Атырау облысының мұнаймен ластанған топырақтарын мұнай тотықтырушы микроорганизмдер көмегімен тазалау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1. Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1. Мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған экожүйелер биоремедиациясындағы көмірсутектотықтырушы микроорганизмдердің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Мұнаймен ластанған экожүйелерді тазалауда қолданылатын биопрепараттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. Материалдар мен зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3. Алынған нәтижелерді талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Тұжырым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қазіргі таңда мұнай және мұнай өнімдерін кең көлемде өндіру, тасымалдау, өңдеу барысы қоршаған ортаның ластануына әкеліп соғуда. Топырақтың беткі қабатының адсорбциялық қасиетінің жоғарылығына байланысты ластану өте тез жүреді. Қоршаған ортаға түскен мұнай көмірсутектері табиғи ландшафтардың биологиялық түрлілігін өзгертеді. Сонымен қатар, техногенді аумақтардың ұлғаюына, өсімді қабаттың тежелуіне, топырақтың беткі қабатының микрорельефін, гидрологиялық режимін және де аэрацияның бұзылуына душар етеді.Басқа ластаушы заттар қаншалықты қауіпті болса да, мұнайдың ластау көздеріне еш жетер емес.
Мұнай және мұнай өнімдерімен ластану флора мен фаунаның, биоценоз құрамының өзгеруін туғызады. Мұнайдың улылық дәрежесі олардың химиялық құрамының әртүрлі мөлшерімен, әсіресе ұшқыш ароматты көмірсутектердің (толуол, ксилол, бензол және нафталин) құрамымен анықталады. Көмірсутектер бактериалық хемотаксисті бұзып, органикалық заттардың ыдырауын бөгейді.
Мұнаймен ластанған топырақтарды тазалау процесі экологиялық таза, әрі экономикалық жағынан тиімді, ауыл шарушылық жерлердің құнарлығын арттыру үшін, қалпына келтіретін және көмірсутектердің интенсификациясына бағытталған әдістерді талап етеді.
Қазіргі таңда ең тиімді әдіс болып биоремедиация саналады. Биоремедиация – минералды тұздардан, қант, ферменттерден тұратын биогенді қоспасымен қатар, көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдерден құралған препараттарды қолдану арқылы мұнаймен ластанған топырақ және суларды тазалау болып табылады.
Дүние жүзі бойынша мұнай және мұнай өнімдерін өндіруші өнеркәсіп зауыттар мұнай көмірсутектерін утилиздеу барысында, көмірсутектотықтырушы микроорганизмдер ассоциациясынан жасалған биологиялық препараттарды кеңінен қолдануда.
Сондықтан осындай мәселелерді шешу барысында, мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді зерттеудің маңызы өте зор, әрі қазіргі таңдағы ғаламдық проблемалардың бірі болып отыр.
1. Владимиров А.М., Ляхин Ю.И., Матвеев Л.Г., Орлов В.Г. Охрана окружающей среды. - Ленинград, 1991. - 426 с.
2. Алехин В.Г., Емцев В.Т., Рогозина Е.А., Фахрутдинов А.И. Биологическая активность и микробиологическая рекультивация почв, загрязненных нефтепродуктами // Биологические ресурсы и природопользование: сб. науч. тр. Пед. ин-та. – Нижневарт., 1998. - Вып. 2. – С. 95 – 105.
3. Миронов О.Г. Нефтяное загрязнение и жизнь моря. – Киев: Наукова думка, 1973. – 201 с.
4. Русин Т.Б., Мороз О.М., Карабин В.В. Биодеградация углеводородов нефти дрожжами рода Candida // Микробиологический журнал. – 2003. – Т. 61, № 4. – С. 78-83.
5. Пухова Н.Ю., Бродский И.И., Искратов В.С. Экофизиологические особенности бактерий, выделенных из нефтезагрязненной почвы // Мат. Всерос. научно-практической конференции «Физиология растений и экология на рубеже веков». – Ярославль, 2003. – С. 117 – 119.
6. Волде М.И., Соина В.С., Гузев В.С. Морфологические особенности покоящихся форм углеводородокисляющих родококков // Вестник МГУ. Сер. 17. – 2003. - № 2. - С. 50-52.
7. Reisfeld A., Rosenberg E., Gutnick D. Microbial degradation of crude oil: Factors affecting the dispersion in sea water by mixed and pure cultures // Appl. Microbiol. – 1972. - Vol. 24, № 3. – P. 363-369.
8. Морозов Н.В. Роль высшей водной растительности в бактериальном самоочищении природных вод от нефти и нефтепродуктов. Автореф. канд. дис. М., 1974.
9. Морозов Н.В., Петров Г.Н. Интенсификация процесса очищения водоемов от органических загрязнений. – Кишинев, 1972.
10. Морозов Н.В., Петров Г.Н. и.др. Исследования самоочищения водоемов от нефти под влиянием водной растительности и микроорганизмов в Среднем Повольже. – М., 1973.
11. Бирштехер Э. Нефтяная микробиология. Л. Гостоптехиздат. 1957.
12. Ворошилова А.А., Дианова Е.В. О бактериальном окислении нефти и ее миграций в природных водоемах. – “Микробиология”, 1950, 19, №3.
13. Ворошилова А.А., Дианова Е.В. Окисляющие нефть бактерии – показатели интенсивности биологического окисления нефти в природных условиях. – Микробиология, 1952, 21.
14. Морозов Н.В. Нефтеокисляющие бактерии, сопутствующие высшим водным растениям. 1974, №6.
15. Zoobell C.E. Actoin of microorganisms an hydrocarbons. – Bact. Rev., 1946, №10.
16. Zoobell C.E. The occurrence, effects and fate oil polluting the sea, 1964, №7.
17. Кузнецов С.И., Казаровец Н.М., Марголина Г.А. Определение интенсивности самоочищение воды в водохранилищах. – Материалы по биологии и гидробиологии водохранилищ. М-Л., 1963.
18. Лурье Ю.Ю., Рыбникова А.И. Анализ сточных вод. М., “Химия”, 1974.
19. Морозов Н.В. Изучение процесса самоочищения от нефти в Заинском водохранилище. – Вестник СНО КГУ, серия биол., 1968, №4.
20. Морозов Н.В. Видовой состав микроорганизмов, участвующих в самоочищении вод от нефтяных загрязнений. – Докл. МОИП, зоология и ботаника, 1974.
21. Разумов А.С. Прямой метод учета бактерий в воде. Сравнение его с методом Коха. – Микробиология, 1932, 1, №2.
22. Романов Д.Ф. Некоторые итоги изучения загрязнения рек нефтью в Среднем Повольже за 1964-1966гг. – Труды СевНИИГиМ, 1969, №27.
23. Ludzack F., Ettinger M.B. Chemical structures resistant to aerobic biochemical stalilisation, 1959, №14.
24. Таусон И.В. Основные положения растительной биоэнергетики. – Ленинград: Изд-во АН СССР, 1950. – 52 с.
25. Хромов В.М. Влияние нефтепродуктов на планктонное сообщество / В кн.: Проблемы изучения действия загрязнений на экосистемы Северных морей. – М.: Наука, 1978. – С. 24 - 50.
26. Назина Т.Н., Турова Т.П. и др. Физиологическое и филогенетическое разнообразие термофильных спорообразующих углеводородокисляющих бактерий из нефтяных пластов. // Микробиология. 2000. Т.69. №1. С. 113-119.
27. Soli J., Benz E.M. Selective substrate utilization by marine Hydrocarbonoclastic bacteria // Biotechnol. аnd Bioeng. - 1973. – Vol. 15, № 2. – P. 285-289.
28. Милехина Е.И., Борзенков И.А., Беляев С.С. Эколого-физиологические особенности аэробных эубактерий из нефтяных месторождений Татарстана // Микробиология. 1998. Т.68. №2. С. 208-214.
29. Бердическая М.В. Особенности физиологии родококков разрабатываемых нефтяных заляжей // Микробиология. 1989. Т.58. С.60-65. №1.
30. Куличевская И.С., Милехина Е.И., Беляев С.С. Окисление углеводородов нефти экстремально галотолерантными архебактериями // Микробиология. 1991. Т.60. №5.
31. Звягинцева И.С. , Беляев С.С. Галофильные архебактерий нефтяного месторождения Каламкас // Микробиология. 1995. Т. 60. №5. С. 860-866.
32. Кулик Е.С., Сомов Ю.П., Розанова Е.П. Окисление гексадекана в пористой системе с образованием жирных кислот. // Микробиология. 1985. Т. 54. С. 381-385.
33. Нестеренко О.А., Квасников Е.И., Ногина Т.М. Нокардиоподобные и коринеподобные бактерии // Киев: Наукова думка. 1985. С. 1-334.
34. Определитель бактерий Берджи . Мир. 1997. С.157, 160, 173, 630-631, 643-644.
35. Jones J.G. Studies on lipids of soil microorganisms with partcular reference to hydrocarbons // J.Gen. Microbiol. 1969. №1. P. 145-152.
36. Дедюхина Э.Г., Ерошин В.К Биосинтез углеводородов микроорганизамами // Успехи современной биологии. 1973. Т. 76. Вып. 3. С. 351-362.
37. Арчегова И.Б. Восстановление земель на Крайнем Севере. Сыктывкар: КНЦ УрОРАН, 2000, 152 с.
38. Коронелли Т.В. Липиды сапрофитных микобактерий: автореф. … докт. биол. наук. – М.:МГУ, 1980. – 49 с.
39. Методы общей бактериологии / Ред. Ф. Герхардт. М.: Мир. 1984.
40. Т.Н.Назина, Д.Ш.Соколова и др. // Прикл. Биохимия и микробиология. 2005. Т.74. №3. С.401-409.
41. Шаталов А.А., Новиков А.Д., Яненко А.С. Биодеградация нефтяных загрязнений морскими облигатными нефтеокисляющими микроорганизмами // Мат. II-го Московского международного конгресса «Биотехнология: состояние и перспективы развития». – М., 2003. - Ч. 2. – 220 с.
42. Арчегова И.Б. Посттехногенные экосистемы Севера. СПб:Наука. 2002, 159 с.
43. Чугунов В.А., Ермоленко З.М., Жиглецова С.К., Мартовецкая И.И. и др. // Прикл. Биохимия и микробиология.2000. Т. 36. №6. 666-671с.
44. Margesin R., Labbe D., Schiner F. // Appl. Fnd environ. Microbiol. 2003. №6. P. 4874-4879.
45. Aislabie J., Foght J. // Polar Biol. 2000. №3. P. 183-188.
46. Vasudevan N., Rajaram P., // Environ. Int. 2001. №5-6. P. 409-411.
47. Wilkinson S., Nicklin S. // Biotransformations: Bioremediation Tecchnology for Health and environmental Protektion / Stapletion Amsterdam; London; New York; Oxford; Paris; Tokio. 2002. 69-100.
48. Vogel T.M. // Curr. Opinion Biotechn. 1996. P. 311-316.
49. Mishra S., Lal B. // Appl. Fnd environ. Microbiol. 2001. P.1675-1681.
50. Pepper I.L. Gentry T.J. // Environ. Health Perspectives Suppl. 2002. №6. P. 943-946.
51. Carberry J.B., Wilk J. // J. Environ. Sci. Health Part a Tox Hazard Subst. Environ. Eng. 2001. №8. P. 1491-1503.
52. Киреева Н.А. Микробиологические процессы в нефтезагрязненных почвах. Уфа : Изд. БашГУ, 1994, 172с.
53. Magot M., Ollivier B. Microbiology of petroleum reservoiers // Antonie van Leeuwenhoek. 2000. P. 103-116.
54. Назина Т.Н., Григорьян А.А. Сюэ Ян-Фен, Соколова Д.Ш. Филогенетическое разнообразие аэробных сапротрофных бактерий из нефтяного месторождения Даган // Микробиология. 2002. Т.71. №1. С. 103-110.
55. Bosert L. // Appl. Environ. Microbiol.1984. P. 763-767.
56. Коронелли Т.В. // Биологические науки. 1982. Т.3. С. 5-12.
57. Квасников Е.И., Липшиц В.В., Зубова Н.В. Факультативные анаэробные бактерии нефтеносных скважин // Микробиология. - 1973 б. – Т. 42, вып. 5. – С. 925-929.
58. Соловых Г.Н. Характеристика бактериопланктона реки Урала в районе г. Оренбурга // Микробиология. 1973. – Т. 42, вып. 2. – С. 336-341.
59. Чугунов В.А., Холоденко В.П., Кобелев В.С. Разработка и испытание жидких препаратов «Экойл» на основе нефтеокисляющих бактерий // Мат. III конф. РФ. «Новые направления биотехнологии». – Пущино, 1994. – С. 56-57.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
Биология факультеті
Микробиология кафедрасы
Бітіру жұмысы
Атырау облысының мұнаймен ластанған топырақтарын мұнай тотықтырушы
микроорганизмдер көмегімен тазалау
Орындаған 4 курс ... ________ ... ... ... ... ________ ... ________ ... жіберілді
Кафедра меңгерушісі
б.ғ.д., профессор ________ ... ... ... ... |
|....................... | |
| | ... ... ... | ... ... және ... ... ластанған экожүйелер | |
|биоремедиациясындағы ... ... рөлі | ... | ... ... ... ... тазалауда қолданылатын | |
|биопрепараттар | ... ... | ... ... мен зерттеу | ... ... | |
| | ... ... ... | ... | |
| | ... | ... ... тізімі………………………………...... | ... ... | ... ... : ... ... ... және әдебиеттер тізімінен,
тұрады.
Кілтті сөздер: биоремедияция, ... ... ... ... ... ... ... Атырау облысының мұнаймен ластанған топырағының
микробтық құрамын анықтау, бөлінген ... ... ... ... ... ... ... жұмыста бөлінген бактериялардың дифференциялды-диагностикалық
белгілері, сонымен қатар бактериялардың ... ... ... өсуі,
энергия көзі ретінде көмірсуларды сіңірулері қарастырылды.
Алынған нәтижелер бойынша штамдар Pseudomonas және ... ... ... ... және ... ... кең көлемде өндіру, тасымалдау,
өңдеу барысы қоршаған ортаның ластануына ... ... ... ... ... ... ... байланысты ластану өте тез
жүреді. Қоршаған ортаға түскен мұнай көмірсутектері табиғи ландшафтардың
биологиялық түрлілігін ... ... ... ... ... ... ... тежелуіне, топырақтың беткі ... ... ... және де ... ... душар
етеді.Басқа ластаушы заттар қаншалықты қауіпті болса да, мұнайдың ластау
көздеріне еш жетер емес.
Мұнай және ... ... ... ... мен ... ... өзгеруін туғызады. Мұнайдың улылық ... ... ... ... ... әсіресе ұшқыш ароматты көмірсутектердің
(толуол, ксилол, бензол және нафталин) құрамымен анықталады. Көмірсутектер
бактериалық хемотаксисті бұзып, ... ... ... ... ластанған топырақтарды тазалау процесі экологиялық таза, әрі
экономикалық жағынан тиімді, ауыл ... ... ... арттыру
үшін, қалпына келтіретін және көмірсутектердің интенсификациясына
бағытталған ... ... ... ... ең ... әдіс ... биоремедиация саналады. Биоремедиация
– минералды тұздардан, қант, ... ... ... ... ... ... ... құралған препараттарды
қолдану арқылы мұнаймен ... ... және ... ... ... жүзі бойынша мұнай және ... ... ... ... ... көмірсутектерін утилиздеу барысында, көмірсутектотықтырушы
микроорганизмдер ассоциациясынан жасалған биологиялық препараттарды кеңінен
қолдануда.
Сондықтан ... ... шешу ... ... ... ... маңызы өте зор, әрі қазіргі таңдағы ғаламдық
проблемалардың бірі болып отыр.
1 Әдебиеттерге ... ... және ... ... ластанған экожүйелер
биоремедиациясындағы көмірсутектотықтырушы микроорганизмдердің рөлі
Мұнай – алкандардан (парафинді немесе ... ... ... ... арендерден (ароматты көмірсутектерден),
сонымен қатар, түрлі молекулалық массадағы күкіртті және азотты ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Олар төрт
класқа бөлінеді:
1. Парафиндер (алкандар) (мұнайдың жалпы құрамының 90%-на дейін) – ... ... ... ... тік ... тармақталған
(изоалкандар) көмірсутек атомдары бар тізбек.
2. Циклопарафиндер (нафтендер) – ... 5-6 ... ... бар ... ... байланыс(мұнайдың жалпы құрамының 30-60% құрайды).
Молекулада көміртек атомдары алкилді ... – СН – СН және т.б. ... ... ... мен ... ... бициклді және
полициклді нафтендер де кездеседі. Бұл қосылыстар өте тұрақты келеді.
3. Ароматты көмірсутектер (мұнайдың жалпы құрамының 20-40% ... ... ... ... 6 ... атомына кем, бензолдың
циклді қанықпаған қосылысы. Бұл қосылыстағы көміртек ... ... ... ... Мұнайда ароматты сақиналар (бензол, тоглуол,
ксилол), бициклді (нафталин), үшциклді (антрацен, фенантрен) және
полициклді (төрт ... ... ... ... де ... ... ... (мұнайдың жалпы құрамының 10%-на дейін) –
молекулада көміртегі атомының әр қайсысында бір ... екі ... бар ... тік ... ... ... қосылыс [1].
Мұнайда 5%-ға дейін оттекті қосылыс бар, оның ішінде ең бірінші орынды
монокарбонды қышқылдар және оксиқышқылдар алады. Ал, ... ... ... ... ... сонымен қатар, түрлі
құрылымды полициклді күкіртті қосылыстар жатады. Мұнайдың ... ... ... ... ... және ... ... Сонымен қатар, мұнайдың құрамына жоғары молекулалық
смолалы байланыстар кіреді. Олар ... және ... ... яғни
бейтарап смолалар, асфальтендер, асфальтенді ... және ... ... ... ... және эмбенді типтерінде) асфальтендер
аз, ал смоланың ... 5%-ға ... ... ауыр ... ... мұнай
түрлерінде асфальтендер саны айтарлықтай, ал шайыр – 40%-ға дейін.
Мұнай және мұнай өнімдерімен қоршаған ортаның кең ... ... ... биологиялық тепе-теңдіктің және биотүрліліктің бұзылуына
әкеліп соғады. Соған байланысты ластану ... ... ... ... ... жеке ... арақатынасы ғана бұзылмайды, ... зат ... ... де ... ... алу ... тежеледі,
азотфиксация, нитрификация, целлюлозаның ыдырауы, қиын тотығатын өнімдер
түзіледі, микроорганизмнің ... ... ... факторы болып
табылатын өсімдіктің органикалық ... және ... ... ... ... және мұнай өнімдері биологиялық тізбектің барлық
бөліктеріне әсерін тигізе отырып ... және ... ... ... ... ... [2;3].
Аумақтың мұнаймен ластануының алғашқы сағатында оның ыдырауына физико-
химиялық процесстер басымдылық көрсетеді. ... ... ... ... ... ... жылулық коэффициентіне, судағы
коллоидтардың болуына, ауа ... және күн ... ... ... су ... ... ... бірінші тәулікте 80,4%
техникалық бензин (бензин толығымен ұшып кетеді), 22% керосин, 2-15% мұнай
және 0,3% мазуттың ұшқыш ... ... ... ... күнде булану
нөлге дейін төмендейді.
Төгілген мұнай топырақпен адсорбцияланады, ал теңіз ... ... ... ... ... гетерогенді жүйе қалыптасады. Дәл ... ... ... өзгерістерімен қатар, химиялық өзгерістері де
жүзеге асады: еруге қабілетті қаныққан ... ... ... ... ... пленкада қалады. Еріген мұнай құрамына ... ... ... ... көмірсутектер, эмульгацияланған
мұнай (негізінде ароматтық және ациклді көмірсутектерден тұрады) ... ... ... және ... ... суды ... рөл ... бірақ толық деструкция жүзеге аспайды. Ол тек ... ... ... ... ... көмірсутектерін қолданатын микроорганизмдер су және ... ... ... ... ... ... ... биоценоздарда, түрлі жағдайда өмір сүруін
көптеген ғалымдар зерттеген. Қазіргі таңда мұнай көмірсутектерін тотықтыру
қабілеті бар ... аса ... ... ... жіпшелі
саңырауқұлақтар бөлініп алынған. Мысалы, Corynebakterium, Brevibakterium,
Arthrobakter секілді деструктор-микроорганизмдер ... және ... ... ... ағысынан бөлініп алынған [4-7].
Мұнай және мұнай өнімдерінің көп мөлшерде төгілу барысы су ... қара ... ... ... ... ... ... аптаға созылуы мүмкін. Өзен немесе су қоймаларда судың жоғарғы
өсімдіктерінің болуы мұнаймен ... ... ... жылдамдайды,
сәйкесінше мұнайдың тотығу уақыты қысқарады ... мм ... 5-10 күге ... ) [8-10]. ... ... мұнай және мұнай
өнімдерінің ыдырауы – түрлі ... ... ... іс-әрекеті екенін бірнеше ғалымдар дәлелдеді[11-
13;14;15;16].
Мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің өсуі және ... ... ... ... элементтердің қосылуы оңтайлы әсер етеді. Оның
себебі, микроорганизмдердің көмірсу және энергия көзі ... ... ... азот және ... өте аз болады. Бұл элементтері жоқ
суларда мұнай өнімдердің тотығуы байқалмаған. Изъюрованың ... ... ... ... болуы, су бетіндегі 2мм қалыңдықта мұнай
пленкасы 1-2 айда тазарды және ... ... ... ... ... немесе аммониға бай теңіз суында мұнай биодеградациясы өте ... (1979) ... суда ... ... ... ... бақылау
арқылы, алғашқы үш тәулік ішінде (23°С) жақсы жүретінін байқаған. Осы ... 70-80% ... ... ... отын) тотығуы ... (0,5 ... ... ... жылдамдығы өсе бастады. Одан кейін
жылдам ... ... ... ... ... ... ... Автордың пайымдауынша, төрт тәулік өткен соң тек ... ... ... 4-30°С ... микроорганизмдердің таза
және аралас дақылдарының мұнайдың түрлі сапаларын қолдануы ... ... (Jobson et ... бірге зерттеді. Ең алғаш рет,
бактериалдық әсердің кез-келген ... ... ... оның жылдам
қоюланғандығынан және массасының артқанынан байқауға ... (21 ... ... ... ... ). ... ... С25 н-
алкандарды қолданды, ал психрофильді аралас дақылдар н-алкандардың С31-ге
дейін ұзын тізбегін қолданады[14;8;9;10].
Азарович (Azarowicz, 1975) ... және ... ... ластанған
суларды тазалауды, Candida lipolytica, C.tropicalis және C.utilis ашытқылар
көмегімен инокуляциялау жолын ұсынды. ... ... азот және ... бар ... ... енгізді [20-23;16].
Тіпті шөлді жерлердің ... ... ... ... ... И.В. мәлімдейді. Топырақтың мұнаймен
ластанған жерлерінде бұл организмдер өздерінің дамуы үшін ... ... ... ... ... ... микроорганизмдерді
жіктеген авторлар, олардың қыс мезгіліне қарағанда ... көп ... [24]. ... суық ... ... ... микроорганизмдер
аз кездеседі.
Мұнай ағысындағы микробиологиялық деградация деңгейі ... ... ... ... ... ... маңызды: мұнайдың
тұрақтылығын тармақталған алкандар, ароматты ... ... ... ... ... ... ... ретінде
глюкозаны қолдану және оның метаболизмін зерттегенде, кувейн, луизин
мұнайлары және ... отын ... ... ... ... ... ... Өңделген мұнайлар, бункерлік және дизельді отындар басқа
мұнай түрлеріне ... улы ... ... ... ... мұнайдың
300мг/л жоғары концентрациясы табиғи микроб популяциясының активтілігін
тежейді.
Мұнаймен ластанудың кері ... ең ... ... ... ол ... ... болуымен байланысты. Көмірсутектердің улылығының
азаюына байланысты мынадай тәртіп бойынша ... ... ............ [25].
Теңіздегі мұнай көмірсутектерінің микробты тотығу ... ... ... жылдамдайды немесе тежеледі. Мұнаймен ластанған
аумақтарды ... ... , ең ... ... тотықтырушы
микроорганизмдерге әсер ететін факторларды толықтай білу ... Олар ... ... оттегі көлемі, биогенді элементтер және т.б.
Ауыр мұнай типтері жеңілге қарағанда биодеградацияға әлдеқайда күрделі
түседі. Ауыр мұнайлардың массасы микроорганизмдер ... ... ... , 20°С-де биодеградация және булану нәтижесінде – 50%, ал жеңіл мұнайда
– 80% -ға дейін, ... ауыр ... ... жоғалуы – 30-40%,
жеңілдерде – 50-60%.
Көптеген тәжірибелер нәтижесінде, мұнай ... ... 6,0-7,5 ... ... ... ... Зерттелген
культуралардың 50% атап айтқанда, Pseudomonas liquefacins, P. ... ... maidis, ... jophagum және т.б. осы ... ... ... 200мг мұнайдың 177 мг қолданған. Кейбір
микроорганизмдер түрлерінде (Bacterium aliphaticum, Bacterium aliphaticum
liquefacins, ... ... ... ... қолдануы және максималды
өсу әртүрлі pH аралығында болады. Бұл ... ... pH 5-7 ... ... ... ... pH 5-те ... қарқынды тазартып отырды. pH 4 болғанда микроорганизмдер әлсіз өсті,
ал суды тазарту қабілеті pH 6 болғанда ... pH 7-ге ... өте ... ... 20°С ... және сілтілік реакцияда (pH 9)
көптеген зерттеуші микроорганизмдер мұнайды қолдану ... және ... ... pH 7-8-ге қарағанда әлдеқайда төмен болған [26].
Зерттеушілердің айтуынша, мұнай-деструкциялаушы ... ... үшін ең ... ... ... ... ... болып
табылады. 6-15 °С температурада мұнай трансформациясының қарқындылығы ... ... ... ал 37°С ... өсуі тежеледі. Ал 45°С
температурада микроорганизмдердің ... ... ... ... ... қалады.
Әдебиеттерде мұнай өнімдерінің микроорганизмдермен ... ... ... ... ... көп болғанымен, бұл
процестің біршама жақтары, әсіресе ... мен ... әлі ... Және ... ... ... сәйкес емес. Бұл
эксперимент жүргізу ... ... ... ... ... ... ... әртүрлілігімен түсіндіріледі. Мәселен,
Керстен Д.К. [27] көмірсутегін тотықтыратын ... екі ... :
- тек ... бар ... ... ... және басқа
органикалық қосылыстарды пайдаланбайтындар.
- Көмірсутегілері бар минералды орталарда және басқа ... бар ... ... ... ... кездеседі.
Кей ғалымдар мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді үш топқа ... ... ... ... көмірсутектерді тотықтыратындар
3. изоалкандарды және көптеген көмірсутегілерді қолдануға қабілеттілер.
Жоғарыда айтылғандай, мұнай деструкциясына қатысатын ... аса ... ... ... ... көзі ... С7, С9 – С16 ... ... ... ... бар. ... ... бірден бірі С8 құрылымын
тотықтыра алмайды. Дегенмен, көп зерттеулер барысында, қалыпты С5 – ... ... ... бар, ... ... қосылыстарды қиын
қабылдайтын P.aeruginosa 2 штамын бөліп алды. Шеткі радикалы аз (мысалы, ... ...... ... тізбегі ұзын көмірсутектер кейбір
микроорганизмдермен тотыға алады.
Борзенков өз әріптестерімен ... ... ... ... және
Татарстанның мұнай кен-орындарынан бөлініп алынған көмірсутек тотықтырушы
микроорганиздердің қасиеттерін зерттеді. Кен орындарынан бөлініп ... ... ... он бір ... – Rhodococcus, Gordonia,
Dietzia, Pseudomonas туыстарының өкілдері және мезофильдер екені ... 15% NaCl бар ... ... ... ... ... Барлық штамдар шикі мұнайдың ... ... ... С – С құрылымын деструкциялауда Pseudomonas ... ... ... ... минералданған суларда (150мг/л)
родококктар [28;29] және ... ... ... және
Haloferax [30;31]. Бар екені анықталды. Ал жоғары температуралы (45°С) кен
орындарда термофильді Geobacillus бактериялары ... ... ... ... Грам оң болды [33]. “Белый тигр” кен орындарынан бөлініп
алынған штамдарды 16рРНК секвенирлеу нәтижесінде Грам ... ... ... ... және ... болып
идентифицирленді [34]. Зерттелген микроорганизмдердің барлығы ... ... ... және ... ... ... өсті.
P.aeruginosa202 С –С тізбекті н-алкандарды, ал P.pseudoalcaligenes5 С – С
синтездеді. Бұл ... ... ... ... ... ... клеткаішілік синтезінің механизмі
теория жүзінде қарастырылған [36].
Зерттеушілер арасында ... ... ... С5 тен ... ... ... пайдалануы қиындықтар туғызады
деген пікір қалыптасқан [37]. Сонымен қатар жеңіл ... ... және ... ... тежейді деген мәліметтер бар. Және
де ... ... ... ... көзі ретінде метан, пропан,
бутан , октан, декан, додекан, пентадеканды ... тек ... ... ... ... ... 2000-дай ... ... ... ... ... өкілдері көміртегі
көзі ретінде қалыпты алкандары барқоректік ортада өсетіндігі зерттелді.
Авторлардың ... ... ... ... ... крахмал немесе т.б.) ... ... ... ... ... ... ... [24].
Төменгі балқитын н-алкандарды қолдану ... өсу, ... ... тән. Бұл ... ... ... жеңіл көмірсутектер бактерия клеткаларының липидтерін ерітетіндігімен
байланыстырады [25]. Кей авторлардың ойынша, төменгі қайнайтын ... ... ... тудырады. Фредерикс П.М және Фукс
Г.В. осы ойды ... оны ... ... ... ... ... ... түсіндіреді. Кестер мен Фостер бұл феноменді
жекелеген көмірсутектердің ... ... ... ... ... пайдалана алмауымен түсіндіруге болады деп есептейді.
Мак-Кенна Е.Ж. және Каллио Р.Е. жеңіл қайнайтын н-алкандардың ... ... ... ... кері әсер етуі ... ... ... судың мұнаймен ластануы кезінде, яғни су ... ... жеке ... ... болғанында мұнай пленкаларын пайдалана
отырып, н-алкандарды тотықтыру ... бар ... ... ... ... ... зор ... көмірсутектерді игеру механизмі жайлы көп еңбектер
бар. Мысалы, Девис Ж.В. н-алкандарды тотықтырудың мүмкін ... үш ... ... ... және монокарбон қышқылын түзе отырып метил ... ... ... ... ... спиртін түзу арқылы монотермиальды
тотықтырудың варианты ретінде тотықтыру;
3. Дитерминалды ... онда ... ... топтары майлы
дикарбон қышқылын түзе отырып тотығады.
Фостер Ж.В. көптеген микроорганизмдер үшін н-алкан тізбегінің ... ... ... сипатталатын көмірсутектердің монотермиальды
тотығуы тән деп ... ... ... ... ... қышқыл түзіледі [38]. Басқа зерттеушілерде н-парафиндердің
тотығу жол ... ... ... деп ... ... ... бар
ортада өсірілген Pseudomonas клеткаларының көмірсутек, біріншілік спирт,
альдегид және май қышқылына бейімделгендігін, ал сәйкес дикарбон ... ... ... ... ... Автор
мұны көмірсутектердің монотермиальды тотығуына дәлел ... ... ... ... оксигеназды жолмен тотықтыратын
микроорганизмдердің бар екендігі мәлім ... . ... ... ... ... ... ғалымдар еңбектері өте
көп.
Ароматты көмірсутектер (фенол, толуол) тірі ... өте ... (0,6%) әсер ... [39]. ... ... болса, алкан және
алкенге қарағанда экотоксикалық қабілеті ... ... [32]. ... ... көптеген микроорганизм штамдары ... ... ... және ... ... алған P.aeruginosa
бұл қосылыс бар ортада өсетіні дәлелденген.
Дели С. өз ... ... ... ... ... жөнінде
бірнеше дәлелдемелер көрсетті [39]. Сақинаның ыдырағанын құрамында кем
дегенде екі гидроксильді тобы барн ... ... ... ... ... ароматты сақиналардың дигидроксильдеу процесінен
байқауға болады. Бензол, ... ... ... ... ... ... цис- және диоксидигидро ... ... ... Олар өз кезегінде дегидрогеназаның
қатысуымен ... ... ... Дели С. Жапон ғалымдарының
еңбектерінің негізінде, ароматты сақинаның диоксигеназды ыдырауының ... ... ... су ... ... ... тотықтыратын
бірнеше бактериялар бар. Солардың ішінде көп ... ... ... бөлініп алынды. Pseudomonas туыстастарының
бактерияларының мұнай көмірсутектерін тотықтыруы жөнінде бірнеше ... ... ... ... кен орны ... ... ... бөліп алынған. Олар: P.aeruginosa, P. Fluorescens, P. ... ... ... ... ... ... ... бөгде
микроорганизмдерге қарағанда бұл культуралар көмірсу көзі ... ... ... ... Н.А. және оның ... ... бойынша, Қара
теңіздің беткі пленкасында мұнайды активті қолданатын Pseudomonas және
Mycobacterium туыстастарының бактериялары басым ... ... ... ... климаттық аумақтарының микрофлорасын зерттеу
нәтижесінде, мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің мұнай және алкандардың
қатты ... үшін ... ... ... шығаратыны анықталған
[41]. Баренц теңізінің мұнай тотықтырушы микроорганизмдері бес туысқа
жатқызылды: ... ... ... ... ... Е.И. және т.б. Қара теңіздің мұнай өнімдері ... ... ... жуық ... ... алды. Ол культуралар көбінде
Micrococcus, Pseudomonas,Brevibacterium, ... ... ... ... ... штамм-деструкторлармен
көмірсутегілерді утилиздеу барысында, Сібірдің түрлі аудандарынан мұнай
тотықтырушы микроорганизмдерді бөліп ... ... ... ... ... Бұл ассоциация галотолерантты, психротолерантты,
топырақтың аборигенді микрофлорасына қатысты антогонизмнің болмауы секілді
түрлі ... (64-92% 6 ... ... ... ... ... утилиздейді. Эндогенді мұнай тотықтырушы микрофлораның көмегімен
су қоймаларының және топырақтың ... ... ... баяу ... ... ... ... тіпті тоқтап қалады(төменгі температура,
аэрацияның жеткіліксіз болуы және ... ... ... болмауы)
[37;42;43]. Бөлінген штамдар мұнайы бар Е8 синтетикалық қоректік ортасында
жақсы ... ... ... ... 4-6°С, ... ... арқылы мұнай тотықтырғыш қабілетіне сұрыптау жүргізілген.
Алынған штамм-деструкторлар Yarrowia, Arthrobakter, Bacillus, Pseudomonas,
Rhodococcus, ... ... , Nocardia және т.б. ... ... идентификацияланды. Штамдардың басты ерекшелігі болып, мұнай
және мұнай өнімдерін төменгі ... ... ... табылады
[43;44;45;39].
Плешакова Е.В. және т.б. мұнай тотықтырушы биопрепараттарды аборигенді
көмірсутек тотықтырушы ... ... ... ... Ол үшін ... ... микроорганизмдердің оптимальды комбинацияғы
стимульдеуші қоспалары таңдалынды : минералды қоспалар (10,0 г/л), ... және ... ... зат (0,2г/л). Жүргізілген зерттеулер мұнай
өнімдерімен ластанған топырақтардың тазалауын ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдермен қаныққан дайын “биопрепаратты”
қолдануға болатындығын дәлелдеді [46-52].
Т.Н.Назина және т.б. ғалымдар жоғары температуралық ... (ҚХР) ... ... ... органотрофты бактерияларының ... ... ... ... кен ... 22 ... ... аэробты органотрофты микроорганизмдердің таза дақылдарын бөліп
алды.
Соңғы он ... ... ... ... ... ... ... отыр [53;54]. Мұнай кен орындарынан сульфат-, темір-,
марганецсинтездеуші ... және ... ... ... ... кей ... ... мұнай кен орындарында кездеседі.
Олар су асты гидродинамикасының арқасында енуі мүмкін.
Түрлі және активті мезофильді микрофлора ... ... кен ... ... Молекулалық биология әдісімен бұл бактериялардың Bacillus,
Pseudomonas, Gordonia, Dietzia, Brevibacillus Rhodococcus, ... ... ... екені дәлелденді. Бактериялар тұзды
ортада, жоғары температурада өсіп, шикі мұнайды, қанттарды, ... ... ... кен ... ... Bacillus және ... бактериялары термофильді болып ... [26]. ... ... ... ... (АҚШ) көмірсутегілер бар судың 2
км тереңдіктен бөлініп алынды.
Алынған нәтижелерге сай, жоғары ... ... ... ... ... бактериялары Geobacillus туыстастарына жатқызылды
және алғаш рет мұнай кен ... ... ... ... ... ... мезофильді бактериялар Micrococcus,
Micobacterium, Cellulmonas, ... ... ... ... ... ... ... штамдарының
нафталин биодеградациясындағы генетикалық жүйенің әртүрлілігін зерттеді.
Ресей Федерациясының ... ... әр ... ... ... ... ... он сегіз штамы бөліп алынды.
Pseudomonas fluorescens-тің он үш штамында 20-120ж.н. ... ... ... ... бес плазмида конъгативті және нафталин ... ... ... ... ... ... тұрады. Жұмыс
нәтижесі бойынша нафталиннің биодеградациясына қатысатын nahAc және ... ... А.Б. және т.б. ... тікелей және жиынтықты дақылдау
әдістерімен мұнай кен ... ... ... он алты штам-
деструктордың және ферментерда отыз тәулік ішінде ... ... он жеті ... ... ... Тікелей егу әдісінде жиынтықты
дақылдау әдісіне қарағанда ароматты қосылыстардың деструкторлары көбірек
бөлінген. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... мұнай және мұнай өнімдерінің ластануы судың, топырақтың
микрофлорасын құртуда. Мәселен, ... 200-500 мың ... ... ... ... химиялық зауыт жылына 10 мың м куб қалдық шығарады
[33]. Қалдықтар құрамына биодеградацияға төзімді ... енуі ... ... ... ... ... ұшқыш ароматты
қосылыстар, олардың метилденген туындылары, мұның барлығы да канцерогенді
және уытты болып келеді [55]. ... ... өз ... ... сай мұнай және мұнай өнімдерін жақсы ыдыратқан [56].
Шет елдерде ... ... ... ... ... ... 1-3
г/кг, ал экологиялық қауіптің төнуі топырақ құрамында 20г/кг мөлшерден
басталады екен.
Әдебиеттерді қорытындылай ... ... ... ... ... микроорганизмдер ішінен Pseudomonas туыстастарының
бактериялары ... ... ... Бұл туыс
микроорганизмдері табиғатта өте кең ... ... ... ... ... ... кез-келген экологиялық жағдайда
өсе беретінін көрсетеді. Олар теңіздерде, су ағысында, ... ... ... кен ... ... және т.б.) ... Мұнаймен ластанған экожүйелерді тазалауда қолданылатын биопрепараттар
Қазіргі кезде әлемде қоршаған ортаны ... және ... ... ... ... қабілеті бар жоғары белсенді
микроорганизм-деструкторларға негізделген ... ... ... ... ... ... топырақ және су
биоценозының ... ... ... ... катоболиттік
белсенділігі мұнаймен ластанған табиғи ... ... ... болып табылады.
Топырақта негізінен бактериялар, актиномицеттер, ... ... ... ... бірге бактериофагтар
да кездеседі. Жоғарыда айтып өтдей, микроорганизмдердің топырақта таралуына
ортадағы қоректік заттардың, сонымен бірге температураның да маңызы ... ... ... ... ... негізгі экологиялық
мәселелерінің бірі мұнай және мұнай өнімдерінің тасымалы немесе оларды
өндіру барысында ... ... ... орын алуы ... табылады.
Мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған топырақтарды микроорганизмдер
көмегімен 3 жол ... ... ... ... ... ... ... су микрофлорасының метаболиттік активтілігіне сәйкес,
ортаның физико-химиялық жағдайларын өзгерту арқылы.
2. ... ... ... суға ... ... алынған
мұнайтотықтырушы микроорганизмдерді енгізу арқылы.
3. аралас ... ... ... және ... өсуі ... ... қосу арқылы.
Аталған соңғы екі әдіс, қазіргі таңда өте перспективті және тиімді болып
отыр. Себебі активті мұнай тотықтырушы микроорганизмдер негізінде ... ... ... ... топырағы бар аумақтарды кең
көлемде тазалауға мүмкіндік бар.
Қоршаған ортада ... ... ... үшін
микроорганизмдердің көптеген түрлері қолданылады, солардың ... ... ... ... ... Flavobacterium
Rhodacoccus, Acinetobacter, Alcaligenes, Mycobacterium,Nocardia, ... ... және т.б. ... бар [57;58].
Мұнай өнімдерінің көп компоненттен тұруы ... ... ... ... Сондықтан әртүрлі деградацияға
қабілеті бар ... ... құру ... ... ... ... болып табылады. Бұл фактор көптеген
ғалымдардың мұнаймен ластанған су және ... ... ... ... ... барысында дәлелденген. Қолайсыз
климаттық жағдай кезінде ластанған ... ... ... ... өте қажет болып табылады.
Мәселен, “Деворойл” биопрепаратында Pseudomonas-Rhodococcus ассоциациясы
қолданылады. Бұл биопрепаратты қазіргі кезде кең көлемде қолдануда.
Соңғы он жыл ... ... ... – “Путидойл”, “Олеворин”,
“Нафтокс”, “Микромицет”, ... ... ... ... енді.Бұл
препараттар құрамына жиырмадан аса ... ... ... ... ... ашытқылардан тұратын
монокультуралар немесе ассоциациялар кіреді. Шет елдерде мұнай ... ... ... ... үшін ... қолданады.
Мәселен Еуропа және АҚШ елднрінде мұнай өндіру зауыттарының ағынды суларын
тазалау үшін табиғи штамдардың бейімдеушілік жолы арқылы ... ... ... ... қолданған. Олар ортаның түрлі жағдайына
өз қасиеттерін сақтай алатын көмірсутек тотықтырушы бактериялардың ... ... ... ... ... топырақтарды тазалау барысында
Pseudomonas ... ... ... ... препараттар
жасалынып, әлем бойынша қолданыс ... ... ... ... ... ... ... гидрофобты болып табылады. Бұл ... ...... ... Pseudomonas fluorescens-
тің екі штамм ассоциациясынан құралған. Препарат ... ... ... 1*109 клетка/г құрайды. Сорбциялық тығыздығы мұнай
өнімінің түріне ... 1:10 – 1:50 ... ... ... Федерациясының және Украинаның ... ... ... мұнаймен ластанған аумақтарды тазалауға арналған алдыңғы қатарлы
бактериалдық препарат болып табылады. Препарат негізі ретінде Pseudomonas
fluorescens-тің ... ... ... өте көп. Ең ... ... ... зерттелді, әсіресе мұнай көмірсутектерін жақсы тотықтыру
қабілеті. Штамдардың адам ... ... ... ... ... ... таңдалынып алынды.
Табиғатта барлық мұнай тотықтырушы микроорганизмдер ... ... ... ... бактериялары. Олар әлемдік мұхиттың ... ... ... ... ... ... ... 50-ден астам түрлері қоршаған ортадағы мұнайды ыдырату
процесіне белсенді қатысады. Олар : ... ... ... ... және т.б. P. ... ... топырақтан, су қоймаларынан
бөлініп алынған. Ең қызықтысы, осы ... 66 ... ... ... ... ... ... аэробты және оттегінің
аз жағдайында да жоғары көмірсутек тотықтырушы қабілетінің болуы мұнаймен
ластанған топырақ және суларды ... ... көп ... ... ... ... оның ... және де тек
мұнай өнімдерін ғана ... ... ... поллютанттардан тазалау
қабілетінің болуы. Сонымен қатар, бірқатар өзіндік ерекшелігіне буферлік
қасиеті, ортаның pH 7,0-7,2 ... ... тұру ... ... ... ... оның ... микроорганизмдерге
антогонистік белсенділік көрсететіндігі дәлелденген.
Штамдарды бөліп алу объектісі табиғи орта немесе мұнай өнімдерінің өзі
болып табылады.
Кей әдебиеттер қатарына ... ... ... ... активті
деструкторларына псевдомонадалар және родококктар жатады. Олар мұнаймен
ластанған экожүйелер микробиоценозының негізгі компонентінің басым ... ... ... ... ... ... ... жүйесі үшін Pseudomonas және Rhodococcus туыстарының белгілі
штамдарын қолдану ... ... ... Грищенков В.Г.
әріптестерімен мазутпен ластанған ... оның ... ... штамдарын бөліп алды. Штамдардың көбі ... ... ... нәтижесінде кей культуралар Rhodococcus
және Xantomonas туыстастарының өкілдері екені анықталды.
Ғалымдар мұнай концентрациясы ... ... ... ... 10-14 ... ... 3000мг/л концентрацияда мұнай және бензинді 50%-
ға дейін ... ... ... бар ... ... ... бөліп алды. Сонымен қатар, Pseudomonas және
Bacillus штамдарында мұнай ... 2,1-4,3 есе ... үшін ... ... бар ... қолдануды ұсынды .
Жоғарыда айтылған мәліметтерге сай, ғалымдардың ойынша жасанды мұнай-
деструкторлар ассоциациясын құруда ... ... ... ... ... ... ескерген жөн, оның себебі, ... ... ... ... қосылысы еместігінде.
Мұнай және мұнай өнімдерінің белсенді деструкторларының бірі Pseudomonas
туыстасы Тюмень облысының мұнаймен ластанған топырағынан бөлініп ... ... шикі ... бар ... ... ... жүргізілді. 10
тәуліктен соң, мұнай құрамы 35-40%-ға төмендеді, тіпті ыдырау ... ... ... және ... секілді компоненттері де деструкцияға
ұшырады. Белоусова Н.В. және ... ... ... ... ... көмірсутектерінің деструкциясы процесінде Pseudomonas-
Rhodococcus туыстастары бактерияларының қызметі көрсетілген [31]. Отыз
культураның ... 4-6°С ... ... ... ... штамм бөлінді. Дәл осы температурада мазут, бензол және этонол-
бензолды ... ... ... ... ... қарастырылды.
Зерттелген штамдарды биопрепарат жасауда және климаты суық аудандардың
мұнаймен ... ... ... үшін ... болады.
Arthrobacter, Pseudomonas, Rhodococcus, Citophoga туыстарының психрофильді
бактериялары Коми республикасының топырағынан бөлініп алынған. Ең белсенді
штамдарда алифатты ... ... 10-14 ... 80%-ға ... ... – 15% ... ... деградациялауда
псевдомонадалардың үлесі зор болады(31%).
Pseudomonas туысының бактериялары биосинтетикалық және катоболиттік
реакцияларының ... ... ... ... ... ... қарай, генетикалық ерекшелігіне байланысты
қарапайым және күрделі көмірсутегілер қатарын деградациялау қабілеті ... ... ... ... ... ... фенолды, полициклді
ароматты көмірсутегілерді, дизельді ... ... және ... ... MEV-S1 штамын бөліп алды. Бұл штамм ауыр металл ионына төзімді,
биологиялық беткі белсенді заттарды (биосурфоктанттарды) бөліп ... ... ... және ... ... көмірсутегілерімен, сонымен
қатар, металлдармен ластанған суларды, топырақтарды тазалау үшін ... ... ... бірге, P.alcaligenes MEV штамы мұнай, мазут,
дизельді отын, антрацен, фенантрен, ... ... ... 4 ... ... ... көмірсутегілерді белсенді ыдыратады және
де ауыр ... ... ... ... ... шығарады.
Аталған белсенді биодеструкторларды мұнаймен ... ... және ... ... үшін ... ... И.Ф. ... бірге P.putida, Pseudomonas sp. Штамдарын
бөліп алды. ... ... ... және ... өндіруші
өндірістегі компоненттер – нафталин, фенантрен, м-крезолды ... ... ... ... ... ... ... ПАК ластануынан қолдануға болатыны дәлелденген. Мұнай және ... ... ... ... үшін ... Mycobacterium
flavenscens EX91 және Acinetobacter sp.НБ-1 штамдар негізінде жасалған
“Экойл” биопрепаратын ... ... [59]. Бұл ... ... су қоймаларын тазалауда ПО “Нижневолжскнефть” қолданды, ... ... 2 ... соң, су ... ... ... 0,06% болды.
P.putida негізінде жасалған “Экогеос-1” биопрепараты ... ... ... ... P.putida ... ... қоспалары (азот және фосфор) бар. Қолданылатын иммобилизатор
– гидрофобизирленген ... Ол тек ... ... ... ... ... ... биодеструкция процесін жылдамдату үшін, мұнай
пленкасын бұзу ... ... ... ... ... ... барысында “Псевдомин” биопрепараты қолданылады. Бұл препарат
мұнай деструкциялаушы активті штамм P.putida 91-96 негізінде жасалған және
де 25 ... ... ... ... және ... ... толықтай ыдырауы
жүзеге асты. Биопрепараттар мен минералды тыңайтқыштарды бірге ... ... ... 98,1% ... ... ... ... қатарлы
орындарды алатын препараттардың бірі – “Биодеструктор” болып ... ... ... мұнайды деструкциялау деңгейі -99% ,парафин – ... ... , ... отын – 99% ... Бұл ... ... қасиеті жоқ,
экстремальды климат жағдайларына да биотазалауға қабілетті.
2. МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
2.1. Зерттеу материалдары
Біздің ... ... ... ... кен ... ... 2-ші аймағынан алынған мұнаймен ластанған топырақ ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылды. Олар Атырау облысының Тереңөзек
кен орындарының мұнаймен ластанған топырағынан бөлініп алынды.
Көміртегі көздері ... ... және ... ... ... ... ... агар (ЕПА) ортасы. Таза дақыл алуда, ... ... ... болып табылады. Бұл орта ЕПС-ға 2 % агар-
агар қосу арқылы дайындалынады және 1 атм. 30 мин бойы ... ... (ЕПС) ... ... гетеротрофты микроорганизмдер
өкілдерінің дамуына қолайлы орта. Оңай сіңірілетін ... бар ... ... ... ... 500 мл 1,5 л құбыр суымен
араластырып, ортаның қышқылдылығы 7-ге теңескенше 30 % ... ... ет ... 1 % пептон, 0,5 % тұз қосылды. Дайын
болған ЕПС-ны колбаларға құйып, 1 атм. 30 мин ... ... (ЕПЖ) ... Ет-пептонды сорпада 10-15 % желатинді
араластырып, 15 мин. қоямыз. Кейін 50оС су ... ... ... 1 атм. 15 мин ... ... (г/л ... су): К2НРО4 - 1; (NH4)2HPO4 - ... - 0,5; CaCl2 - 0,1; ... ... агар - 6-7; Орта 1 ... мин ... Дайын ортаны колбаларға құйып, 0,5 % көмірсуды
және индикатор ретінде 1,6 % бромтимол ... ... түс ... ... ... мл ... 0,5 атм. 20 мин ... ортасы (г/л): Глюкоза немесе сахароза - 20,0; NaNO - 2,0; ... 1,0; MgSO4 және KCl - 0,5; FeSO4 - 0,1; CaCO3 - 3,0; ... - ... суы. Орта 0,5 атм. 20 мин ... ортасы (г/л): Маннит - 20; K2HPO4 - 0,2; MgSO4 - 0,2; NaCl - ... - 0,1; CaCO3 - 5,0; ... - 15; ... суы; 0,5 атм. 20 мин
залалсыздандырылады.
Сусло-агар. 60Б сыра суслосына, 2 % агар қосу арқылы дайындалынды. ... атм. 30 мин ... ... үлгілерін тікелей егу әдісі
Мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді келесі жолмен бөліп алады:
Топырақ үлгілерін Е-8 синтетикалық ... бар ... ... Е8 ... ... ... (г/л дистелденген су): КН2РО4 -
0,7; (NH4)2HPO4 - 1,5; MgSO4 - 0,8; NaCl - 0,5; ... – 20; 1 атм. ... ... мл ... Петри табақшасының бетіне құямызда, бірден төңкеріп,
термостатқа 290С 72 тәулікке қоямыз. Осыған орай ... ... ... ... Жеке өсіп ... колониялардың тазалығын тексеру үшін арнайы
синтетикалық ортасы бар Петри табақшаларына егіп, өсіп шыққаннан ... Таза ... Е-8 және ЕПС ... отырғызып, сәйкесінше
керекті көмірсуларды қосып, жұмыс барысында пайдаланамыз.
2.2.2.Жиынтықты дақылдарды бөліп алу әдісі
500 мл ... ... 100 мл Е-8 ... ... ... ... 2 гр топырақ үлгісін енгіземіз де, 30 ... ... ... (220 ... ... ... ... орталары бар
колбаларға 2 г/л концентрацияда қосамыз. Ортаны жаңартып отырамыз, ол үшін
10 тәулік сайын 10 мл ... ... жаңа ... ... ... ... ... Ортаның түсінің өзгеруі мен лайлануы
байқалған кезде, одан ... бар ... ... Е-8 ... ... Одан таза ... тотықтырушы микроорганизмдерді бөліп
аламыз.
2.2.3. Микроорганизмдердің морфологиялық-дақылдық қасиеттерін зерттеу
Клеткалар пішіндері. Клеткалар лабораториялық «БИОЛАМ» ... ... ... ... ... ... ... көмегімен
анықталынды. Таяқшалардың ұзындығы мен ені есептелінді.
Граммен бояу. Клеткалардың боялуы маңызды ... ... ... ... ... ... ... және грамтерістерге ажыратылды.
Клетканың қозғалғыштығы. «Жаншылған ... ... ... ... Бұл әдіс ... бояу кезеңдерінен тұрады.
Спораларды бояу Ожешко әдісімен жүргізілді.
Сұйық ортада өсуі. Дақылдар ЕПС ... ... ... ортаның өзгеруімен анықталынды.
2.2.4. Микроорганизмдердің физиологиялық-биохимиялық ... ... ... %-дық ет-пептонды желатинге егу жүргізіп, дақылдауды 7-10 тәулік
бойы бөлме температурасында дақылдайды. Желатиннің ... жай ... ... ... ыдыратуын қарастыру.
Ет-пептонды қоректік ортасына 0,2 % крахмал ерітіндісін қосып, Петри
табақшаларына құйяды. Дайын ортаға ... ... 2-5 ... оған ... ерітіндісін құямыз. Соңғысы крахмалмен қосылып,
көктес түс аңғартады; продуцентті-амилазалы коллониялар ... ... ... ... егілген дақылдардың қышқыл, сілті, газ түзу деңгейін
бақылау.
Егілген дақылдарды 3 ... соң ... ... түстен сарғыш
түске айналса қышқыл бөледі. Ал көк түске ... орта ... ... ауа қабаттары пайда болса, онда ол дақылдар газ бөледі деген
сөз.
Азотсыз Эшби ... ... Эшби ... ... ... ... егілді, 7 тәуліктен кейін
микроорганизмдер өсуі немесе оның жоқ ... жай ... ... ... ... ... 8-10 мл-ден құйып, 1 атм. 30 ... және ... ... ... Аммиатың түзілуін
лакмус қағазы бояуының өзгеруімен анықтады. Аммиактың түзілуі кезінде қызыл
лакмус қағазы көк ... ... ... ... 0,5 атм. 15 ... ... МЕН ... Атырау облысының мұнаймен ластанған топырақ көздерінің микрофлорасы
Табиғатта микроорганизмдер ... ... Әр ... ... ... келетін микроорганизмдердің орындау қызметтеріне байланысты
микроорганизмдер үшін топырақ ... ету ... ... ... ... микроорганизмдер атқарады.
Әртүрлі систематикалық топтардың микроорганизмдері ... ... ... ... ... ... ... пайымдауынша мұнай қалдықтары аммонификациялаушы ... ... саны мен ... әсер ... ... және ... ... микроорганизмдердің өсуін
төмендетеді.
Көмірсутек тотықтыратын микроорганизмдер бір ғана систематикалық ... ... ... ... ... кең ... кез келген егістік, ормандық топырақтан, “белсенді тұнбадан” ... су ... ... ... ... ... мұндай
микроорганизмдер мұнай өнімдерімен ... ... көп ... ... ... ... ... мен микобактериялар көп
бөлінеді.
Әр түрлі ... ... бөлу ... ... ... орта
түрлері таңдалынып алынды. Олар: гетеротрофтылар үшін ЕПА, актиномицеттер
мен бактериялар үшін ... ... үшін ... ... мен спора
түзушілер үшін СА орталары алынды. Дақылдàу температурасы 290С термостатта
жүргізілді. Дақылдану мерзімі әр культура үшін ... ... ... ... және ЕПА-да 3 тәулік, Эшби және Чапекада 7 тәулік дақылданады.
Микроорганизмдер экологиясы ... ... С.Н. ... ... ... су экожүйелерінің анаэробты (илды тұнбалар), микроаэрофильді
және аэрофильді (су қабаты) аймақтарды зерттеудің ... ... С.Н. ... ... ... ... арнай
топтарын анықтау үшін жинақтық қоректік орталар ... кең ... ... ... бұл әдіс ... және оны тек ... бөліп алу үшін ғана емес, сонымен қатар оған экологиялық
мән береді. Сондықтан топырақ ... ... ... анықтауда маңызы зор.
Топырақ экожүйелерінің мұнаймен ластанудың салдарынан топырақтың тыныс
алуы бұзылады, оттегінің ... ... ... ... шектен
тыс көп болуы, уытты көмірсутектер мөлшері ... ... ... ... таралу тепе-теңдігі бұзылады.
Мұнайдың көп бөлігі топырақ қабатының жоғары ... (3-5 ... ... ... мұнайдың беткі қабатында жинақталуы
топырақтың механикалық ... ... ... ол өз ... ... және ылғалды ұстау қабілеттіліктерінің жоғалуына әкеледі.
Жүргізілген тәжірибелер көрсеткендей мұнай топырақ микроорганизмдеріне
кері әсер етеді, бұл ... ... ... ... айқын байқалады (1-
сурет). Микроорганизмдер әртүрлілігі гетеротрофтылар мен ... ... ... ... ... топырақтағы микроорганизмдер саны
1-суретте көрсетілгендей, гетеротрофты бактериялардың саны 19,2*104
кл/г ... ... ... 4*104 кл/г ... ... ... ... жоғары болуы, мұнай көмірсутектерінің улы әсері
нәтижесінде олардың қолайсыз жағдайларда ... түзу ... ... ... ... ... ... бациллалар мен
актиномицеттер күшті деструктивті ... ие. Олар ... ... ... алмайтын заттарды тотықтыра алады және қозғалыстағы
күрделі қосылыстары бар субстраттарда өсе бастайды.
Топырақтың мұнаймен ... ... ... маңызды
бөлігін құрайтын гетеротрофты микроорганизмдерге де ... ... ... органикалық заттардың ұлғаюынан гетеротрофтылар санының
37 % төмендегенін көрсетті.
Мұнайдың трансформациялануы ... ... ... ... ... ... өсуі мен көбеюі үшін субстрат ретінде пайдаланатын
микроорганизмдер атқаратыны белгілі. Сондықтан мұнаймен ... ... ... ... ... микроорганизмдерге ерекше
көңіл бөлінді. Зерттеу нәтижелері бойынша мұнай топырақтағы көмірсутек
тотықтыратын микрооорганизмдердің дамуына жақсы ... ... ... ... ... санының ұлғаюы, сонымен бірге
олардың белсенділігі мұнайдың тотығу процестерінің қарқындылығында анық
байқалады. ... ... ... ... жағдайының
сезімталдығын көрсетеді және олар қоршаған ортаның мұнайдан тазалануына оң
ықпал ... ... ... ... мен мицелиалды
саңырауқұлақтардың анықталмауы ... ... ... ... мұнаймен ластанудың әсерінен көптеген микроорганизмдер
топтары жойылып, белсенділігі ... ... ... ... ... мұнай деструкторлары-микроорганизмдердің активті
штамдары іріктемелі әдісімен ... ... ... ... 5 ... алынды және олар шартты түрде белгіленді. ... ... ... және ... ... өсуі ауксанографиялық әдіспен
анықталды. Олар мұнай және мұнай өнімдерінде әртүрлі өсім ... ... ... ... мұнай өнімдерінде: дизельді отында,
керосинде, бензинде, мазутта және толуолда (кесте) өсуі зерттелінді.
Кестеде көрсетілгендей, бактериялды ... ... ... өсу ... ... болды, тек KR9 штамы толуолды ... ... ... ... өнімдерінде өсуі
| ... ... ... |Толуол |Бензин |
|Дақыл ... | | | | ... |+++ |+++ |++ |++ |+++ ... |++ |+++ |+++ |+++ |++ ... |+++ |+++ |++ |+++ |+++ ... |+++ |+++ |+++ |++ |+++ ... |++ |+++ |+++ |+ |+++ ... Өсу қарқындылығы: +++ - қарқынды өсу, ++ - қалыпты өсу, + ... ... ... ... күннің негізгі проблемаларының бірі ... ... және ... өнімдерімен ластануы болып табылады. Яғни ... ... ... ... ... ... салдарынан мұнай
көмірсутектері теңіз, топырақтарға еніп ондағы биологиялық тепе-теңдікті,
топырақ микрорельефін, сонымен қатар ... ... ... ... алу ... ... процесстерді тежейді. Сол себептен,
мұнаймен ластанған аумақтарды тазалауда, биоремедиация әдісі ...... ... микроорганизмдер қатысуында ластанған
топырақтарды тазалау болып табылады.
Осындай мәселелерді шешу ... ... ... ... бірнеше ғалымдар топтары жұмыс атқаруда. Бұл
микроорганизмдер арасында кең ... ... ... ... ... ... ... тізімі
1. Владимиров А.М., Ляхин Ю.И., ... Л.Г., ... В.Г. ... ... - ... 1991. - 426 ... Алехин В.Г., Емцев В.Т., Рогозина Е.А., ... ... ... и ... рекультивация почв,
загрязненных нефтепродуктами // Биологические ресурсы ... сб. ... тр. Пед. ... – Нижневарт., 1998. -
Вып. 2. – С. 95 – 105.
3. Миронов О.Г. Нефтяное загрязнение и жизнь моря. – ... ... 1973. – 201 ... ... Т.Б., ... О.М., ... В.В. ... углеводородов
нефти дрожжами рода Candida // Микробиологический журнал. – 2003. –
Т. 61, № 4. – С. 78-83.
5. ... Н.Ю., ... И.И., ... В.С. ... ... выделенных из нефтезагрязненной почвы // Мат.
Всерос. научно-практической ... ... ... ... на ... веков». – Ярославль, 2003. – С. 117 – 119.
6. Волде М.И., Соина В.С., ... В.С. ... ... форм ... ... // ... МГУ.
Сер. 17. – 2003. - № 2. - С. 50-52.
7. Reisfeld A., Rosenberg E., Gutnick D. ... ... ... oil: Factors ... the ... in sea water by mixed
and pure cultures // Appl. ... – 1972. - Vol. 24, № 3. – ... ... Н.В. Роль ... водной растительности в бактериальном
самоочищении природных вод от ... и ... ... дис. М., ... Морозов Н.В., Петров Г.Н. Интенсификация процесса очищения
водоемов от органических загрязнений. – ... ... ... Н.В., ... Г.Н. и.др. ... ... ... нефти под влиянием водной растительности и микроорганизмов ... ... – М., ... Бирштехер Э. Нефтяная микробиология. Л. Гостоптехиздат. 1957.
12. Ворошилова А.А., Дианова Е.В. О бактериальном окислении нефти и ее
миграций в ... ...... 1950, 19, ... ... А.А., Дианова Е.В. Окисляющие нефть бактерии ... ... ... окисления нефти в
природных условиях. – ... 1952, ... ... Н.В. Нефтеокисляющие бактерии, сопутствующие высшим водным
растениям. 1974, №6.
15. Zoobell C.E. Actoin of microorganisms an hydrocarbons. – ... 1946, ... Zoobell C.E. The ... effects and fate oil ... ... 1964, ... ... С.И., Казаровец Н.М., Марголина Г.А. ... ... воды в ...... ... и ... ... М-Л., 1963.
18. Лурье Ю.Ю., Рыбникова А.И. Анализ сточных вод. М., “Химия”, 1974.
19. Морозов Н.В. Изучение процесса ... от ... в ...... СНО КГУ, ... ... 1968, ... Морозов Н.В. Видовой состав ... ... ... вод от ... загрязнений. – Докл. МОИП, зоология и
ботаника, 1974.
21. Разумов А.С. ... ... ... ... в ... ... его с
методом Коха. – Микробиология, 1932, 1, №2.
22. Романов Д.Ф. ... ... ... загрязнения рек нефтью в
Среднем Повольже за 1964-1966гг. – Труды СевНИИГиМ, 1969, №27.
23. Ludzack F., Ettinger M.B. Chemical ... ... to ... ... 1959, №14.
24. Таусон И.В. Основные положения растительной биоэнергетики. ... ... АН ... 1950. – 52 ... ... В.М. ... ... на планктонное сообщество / В
кн.: Проблемы изучения действия загрязнений на экосистемы Северных
морей. – М.: Наука, 1978. – С. 24 - ... ... Т.Н., ... Т.П. и др. Физиологическое и филогенетическое
разнообразие ... ... ... из нефтяных пластов. // Микробиология. 2000. Т.69. ... ... Soli J., Benz E.M. ... substrate utilization by marine
Hydrocarbonoclastic bacteria // Biotechnol. аnd Bioeng. - 1973. –
Vol. 15, № 2. – P. ... ... Е.И., ... И.А., Беляев С.С. Эколого-физиологические
особенности аэробных эубактерий из нефтяных ... // ... 1998. Т.68. №2. С. ... ... М.В. ... физиологии родококков разрабатываемых
нефтяных заляжей // Микробиология. 1989. Т.58. С.60-65. №1.
30. Куличевская И.С., ... Е.И., ... С.С. ... ... экстремально галотолерантными архебактериями //
Микробиология. 1991. Т.60. №5.
31. Звягинцева И.С. , Беляев С.С. Галофильные архебактерий нефтяного
месторождения ... // ... 1995. Т. 60. №5. С. ... ... Е.С., ... Ю.П., ... Е.П. Окисление гексадекана ... ... с ... ... ... // Микробиология.
1985. Т. 54. С. 381-385.
33. Нестеренко О.А., Квасников Е.И., Ногина Т.М. Нокардиоподобные и
коринеподобные ... // ... ... ... 1985. С. 1-334.
34. Определитель бактерий Берджи . Мир. 1997. С.157, 160, 173, 630-631,
643-644.
35. Jones J.G. Studies on lipids of soil ... ... ... to hydrocarbons // J.Gen. Microbiol. 1969. №1.
P. 145-152.
36. Дедюхина Э.Г., ... В.К ... ... ... Успехи современной биологии. 1973. Т. 76. Вып. 3. С. 351-362.
37. Арчегова И.Б. Восстановление земель на Крайнем Севере. ... ... 2000, 152 ... ... Т.В. Липиды сапрофитных микобактерий: автореф. … докт.
биол. наук. – М.:МГУ, 1980. – 49 с.
39. Методы ... ... / Ред. Ф. ... М.: Мир. ... ... ... и др. // ... Биохимия и микробиология.
2005. Т.74. №3. С.401-409.
41. Шаталов А.А., Новиков А.Д., ... А.С. ... ... ... облигатными нефтеокисляющими микроорганизмами
// Мат. II-го Московского международного конгресса «Биотехнология:
состояние и перспективы развития». – М., 2003. - Ч. 2. – 220 ... ... И.Б. ... экосистемы Севера. СПб:Наука. 2002,
159 с.
43. Чугунов В.А., Ермоленко З.М., Жиглецова С.К., Мартовецкая И.И. ... // ... ... и ... Т. 36. №6. ... Margesin R., Labbe D., Schiner F. // Appl. Fnd environ. ... №6. P. 4874-4879.
45. Aislabie J., Foght J. // Polar Biol. 2000. №3. P. 183-188.
46. Vasudevan N., Rajaram P., // Environ. Int. 2001. №5-6. P. ... ... S., Nicklin S. // ... ... for Health and ... Protektion / Stapletion
Amsterdam; London; New York; Oxford; Paris; Tokio. 2002. 69-100.
48. Vogel T.M. // Curr. Opinion ... 1996. P. ... Mishra S., Lal B. // Appl. Fnd environ. ... 2001. ... Pepper I.L. Gentry T.J. // Environ. Health ... Suppl.
2002. №6. P. 943-946.
51. Carberry J.B., Wilk J. // J. Environ. Sci. Health Part a ... Subst. Environ. Eng. 2001. №8. P. ... ... Н.А. ... ... в нефтезагрязненных
почвах. Уфа : Изд. БашГУ, 1994, ... Magot M., Ollivier B. ... of ... ... ... van Leeuwenhoek. 2000. P. 103-116.
54. Назина Т.Н., ... А.А. Сюэ ... ... ... ... ... ... бактерий из
нефтяного месторождения Даган // ... 2002. Т.71. №1. ... Bosert L. // Appl. Environ. ... P. ... ... Т.В. // ... науки. 1982. Т.3. С. 5-12.
57. Квасников Е.И., Липшиц В.В., ... Н.В. ... ... ... ... // ... - 1973 б. – Т. 42,
вып. 5. – С. 925-929.
58. Соловых Г.Н. Характеристика бактериопланктона реки Урала в ... ... // ... 1973. – Т. 42, вып. 2. – С. ... ... В.А., Холоденко В.П., Кобелев В.С. Разработка и ... ... ... на ... нефтеокисляющих бактерий //
Мат. III ... РФ. ... ... биотехнологии». – Пущино,
1994. – С. 56-57.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атырау облысы топырағынан бөлініп алынған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді зерттеу52 бет
Жаңа мұнайтотықтырушы микроорганизмдер композициясының дақылдау жағдайларын таңдау27 бет
"еттердің микроорганизмдермен экзогенді және эндогенді жолдармен былғануы"16 бет
"шығыс Қазақстан топырақтарына сипаттама"5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
3D studio MAX көмегімен объектілерді модельдеу21 бет
DreamWeaver, MySQL бағдарламаларының көмегімен Евросеть деректер қорының бағдарламасын құру18 бет
HTML тілі көмегімен Web-парақтарды жасау технологиялары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь