірі қараның төмен өнім беру себебін анықтау үшін көп көңіл бөлінеді.
Зерттеу генетика- ... ... ... ... жүргізіледі.
Бұл үшін өнім беру көрсеткіші бойынша сиырлардың ұрғашы бұзауы
анасымен ұрғашы бұзауына қолданылған бұқа функциясының:
Ұрықтандыру- ұрықтану индексі, буаздану ... ... ... қашықтығы, түсік кенілігі, туу жағдайы, ұрық безіндегі іріңді ісік ... ... ... ... бағалауда ғякулят көлемінің болашағы, ұрық
концентраты, белсенділігі мен ... өмір ... ... өнімділік қабілетінің көрсеткіші:
ППВС п-1*365* 100
ӨӨҚК ... ... ... ... ... ... Ірі қараның фримартинизмін аңықтау жұлының дейін фримартинді
таналарды сүйек да цитологиялық жедел әдіс арқылы, тана жасушасында
еркектік жасушаның ... ... ... ... И.Л.Гольдман, И.К.Живалев пен Н.Н.Кузина сипаттаған).
Сүйек жұлынының (майының), (0,5-1,5мм), түтікке арасы 199; 0,25 мм
0,004% кохицин ерітіндісімен гепарин ұнтағының бірнеше араластырылады.
Түтікті ... ... ... 37 ... ... ... 10мин 1000-2000 айн, мин айналды. Тәуіл үшін қоректену ортасынан
бөлінеді, сүйік жұлыны майы 5.0 мм 0,7% негізгі цитрат натрий ерітіндісінде
37 градус 30мин ... ... ... ... алып ... ... мин 5мл. ... 4градус қоқаға салып, 3 бөлік метилен спиртінен
және бір бөлігі мұзды уксус қышқылынан ... ... ... ... мен ... оны ... 4% ... қышқылымен ауыстырады.
10 мин кейін жасушаны 0,5-1,0 мл 45% уксус қышқылында
концентраттайды. Осы ... ... ... ... Бұл ... ... градус –та қыздырылған 2-3 тамшы сүйек жұлыны ... 2-3 ... ... ... ... ... ... соң
хромосом дәрісін дайындайды. Хромосом препараты Романовский-Римза бойынша
боялады.
Ірі қара малдың хариотипі 60 ... ... оның ... ... және екі ... ... хромосомды түрі.
Үлкен Х және У жыныс мүшесінің жасушасы негізінен толық деп саналады.
42. Сиырлар мен тана ... ... ... ... ережесі.
Сиыр бедеулігін алдын алу шарасын жүргізгенде жоғары сапалы емдеу
жұмысын яғни, ірі қара ... ... ... жауапты, білікті
мамандар тобына жүктейді. Мал шаруашылығында емдеу жұмысын жүргізу үшін,
орталықтандырылған емдеу пункті болуы керек. Оның құрамына дәріхана
операция бөлімі (оталау) манеке, ... ... ... қосымша
бөлмелер кіреді.
Пунктің жұмысы қатаң шектеулі және әр айға ... ... ... ... мал шаруашылығындағы барлық жұмысшыларға таныс болуы
керек.
Емдеу пункті барлық жабдықпен, аспаптармен, дәрі-дәрмектермен
қамтамасыз етіледі. Пункті дәріханасында мал ... ... ... ... ... ... ... емдеу пунктін қажетті
дәрілермен қамтамасыз етеді. Сонымен бірге ауру ... ... ... бөлмесінде ірі қара малға арналған қажеттғ аспаптар
жедел жәрдем үшін, ... қоса сиыр ішін ... алу үшін бәрі ... ... ... ... мен ... емдеу үшін есептелген. Оған ауру
малды бекітетін аспап қойылған.
Стационар малдар үшін ... ... ... ... ... ал ... мал ... пунктінде кішігірім бөлме болуы керек. Ол жерде тазаланған су
алатын аспап қойылады және автоклав (жаратанатын ... ... ... ... үшін). Пунктке жақын құбыры, канализация орталықтырылған
жылу жүйесі болу керек.
Емдеу пунктінде ауру малды арнайы жемдеу үшін жем қорын ұстайды. Осы
мақсатта ... ... ... үмекісін және ірі жемге арналған қойма болуы
шарт. Пункт ... ... ... ағаш ... ... ... ... кіруіне болмайды. Стационардағы малға өте
сақтықпен қарайды, оған себеп кешендегі мал үшін ауру мал жұқпалы ауру
көзіне айналмауы ... ... ... ауруын тексеру мақсатында емдеу,
алдыналу шаралары жоғарғы деңгейде өткізу жұмыстары қаластырылады.
Ем организімнің қорғау күшін арттыру бағытында, ... ... ... үшін, шырышты қабаттын міндетін жанғырту, жатардын
тартылуқабілетін күшейту, микробтардың күшін жою мақсатында бағытталады.
Ауру сиырды емдеуде мал ... ... екі ... тұрады: сиырдың
өмірі мен өнімділігін және өнімділігін қайта орнына келтіру.
Ауру түрі ... ... мал ... ... ... ... Бұл
жерде стандарты негіз саөталмайды.
Ауру малға тұрақты ... ... егер ... ... ... тәсілін өзгерту керек. Ауру малды күнделікті тазалайды
сыртқы тыныс ағзасын ерітіндімен дәрілеп ... Мал ... ... ... ... жалпы жағдайына қарай қыдыртады. Сиырларды, таналарды
емдеуді мал ... ... ... мен мал ... ... ... Емдеу пункты болмаса, ауру малды емдеу пунктіне жеткізуге
мүмкіндік болмаған жағдайда, малды шаруашылықтан ... ... ... ... ... ... ... фармаркологиялық, физеотерапичлық, хирургиялық.
Бұл әдістін кейбірін сиыр, таналардың жатыр, ұрықбеді, ұрық жоы және
басқа тыныс ағзасы ауруларын емдеуге болады.
Мал дәрігіерлік тәжірибеде патогенетикалық ... ... кең ... ... ... ... ... патогенетикалық терапияның әдісінің бірі
макроорганизм жан жақта әсер етеді. Бұл әдісті қайта өндеу В.П. ... ... ... кері әсер ... ... ... құралдар).
Затқа қарсы (биогенді стимуятор) ауру организімге кіргенде жазушаның
зат алмауын көтереді, жазушаның регенеративті әсерін ... ... ... керекті қозғаушы күш болып табылады.
Биогенді стимулятордың әсері дәленденген, ал оның химиялық табиғаты
әлі толық зерттелмеген. В.П.Филотовтың айтуы ... ... ... ... ... 1200 ... ... физикалық әсерге
берілмейді.
В.П.Филатов, Краузер, Румянцева, Туркевич, Корчак, Нагорный,
Шулкошева, Кузьмина, Евдокимовтын дәләлдеуі бойынша отырызылған жасуша жеке
жүйке артқылы өтеді және оның әсері ... ... ... ... үшін В.П.Филатов пен Н.И.Краузеннін әдісі бойынша
дайындал,ан дәріліер қолданылады.
В.Я.Сизенко жазушы дәрілерін бауырдан, көк ... ... ... ... ... ... ... бойынша дайындайды, түрін
өзгерту үшін Н.Н.Краузер, 2% формамен мен хлораменнің ертіндісін қолданды.
Жасушаны еңгізу үшін, арнайы шырын беріледі, оны ботқа сияқты
майдалайды ... ... ... ... ... бұрында валик, пәшақ, қимылдамайтын тор, коршень, үстік
жайба, ши, тұтқасы мен бекітетін бұрындасынан тұрады.
Шырын жинақталып тазартылады. Консервленген жасушы консерванттан
алынып, 10-15 минут ... ... ... да, ... ... ... ... 5-7 жасушаның бір үзімін салады.
Тұтқасын айландырып, бір уақытта поршень қысымымен ... ... ...... ... және тері ... ... Жазуша мөлшері 7
ден 16 дейін.
Отырғызу орны – мойны мен он немесе сол бөксесінің ішкі жағы.
Шіреннен ... ...... жаралануын және инплангі техникасын
жеңілдетеді.
Е.В.Ирийнский (1968) жасу шаны дәрісін дайындауды ұсынған ... ...... ... тері ... 20 – 30 мл ... 5-7 күн аралығында
жіберіледі.
И.С.Нагорный (1968) осы Филатов әдісін ұсынады. Дәрі өлшемі 4-8мл
100кг. Салақтағы малға, 7-12 күн аралығында. ... саны 1-ден 10 – ...... тағы бірі ... гизтолизат дәрісі. Оның
ішінде 20-30мл мөлшердегі овариолизат көп қолданылады.
Жасуша теориясына аутогемотерапия ... ... 60 – 100 ... 3 – 4 ... ... ... ... іс – тәжірибеде А.В.Вишневскийдің идеясы негізінде
өңделген.(1948 – 1950, 1952) жүйке жүйесіне новокаин блокадасы керемет
түрін ойлап тапты, патогендік ... ... 1939; ... ... 1951; Д.Д.Логвинов, 1971 т.б.)
А.В.Вишневский егер жүйке қатты тітіркенетін болса ереже ... ... ... ... олардың ол әлсіз тітіргештігі жүйке
жүйесінің қолында жылжу міндеті ауыру процесі кезінде, әсіресе суықтағанда
білінеді.
Бұл байқау механизм жөніндегі өз елесінің тууына негіз және ... ... ... ... ... новокаиннің басты әсері оның
антипарабиотикалық нәтижесі, ұадуды орнына келтіру және новокаин
қолданғанда графика жасушасы орнына келіп, зат ... ... ... блокадасы, жүйке жүйесіне қорғау әсеріне бере отырып ер
организмнің ауру туғызатын зиянды заттарға ... ... ... ... қою ... диотропты, сиптоматты белгісі,
терапияны да қоюға болатындығын есте сақтау керек.
Негізінен қалыпты жағдай жасап, толық қанды жемдеу.
Новокаин блокадасының бірнеше түрі ... ... ... ... тұсы ... блокадасы.Ерітіндіні
енгізу орны, он жақтағы екінші - үшінші қабырға арасындағы бел омыртқасынан
8 – 9 төмен сызық бойынша орынды ұойындап болғаннан сон, 10 см ... 3 – ... ... ... ... ... ұнғысына жане шыршын жаллғайды да 7
– 10 мин ішінде 0,2 % новокаин ерітіндісін жібереді.
Сиырлар үшін, ерітінді мөлшері 300 – 500 мл, ... ... 200 ... өкпе мен ... ішкі бетін қаптап жататын шандыр
қабық асты новокаин блокадасы. Ол үшін 0,5 новокаин ерітіндісін 1 ... 0,5 мл ... он және сол ... ... ... жағына енгізеді.Инъекция орны қабырға етімен сонғы арқа қабырға
арасында пайда болған мауа ... ... ... кейін 12 – 15 см
инені 30- 350 бұрышта көлденен сызықпен омыртқаға дейін енгізеді. Сосын
инеге жане шприцін ... ... Егер ине ... ... оның
ұшын жоғары көтереді, шприц көршенін баса отырып, ерітіндіні
жібереді.Ерітінді құрсақ маңына бару үшін, инені сақтықпе тереңірек
енгізеді.
Ішкі ... ... ... ... мен ішкі ... ... жасалады.
Олардың орнын келесі ориентирмен анықтайды: негізгі екі сызық ... ... ... ... сүйегіме және екіншісі иоклоктан 1 – 2
құйрық омыртқасына ... (10 ... ... ... аймақтың жүні
қырқыллады да, дәріленіп тазаланады.
Тік шекті қажетсіз заттан босатып, жатырдың соғып тұрған ортаңғы
артериясын табады.Оны жампас қуысынан сызыққа дейін тартады. ... ... тік ... ... ... жібереді.
Ине майысып немесе ине көзі тері үлесігімен тағындалмауы үшін, ... ... ... Ине ... соң, ... шегі ... ... Тескенде қол, қарсылықты сезеді, қырлы еткендей болады, соғын ине
еркін ... ... ... салады. Инеде қан көрінгенле, ширшікке
кигізеді де жәйлап ерітіндіні жібереді.
Салып болған сон артерияның ... ... ... ... ... ішкі ... жіберіп алдын, шаман қолын тік ішекке салып,
алақанын жомпастың орталық өабырғасына қояды, керекті артерияны іздейді,
оны ортанғы, көрсету саусағымен сүйегі байланысын белгілейді.
Тесу, құю ... де ... орта ... артериясы алу сияқты іске асады.
Артериядан пункция алу үшін екі қолды дайындау ... ... ... және сол ... ... артериялық инъекцияға новокаин ерітіндісі стрептолицин
қабылдайды.
Д.Д.Логинов пен В.С.Гонтаренко әдісі бойынша новокаин ... ... ... тесу ... ... ... мен бел омыртқада
өткізіледі.Артқы шетінің ортағынан төрт көлденен қабырға өскіндеріне
ұзындығы 18 см инемен теседі 25 – 30 бұрышта медиан ... ... ... ... ине ұшын ,0 ,5 см оңға ... жылжытып, жәйлап 4 – 5
см тереңдікке жібереді.
Аортаны тескен сон, жане шприцін қосады.Сөйтіп,1% новокаин ... – 0,0025 г. 1 кг. ... ... тек 100 мл көп емес.ерітінді
жіберу аралығы 48 сағат.
Тамыр ішіне 0,25 – 0,5% новокаин ерітіндісін 0,5 – 1 мл мөлшерін 1кг
салмаққа жібереді.
Емдеу ... 2 – 3 рет ... ... керек. Аралығы 24 – 48 сағат 4-
5 күндей (К.А.Елпаков т.б.)
Фармокологиялық әдіс малдардын гинекологиялық ... ... ... ... препараттарды тамырға, тері астына,
бұлшық етке жібереді. Фармокологиялық препаратты ... ... ... ... улы ... ... ... жасуша мен ағзаға,
ену сатысының биологиялық барьер арқылы ... ... ... ... сонымен бірге суыққа төзгіштігі, бактерияцидті және
микотикалық қасиеті.
Препараттар ерітінді ретінде ... ... ... ... ... ... тағы да эмульсия түрінде, ұнтақ және
гинекологиялық шам ... ... ... ... ... ... рет мал ... қолданған, ол 10% ихтиол ерітіндісін бұлшық етке жібереді. Ешкі
мен сиырларға 10% ихтиол ерітіндісін физиологиялық ерітіндімен қолданды. Ал
, ... 7% ... ... ... ... ... ... қан тамшыларының тарылуы басталады.Зат
алмасу сорғыштыңы тоқтайды және жарақаттанған ағзаның жасушасы тарайды,
яғни препарат антисептикалық әрекеті ... ... да дене ... ... ... тәбеті артады, желіннің
міндеті күшейеді.Ихтиолдың суыққа қарсы тұратын және ауруды басатын,
жарақаттанған жасушаның дұрысталуын реттейтін қасиеті бар.
7% ихтиол ... ың ... ... ... ... ... жылдары парғытаралды ихтиолды терапияны 7% ихтиол ерітіндісін
40% глюкоза ерітіндісін қолдану арқылы жүргізеді.(П.Денисов, Е.Авдеев,
Р.С.Акимочкина) және 7% ихтиол ерітіндісін 0,85% ... ... ... ... және ... мен ... ерітіндісін осы терапия әдісін қолдану дәрежесін
көтереді.
Өйткені глюкоза зат алмасу ... ... ұлы ... ... жүрек жұмысы міндетін күшейтеді.
А.Ояников пен Е.Авдеев (1971) 7% ихтиол ерітіндісін 40% ... ... ... Осы ... ... В.А.Акимочкина ( 1973)
қолданды. В.А.Акатов пен В.Д.Михайлов ( 1973) сиырларға 20, 25, 30, 35, 40,
45 мл ) 7% ихтиол ерітіндісін 0,85% ... ... ... ... 7% ... ерітіндісін 25 – 30 мл тері астына 48 – 72 сағат
аралатып 1- 2 аптада жіберуді ұсынды.
Ауру малдарға тамырына ... ... ... % хлоридті кальций ерітіндісін – 100 – 150мл 2 реттен 2 күн;
50. Осекөрістің барлық организмге әсері, жатыр мойны мен ... ... ... ... ... қолдану үшін бір үзік 25-25г ватана алып,
балқытылған озокеретке салады да 45 градуске салқындатады. ... ... ... ... жатыр мойнына дейін жеткізеді де 2-8 сағат
қалдырады.
Кейде бел құйымшағына ... ... ... ... Оны емалды
немесе алнемин ыдыста қыздырады да 46*46*6 см кюветке құяды. 45 градуста
салқындатылған озокеритті бел құймшағы тұсына 1,5-2 см ... ... ... үшін сиырды жауын тастайды. Емдеу мерзімі 2-8 сағат.
Гинекологиялық ауруларға (бие, ... ... ... қолданды. Электротерапияның әсерін бұлшық еттер қозып,
шатырдағы тоқтап қалған жалушаны оятады. А.Ю.Тарасович жатырдың жиырлуы мен
оның ... ... ... ... тоқ пен ... ... ... қолданғанда (тоқтың жағ өте жілігі) әсіресе, жатырдың
жиырлуы мен оның қанмен толуының арқасында ... ... ... ... ... ... секреторлық қызметі күшейеді, бұл жатырдағы
бактерицидті қасиетінің күшейеді және онда қалыпқа түсіру процесін
күшейтеді. Жатыр мойны арнасы кеңіп, сұйықтыұтың шығуына себебті болады.
Ұрық ... ... ... олар ... тола ... диатермия мен фарадидацияны эндометритке, офоритқа,
сальпингит (ұрық жолының жуықтауы) т.б. жыныс мүшелері ауруына қолдануға
болады деп есептеді.
51. Дегенмен бұл ... ... ... әлі ... жылы ... жуу ... препаратқа байланысты механикалық,
термикалық, тазалау, ауруды болу сияқты тілігі бар.
Влагалищаны шаю немесе жылы ерітіндіні тік ішекке жіберуге болады.
Егер влагалищаны жуғанда шаю ... ... ... ... алып
тастау керек.
Жууда, шаюда қатты әсерететін, күйдіретін препарат қолдануға болмайды.
Хирургиялық әдіс - сары тенені мен ... ... басу және ... ... ... ... ұрықбезін алып тастау (овариоэтомия).
Овариоэтомия - экономикалық және емдік көрсеткіштерге қарай
жүргізіледі. Экономикалық көз қараспен, операция жақсы, сапалы ет алу үшін
іске ... - ұрық ... ... ... ... ... ... көруніге қолданады.
Ұрық безіне влагалищаның жоғарғы қабырганы мен оң немесе сол ане
шұқыры арқылы қол жеткізу болады. Ұрық безін влагалища қабырғасы арқылы ... деп ... Ол үшін ... 12-24 ... ане де сакралды анестезия
салады, асептика- антисептика ерекшесі қатаң сақталуы тиіс.
Влагалищаға қысқа скальпель салынады. Оң влагалища жағын скальпельдің
1 см сыртта ... ... ... ... ... де, екі саусақ пен
ұрық безі сиятындай жатыр майының жоғарғы жағын ... ... ... 3-4см ... ... ... ... оған қолдың
түгел кірмеуі ядәуір жамбас қуысымен ұрық безін іздеуге жеңіл ... ... ... ұрық ... ... оны ... 7 ... алып тастайды. Осылайша көрсеткішке қарай екінші
ұрықбезін алып ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі.Туғаннан кейінгі кезең аурулары3 бет
Аталықтардың белсіздігі4 бет
Аталықтардың белсіздігі жайлы4 бет
Жатыр денесіндегі рак аурулары8 бет
Сиыр мен құнажындардың бедеулігінің түрлері мен себептері16 бет
Тамақтану режимі12 бет
Туғанан кейінгі аурулар. Аналықтардың бедеулігі . Аталықтардың белсіздігі5 бет
Туғаннан кейінгі қабынусыз және қабынумен өтетін аурулар5 бет
«Локомотив-2030» ЖШС-дегі локомотивтік бригадалардың локомотив машинисттер мен нұсқаушы-машинисттердің беделін көтеру іс шаралары9 бет
Аналықтардың бедеулігі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь