Ежелгі мемлекетер тарихы

1 Ежелгі Шығыс Елдердегі мемлекеттің пайда болуы (Египет, Вавилон, Үнді, Қытай)
2 Ежелгі Шығыс өркениетіндегі құқық (Греция, Рим)
3 Орталық және Батыс Еуропа мемлекеттері мен құқығы (Франк, Франция, Германия, Англия және Ресей)
4 Орта ғасырдағы Шығыс мемлекеттері және құқығы.
5 Буржаузиялық Еуропа мемлекеті (ХҮІІ . ХІХғғ.)
6 Америка Құрама Штаты
7 Азия мемлекеті.
8 Жаңа кезеңдегі құқық (Ағылшын, Франция, Германия).
9 Батыс Еуропа мемлекеті (Ұлыбритания, Франция).
10 Германия фашистік диктатурасы.
11 Ресей мемлекет және құқығы (1905.1917).
12 КСРО мемлекеті және құқығы
Ежелгі шығыс елдерінде мемлекет алғаш ұлы өзендер аймағында пайда болды. Себебі тұщы су, өзен жағасындағы аңдар,жабайы астық тұқымдас әр түрлі шөптердің мол болуы өзеннің теңізге құяр сағасында (атырау) адамдардың көптен шоғырлануына әсер етті.Бұл жағдай адамдардың көптеп шогырлануына әсер етті.Бұл жағдай адамдардың ахуалын жақсартып қана қойған жоқ, сонымен бірге бала туудың өсуінеде әсер етті.Адам саны көбейген сайын теріп жейтін және аулайтын аңдар белгілі бір территорияда азая бастағандықтан адамдардың бір тобы біртіндеп егіншілікке көшуге мәжбүр болды. Әдетте өзен арнасы кей жерлерде (әсіресе атырауда) бірнеше арнаға бөлініп, баяулай бастайды. Осындай табиғи каналдардың негізінде адамдар өзен суын бұруды,тоған салуды үйрене бастады.Тың жерге егін салған адамдар тобы тез байып,басқалардан ерекшелене бастағандықтан өз жерін қорғауға көбірек көніл бөліп,қамалдар мен шіркеудар салуға кіріседі Міне осылайшіркеудар мен қамалдарнегізінде кала-мемлекеттер пайда болды. Суару жүйесінің ролі басым болгандықтан Ежелгі Шығыс елдерінде осы жүйені ұйымдастырушы мемлекеттің меншігі басым еді. Шығыс елдерінде ұжымдық еңбектің басым блуына еңбек-құрал жабдықтарының мыстан және тастан жасалуы да әсер етті.
Ежелгі Шығыстағы қала-мемлекеттерде бастапқыда діни билік басым болды. Себебі егіншілікпен айналысушы халықтың табиғаи ортаға тәуелділігі ерте заманда тіпті күшті болатын. Сондықтан табиғи куштерге табыну кең етек алды. Сонымен бірге жердің тез тұздану,балшықтану процесі жаңа жерлерде каналдар салу арқылы игеруді қажет еткендіктен ұжымдық еңбекті керек етті. Ал коллективтік еңбекті ұйымдастыруда шіркеуның ролі ерекше болды. Шіркеу сонымен бірге қамал және қойма функциясын да атқарды. Сондықтан бастапқы кезде шіркеу басшысының беделі жоғары және шіркеу жері көп болса, бірте-бірте территорияларға талас күшейіп, соғыстардың жиіленуінің әсерінен әскери басшы-патша діни билікті өз қолына шоғырландырды. Патша негізгі ұйымдастырутырушыға айнала бастады. Ежелгі Шығыстағы мемлекеттің ішкі бөліктерінің өзара байланысының да діни сипаты басым болды. Каналдар салу,су бөлу, ирригациялық жүйелерді қалпына келтіру-қоғамдық істер мекемесінің пайда болуына әсер етті. Бұл мекеме патша бұйырығымен жоғарыда аталған жұмыстарды жүргізу үшін халықтарды қоғамдық еңбекке мәжүбірлеп отырған. Мысалы, Египеттегі пирамидалар, Қытайдағы Ұлы қорған осындай жолмен салынған.Қоғамдық істер мекемесі және жерге мемлекет меншігінің болуы-ежелгі Шығыстағы мемлекеттің басты ерекшеліктерінің бірі.
Адам санының өсуі өмір сүру үшін табиғи ортамен күрестің күрделенуіне алып келді. Осы мәселені шешу барысында басқару жүйесі де күрделене бастады және бірте-бірте шектен шыға бастады. Бастапқыда патша билігін мойындату үшін құдайдың баласы немесе құдай қалаған адам сияқты уағыздар айтылса, кейіннен патшаны құдай қатарына қосып қойды. Басқарудың күрделенуіне әлеуметтік топтардың арасындағы күрестің шиеленісуі де әсер етті. Мемлекетті басқаруға экономикалық жағынан ықпалды топтар-ақсүйектер, әскерибасшылар, дінбасылар,сауда адамдары араласуға мүдделі болды. Себебі олардың жағдайын жақсартуға,байлығын көбейтуге мемлекет жүргізіп отырган саясат тікелей әсер етіп отыргандыктан,олар осы баскаруға қатысуға тырысты және патшаға ықпал ету үшін өзара таласып отырды. Патшалар және олардың арасындағы ықпалды топтар бұл мәселені ушықтырмау үшін діни жолмен қиындықтан шығуға тырысты. Осы топтардың қоғамдағы ролі діни қағидалар бойынша бекітілді. Ежелгі Үндістанда әлеуметтік топтпрдың ролі дін және заң арқылы бекітілді. Қоғам төрт үлкен топқа бөлінді; дін адамдары-брахмандар,әскери басшылар-кшатрийлер, егіншілер-вайшилер және құлдар-шудралар. Осы топтардың қоғамдағы ролін бекіту үшін брахмандар құдайдың аузынан, кшатрийлер қолынан, вайшилер-санынан, ал шудралар табанынан жаралды деген аңыз пайдаланылды.
1. Аптекер Г. Американская революция 1763-1783гг. Москва, Иностранная лит. 1962
2. Бельсон Я.М. Ливанцев К.Е. История государства и право США. Ленинград, ЛГУ, 1982
3. Болховитинов Н.Н. США: проблемы и истории: Москва, Наука, 1980 г.
4. Зубок Л.И. Очерки истории США: Москва, Наука, 1956 г.
5. Карри Д. Конституция США: Алматы, Казахстан, 1994 г.
6. Конституция США: История и современность. Под.ред. Мишина А.А. Москва, Юрид.литература, 1988
7. Фостер У. Очерки политической истории Америки: Москва, Иностранная литература 1955
8. Севостьянов Г.Н. Очерки новой и новейшей истории США: Учебник: Москва, Юридическая литература, 1960 г.
9. Черняк Е.Б. Государственный строй и политические партии США: Москва, АНСССР, 1957 г.
10. Ширяев Б.А. Политическая борьба в США (1783-1801):Ленинград, ЛГУ, 1981 г.
11. Согрин В.В. Основатели США: исторические портреты: Москва, Наука, 1983 г.
12. Политические партии США в новое время: Под. ред. Сивачева Н.В.Москва, Мысль, 1981
13. США: Под.ред. Петрова Ф.М. Москва, Наука, 1982 г.
14. Уманский П.В. Американская революция XVIIIв. в буржуазной историографии США: Конец XVIII-60-е годы XX в Казань, Казанского университета, 1988 г.
        
        Практиқалық (семинарлық) сабақтардың мәліметтері
Виртуалдық, практиқалық сабақтар кестесі
|№ |Тақырыптар ... саны |
|1 ... ... Елдердегі мемлекеттің пайда болуы |1 |
| ... ... ... ... | |
|2 ... Шығыс өркениетіндегі құқық (Греция, Рим) | |
|3 ... және ... ... ... мен ... |1 |
| ... Франция, Германия, Англия және Ресей) | |
|4 ... ... ... мемлекеттері және құқығы. | |
|5 ... ... ... ...... |1 |
|6 ... ... Штаты |1 |
|7 ... ... | |
|8 ... кезеңдегі құқық (Ағылшын, Франция, Германия). |1 |
|9 ... ... ... ... Франция). |1 ... ... ... ... | ... ... ... және құқығы (1905-1917). |1 ... ... ... және құқығы |1 |
| ... |8 ... 1. ... ... ... пайда болуы.
Ежелгі шығыс елдерінде мемлекет алғаш ұлы өзендер аймағында пайда
болды. Себебі тұщы су, өзен ... ... ... ... ... шөптердің мол болуы өзеннің теңізге құяр сағасында (атырау)
адамдардың ... ... әсер ... ... ... ... әсер етті.Бұл жағдай адамдардың ахуалын жақсартып қана қойған
жоқ, сонымен ... бала ... ... әсер ... саны ... ... ... және аулайтын аңдар белгілі бір территорияда ... ... бір тобы ... ... ... ... Әдетте өзен арнасы кей жерлерде (әсіресе ... ... ... ... ... ... ... каналдардың негізінде адамдар
өзен суын бұруды,тоған салуды үйрене бастады.Тың жерге егін салған ... тез ... ... ... өз ... ... ... бөліп,қамалдар мен шіркеудар салуға ... ... мен ... ... ... болды. Суару
жүйесінің ролі басым болгандықтан Ежелгі Шығыс ... осы ... ... ... ... еді. ... ... ұжымдық
еңбектің басым блуына еңбек-құрал жабдықтарының мыстан және ... да әсер ... ... қала-мемлекеттерде бастапқыда діни билік басым болды.
Себебі егіншілікпен айналысушы халықтың табиғаи ... ... ... ... күшті болатын. Сондықтан табиғи куштерге табыну кең етек
алды. Сонымен бірге жердің тез ... ... жаңа ... салу ... игеруді қажет еткендіктен ұжымдық еңбекті керек етті.
Ал коллективтік еңбекті ... ... ролі ... ... ... бірге қамал және қойма функциясын да атқарды. Сондықтан бастапқы
кезде ... ... ... ... және шіркеу жері көп болса, бірте-
бірте территорияларға талас күшейіп, соғыстардың ... ... ... діни ... өз ... ... Патша негізгі
ұйымдастырутырушыға айнала ... ... ... ... ... өзара байланысының да діни сипаты ... ... ... ... ... жүйелерді қалпына ... ... ... ... әсер ... Бұл мекеме патша бұйырығымен жоғарыда
аталған ... ... үшін ... қоғамдық еңбекке мәжүбірлеп
отырған. Мысалы, Египеттегі пирамидалар, Қытайдағы Ұлы ... ... ... істер мекемесі және жерге мемлекет меншігінің
болуы-ежелгі Шығыстағы мемлекеттің ... ... ... ... өсуі өмір сүру үшін ... ... күрестің күрделенуіне
алып келді. Осы мәселені шешу ... ... ... де ... бастады
және бірте-бірте шектен шыға бастады. Бастапқыда патша билігін ... ... ... ... ... ... адам ... уағыздар айтылса,
кейіннен патшаны құдай қатарына қосып ... ... ... ... ... ... шиеленісуі де әсер ... ... ... жағынан ықпалды топтар-ақсүйектер,
әскерибасшылар, дінбасылар,сауда адамдары араласуға мүдделі ... ... ... жақсартуға,байлығын көбейтуге мемлекет жүргізіп отырган
саясат тікелей әсер етіп отыргандыктан,олар осы баскаруға қатысуға тырысты
және ... ... ету үшін ... ... ... Патшалар және олардың
арасындағы ықпалды топтар бұл мәселені ... үшін діни ... ... ... Осы ... ... ролі діни қағидалар
бойынша бекітілді. Ежелгі Үндістанда әлеуметтік топтпрдың ролі дін ... ... ... ... төрт үлкен топқа бөлінді; дін адамдары-
брахмандар,әскери басшылар-кшатрийлер, егіншілер-вайшилер және ... Осы ... ... ... бекіту үшін брахмандар құдайдың
аузынан, кшатрийлер қолынан, вайшилер-санынан, ал ... ... ... аңыз ... ... мемлекетке тән тағы да бір ерекшелік-барлық жерге
мемлекет ... ... ... меншігінің болуы өте ... ... және бұл ... ... қалыптасуымен тығыз байланысты.
Бірақ билік әр түрлі айсақта әр түрлі ... ... ... ... ... болды. Сондай ерекшеліктер
шығыстағы билік жүйесінен айқын көрінеді. Мемлекет билігі мен діни ... ... ... пайда болған ежелгі Шығыстағы билікті
шығыс деспотиясы деп атаймыз. «Деспотия, ... ... ... ... ... ... ұғымыны білдіреді.Бұл сөз ХV!! Ғ. аяғы ... ғ. ... өмір ... ... ... ... романындағы
адамдардың барлығы қорқынышта өмір сүргетін және заңмен қорғалмаған ... ... ... ... мемлекеттік басқаруды деспотия деп атайтын
себебі ... ... ... ... атқару және сот билігін қолына
шоғырландыруына және халықтың ... ... ... жағынан
қорғалмауына байланысты.
Ежелгі Египетте мемлекеттің пайда болуы және қезеңдерге ... ... ... ... ... ... бөлігінде, Ніл өзенінің
тар алқабында, яғни Ніл өзенінің бастауынан Жерорта теңізіне құятын атырау
сағаларының аралығында ... ... ... мемлекеттік
құрылымдардың қашан пайда болғаны туралы деректі мәліметтер жоқ. ... ... ІІІ мың ... ... ... өмір сүрген.
Египет мемлекет және құқығы тарихының кезеңдерге бөлінуі. Жоғарғы және
төменгі Египет қосылған соң Ертеректегі патшалық ... ие ... ... ... ... ... ... Екінші кезең-
Ерте немесе Ескі патшалық (шамамен б.э.д.2800-2250жж)-Египетте өркениеттің
(пирамидалардың салынуы) ... ... ... ... Ескі патшалықтан
кейін бірінші өтпелі кезең ... ... ... Осы ... ... ... ... номдар және уақ мемлекеттер болып
ыдырайды.Фараон билігі әлсіреп, елде ... және ... ... билеушілері өздерін патшадай сезініп және Египеттегі ірі
билікке таласады.
Осы кезеңнің соңында Фива қаласының билеушілері ... ... ... кезең келеді-Орта патшалық ... ... ... ... ... Египет екінші өтпелі кезеңді ... ... бұл ... ... ... тарауымен және Египет бөлігін ... ... ... ... ... ... ... Осы кезеңде
ХҮII династия фараондарының билігінде Египет бірігеді.Египет ірі империяға
айналады және ... ... Ерте ... ... және ... ұмтылады.
Осы кезеңнің соңында ... ... ... ... ... ... әскері жаулап алады, ал б.э.д.30
жылы Египет Рим империясының провинциясына айналады.
Ежелгі ... ... ... ... және ... ... Египет тұрғындары негізінен жер ... және мал ... ... ... қабатында перғаун, жрецдер, шенеуніктер және
әскери беделділер тұрды. ... ... ... ... жрецдер топтарға бөлінген. Әр топтың басында барлық ... ... жрец ... ... ең жоғарғы мемлекеттік билік ... ... ... тас ... ... ... саудалар
шоғырландырылды. Оның бұйрығымен су қойма, сарайлар және табыттар ... ... ... ... ... ... шіркеулерді
басқарды, әскерге адамдар жинады және жоғарғы сот ... ... ... бас вельможа және орталық басқарманы басқарушы
сановник (джати). Мемлекет механизмі жүйесінде көрнекі ... ... ... ... заң ... ... және сот ... өзара бөлінбеген
болды. Тутмос ІІІ кезінде үш везир үшін құрастырылған инструкцияда (текст
фиван ... ... ... ... және ... да ... визирдің өкілеттілігі мен қызмет көлемі өте кең болған.
Ежелгі Египетте визерден басқа да ... ... ... олардың
ішінде маңыздылары – мөр сақтаушы немесе бас қазынашы еді. Оны “Төменгі
Египет ... ... ” деп ... ... ... ... ... сөзі болған жоқ, өйткені салық натуралды түрде төленді.
Сонымен ... ... ... және ... ... ... ... орындауды қадағалау лауазымына ие болған ... ... ... рөлі ... ... Ежелгі Египетте іс жүргізуі дамыған
үлкен чиновниктер аппараты құрылды, ондағы көптеген ... ... ... заңсыздықтың және еріктіліктің болғаны жайында
куәландырады.
Вавилон мемлекетінің пайда болуы және дамуы. ... ... ... ... ... Алғашқы тұрғындары балық шаруашылығымен, аң
аулаумен айналысқан. Б.э.д. ІІІ мың ... Тигр мен ... ... ... қала ... пайда болған, соның бірі – Вавилон.
Демек, Месопатамиядағы ежелгі өркениеттің ... ... ... 2109 жылы кути тайпаларының жеңілуі нәтижесінде Месопатамидағы
билік толығымен Ур патшасы Ур-Намурдың ... ... Ол ІІІ Ур ... ... біріккен шумер-аккад патшалығына билігін жүргізген.
Вавилонның гүлденуі І Вавилон әулетінің алтыншы патшасы ... ... жж.) ... ... Хаммурапи ірі мемлекет қайраткері,
айлакер дипломат, ... ... және ... ... ... қасиетімен
көзге және сөзге ілінген. Оның басқару кезінде мемлекет ... жер ... ... және мал шаруашылығына, қолөнерге
негізделген, сыртқы және ішкі сауданы дамытуға ... еді. ... ... Вавилон, Ниппур, Сиппар, Ларса, Ур және т.б. ... ... ... және ... ... ... жалпы құрылымы египет қоғамына ұқсас. ... ... ... ірі жер ... мен ... молайуы нәтижесінде
мемлекеттің пайда болуы және патша ... ... ... ... ... ... ... сатып алу және жаулап ... ... жер қоры ... ... ... ... жер ... және
жеке меншік жердің көбейуіне қарамастан жер өңдеудің ирригациялық жүйесіне
негізделген қауымдық құрылымының сақталуы ... ... ... ... ... ... ... ерікті адамдардың екі
категорияға бөлінуі. Олар ... ... ... ... ... ... азамат екендігін білдірді. Басқалары-мушкенум
(“шукену”деген сөзден шығып, жоғары тұлғаға бас ию деген мағына береді).
Барлық мемлекет ... ... әр ... ... патша
тағайындаған (наместниктер) тұрды. ... ... ... ... ... наместник – солтүстікте Сиппар ... және ... ... ... ... ... ... ирригациялық қаруландыруды
және жаңа каналдарды қазуды қадағалау, осы ... ... ... ... ... кірісін жинау және патшаға жеткізуді
қадағалады, қоғамдық ... ... ... ... атқарды.
Ежелгівавилон мемлекетінде қауымдық басқару органы сақталған. Қауымдық
басқарудың органы қауымдық кеңес болды, бірақ оның ... ... ... есептелді. Қауымдық кеңесті жүргізуде бөлінбеген
қауымдық жерлерді басқару, жер және суды пайдаланудағы ... ... ... бұйрықтарының орындалуын қадағалау қарастырылды.
Қауым жеке жағдайларда оның территориясында жасалған қылмыс үшін ... ... сот ... басқа ежелгі шығыс мемлекеттері сияқты
әкімшіліктен ... ... Сот ... сонымен қатар, сот алқасына
төрелік етуші “ жергілікті әкімнің ” ... ... ... Үнді ... ... ... мәдениеті ошағының
бірі. Үнді тарихы өте көне ғасырдан бастау алады.
Б.э.д. ІІ ... аяғы мен ... ... ... ... ... ... ертедегі үнді діни-әдеби
ескерткештері ведалар жатады. Олар ән ұрандар, құрбандық пен ... ... ... жыр ... ... саналады. Ведалар үндіевропалық
тілде пайда болған(“веда” сөзі, мысалы, орыстың ... ... ... ... фактісін өзі Үндістанда үндіевропалық тайпалардың
келуімен байланыстырылады. Тілі, діні және ... ... ... ... ұқсас.Ертедегі ведаларды шығарған үнділіктер мен ирандықтардың
арғы аталары ортақ бір территорияда тұрған туысқан тайпалар болуы ... ... ... ... деп атау ... (арья-қайырымды ерте
үнді, ерте иран тайпалық бірлестіктеріндегі жоғары ру басшылары деген ... ... ... ... күшеюне байланысты, бұрын ... ... ... ... ... өзіне тайпалық басқару органын
бағындырды.
Сол кезде үлкен, күшті мемлекет – Магадха болған. ІҮ-ІІІ ғғ. ... өз қол ... ... ... ... ... бұл ... мемлекеттің ең шырқап дамыған кезеңі болған. Магадхо-Маурийлер дәуірі
ежелгіүнді мемлекеттілік ... ... ... ... ... саналады.
Маурийлер дәуірінде көптеген мемлекет институттарының негізі қаланды ... ... ... куә ... ... әртүрлі даму сатысындағы тайпалардың және халықтардың
конглораметі ... ... ... ... және ... басқару
аппаратына қарамастан, Маурийлер мемлекеті бірлігін сақтай алмады. ... Үнді ... ... ... Үнді мемлекетінің қоғамдық құрылысы. Алғашқы қауымдық құрылыстың
бөлінуіне, қоғамдық және мүліктік теңсіздікке байланысты варналар құрылды.
Варналар ... ... ... ... ... ... қоғамда жария бекітілді.
Кейін, тең құқылылар топтарға, ал тең ... ... ... ... және ... мен міндеттеріне байланысты бөліне
бастады. Некелер тек өз варналарында ғана қиылуға ... ... ... ... ... қойылды; белгілі қәсіп мұрагерлікпен бекітілді; бір
құдайға бас иеді. Сөйтіп, ... ... ... ... яғни ... (каста) айналды. Кастаға жатқызылу адамның тумысынан ... және ... ... ... және ... факторлар Үндістанда өз ерекшелігі бар әлеуметтік құрылымның
пайда болуына, нығайуына және сақталуына ... ... ... ... ... ... ... варналарға мынадай сипаттама
береді: брахмандар – абыздар тайпасы мүшелері, кшатрии - ... ...... ... шудра – құқығы жоқ қоғам
мүшелері енген. ... ... ... атқарған және құдіретті
ілімді менгергендер, қоғамда құрметті орынға ие болған. Оларды ... ... деп ... ... ... пайда болуы соғыстармен
және қоғамдық, мүліктік теңсіздіктің күшеюімен байланыстырады. Өйткені,
осының нәтижесінде ... ... емес ... ... ... ... шудра деп атаған. Қауымға келген келімсектер қауымның ... ... ... ие бола ... Олар ... ... ... қауымдық жиналыстарда қатыспайды; «екінші рет дүнииеге келу»
атты құдіретті жораны ... ... ... ... ерікті қауым
мүшелері «екінші рет туылған» (двиджати) деп ... Ал, ең ... ... бір ғана рет ... ... деп есептелген.
Ежелгі Үнді мемлекетінің мемлекеттік құрылымы. ... ... ... биліктің күшеюмен және тайпалық басқару институттарының
ролінің құлауымен ... ... ... ... - ... принципі өте қатаң түрде сақталған. Патша тірі кезінде өзінің
мұрагерін тағайындаған.
Маурийлер дәуірінде «чакраввартина» ... ...... территорияда жалғыз басқарушының билік етуі.
Маурий патшасы мемлекеттің аппаратының басшысы және заңшығарушы билігін
иемденген. Эдиктілер патша ... және ... ... Ол өзі ... ... ... тағайындаған және әкімшіліктің басшысы,
жоғарғы соттың судьясы лауазымына ие болған. Сонымен қоса, саны ... ... ... ... ... ұйымдастырылған сөз байласуларға байланысты
патшаның қүзетіне ерекше көңіл аударылған.
Патша ... ... ... әулетінен шыққан патша ... ... ие ... ... кеңесі – паришад – бұрыннан бері пайда болған,
бірақ Маурий дәуірінде ... ... ... иемденіп, маңызы арта
түсті. Ол барлық басқару жүйесіне ... ... және ... ... Паришадтан басқа сенімді адамдардан тұратын құпиялы
кеңес болған.
Паришад саяси орган ретінде – билеушінің абсолютті билігін шектейтін
және ... ... ... ... ... және ... ... дәуірінде мемлекет территориясы провинцияларға бөлінген. Төрт
басты провинцияларының ... ... ... Бұл ... ... ... қоса кіші автономияға ие ... ... ... ... үшін царевичтер өзінің басқару
территориясына арнайы инспекторларды ... ... ... ... ... ... ... облыстарға (прадештер), ... ... ... ... ... ... бірлігі- ауыл.
Джанапад басында үлкен мемлекеттік шенеуніктер - раджуктар тұрды.
Округтың ... ... ... ... ... ... сол ... қорғайтын арнайы шенеуніктер жоғары дәрежеге ие болған.
Мемлекетте жалпы империялық басқару жүйесіне ... ескі ... ... ... ... полистер сақталған.
Ежелгі Қытай мемлекетінің қалыптасуы. Ежелгі Қытай мемлекетінің тарихын
төрт кезеңге бөліп қарарстырады: 1).Шань (инь) дәуірі ... ... ... ... ... ХІ-ІІІ ғғ.) 3). Цинь дәуірі (б.э.д. 221-207
жж.). 4).Хань дәуірі (б.э.д. ... ІІІ ... ... ... ... ... билеуші кемеңгер Яо болған. Ол
қартайған кезде өзінің мұрагері етіп, Шуньді тағайындады. Оның ... су ... Одан ... ... Юю ... Ол билікті мұрагерлік жолмен
өзінің ұлы Циге берген. Кейіннен Ююдің баласы Ци Ся ... ... Осы ... ... ... мұрагерлік жолмен берілетін болған. Оның
озбырлығына қарсы шан тайпасының көсемі тан қарсы шығып Циді ... ... ... ... Кейіннен ол Инь дап атала бастайды.
Ежелгі Қытай мемлекетінің қоғамдық және мемлекеттік құрылысы. Инь
мемлекеті ... ... ... ... ... ... ван ... Ол басқа жерлерге жорықтар ұйымдастырып тұрған.
Оған бағындырылған тайпалар салық төлеп, әскерге адамдар беріп отырған және
Шан ... ... ... ... ... болған. Ван сонымен бірге елдегі
жоғарғы абыз да ... ... ... ... орталығы Аньян қаласы. Бұл кезеңнен бізге қалған
деректі мұра-киіз кітап мұражайы, хайуандардың жауырын сүйектеріне ... тас ... ... 100000 ... бар Инь ... ... ... оның ішіне 41000 жазу жариялаған дейді. Бұл жауырын мен тас
қабықтарды бал ашуға пайдаланған.
Үкіметті де, ... ... да және дала ... да ... Ван ... ... ол тағын балаларына мұрагерлікпен бере
алған, әскери қол ... ... қоса ... Оның ... ... ... ... адамдардың басын шауып тастаған.
Ванның көмекшілері болатын, олардың ... ... ... сот ... ... ... хатшылар кіретін. Қытайдың
мемлекеттік ... ... ... ... негізделген,
қызметкерлері 20 жуық рангіге бөлінген. Лауазымды тұлғаларды атқаратын
қызметтеріне ... үш ... ... ... көмектесетін әртүрлі
әкімшілік қызметтерді орындаушыларды ... ... ... деп
бірінші категорияға жатықызған. Екінші категорияға әскери ... ... ... категорияға барлық балгерлерді, көріпкелдерді және т.б.
көмекшілерді жатқызады.
Қытай қоғамында жергілікті көсемдерді чжухау деп атаған. ... ... ... ... Ван сарайына тұрақты келіп есеп беріп тұруға және
оның әмірлерін орындауға міндетті. ... ... ... ... ... асырады.
Шаньда тұрақты әскер болған жоқ, чжухоу 3000, 5000, 6000 сарбаздардан
тұратын жасақтар дайындайтын. Сарбаздар қола қару жарақтармен ... атты және жаяу ... ... ... бөлінген.
Чжоу мемлекеті (б.э.д. ХІІ-ІІІ ғғ.). Чжоу әулетінің басқарган кезі үш
кезеңге бөлінді: Батыс Чжоу кезеңі ... 1122-742 жж.), ... чжоу ... 770-403 жж.), ... ... (б.э.д. 403-221 жж.).
Чжоу мемлекетінің ... ... ... үстемдік билік
құлиеленуші аристократтардың қолында болған. Аристократтар ... ... тобы және ... ... ... қоса чжоу ... ақтаған инь аристократтары жатады:-Ван-адамдар ішіндегі ерекше
адам; - Чжухоу провинцияларды мұраланушылар ... чжоу ... - Дафу - ... ... - Ши – үлкен семья басшылары. Қалған
адамдар қарапайым халық деп саналған.
Әрбір топтағылар киімі ішетін тамағы, малдары мен құлдардың саны, ... ... ... ... ... ... олардың
қай топқа жататындығын көрсетіп отырған. Чжоу кезеңінің ... ... ал ... ... көлемімен анықталу керек» деген қағиданы
ұстанған. Жер мемлекеттің меншігінде, яғни Ван жерді ... ... қоса ірі ... дами ... Бізге жеткен деректер
бойынша жерден айыруға, жалға беруге, кепілге қалдыруға болады.
Мықты орталықтанған Цинь мемлекеттің пайда ... ... ... Ян ... ... ... Мемлекетті күшейту туралы реформалар
жөніндегі алғашқы бұйрықтарды Шан Ян б.э.д. 359 жылы ... ... жаңа ... ... – «бестік» және «ондық»
семьяларға бөлу. 2. Ата-аналарымен бір семьяда тұрып жатқан екі ер ... ... ... 3. ... ... құрметтеу мен қанды кекке
тыйым салу. 4. Егін шаруашылығы және ... ... ... 5. ... еңбегі сіңбеген мұрагерлік ақсүйектердің артықшылық
құқықтарын жою жарияланды.
Шан Ян әкімшілік реформасы бойынша, ... ... ... ... 36 ... бөлді. Облыс уездерге, уездер болыстарға, болыстар
тиндерге (ең төменгі ... ... ... Әр ... басында
азаматтық және әскери билікті жүзеге асыратын екі басқарушы отырды, оларды
Астанадан ... ... ... кез ... ... ... ... Бұл кезде мемлекеттік шенеуніктер үшін талап өте ... ... қате ... үшін ауыр ... ... Бұрынғы
аристократиялық титулдар жойылды. Біліктілер қатарына қосылу үшін байлық
пен мемлекетке ... ... ... Осы ... ... өзінің күрделігімен, ауқымдылығымен ерекшеленді. Аталмыш реформа
ерте Қытай мемлекетін біршама ... ... ... терең әлеуметтік
қайшылықтардың нәтижесінде көтерілістер шығып, мемлекеттің саяси жағдайын
өте тұрақсыздандырды. ... 209 ... ... Цинь ... әкеп ... Оның орнына билікке Хань әулеті келді. Жаңа ... ... ауыл ... көтеріліс жетекшісі Лю Бан.
Негізгі єдебиеттер:
1. Әмірбеков Ш. Мемлекет және құқықтың жалпы тарихы. Өркениет, 2000.
2. Мұхтарова А.К. ... ... және ... тарихы. Алматы,
1999.
3. Булгакова Д.А., Истаев А.Ж., ... ... ... и права.
Алматы, 1999.
4. Галанза П.Н. История ... и ... ... ... и ... ... и право) Москва,1980.
5. Батыр К.И. Всеобщая история государства и права. Москва, ... ... М.А. ... ... СПБ., ... государства и права зарубежных стран / Под ред. О.А. Жидкова и ... М., 1996. ... ... ... ... ... ... время). М., 1983.
Оппенхейм Н. Древняя Месопатамия. Портрет погибшей ... М., ... Н.Е. ... История Формитования, культовая практика. М., 1977.
Ильин Г.Ф. Основные проблемы рабства в Древней Индии // История и ... ... М., ... 2. ... ... өркениет құқығы.
Ежелгі дүниедегі құқықтың пайда болуы және дамуы. Қандай да болмасын
әлеуметтік организмге, яғни ... ... және ... ... қасиет және реттеушілік функция тән. ... ... ... немесе әлеуметтік бірлестік жойылады. Рулық қауым сатысында
ішкі ... ... ... ғана ... ... жоқ, ... бірге
ғасырлар бойы қалыптасқан әдет-ғұрыптар ... да ... ... ... ... ... өмір ... табиғи ортаға, шаруашылық
жүргізу тәсіліне және басқару ... ... ... ... ... ... су ... қорғау дәстүрі көп. Ал суы жиі
таситын аймақтарда өзенге табынып, құрбандық беріп жатады.
Адамдар ... ... ... ұшыраған сайын адамдардың өзара
қатынасы да өзгеріске ұшырап отырды. Мысалы, рулық қауымдағы адам өзінің
құқы ... көп ... ал ... ... ... ... ... мүшесі
жыл сайын жердің қайта бөлінуіне, жеке малына басқалардың ... бола ... Ал ... өзгерістердің барлығы белгілі бір ... ... ... ... алып келді. Шаруашылықтың
күрделенуіне байланысты нормалардың көбеюі ... ... ... ... және сол ... ... отыратын арнайы қызымет адамдары да
пайда болды.
Ежелгі ... ... ... ... ... ... ... қайнар көзі бастапқыда әдет-ғұрып болды. Мемлекеттің дамуы
перғауындардың заң ... ... ... ... Заңдарды
кодификациялағаны туралы мәліметтер бар, бірақ бұл жинақтар бізге дейін
жетпеген. ... ... ... ... ... мәліметтер Египет
құқығының жалпы ... бере ... ... грек ... ... үзінділері біраз мәліметтер береді, мысалы “
грек тарихшысы Диодор алғашқы жазба заңдарды I ... ... ... аты ... ... Менесу (шамамен б.э.д. 3000 ж) перғауын
құрастырған” деген. Ежелгі ... және ... ... ... заң шығару қызметімен белсенді ... ... Сол ... ... патшаға дінге қатысты заң, Бокхориске
(б.э.д.VIIIғ)-қаржы және ... ... ... ... Амасиске
(б.э.д.VIғ) жергілікті әкімшілік құзыретінің регламенті ... ... Ерте ... ... түрлі нысандағы патша актілері
белгілі болған. Олардың бірі жалпы нормативтік сипатта (заңдар), басқалары
патшаның, жеке ... ... ... ... болды.
Египетте жер мемлекет меншігі болып саналды. Египетте жер иеленудің
бірнеше түрі болды: ... ... жеке және ... Ірі ... ... ... шаруашылығы және патшалық вельможалар жатты.
Олар жерге қатысты түрлі мәмілелер жасай алды ... ... ... ... ... ... жұмыс малы, ертеректе жеке қолға түскен және
түрлі мәмілелер құралына айналған инвентарь ... ... ... ... ... ... беру сияқты
бірнеше келісім түрлерін ежелгі египет құқығы білген. Египетте жер ... ... оның ... қолға өтуінің ережесі, тәртібі жоғары
болды. Бұл ... ... үш ... ... құрастырды: бірінші, шарт
заты және төлемді жүзеге асыруы ... ... мен ... ... бір
шешімге келуі, екінші акт, діни сипатта, яғни ... ... ... ... ... ... ... акт сатып алушыны иелігіне енгізу, бұл жер
жеке меншік құқыққа өткендігін көрсетті. ... өте ... акт ... және ... ... Неке ... мен ... келісім
негізінде жүзеге асты. Бұл келісім әйелінің әкелген төсек орыны мен ... де ... ... ... бұл ... ... жеке ... қалдырылып және отбасының барлық мүлкін әйеліне аударуға болатын.
Египетте көптеген ... ... ... ... бұл ... орны ... көрініс тапқан. Уақыт өте күйеуінің құқығының
нығаюып, ер адам отағасықұқыққа ие болып, әйел адам ... ... ... ... ... ... екі ... келісімімен ажырасу жүзеге
асырылатын.
Египет құқығы бойынша ... заң және ... ... ... бойынша мұрагер ұл да, қыз да бола алады. Ал, ... ... ... ... құқық және процесс. Египет ... ... ... ... ... ... кең болды. Ең ауыр қылмыстардың қатарына
мемлекет және қоғамдық құрылысқа қауіп төндіретін ... ... ... ... ... жасау, мемлекеттік құпияны жария ету сияқты
әрекеттерді жатқызған). Бұндай жағдайларда тікелей кінәлімен қоса отбасы
мүшелері де ... ... Діни ... ... өте ауыр жазаланған
(қасиетті жануарларды өлтіру: мысық,үкі ).
Азаптау әдістері кеңінен қолданылған. Іс жүргізу ... ... ... ... ... ... ... жазылған заң
жинақтарының бірі Вавилон патшасы Хаммурапидің заңдары.
Ежелгі Вавилон құқығының ... ... ... заңы ... ғ). ... заңы ... бір ... ешбір салаға жатпай жазылған.
Бірақ осы заңның ішкі логикасын айқын ... ... Заң ... базальт
стильде жазылған. Жоғарғы жағында Шамаш құдайдың суреті ... ... ... ... ... ... мойын ұсынып тұрған Хаммурапиға беріп
жатқаны. Бұл ... ... ... ... ... ... бөлінбеген, бірақ француз ғалымы В.Шейл тұнғыш рет заңды 282 бапқа
бөліп қарастырады. Заң жинағы ерекше ... заң ... ... ... ... ... ережелер; 6-126 баптар
мүліктік қатынастарға; 127-195 отбасылық –мұрагерлікке; 196-214 баптар жеке
тұлғаны қорғауға; 215-282 жалға беру ... және тағы ... ... Заң ... бөлінбегенін айтып кеттік, сондықтан ескерткішті
кодекс сияқты жинақ деп ... ... ... таптық мәні мүліктік қатынастарды реттейтін
және жеке меншікті бекітетін заң баптарында айқын ... ... ... ... да ... ... ... және т.б) сияқты меншік
объектісі болып табылды.
Ежелгі Вавилонның ... ... ... ... ... қарастырған кезде, қоғамды құлиеленушілік те, феодалдық те деп
қарастырмаған жөн, аталмыш қоғамның көп ... ... ... ... маркстік 5 формация түрінің ...... ... сай ... қатар, Хаммурапи заңында еріктілер арасындағы теңсіздікті
көрсетеді: авилум («адам», «адамның ұрпағы») мен мушкенум (патшаға ... ... ... ... ... ... Мушкенум –өз қызметі
үшін патша жерінен жер бөлігіне ие ... ... ... ... ... қабілетті және әрекет қабілетті «жеке тұлға» деп айту ... ... ... ... ... ... және ... отбасыға жататынмен анықталады.
Әскери адамның құқықтық ... ... ... ... ... ... яғни ... әскердің өз мүлкін, әйелі мен
баланың ... алуы ... ... ... заңдарында сол кезде маңызды рөл атқарған жер
қатынастарын реттейтін бірқатар ... ... ... ... ... үштен
бір бөлігін төледі. Жалға беру қысқа мерзімді болды (бір немесе екі ... тек қана жер, ... ... сонымен қатар Хаммурапи заңдарында
көрсетілгендей бөлмелер, үй жануарлары, құлдарды жалға берілді.
Неке және ... ... ... заңдарының маңызды бөлігі
(шамамен 70) неке-отбасы қатынастарын реттейді. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... түсетін маңызды
әлеуметтік ұяшық (144-147 баптар). Күйеу жігіт некелесу кезінде қыздың
әкесіне жұмысшы ... ... үшін ... бір ... ... ... (176-184 баптар). Егер қыздың әкесі оны күйеуге бермесе, ... ... екі есе етіп ... ... ... ... ... орын және
жасауын берген, оның ерекше құқықтық ережесі бар, бірақ бұл мүлікті күйеу
жігіт билеп ... және ... ... заңында қылмыс пен жаза ұғымына,
анықтамасына және ... үшін ... ... ... ... ... ... жасамағанын байқаймыз. Бұндай нормалар аталмыш
ескерткіште толық көлемде және жүйелі түрде берілмеген.
Заңда патша, діни, абыз билігіне және ... ... ... ... ... ... ... баптар жоқ. Өйткені ондай
қылмыскерлерді патша өкіметіне ұстап беру міндетті болған сияқты.
Хаммурапи заңы ... ... көз, ... тіс» яғни, кінә үшін оған тең
жаза тарту керек) принципіне негізделген ... ... ... бұл ... ... дамуына байланысты кей кезде жұмсарып отырғанын
заңның белгілі баптарынан байкауға болады.
Жинақтың мазмұнына көңіл аудара отырып, қылмыс ... үш ... ... жеке тұлғаға қарсы бағытталған, мүлікке қарсы бағытталған
және отбасына қарсы бағытталған.
Үнді құқығына жалпы сипаттама. ... Үнді ... ... көз ... – Ману ... (б.э.д. ІІ ғ. – б.э. ІІ ғ.) және Каутилья
Артхашастралары (б.э.д. І ғ. – б.э. І ғ.) ... ... ... ... ... ... ... жеке нормалар жиынтығы ретінде
танылмады. Үнділердің күнделікті өмірі өзіндік ... ... ... ... ... бекітілген ережелерге бағынды. Берілген
нормалары ашық бейнеленген діни ... ие ... ... ... ... нормалар (дхарма) – ... ... Ең ... ... Ману Заңы ... – миф ... болып табылады. Бұл заңның жазылғанын нақты уақыты белгісіз. Бірақ,
б.э.д. ІІғ. және б.э. ІІғ. ... деп ... Заңы 2685 ... ... Құқықтық мазмұн негізінен ҮІІІ және ІХ
бөлімдерде көрсетілген. Ману Заңының ең маңыздысы – варналық ... Бұл ... діни ілім ... әр варнаның пайда болу туралы;
варнаның әскери-кәсіптік мінездемесі көрсетіледі; әр варнаның тағайындалуы
туралы; жоғарғы ... ... ... ... негізгі жеке меншіктің түрін жер деп таниды. Мемлекеттің жер қорын
патшаның, қауымның, жеке адамның жерлері ... ... ... жері
патшаның жеке меншігінде болған жоқ. ... ... жеке ... ... емес, мемлекет мүддесін қорғаушы ретінде салық алып отырған. Ману
Заңы бойынша, егер патша ... ... ... ... онда ... барады дейді.
Міндеттемелер. Ману заңында көрсетілген сотта қарастыратын істердің 18
жуығы міндеттемеге, жалға беруге, ... ... және ... ... мен Ману заңы ... міндеттемені орындалуына
тиімді тәсіл ретінде – ... ... ... ІІІ ... ... 11, 12 ... ... Үндістанда жерді жалға (аренда) беру шарты белгілі болған,
Қауымдық меншік мүліктік дифференциация ұшырағаннан ... ... шарт ... жайған. Кедейленген жериеленушілер өз жерлерін жалға беруге мәжбүр
болған.
Ману Заңында ... алу ... да ... ... Ману Заңында
сыйға беру шарты қарастырылған.
Шарттың кейбір түрлерін реттеу үшін заң ... ... ... Ману ... ... залалдан туындайтын міндеттемелер туралы
айтылған.
Неке және отбасы құқығы. Ежелгі Үндістан қоғамына патриархалды отбасы
тән. Күйеуі-отагасы. Әйел күйеуіне және ... ... ... ... ... шарт ... яғни ... өзіне әйелді сатып алады және оның
жеке меншігі болып ... ... ... ... билігінде болған. 299 бапқа сәйкес
«бұзақы қылық жасаған ... ... ... ... және туған інісін
арқанмен және бамбук шыбыкпен ұруға құқығы ... заңы ... ... сай ерлі-зайыптылар арасында «өлер өлгенге
дейін толық сенімділік» болады деп ... ... ... ... ... ... және ажырасуына рұхсат береді.
Барлық мүлік олардың ортақ игілігі, ... ... ... ... қайтыс болған жағдайда мүлік ұлдар арасында ... ... кіші ... ... ... ... үлкен ұлы ие болған. Қыздар
мұрагерлікке ие бола алмайды, бірақ ... ¼ ... ... ... ... пен ... Ежелгі Үнді құқығында, сол тәрізді Хаммурапи заңында
қылмыстық-құқықтық нормалар жалпы құқықтық тыйымдардан жеке ... ... ... түсінігі сол уақытқа байланысты өте жоғары танылған,
жаза түрі ... ... ... байланысты тағайындалған. Бірақ қылмыс
түсінігі ... ... Ману ... да, ... да деликт пен ... ... ... шегі
анықталмаған. Заңда кінәнің нысандары (қасақана және абайсыздық), қылмыстың
қайталануы, қылмысқа қатысушылық, жәбірленушінің және ... ... ... ... ... ... Қытай құқығына жалпы сипаттама. Ежелгі Қытай заңнамаларының түп
нұсқалары бізге жетпеген. ... ... ... ... ... және ... жинағы Шань мемлекеті кезінде пайда ... ... заң ... б.э.д. ҮІ-ІІІ ғасырларда, яғни саяси аренада
патриархалдық дәстүрге және тарихи әдет-ғұрыпқа тірек ... ... ... ... ... ... уағыздаушы легист мектебінің
арасында қарама-қайшылық туындаған кезде жылдам дами бастаған.
Б.э.д. Ү-ІІ ... ... ... атты ... ... ... Вэй Ли Куй ... 427-387жж.) . Бұл ... сол ... ... және ... іс ... ... ... құқығы. Инь мемлекет дәуірінен ... ... ... ... ... ... және т.б. заттарға деген жеке меншік құқығы
бекітілген. Бірақ жерге деген мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... және тауарлық өндірістің
дамуына кері ... ... және неке ... Инь ... ... ... матриархаттың
элементтері барын байқауға болады, яғни қандас туыстардың арасында ... ... ... Ал, Чжоу ... ... ... ... әйелі
мен балаларына басшылық жүргізген, яғни толық ... ... ... ... ... ... тұған ұл ғана ие болады.
Ұлы болмаса еркектің тұған-туыстары ... ие ... пен ... ... қытай құқығы бойынша қылмыс ұғымы мен қылмыстың
түрлері және жаза тағайындалу өте ерекше сомдалған. ... ... ... ... ... ... ... қатарына ұлы
патшаға тіл тигізу,үкіметке бағынбау және т.б. ... бес ... ... ... салу, мұрнын кесу, аяғын кесу, әтектеу және
өлім жазасы.
Негізгі єдебиеттер:
1. Әмірбеков Ш. Мемлекет және ... ... ... ... ... ... А.К. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. Алматы, 1999.
3. Булгакова Д.А., ... А.Ж., ... ... ... и ... ... Галанза П.Н. История государства и ... ... ... и ... государства и право) Москва,1980.
5. Батыр К.И. Всеобщая история государства и права. ... ... ... ... тізімі
1. Антология мировой правовой мысли. В 5 т. Т.1. ... мир и ... /Отв. Ред. Л.Р. ... М,. ... Законы Вавилона, Ассирии и хеттского царства /Предисл., пер. и коммент.
под ред. И.М. Дьяконова //Вестник древней истории 1952. № ... ... по ... государства и права зарубежных стран. В2. / Отв.
Ред. Н.А.Крашенникова. Т.1.Древный мир и ... века / ... О.Л. ... ... М., ... ... ... государства и права зарубежных стран / Под ред. О.А. Жидкова и Н.А.
Крашенниковой. М., 1996. Ч.1.
Крашенникова Н.А. История ... ... М., ... Н. ... ... Портрет погибшей цивилизации. М., 1990.
Якобсон В.А. Возникновение писанного права в Древней Месопатамии // ... ... 1984. № ... В.А. ... и ... по законам Хаммурапи // ... Вып. 26. М., ... А.А. ... о ... в ... Каутильи // Вестник древней
истории. 1976. №4.
Вигасин А.А. Юридическая тематика в композиции дхармашастр // ... ... ... М., ... Н.Е. Индуизм. История Формитования, культовая практика. М., ... Н.А. ... ... ... и ... М., ... А.А. ... индийской касты. М., 1983.
Самозванцев А.М. Правовой текст дхармашастры. М., ... А.М. ... ... в Древней Индии. М., 1978.
Таќырып 3. Антикалық әлемдегі мемлекет және құқық.
Антикалық қоғамдағы мемлекеттің қалыптасуы Мың ... ... ... ... ... болған Жерорта теңізі жағалауларындағы
территорияларда мемлекетке ұйымдасу процесі жүрді. ... ... ... ... Крит ... ... Азиядағы мемлекеттердің товарын
Жерорта теңізі аймағына ... ... ... ... және ... б.э.д. 2-ші мың ... ... ... мемлекеттің қалыптасу кезеңінде болды.
Египеттің тікелей ықпалында болған Крит аралы күшейген кезінде Греция
территориясына ықпал етіп біраз ... ... ... Крит ... ... ... шегуі Жерорта теңізі ... ... жаңа ... ... әсер ... ... солтүстіктен
келген дорий тайпаларының шабуылы Греция жеріндегі біршама дами бастаған
мәдениетке кері әсер етті. Шапқыншылықтың ... ... бір ... ... ... ... ... мәжүбір болды. Халық санының
азаюы, пайдалы жер көлемінің жеткілікті болуы, сырттан әсер ете ... ... ... жүргізудің ерекшеліктеріантикалық азаматтық
қауымның пайда болуына әсер етті. ... ... ... ... ... ... азаматтық қауым сатысында болды. ... ... ... ... ... ... ... құбылыс. Антикалық
кезеңдегі азаматтық қауымдардың пайда болуында ерікті бірігу-синойкизмнің
ролі ерекше болды. Аристотель полистің қалыптасу жолын былай деп ... ... ... ... немесе
полис.
Азаматтық қауым немесе полис – ... жері бар ... ... ... қауымдардың бейбіт бірігуі. Ежелгі Шыцғыстағы қауым
мүшесінің құқығы шаруашылық жүргізуде ... ... яғни ... ... ... ... ... көптігіне жэне діни дүние танымға
(мысалы Индиядағы варналар)байланысты шектелген болса, ал көне Грециядағы
қауым мүшесі қауым ... бар ... ... ... ... ... кеңеюіне шаруашылықты дербес жүргізуі әсер етті. Ал шаруашылықты
дербес жүргізуге ... ... ... ... мен осы ... ... дақылы ретінде өсірілетін өсімдік түрлері әсер етті. Греция мен
Италиядағы табиғат жағдайы егіншіліктен гөрі ... мен ... ... ... ... ... ... жер үлесінде дербес
жұмыс істеуіне жағдай жасады. Ал бұл өз ... ... ... мүшесінің
экономикалық дербестігіне, ал экономикалық дербестік саяси дербестіктің,
еркіндіктің ... ... ... қала ... қалыптасуына мына жағдайлар әсер етті ;
1. Жерорта теңізі аймағының Греция ... ... ... ... Крит ... ... ыдырауы және дорий тайпаларының
шапқыншылығынан халық саны азайды.
2. ... ... ... ... азаматтық қауым шеңберінде ... ... ... ... Грецияның табиғи орналасқан ... ... ... ... ағашын өсіру егіншілікте
үлкен роль атқарды.
3. Грек қала-мемлекеттерінің қалыптасу кезеңінде оның дамуына ... ... ... факторлар, яғни көрші ірі мемлекеттердің барлығы дерлік
дағдарысты бастан кешіріп жатты.
4. Тарихи ... ... ... ... адам ... жэне экономикалық қатынастардың дамуына байланысты ... ... ... ... номдардың төменгі және
жоғары Египет мемлекеттеріне,сонан соң ... ... ... сатыларын бастан кешіруге тиіс болатын.
Алайда гректердің дүниетанымына және ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қалды. Оған
мынандай себептер әсер ... Адам ... ... және жер ... ... болуы грек қала-
мемлекеттерінің үстемдік үшін күресіне алып ... тиіс ... ... ... ... кейінге шегеруге және осы процесті бәсеңдетуге әсер
еткен б.э.д. ҮІІІ-ҮІ ғасырлардағы ... ... ... Теңізде
жүзу жақсы дамыған грек қала-мемлекеттері әлеуметтік күресті бәсеңдету үшін
адамдардың бір бөлегін сыртқа, жаңа ... ... ... ... ... ... және ... теңізінің басқа аймақтарында грек
колониялары пайда болды.
2. Грек дүниесі адам санының ... ... ... Әлеуметтік күрестің қоғамның ыдырап кетуіне алып келетінін түсінген
грек дүниесінің қайраткерлері реформалар жүргізе бастады. Спартадағы Ликург
реформасы, Афинадағы, ... және ... ... ... мақсаты
әлеуметтік күресті бәсеңдету болатын.
Қала мемлекттердегі ерікті азаматтардың экономикалық жэне ... ... ... грек ... дамудың жаңа моделін жасады.
Грек философиясы мен ғылымы адамзаттың дүние танымын жаңа сатыға ... Қала – ... ... ... ... ... қарамастан тарихи
даму заңдылығы оны мемлекет және орталықтанған мемлекет ... Бұл ... ... ... ... парсы соғыстары
болды. Жас қала- мемлекттерден тұрған грек дүниесі алып Парсы ... не өмір үшін ... ... Спарта және Афины бастаған грек қала –
мемлекеттері ерен ... ... өз ... аман ... ... дейін ақ Спарта бастаған егіншілікпен айналысушы полистер одағы
және Афины бастаған қол өнер ... ... ... ... ... ... екі одақта нығайып шықты. Енді грек дүниесіне үстемдік
үшін екі ірі одақ арасындағы ... ... ... ол ... ... ... бір ... бағынған мемлекет құру толық аяқталмай қалды.
Себебі екі одақтың соғыстан қалжырап ... ... ... «Көп ... Басы ... грек ... Макидон патшалығының қол астына түсті.
Азамат тарихының дамуына өзіндік үлес қосқан елдің бірі-Рим мемлекеті.
Рим Италия территориясындағы ... қала ... алып ... ... ... құрылым. Грек қала мемлекеттерінің тарихынан
олардың даму сатыларын әр ... даму ... ... ... ... ... оның билік формаларының мемлекеттік
құрлысына, құқықтық жүйесіне әсерін түсінуге тырысайық.
Рим республикасының ... ... ұзақ ... ... үш ... ... Рим ... кезең - б.з.д. 754 – 810 ж.ж.
2. Рим республикалық кезеңі б.з.д. 510 – б.з. 27 ... Рим ... ... ... ... ... (б.з. 27 – 14 ... (284 – 395 ж.ж)
Рим мемлекеті алты төбедегі қоныстардың бейбіт ... ... ... ... ... ... ... саяси билік патшаның
қолында болды. Патша әскери және діни билікті қолына ... ... ... ... үшін ... ... ... болды.
Рим патшаларының бірі –сергии туллии коғамдағы мүліктік жіктелістің
күшейгендігін байқағандықтан мүліктік цензді енгізіп, Рим ... ... ... бұл ... ... ... ара салмағының өзгеруіне әсер
етті. Римнің жетінші патшасы өр көкірек Тарквиниидің жеке ... ... мен ... ... ... ... билігінің құлауына алып келді. Бастапқыда Римде халық жиналыстары
трибуттық – рулық жиналыстар болса, кейіннен ... ... ... ... ... болды. Центуриаттық жиналыстарда
жоғарғы мемлекеттік қызметтерге сайланатын және маңызды саяси - құқықтық
мәселелер ... ... ... заң күшіне ие болды. Бірақ
халық ... ... ... алдын ала ... ... ... ... билігін құлатуға қатысқан ақсүйектердің екі ірі тобының билік
үшін ... ... ушін жыл ... ... ... ... Республикалық билеу формасы, яғни басқарудың барлық ... ... ... ... ... ... және нығайуына ақсүйектер мен
құқығы жағынан шектелген әлеуметтік топ – плебейлердің арасындағы курес те
әсер етті. Осы ... ... XІІ ... ... қабылданды. XІІ
таблица заңдарында плебейлер құқы шектелген топ ретінде көрінсе бірте-
бірте елдегі қиын ... ... ... ... ... саяси
жэне экономикалық құқықтар алды. Плебейлер біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... трибундары деп
атады. Бастапқыда екі халық трибуны болса,кейіннен олардың саны ... ... ... ... ... ... шақыру құқына қол
жеткізді және ... бұл ... ... заң ... ие болды.
Әлеуметтік топтардың арасындағы шиеленістің дұрыс ... ... ... тиімділігін арыттырғандықтан жэне де азаматтардың
соғысқа деген ынтасын ... ... ... жер беру ... ... Рим ... ... көрші территоряларды басып ала бастады.
Римнің мемлекеттік құрылысының басқаруға тиімділігі оның алып державаға
айналуына әсер еткен фатордың бірі.
Сондықтан да Римнің мемлекеттік құрылысына ... ... ... ең ... ... ... халық жиналыстары мен
сенат болды.
Халық жиналыстарының үш түрі болды:
1. Куриаттық халық жиналыстары – Римдегі ең көне ... ... және ... ... ... ... болды.
Римде 30 курия болды.
2. Трибуттық жиналыстар-территориялық жиналыс,яғни трип ... ... ... Бұл жиналыста консулдар мен ... ... ... ... ... жиналыс- әскери-саяси бөлімдер бойынша,яғни ... ... ... ... ... жиналыс болды және саяси
жағынан ең маңызды орган болды. Центуриаттық жиналысты консул шақыра ... және бұл ... ... ең ... ... адамдары-консулдар
мен преторлар сайланды.
Центурияттық және трибуттық жиналыстардың шешімдері заң ... ... ... - Рим республикасындағы ең ... ... ... ру ... ... ... пайда болды
және құрамында 300 рудың өкілі болды.Кеіннен,б.э.д. 1 ғ. ... ... мүше ... Сенат құрамына бұрын жоғарғы мемлекеттік қызымет ... ... Әр бес ... ... тізімін арнайы магистраттар-
цензорлар ... ... ... ... ... ... мен заң ... каралып ,халык жиналысына бекітуге ... ... ... ... деп ... ... ретінде маңызы болғанымен ресми түрде заң күші
болмады.
Рим республикасында басқару ... ... ... қызметкерлер
жүргізеді. Оларды магистраттар деп атады. Мемлекеттік ... екі ... ... жэне ... ... мына ... кіреді:
1. Консулдар. Патша қуылғаннан кейін патшаның функциясын атқару ... ... ... ... Олар бір ... халық жиналысында
сайланып отырды.Б.ә.д 367 ж. консулдар тек ... ... ... бастап консулдардың бірі плебейлерден сайлана бастады. Консулдың
билігін көрсету үшін ... ... ... ... ... - Рим ... ... 434 жылдан бастап сайлана
бастаған магистраттардың бірі.Әр бес ... 1,5 ... ... ... ... ... жүргізуге,сенаторлардың тізімін қайта
қарауға жэне салықтың ... ... ... ... ... ... ... және азаматтардың ... ... ... ... отырған.
3. Преторлар - жоғарғы магистраттардың бірі,сот ісін ... ... ж. ... 267 ... ... сайлана бастады. Бірі-қалалық претор деп аталады,ал екіншісі
прегриндік претор деп аталады. ... ... ... ... сот
ісін жүргізді,ал прегриндік претор Рим азаматы емес ... ... ... сот ісін ... Сот ... ... ... әскер
басшылары болып тағайындалды және провинцияларды басқарды. ... 6 ... ... ... жүріп отырды.
5. Эдилдер. Рим қаласын көріктендіруге,қоғамдық мейрамдарды өткізуге,
қаланы азық-түлікпен қамтамасыз ... ... ... ... қызыметкер болды.
6. Халық трибундары – тек плебейлерден сайланатын Рим магистраттары.
Халық трибундары ... ... ... қызымет ретінде пайда
болды және олардың вето құқы болды. ... ... ... шақыруға,комицияларға заң жобаларын ... ... ... қарсы шығу құқы болды. Халық трибуны
қызыметі қасиетті саналды және оған қарсы жасалған ... діни ... ... ... ... бір ерекшелігі - әрбір Рим ... ... ... өсті және ... қарай сайланды. Мысалы,
консулдық қызыметке жасы 42 ... және ең ... ... ... азаматтар ғана сайланған. Рим мемлекеттік қызыметінің тағы бір
ерекшелігі – ... ... ... ... ... екі
консул,халық трибундары қызыметі және тағы да басқа қызыметтерді бірнеше
адамдар ... ... ... ... ... мәселелер
келісіліп шешілді және бірін-бірі тежеп отырды. Рим ... ... ... осылай ұйымдастырылуы мемлекетті басқару ісін
жеңілдетті және Рим азаматтарының мемлекетті ... ... әсер ... ... ... ... ... елдерінде құқық жүйелері қазіргідей қылмыстық,
азаматтық және поцесуалдық құқық деп ... ... жоқ. ... және ... қатынастардың тым күрделенбеуі тым
күрделенбеуі , деспоттық ... адам құқы ... күн ... ... ... енді ... ... құқығы дамыған ел Рим болды. Рим құқығының
дамуына тауар-ақша қатынастары әсер ... Рим ... ... ... ... институттарды ғана емес, сонымен бірге қылмыстық-құқықтық
нормалардың жеке құқықтық ... ... ... ... ... бөлшектегенін көреміз. Бұның өзі азаматтардың
арасындағы экономикалық қатынастардың ... ... ... ... отыр. Осындай күрделі құқықтық жүйені Ежелгі Шығыс елдері білген
жоқ. Сондықтан да ... ... Рим ... ... танысқанда
ежелгі шығыс елдерінің заңдарымен салыстыра қарағаны жөн.
Афина құқығына жалпы сипаттама. Ежелгі Афина құқығының қайнар көзі ... ... 621 жылы ру ... мен ... ... ... әдет-ғұрып жазбаларының жинағы Драконт заңы (nomoi) ... ... ... ... Грек ... үш ... топтан
құрылды: құлдар, азаматтар, билік иегерлері. Құлдардың қайнар көзі - соғыс,
пираттық және құл ... ... ... мен ... ... ... 2).Фракия және скиф ақсүйектерінің өз қандастарын ... ... ... ... ... емес обьектісі болып табылған. Яғни құлдар
жанды ... ... ... ... ... ... ... жеке
кішігірім шеберхана ашып беретін. Бұл жағдайда құл кейбір заңды мәмілелерді
жасайтын болғандықтан, белгілі бір құқыққабілеттілікке ие болған.
Құлдарды ... ... ... ... бар. ... ... ие бола алмайды тек «бөтендер» деген санатқа қосылады.
Еркіндікке босатылған құлдар бұрынғы қожайынына, яғни патронына ... және оның ... қана ... ... өлер өлгенше оған қызмет
атқарады. Олар өлгенде ұрпағы, яғни балалары болмаса оның мүлкі ... ... ... Ү ... Афин азаматтары арасында жеке меншіктің
саны көбейген. Афинда меншік мемлекет тарапынан берген игілік көзі ретінде
есептелген. Ірі жер ... ... ... салық (литургии) төлеп
отырған.
Афин құқығында бөтеннің мүлкіне деген құқық болған.
Жер иеленуші өз жерін 20 ... ... ... су ... таба ... ... күнінде екі рет белгілі мөлшерде су ала алады.
Афин құқығында шарттардың келесі түрлері ... ... ... тапсырма, жеке жалдамалық және т.б. Деликтіден туындайтын
міндеттемелер болған.
Неке және отбасылық ... ... ... әйел адамдары бала күнінде
әкесінің билігінде, тұрмыс құрған соң ... ... ... ... жоқ деп саналған. Неке құру кезінде қыздың келісімі
есептелінбеген, яғни ата-анасының қабылдаған шешімі заңзы ... ... ... орын ... егер ... жағдайда өзімен бірге
қайтарылатын.немесе өліп ... ... ... ... ... ... ... Әйелі бедеу болса және екеуінің бірі біреуінің көзіне
шөп салса, ажыраса алады.
Қайтыс болған адамның ... оның ... және ... туыстарына
қалдырылған. Ереже бойынша әйелін мұрагерлер тізімінен алып тастаған.
XII таблица заңдары Рим құқығының негізгі қайнар көзі болды. ... ... Р. ... : «тек ... ... ғана ... жоқ прецеденті
бар заң жүйесін құрған» деп айтқан. ... ... ... бұл ... ... түп ... ... қабылдаған.
Олар 12 таблицаға созылып, қаланың басты алаңы – Форумда қойылған еді,
сол себепті оларды XII таблица заңдары деп ... Бұл ... ... ... ... болды.
Қылмыстық құқық. XII таблица. Заңдар таблицасында қылмыстық жазаланатын
әрекеттердің шағын ғана тізімі берілген. Ең алдымен қылмыстық әрекет ... және ... ... ... ... ... ... табылады.
Жоғарыда айтылғандай көптеген ... ... ... ... ... деликт ретінде қарастырылған.
Негізгі єдебиеттер:
1. Мұхтарова А.К. Шетелдердің мемлекет және ... ... ... ... ... Д.А., Истаев А.Ж., Всеобщая история ... и ... ... Галанза П.Н. История ... и ... ... ... и ... государства и право) Москва,1980.
4. Батыр К.И. Всеобщая история ... и ... ... ... єдебиеттер:
Кайнар көздер тізімі
1. Законы ХІІ таблиц / Текст, пер., ... Ст. Л. ... Отв. ред. ... ... М., ... ... по истории государства и права зарубежных стран. В 2. / ... ... Т.1. ... мир и ... века / ... ... Е.Н. ... М., 2003.
Қосымша әдебиеттер тізімі
1. Античная Греция: проблемы развития полиса. –М., 1983.
2. Винничук Л. Люди,нравы и ... ... ... и Рима // Пер. с ... ... Л.С. ... генезиса китайского государства (формирование
основ социальной структуры и ... ... ... и ... в Античном мире: проблеы исорического ... ... Б.С. ... ... ... и ... - ... Кечекьян С.Т. Государство и право Древней Греции.-М.,1963.
7. Корецкий В.И. Лекции по истории государства и права.-М.,1947.
8. ... М. ... ... в Риме до ХІІ ... // ... истории. 1955. №. С. 142-146.
9. Бартошек М. Римское право. Понятие, ... ... М., ... ... Ю.М. Государство и право Древнего Рима.-М.,1969.
11. Галанза П.Н. Государство и право Древнего Рима. -М., МГУ.1963.
12. ... Р. К ... ... и ... дифференциации в
древнейшем Риме // Вестник древней истории. 1959. №41. С. ... ... Д.В. ... архаическое наследственное право. М., 1993.
14. Кофанов Л.Л. Владение и ... в ... ХІІ ... // ... Luz ... 2000. №6. С. ... ... Л.Л. Обьязательственное право в архаичес ком Риме (ҮІ – ІҮ вв.
До н.э.). М., 1994.
16. Кофанов Л.Л. Характер коллегий и ... ... ... erctum non citum в ... ХІІ ... // ... и
медиевистика: Сб. Науч. Трудов. Вып. 2. Ярославль, 2000. С. 14-25.
17. Нечай Ф.М. Образование ... ... ... И.А. ... ... ... СПб., ... Римское частное право / под ред. И. Б. Новицкого, И. С. Перетерского.
М., 1995. Античная ... ... ... ... –М., ... ... В. А. ... частное право (проблемы истории и теории). М.,
1995.
Таќырып 4. Орталық және Батыс ... ... және ... Рим ... құлағаннан кейін аласапыран заманда оның
үйіндісінде бірнеше варварлық корольдіктер пайда болды және ... ... ... ... Бұл ... өз ... ... ішіндегі
күреске әсер етті. Соғысушы корольдер қарсы жақтың ірі тайпа басшыларын
өз ... ... үшін ... уәде бере бастайды. Кей кездерде ірі ... ... ... өздері қоныстанған жерімен бірге көрші корольдікке
өтіп кетіп отырған.
Басып алынған территорияларда ... ... ... ... ... бөлшектеніп кетпес үшін ... ... үшін ... ... бере ... жер ... бағынышты етіп ұстауға тырысты. Міне осылай ру ... ... ... ... және экономикалық тірек болатын жаңа
топ қалыптаса бастады. Мұндай қызметі үшін ... жер ... ... ... ... орыстарда – вотчина, мұсылман мемлекеттерінде-икта
деп аталды.
Сонымен феодализмнін ... ... ... бар ... –құқықтық |Әлеуметтік |
| ... ... ... меншіктің |1.Натуралды шаруашылық |
|жоғарғы билікпен ... ... ... және ... ... ... ... |қиындық келтірді. ... | ... ... мен |2. ... елді ... ... ... |
|ант беру арқылы ... ... ... ... |ұясы-вотчина, әсери ... ... үшін |
| ... ... |
| ... ... |
| ... жер ... |
| ... ... ... иеленудің |3. Вотчина /орыстарда |
|иерархиялық жүйесі. ... ... ...... |франктерде, ленн |
|/сеньор/-вассал. ... иесі ... ... ... |
| ... жер үлесін |
| ... ... ... ... |4. Жерді пайдаланғаны |
|шартты сипаты, яғни ... ... ... ... үшін ... ... |
|жер иелену. ... және ... |
| ... ... ... |
| ... ... Екі жақты |5. Феод иесі жер алғаны|
|міндеттер жүйесі ... ... ... ... |жорыққа шығумен бірге ... ... ... ... ... |бекініс ... ... |мен ... ... жөндеу|
| ... ... ... |
| ... ... ұлы |
| ... өткенде, |
| ... ... ... |
| ... және ... |
| ... ... |
| ... ... ... пайда болу үрдісінің өзіндік ерекшеліктері. Галлия -
Римнің ең бай провинциясы. Біздің дәуірдің бас ... V ... ол ... ... ... ... ... шаруалар, қаланың кедейлері
көтеріліп, өздерінің жаулары германдық тайпалармен тізе қосып, билеуші
таптарға қарсы ... ... ... көп жерлері вестготтар, франктар,
бургундтердің арасында өзара бөліске түсті. Герман тайпаларының ең ... ... ... еді. Олар ... жиырма жылдай гана уақытта мемлекеттің
көп жерлерін бағындырып, басып алды.
486 жылы ... ... ... франктерден Галлиядағы Римнің соңғы
наместнигі Сиагрий жеңілді. Салистік франк ... ... ... ... он ... жасар Хлодвиг басқарды. Франктер әскери шабуылдармен
өз жерлерін кеңейте берді, бесінші ғасырда бүкіл франк корольдері Меровинг
руының ... ... ... олардың қоғамдық құрылысында ... ... өте көп ... еді. ... ... ену ... өзінің әскерінің келісімін он жылдай күтгі. 496 (497) жылы ... ... одақ ... ... ғана ... ... ... жеңісінен кейін 22 жыл өтті. Енді Хлодвиг мемлекетінің ... ... ... ... ... Рейн ... оң ... да
оған кірді.
Франктер Галлияны басып алғаннан кейін оларда таптық қоғамның құрылуы
мен мемлекеттің пайда болу процестері жедел ... ... ... ... ... (486-511). Ол Меровингтер
руынан шыққан көсем. Хлодвиг әскерге басшылық еткен уақытта бүкіл Галлияның
жерлерін франктер басып алған болатын. Оның ... ... аз ... ол ... ... ... Рим католик шіркеуінің қанатының
астына кірді. ... ... оның ер ... ... ... франк мемлекетінің корольдері Хлодвигтің тұқымдары болатын.
Франк монархиясының бірінші ... ... ... деп
аталады.
Прекарий. Шаруа өзінің экономикалық тәуелсіздігін қорғай алмайтынын
көріп, меншігіндегі кішкентай жер үлесін әміршіге ... ... ... сол ... оған кері қайтарып, қосымша жер кесіп берді. Бірақ ендігі
жерде шаруа өзінің феодал әміршісіне қарыздар болып қалды. Оны өтеу ... ... ... төлеуіне тура келді. Прекарлық қагаздарда (шарттарда)
шаруаның жеке басының міндеті ... ... ... Бірақ бүл шарт
шаруаның жеке басын феодалға бағындыруға ... ... - ... үстемдіктің екінші түрі. Жерді берген адам ... ... ... ... деп ... Ал жер алған адам "бенефициарий"
делінеді. Вассал екеуінің арасындағы шарт ... ... ... ... ... ... ... тиісті. Бенефициарий керек кезінде жылына бір рет
қырық күн вассалдың әскерінде соғысуға ... ... ... ... Карл ... (715-741 ... ... атқарды. Оның реформаларын жер реформасы деп атауға болады. Король
ретінде ол ... ісін ... ... ... адамдардың жерлерін тәркілеуден
бастады. Бүдан кейін шіркеудің де жерінің бір ... ... ... ... Ол ... жер ... құрды. Бүл жер қорын ол
"жаңа ақсүйектерге" ... ... ... ... ... ... ... корольдің өскеріне қызмет істеуге тиісті еді. Олар әскерге
өзінің қаруланған адамдарымен келуге мәжбүр ... ... ... ... шаруалар. Бенефициарийлерге салық төлеуге тиісті еді.
Сонымен, бенефиций шарттары өмірге ... ... ... ... ... құрылымы. Карл Мартеллдің реформасынан
кейін Франк мемлекетінде орталық билік нығая ... 751 жылы ... ... ... мен ... ... ... жиналысында король
болып сайланды.
Король сарайы бүкіл мемлекеттің басқару орталығына айналды. Бірак франк
монархиясын шексіз монархияға ... ... ... ... Үлы ... ... бұл жиналыс "Наурыз ... ... ... қызметкерлері минестериалдар деп аталды.
Олардың арасындағы басты қызметкердің лауазымы – ... ... ... ... ... ... иесі.
Тезаурарий - дөулетті сақтаушы, ол бүкіл ... ... ие ... сақталуына жауап береді. Ол мемлекет қазынасының сақталуына да
жауапты ... ... ... ... және ... ... бірге
сақталатын.
Маршал-корольдің атты өскерін басқаратын адам.
Архикапеллан-корольдің діни ... ... ... ішіндегі ең жоғары дінбасы. Ол міндетті түрде король
кеңесінің мүшесі болды.
Камерарий-король ... ... ... ... және сарай
мүлкінің сақталуына ... ... ... қызметкерлердің арасындағы
биліктердің бөлінуі өлі де ... ... ... ... ... әлі ... ... жерлері паги деп аталып, аудандарға бөлінетін.
Паги жүздікке бөлінді. Жүздікті басқаратын ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару принциптері
сақталды.
Бірнеше округтер герцогтіктерге бірікті, оларды герцог ... ... ... ... ... қорғауға тиісті болды. Өмірдің
басқа саласында оның функциясы графтың қызметіне үқсас.
Сот. Жоғарғы сот ... ... ... ... Ол сот ... өкілдерімен бірлесіп атқарды. Корольдің кеңесі ең ... ... ... тунгин басқаратын. Сот ... ... деп ... Сот ... бай әрі ... мәселелерін жетік
білетін адамдар сайланды.
Франк мемлекетінің халық әскері феодалдық әскерге айналды.
Франк құқығына жалпы сипаттама. ... ... ... ... әдетгерін кодификацияға жатқызып, оларды "Шындықтар" ретінде
таратты. ... ... ... ... және ... қүқықтар дамыды.
"Шындық" деп аталатын қүжаттардың ең ... ... ... ... нормалары көбіне германдардың бүрыннан келе жатқан әдет-ғүрыптары.
Меншіктің екі түрі ... ... және жеке ... ... жерлер,
жайылым және ормандар бәрінің бірлескен меншігі болатын. Сонымен бірге жеке
меншіктегі ... де ... олар ... ... ... заңдары. Неке кесу көшпелі халықтардың некелеріне үқсас бол-ды.
Неке алып-сату шарты бойынша жүзеге асырылды. Күйеуі ... үшін ... Бүл ... ... ... деп ... Ол тек қана кіршіксіз қызға
беріледі де жаңадан отау ... ... ... Әйел ... жасау
беріледі. Бірақ әйел адамды зорлап алып қашуға тыйым салынды. Туысқандар
арасындағы неке туралы ... және неке бүзу ... да анық ... Германдардың әдеттері бойынша ажырасуға рүқсат етілген еді, бірақ
христиан діні күшейгеннен кейін ажырасуға тыйым ... ... ... ... - адамға және мүлікке зиян келтіру және
корольдің тыныштығын бүзу деп ... ... ... мақсаты
жәбірленуші адамға және оның туысқандарына жөбіршілеуден зиянын өтеу және
корольдің тыныштығын ... үшін оған айып ... ... ... ... ... және қоғамдық құрылысы. Каролингтер
империясы ... ... ... патшалығы құрылды. 843 жылғы ... ... шарт ... ... мемлекеті үшке бөлінді: ... ... ІХ ... соңында феодалдық қатынас әлеуметтік-
экономикалық қатынаста үстемдік құрды. Х ғасырдың соңында ... ... ... иеліктер болған. Феодалдық қатынас дами ... ... ... ... ... ... ... дәуірін:
феодалдық бөлшектену кезеңі (ІХ-ХІІІ ғ.ғ.), өкілетті- сословиялық монархия
кезеңі (ХІҮ-ХҮ ғ.ғ.) және абсолютты монархия кезеңі деп қарастырамыз.
Шаруалардың көбі ... мен ... ... жеке басы тәуелді емес шаруалар, яғни олар
өздерінің ... ... ... ... ... құқылы. Бұл жағдай
оларды сеньоралдық міндеттемелерден босатуға көмектеседі. Егер ... ... ... ... ... ... вилланның тиесілі
жерін күшпен тартып ала алмайды, ол ... ... ... өз ... жеке басы ... қағида бойынша тәуелді топ.
Олар қожайынына біршама салықтар мен ... ... ... ... бірі – сеньорлардың меншік монополиялық құқығы
– боналитет, яғни шаруалар қожайынның бекіткен ақысын төлеп пайдалануға
міндетті нан ... ұн ... және ... ... ... ... жүргізу үшін сословиялық иерархияға негізделген сюзернитеттік-
вассалиттеттік ... ... ... ... ... ... болған.
Мемлекеттік құрылыс. Франция патшалығы көптеген фьефтер - феодалдық
иеліктерден (герцогтік, графтік және т.б.) құрылған, бұлар формальды ... ... ... ... ... ... ... жеке дара саяси
құрылымдар болған. Жергілікті жерлерде патша билігі әлсіз дәрменсіз күйде
болды.
Вассалиттетік ... ... ... ... ... Король вассалы -
Норманды, Бургунды, Аквитанскілік герцогтар, Тулуз ... және т.б., ... ... жер ... ... жер иеліктерін виконт, барондарға
фьефаға береді. Мінеки ... ең ... ұсақ ... ... ... ... ... алғашқы мақсатын орындай алмады. Себебі сеньорлар
бейбітшілік кезінде вассалдарын ... ... ету үшін неше ... ... ... Шын ... сеньорларға, олардың сословиялық
мүддесіне қауіп ... ... ... ... ... ба деп ... топ бұл қатынасты қолдап отырған.
Мемлекеттің басқару органдарының ... ... ... ... ... соң, оның ... мен ... ірі иерархия өкілдері жаңа корольді сайлайды.
Жалпы мемлекеттік сипаттағы жалғыз орган ... ... ... ... Бұл ... ең рі феодалдарының сіезі, бұнда вассалдардың корольге
міндеттеп жүктейтін мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатын қарастыратын.
Жергілікті ... ... ... ... ұқсас. Король доменіөте
ұлкен емес, территориялық көлемі ... оның ... сай ... оның ... ... министериал қызметін атқарады.
Министериал (орталықта) және ... ... ... ... тек оның ... ... соты орта ғасыр юстициясымен сипатталады. Кез келген адам
өзімен тең ... ... ... ... тек ... вассалдары соттай
алады, яғни Король куриясы.
Орта ғасырлық құрылысқа сай ... ... ... үшін де, қала
тұрғындары үшін де «тең ... ... ... Шын ... ... ... өз ... бағындыру үшін бұл тәртіпті бұзатын жәйіттер
кездесетін. Негізгі себебі, сот баж салығын иемдену мүмкіндігі.
Сословиялық - ... ... ... (ХІҮ – ХҮ ғ.ғ.). ... қала
өндірісі және сауда-саттық қатынасы жақсы дамыды. Париж және Орлеон ... ірі ... ... ... ... мен ауыл арасындағы экономикалық байланыс ... ... ... ... өзгеруіне байланысты ... ... ... ... - ... ... қалыптасты. Бұл
кезеңнің басында король билігі күшейеді. Оның дәлелі ретінде ... ... ... қала ... мен ... дамуы король өкіметінің
негізі болып табылатын әлеуметтік-экономикалық қатынасты
нығайта түсті.
- үстем ... ... ... орта және ұсақ ақ
сүйектер тобы король билігінің ... ... ... ... король жанындағы армияның мықтылығын
мойындады, өз артықшылық ... ... ... сол үшін король армиясын құруға ұмтылысты.
Монарх үстем топ үшін артық пайда табатын ... көзі ... ... билігі сыртқы жаумен күресу үшін ең сенімді,
тұрақты күш.
Сословиялық-өкілетті монархия дәуірінде ... ... ... ... Есеп палатасы жатты. Канцлер ең жоғарғы лауазым тұлға
ретінде күнделікті мемлекет басқару ісін ... ... ... етеді және ордананс жобаларын дайындайды. Конентабль – ... ... ... ХІІ ... бас тап ... ... қолбасшысы.
Камерарии – қазынашы. Палатина – корольдің ... ... ... ... кеңесшілері.
Король домені тең әкімшілік бірлестіктерге , яғни баляждарға бөлінген.
Баляжды король ... ... ... ... әкімшілік-сот
орган қызметтерін бақылайды, салық жинайды және күнделікті басқару қызметін
атқарады.
Баляждар превотаждарға бөлінеді, оларды прево басқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... және сот ... бойынша бөлінген.
Қалалық өзін-өзі басқаруды – коммунаны өкімет ... ... ... ... және сот ... ... ... Қалалық өзін-өзі
басқару сайланбалы органы – қалалық кеңес деп ... ... ... ... мэр басқарады, мүшелері - эшевендер. Шаруалар
бұрынғыдай, әкімшілік және сот функциясын сақтап ... өз ... ... ... ... өзін-өзі басқару органы – сходаны
және оның атқарушы органы – синдиканы бақылады.
Сот ... ... ... байқалды. Біріншіден, феодалдар мен
шіркеулерден сот өкілеттілігін алып король юстициясына ... ... ... ... ... мәні ... Екіншіден, сот функциясы
әкімшілік органдардан ысырылып шығуы орталықтанған ... сот ... ... ... ІХ ... ... ... Король
куриясы негізінде Жоғарғы король соты Парламент құрылды. ... ... ... қарастыратын сот. Ол үлкен ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Жергілікті жерлерде
провенциялық парламенттер құрылған.
Бұл кезде шіркеу соттары қызмет ... ... ... емес ... ... ... ... некесіз бірге тұру және т.б.) істерді
қарастырады. ... соты ... ... ...... ... ... соты, екінші инстанция – архиепископ соты, ...... ... ғасырда арнайы қылмыстық тергеу және айыптау органы – прокуратура
құрылды.
Абсолюттік монархия кезеңі (ХҮІ – ХҮІІІ ғ.ғ.). ХҮІ ... ... ... ... ... ... табылатын – манфактура дамыды.
Мемлекетте ақша – ... ... ... дамуы жалпы ұлттық нарықты
қалыптастыруына ықпалын тигізді.
Капитализмнің дамысы қоғамның әлеуметтік құрылымын ... ... ...... сонымен қоса жалданбалы жұмысшылар тобы пайда
болды.
Әлеуметтік-экономикалық құрылыс өзгерісі француз қоғамын ... әкеп ... ХҮІ ... ... ... ... ... басшысы - корольдің қолына заң шығарушы, атқарушы, сот
функциялары шоғырлануы, абсолюттік биліктің негізгі сипаты. ... ... ... ... ... ... әкімшілік – қаржы аппараты,
сот тек корольге бағынады.
Францияда мемлекеттік бюрократиялық ... ... ... ... ... ... ... түсіреді деген ниетпен біршама
лауазымдарды сатты. Осының ... елде ... ... ... Оларды қызметінен ... аз, және олар ... ... ... ... ХҮІ ... ... дағдарыс нәтижесінде, соның ішінде
діни соғыстар кезінде өз жағына ... ... ... ... ... (губернатор,
бальи, прево және т.б.) біліктілердің өкілдеріне беруге
тура ... Бұл ... ... ... ... кейбір аристократиялық отбасыларының жалпы
мақтанышы болып қалды.
Демек, ... ... ... ... ... ... мазмұндық сипатына сай келмеді.
Орта ғасырдағы Франция құқығы. ҮІ –ІХ ғасырларда ... ... ... ... ... ... жояды. Қоғамды
реттеуші нормалар жергілікті әлеуметтік топ мойындаған, таныған әдет-ғұрып
құқық (кутюм) нормалары. Провенция территориясында ... ... ... бірге әр аудандардың, қаланың, поселктердің және қаланың ... жеке ... ... ... ... нормалардың өрнектелуі мен қалыпқа түсуіне қарай
екі бөлікке бөлген. Францияның шығыс бөлігі жазылған құқық елі деп ... ... ... ... елі деп ... ... ... Рим империя құрамында болды. Сондықтан бұл аумақтағы халықтар
үшін рим құқығы ұлкен әсерін тигізген. Бірақ та ... ... ... ... қайнар көзі болып табылады.
Францияның солтүстік өңірінде жалпыға ортақ ... ... ... ... ... ұзартады.
ХҮ ғасырда ғана алғашқы кутюм жинақтары шыға бастаған. ... ... ... сеньор жоқ» ... ... сөз ... ... жер жоқ» ... ... өмір сүрген.
Әрекет етуші феодалдық құқық азаматтық құқыққабілеттілікті шектеді. Жер
тек қана ... ... ... ... ... канон құқығы қарыздан үстеме
пайыз ұстауға және дене еңбегін ... ... ... Сеньориалбдық
институттың заттық құқық институты ретінде саталып қалуы ... ... ал ... ... еркін бәсекенің дамуына тиек болды.
Неке – отбасылық қатынас канон құқығымен реттелді. Шіркеу қызметкерлері
мен ... ... ... соты ... Сонымен қатар ерес,
діннен безу, сиқырлық, магия, некесіз бірге тұру және т.б. ... ... ... тарихында қылмыс түсінігі, сотта дау қарастыру процедурасы
тұрақты өзгеріп отырған. ХІҮ ... ... ... ... (ар, ... ... соты өмір ... Шаруалар таяқпен, рыцарлар қылыш немесе
айыр балтамен күрескен.
Шіркеу тәртібі бойынша, ордалииді құрғақ нан мен ... ... ... ... ... ... адам ... өліп кетеді деп
санаған.
ХҮІІІ ғасырда жазылған атақты легист Ф. Бомануардың ... ... ... ... рет ... қоғамы таныған, қылмыстар мен жазалар
тізімі берілген.
Бұл шығармада ауыр ... ... кісі ... ... жалған
куә болу, зорлау, әйел адам жасаған ұрлық, өрт ... ... ... ... және ... безу жатқызылған. Олар үшін дарға асу, өртеп ... ... ... ... ... ... және Англия
мемлекетінің пайда ... Ү ... ... кельт тайпалары
римдіктермен жаулап алынады. Рим әскерлері 407 жылы аралдан кеткен соң, ... ... ... англ, сакс және ют тайпалары қоныс аударады.
Жергілікті ... ... ... нәтижесінде, ҮІІ ғасырда
англосакстар Британияның негізгі бөлігін жаулап алып, кельттар ... ... мен ... ... ... олардың 1 бөлігі
ассимиляцияланды.
ҮІІ-ҮІІІ ғасырларда ... ... ... ... 6 ... Осы корольдіктерде ру-тайпалық қатынастар ыдырай ... өз ... ... деп ... жерлерді сыйға тарта
бастады. Оны ... ... ... ... төлеуге міндетті болған және
бұл ... өз ... ... ... Осы жер ... "глафорд",
кейіннен лорд деп атала бастады. Жер салыға "фирма" деп ... ... ... ... ... ... дінінің таралуы
әсер етеді. Христиан діні ҮІІ ғасырдың соңында ... ... ... ІІ ... ... ... қатынастардың пайда бола
бастауына байланысты, оның ... ... ... ... ... ... ... тарихта "викингтер кезеңі" деп аталады. Олар Англияға да ... ... ... Осыған байланысты Англияны біріктіру керек
болады. ІХ ғасырда ... ... ... ... ... ... жарияланады. Осы кезеңнен бастап ХІ ғасырға дейінгі ... ... деп ... 1966 жылы ... герцогы Вильгельм
Англияны жаулап алып, ел сеньориалдық монархия кезеңіне өтеді.
Қоғамдық құрылыс. Қоғам 2 топқа: "эрлдар" мен ... ... ... ... құраған. Оларда ірі жер үлестері болған. Эрлдардың
жерінде тәуелді адамдар жұмыс істеген. Көпшілік ... ... Кэрл - жер ... Ол ... ... ... ... үлкен
жанұяны басқарады. Ерікті қауым мүшелері халық жиналысына қатысты, ол соғыс
және бейбітшілік, салық тқлеу, сот және ... ... ... ... және ... ... ... құқығы болатын.
Мемлекеттік құрылыс /ерте - ... ... ... ... Британияны жаулап алған соң, тайпалардың басқару органдары
мемлекеттік органдарға ... Бұл ... ... ... 1/ ... ... қорғау міндті болған, әскери және діни функцияларды жүзеге
асырған, сот, ақша ... және ... ... ... өз ... ... Корол сарайы - орталық мемлекеттік басқару органы болған.
Король сарбаздары мен ... ... ... ... ... қаражатының қайнар көздері: 1/ жерден алынған өнім; 2/ "фирма"
салығы; 3/ дат ақшасы; 4/ кеден салығы; 5/ ... ... 6/ ... ... ... ХІ ... ... жартысында король билігі
күшейді. Соның нәтижесінде, ... ... ... ... ... саны ... ... қасында магнаттар мен жоғарғы мемлекеттік
қызметкерлердің кеңесі "уитанагемот" жұмыс істеген.
Жергілікті билікті ... ... ... және ... корольмен тағайындалатын "шерифтер" жүзеге ... мен ... ... билікті бөлісіп жүзеге асырған.
Элдормендерде сот, ... және ... ... болған. Шерифтердің билігі
шектеулі болған және ... ... ... азайып отырған. Графтіктердің
құрамына жүздіктер кірген. ... ... ... ... ... басқарған. Ең ұсақ әкімшілік ... сход ... және оны ... ... Сот функцияларын элдормендер бірлесе
отырып графтік және жүздік жиналыстары жүзеге асырған.
Патша соттарының рөлі жоғары ... ... ... ... ... қарастырған. Діни сотпен азаматтық сот І Вильгельм кезінде
ажыратылады. ІІ Генрих сот жүйесін реформалайды. Сот ... ... ... ... үшін ... ... 1176 ж. Англия 6 округқа
бөлініп, әрқайсысына жылжымалы соттар тағайындалады.
Өкілетті-сословиелік монархия /ХІІІ-ХҮ ғғ/. ХІІІ ... ... ... ... ... ... ... тауарлық шаруашылыққа
айналды. Қалада және селода тауар айналымының дамуына байланысты қатынастар
өзгереді. Феодалдар салықты натуралды түрде ... бас ... ... ... ... Жерсіз шаруалар ауқатты адамдарға жалдануға тырысады.
Демек, ... ... ... ... ... Ірі жер ... ... әсер етуші үстем тапқа айналады. Қауымдар ыдырап,
кедейлер көбейеді. 1380 ж. ... ... ... ... салық
реформасын жүргізді. 1381 жылы Уот ... ... ... көтерілісі
болады. Шаруалар басыбайлық құқықты жою, ақша рентасын бекіту, қауымдық
жерлерді ... ... ... ... ... қояды. ІІ
Генрих жүргізген реформалардың нәтижесінде Англияда сословиелік-өкілдік
монархия ... 1215 ж. ... ... ... "Ұлы еркіндік
хартиясы" дүниеге келеді. ІІІ Генрихтің кезінде 1258 ж. барондар Оксфордтық
провизия антын қабылдатады. 1263 ж. ... ... де ... ... арасында соғыс басталады. Билікті Симон де ... ... рет ... ... ... барондар 1267 ж. жеңіліске ұшырайды.
1295 ж. "үлгі" парламент шақырылады. Парламент ... ... ... заң ... ... ... белгілеу, жоғары лауазымды тұлғалардың
қызметін бақылау, сот істерін шешу.
Абсолюттік монархия ... ... ғғ. ... ... жүйе ... ХҮ ғ. ІІ ... Ақ және Қызыл раушан деп аталатын 2 ірі феодалдық
топтың арасындағы соғыстың ... ірі ... ... жойылады.
Асүйектердің 25 әулеті ғана қалады. Соғыс ... ... ... ... ... жерлерін сатып алған болса, енді жерлерді ірі
буржуазия және ... ... ... ала ... Жаңа топ - ... ... тобы қалыптасады. Олар шаруашылықты ... ... 1450 ... Джэк Кэд ... ... ... ... ие болады. Қоғамдағы өзгерістерге байланыста ХҮ ғ.
халық фригольдермен және ... ... 2 ... бөлінеді.
Копигольдерлер лордтарға салық төлеген, бұрыңғы бағынышты ... тең ... ... - ... жер ... ж. король мен парламент актілерінің теңдігі жарияланады. Бірақ,
1547 жылы Парламент қабылдаған заң король қол ... соң ғана ... ... ... ... ... бекітіледі. Король билігі күшейгенімен, Парламент
және жергілікті өзін-өзі ... ... ... Мемлекеттік аппарат
орталықтандырылған сипатқа ие болады. Орталық мемлекеттік органдар: король,
Құпия кеңес /құрамы:лорд-канцлер, лорд-қазынашы, ... ... Ең ... ... ... - Комиссия болған. Оның құрамына шіркеу
қызметкерлерінен басқа Құпия кеңес мүшелері де кірген. Жергілікті басқаруда
графтікті ... ... ... басқаратын болды. Олардың
қарамағында констебльдер болды. Сот жүйесінде бітістіруші сот ... І ... ... ... сот - Жұлдызды палата құрылды.
Ағылшын құқығына сипаттама. Ағылшын құқығының қайнар ... - ... ... ... ... ... ... қайнар көздері
мыналар: Эттльберттің ... /600 жыл/; ... ... /690 ... ... /871-901 жж/; Кнут заңы /1017 жыл/.
І Вильгельмнің тұсында әдет-ғұрып нормалары 1 жүйеге жинақталып, "жалпы
құқық" деп ... ... ... ... ... әсер ... ... англосакстардың әдеттері, нормандардың әдет-ғұрыптары, король
соттарының ең маңызды шешімдері, халықаралық ... жол ... ... қолданылатын әдеттер мен шіркеудің нормалары жатады. Жеке меншік
құқында ең бірінші орында ... жеке ... ... Жеке ... ... ... шарттар, мұрагерлік, сыйлық, иеліктің ескелігі.
Міндеттемелердің 2 түрі болды: шарттан туындайтын және зиян ... ... ... ... ... ауыр қылмыстар /фелония/
және уақ қылмыстар /миедиминор/.
Некелік қарым-қатынастарды шіркеу бекітетін. ... ... ... ... ... ... ... 2 жақта тең болатын. Талапкер істі қозғайтын, өзі
айыптаушы болып, айыпкердің кінәсін өзі ... Сот ... ... процесінің мынадай кезеңдерге бөлінгенін айта кеткеніміз жөн:
алдымен қылмыс туралы білетін адамның ... ... ... ... ол
айтқан фактілер тексеріледі, қылмыскер бұзған норма мәлімделеді, содан
кейін ... жаза ... Осы ... ... елдің талаптарына сай
оның әрбір кезеңі бөлек және түрлі адамдар арқылы орындалады. Сол үшін ... ... мол ... ... ... ... пайдаланса, процесс өте
сапалы, демократияға лайық, өркениетті стандарттарға сәйкес келеді. Бірақ,
бұлай болу үшін көп уақыт керек.
Қылмыстық ... ... ... графтіктерде қаралатын. Жылына 3 рет
көшпелі сот келіп, ант берушілердің көмегімен қылмсытық істерді ... ... ... ... ... бас тарту
үшін, қылмыс істеген графтіктерден басқа графтіктерге қашып, ... ... бәрі ... ... ... деп ... ... қарым-қатынастардың 2 жағында король мен қылмыскер
болатын. ... ... ... ... адам өзіне-өзі қарсы
дәлелдей алмайды.
Азаматтық сот. Бұл сот жеке адамдардың арасындағы таластарды ... ... ... тергеу жүргізілмесе де, қарауға болады. Екі жақ бір-
бірімен келісіп, бейбіт әдіспен істі шешетін ... ... сот оған ... ... мен ... адамдар сотқа бірдей жауап бере алады.
Сот салығын жеңілген жақ төлейді.
Германияда ерте феодалдық мемлекеттің қалыптасуы және ... ... ... мемлекет ретінде Франк империясы ыдырағаннан кейін ... ... ... Оның ... 4 ... құралған
болатын. Бұл герцогтіктер: Саксония, Франкония, Швабия және Бавария. Әр
герцогтікте ... ... ... және феодализмнің даму ... ... ... ... ... ... ... алынған
Лотарингия герцогтігі кіреді. ІХ ғасырдың ІІ жартысы мен Х ғасырдың басы
тайпалық сипатын әлі толық ... және ... ... ... ... ... ... толық болды.
Х-ХІІ ғасырлардағы біршама орталықтану кезеңінен кейін ХІІІ ғасырда
феодалдық ... ... ... ... өз ... бар ... ... феодализмнің қалыптасуы көрші Францияға
қарағанда баяу және ... емес ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар және олардың күресі ... ... ... ... ... да өз ... ... Германияның сыртқы агрессиясының 2 негізгі бағыты -
Италия және славяндық Шығыс бағыттары - Германия ... ... ... жерлерінің және Солтүстік Италияның 1 империяға бірігуіне
әкеліп соқты. Бұл ... ... ... қасиетті Рим империясы" деген
атпен белгілі.
Германияның орталықтандырылуына мемлекетпен шіркеудің ... ... ... ... ... батыраңқылық және княздік абсолютизм жолымен
дамыды. ХІІІ ғасырдан бастап княздіктер император билігімен формальды түрде
байланысқан ұсақ ... ... ... ... мемлекетінің тарихы 2 кезеңге бөлінеді:
1. Германиядағы ертефеодалдық, біршама орталықтандырылған мемлекеттің
қалыптасу және даму кезеңі /Х-ХІІ ғғ/
2. Территориалдық батыраңқылық ... ... ... ғғ. жеке ... қалыптасуын, ірі князь-курфюсттардың
олигархиясының орнатылуынан кейін Германия ХІХ ғ. ... ... ... болмады және сословиелік өкілдік ... ... ... ... нысанын сақтап қалды. ХІҮ-ХҮІ ғғ. ... ... ... ... ... ... 1806 ж. "Қасиетті Рим ... ... ... өмір ... тоқтатады.
Қоғамдық құрылыс. Х-ХІ ғғ. герман феодализмі аяқталмағандықпен
сипатталады. Ұсақ ... жер ... ... ... ... ... тұрақты ауыл қауымы марка біріктірген. Иерархиялық лендік жүйе
және феодалдық иммунитеттер әлі де толық анық сипатқа ие ... ғғ. ... ... ... ... табы ру ... және ... аристократиядан қалыптасты.
Рулық аристократияға герцогтер жататын. 2-ші топты ... ... ... және діни ... иеленген графтар құрайтын. Ірі жер
иеленушілерге сот функцияларын атқарған король шенеуніктері - фогттар да
айналады. Осы ... ... ғғ. ... ... ... ... ... жасайды. Ірі феодалдар территориялық княздер
сословиесіне бірігеді. Осы сословиеге ... ... де ... ... ... ХІІІ ғ. ... қарай қалыптасады.
Рыцарьлар тобы ұсақ дворяндардан және ауқатты шаруалардан қалыптасты. І
Генрихтің әскери реформасы бойынша бұл сословиеге кез-келген ат ... ... ... ... ... Рыцарлар қатарына көбінесе
министериалдар король мен феодалдардың қатарынан шыққандар болатын.
Феодалдар 7 рангқа ... ... ... арасынан шыққан
рыцарьлар да енгзілді және осы топ ... ... деп ... ғ. ... ... 2 ... тұратын еді: ерікті және еріксіз
шаруалар. Ерікті шаруаларды чиншевиктер мен арендаторлар құрайтын. Олардың
феодалдарға тәуелділігі ... ... ... ... ... болды
және бұл категорияны литтар, батрақтар мен жеке тәуелділіктегі басыбайлылар
құрады.
Мемлекеттік ... ... ғғ. ... ... ... ... Феодализнің баяу дамуы, сыртқы ... және ... ... ... ... ... ... билігінің күшеюіне
және ертефеодалдық монархияның қалыптасуына оң әсерін тигізді.
Король ... ... ... олар белгілеген, король тұқымынан
шыққан адамдар ғана отыра алатын. І Оттоның билік құрған кезінде ... ... ... ... герцогтердің билігін шектейді. Бірақ, Отто
реформаларының шіркеу магнаттарының тәуелсіздігінің күшеюі ... ... ... ... 962 ж. ... ... алып, император титулын алады. Рим
папаларын енді герман императорлары тағайындайтын болды. ХІ ғ. соңын рим
палалары императорлардың ... ... шыға ... ХІІ ғ. ... ... күрестің және феодализнің одан әрі ... ... ғғ. ... ... ... ... ... жүйесінің
белгілерін сақтап қалды. Сарайдың жоғарғы сановниктері канцлер мен ... Осы ... ... мұраға берілетін болды және ... ... ... герцогы, майнц, трир архиепископтары және тағы ... ... ХІ ғ. ... ірі феодалдар король кеңесі - ... ... Олар осы ... ... ... маңызды істерді
шешетін.
Жергілікті әкімшілік бірлік - ... ... деп ... ... ... ... лендерді иеленетін ірі жер иеленушілерге
айналады. Олар өздерінің билік ... ... Осы лен ... орталық биліктің араласуынан артықшылықтармен және иммунитеттермен
қорғалатын.
Орталық және ... ... ... ... ... ХІІ ... шектеулі түрде ғана араласа алатын.
Италияны басқару үшін ерекше аппарат құрылды. Оны ... ... ... мен ... ... ... ... Одан басқа әкімшілік және әскери өкілеттіктері бар ... ... ... пфальцграфтар басқарады және қала префектері
канцлерге қызмет ететін.
2. ХІІ ғ. бастап Германия ... ... ... аяқ ... көптеген князьдіктерге, графтіктерге, баронияларға ыдырайды. Осы
уақытта қоғамның сословиелік топтық құрылымында өзгерістер байқалады. ХІҮ
ғ. сословиелік ... ... ... ... Сословиелік құрылымның
ерекшелігі мемлекет масштабында бірліктің болмауы еді. Империяда империялық
сословиелер немесе шендер, князьдіктерде земстволық сословиелер
қалыптасады. Бірінші ... ... ... рыцарьлар және қалалар
кіретін. Екінші топты князьдіктердің дворяндары мен дін иелері және қалалар
/князьдік/ құрайтын.
Төменгі дворяндар - ... өз ... ... және ... ... 2 ... жоғарғы /епископтар, аббаттар/ және төменгі
/қала және ауыл дін ... ... ... ... топ ... ... ... 3 топқа жіктелді. Бірінші топтағы империялық қалалар
императордың вассалдары болды. Король билігі әлсіреген ... ... да ... отырды. Ерікті қалалардың құқықтары империялық
қалалардікімен: ... ... ... олар ... және әскер беру
міндетінен босатылған еді. ... ... ... билеуі шектеулі
болды және құқықтары аз болды.
Қала халқы да 3 топқа жіктелді. ... қала ... ... ... Оған ... 2 топ: бюргерлер және қалалық плебей тұрды.
Тауар-ақша ... ... ... ... ... нашарлауына әкеліп соқты. ХІҮ ғ. Германияда шаруалардың құқықтық
жағдайы әртүрлі 3 ... ... ... ... ... ... ... өзара тынымсыз күрес жүргізді және ұқсас ... ... ... айырмашылықтары және алшақтықтары кедергі
жасады.
Мемлекеттік құрылыс. ХІІІ ғ. бастап Германияда ... ... ... ... ... қалыптаса бастады.
Орталық аппарат іс жүзінде курфюстардың қолында болды. ХІІІ ғ. король
билігі князьдердің үстінен бақылаудан ... ... ... ... ... ... ... шаралары нәтиже
бермейді. Король князьдерге қатысты "тең ... ... ... ж. ... Карл ІҮ ... ... қабылдайды. Осы заңға сәйкес
Германияны басқару 7 курфюрсттың қолында шоғырланды. ХІҮ-ХҮ ғғ. Германияда
2 империялық орган - рейхстаг пен ... сот ... ... ... ... ... болды. Рейхстагтың құрамында 3
коллегия: курфюрсттар коллегиясы, ... ... және ... ... империялық қалалар өкілдерінің коллегиясы. Рейхстагта ұсақ
дворяндар, бюргерлер /империялық емес ... ... жоқ. ... толық реттелмеген еді.
1495 жылы Вормс рейхстагтағы империялық жоғарғы сотты құрады. Соттың 14
мүшесін курфюрсттар мен ... 2 ... ... ... ... Империяны князьдар басқаратын 10 округке бөлу көзделді. Осы
10 князь сот шешімдерін жүзеге асыруға тиіс болатын. Бұл үшін ... ... беру ... ... басқару шығындарын өтеу үшін
"жалпыимпериялық пфеннинг" салығы енгізіледі.
Герман феодалдық құқыққа жалпы сипаттама. Германдық құқық ... ... еді. ... ... ... ... ... земстволық, қалалық және т.б./ толықтырылып отырды.
Германиядағы феодалдық құқықтың дамуының 3 ... ... бар: 1/ ... ... ... ... ... ғғ/; рим құқығы рецепциясы
кезеңі /ХІҮ-ХҮІІ ғғ/ және князьдіктерде жекелеген құқық жүйелерінің
қалыптасу кезеңі ... ғғ/. ... және сот ... ХІІІ ... ... Ең ... ... Саксон айнасы және Шваб айнасы.
Саксон айнасының авторы рыцарь Эйке фон Репков және оның нормалары
солтүстік шығыс өңірлерде кеңінен қолданылады. ... ... 2 ... 1-ші ... ... ... 2-ші ... лендік құқыққа арналған.
Кейіннен Саксон әйнегі бүкіл Германияға таралады. Шваб ... ... және ... ... нормалары көрініс табады, бірақ оған
каноникалық құқық әсер етеді. Шваб әйнегінің Саксон әйнегінен ерекшелігі,
папаның ... ... ... ету ... ... Герман құқығының
қалған қайнар көздері: заңдар, рим құқығының рецепциясы және 1532 ... ... ... ... ... ... ... славяндардағы мемлекеттіліктің ... ... ... ... Европаның солтүстік бөлігімен Днепр және Одеро
аралығында славяндар өмір сүрді. ... ... ... ... ... ... антикалық авторлардың жазбаша естеліктің ... ... ... ... ... деп атаған. Б.э..д. І ғасырда
біртұтас, тұрақты, көп санды этникалық ... ... ... ... Европа және шығысында Днепр, батысында, Одера ... ... ... ... тұтқындар арасындағы
байланыспен бекітілді.
І мыңжылдықтың екінші жартысында славяндар ұланғайыр территорияны алып
жатты. Шығыс, батыс, онтүстік славяндар ... ... ... ... ... ... алып ... ҮІІ-ҮІІІ ғ., Шығыс
славяндардың экономикалық даму дәрежесі толық қалыптасты. Жер өндіру ... ... ... ... ... өсті. Шығыс славяндардың
қоғамдық құрылымының маңызды бөлігі - ауыл /аумақтық/ қоғамы ... ... ... ... ... қалыптасты, аумақтық қоғаммен бірге
жерге алқалы меншік әрекет ете бастады. ... ... 14 ... ұйымын - халық жиналысы және ақсақалдар кеңесі басқарады.
Халық жиналысы әскери жиналысқа ... ... ... өзін-өзі
басқару органының қалыптасу процесің өсе түсті. Әскери демократия бірте-
бірте ... ... ... ... көше ... ... ... айналып, қарсы топтармен қайшылықтарды шешу, қорғау, ... ... ... асырды. Шығыс славян мемлекеттерінде өзін-өзі
басқару органын ... ... ... ... жылдам
қалыптасты.
ҮІІІ ғасырда Орта Приднепров жерінде көшпенділер арасындағы күрестің
нәтижесінде бірнеше одақтар пайда болған Бұл ... ... ... ... ... ... Киев мемлекеттілігін құрады. ... ... ... ... ... ... ІХ ғ. ... әскери белсенділігі күшейе түсті. Шығыс ... екі ... ... Киев және ... ... ... ... консолидациялық
процесіне ішкі және сыртқы факторлар әсер етеді: территориялық, этникалық,
мәдениеттік, ... ... ... күрес жүргізу үшін күшті
біріктіру т.б. Киев ... ... ... тең ... ... нысанының бірі ретінде жерге ... ... ... Русінде феодалдармен бірге ерікті крестьян-қоғамдары, ерікті қала
тұрғындары, феодалға тәуелді тұрғындар және құлдар деп ... ... ... және шаруашылық орталығы феодалдар алаңы болды.
Киев Русі негізінен ауыл және қала ... ... ... ... үшін ... ... ... тұрды:
- ұлы князь құрамасы және жергілікті князь құрамасы
- халық әскері
- жолданбалы /жасақ/ әскер
Әскерлер жасақтарға, полктерге, мыңдықтарға, ... ... Діни топ ... ... ... Ұлы Киев ... басқарды,
діни реформасы өте маңызға ие болды.
Ежелгі орыс құқығы. ХІ-ХІІ ғ. Орыс правдасының кеңейтілген ... ... даму ... бояр ... бояр ... ... бояр
мұрагерлері туралы айтылады. Феодалды жер иелену ұлы князь және ... ... ... ... ... Киев Русінде феодалдық жер
иелену заңымен реттелінді. Орыс Правдасы феодалдық өзара ... үшін 12 ... ... ... ... Орыс ... ... ескерткішінде ерекше артықшылықтар ... ... ... үшін 80 ... ... ... төлейді, қарапайым адам өлтіргені
үшін осы көлемнің жартысын төлейді. Феодализмнің ... ... ... ... жерге меншік құқығы иеленуіне ... ... ... ... ... ... процесіне әкелді.
Қысқаша Орыс Правдасы редакциясында "адамдар" ұғымына қала және ... ... атап ... Орыс ... ХІІ ғ. ... жарлығы
жарық көрді. Закуп - өз шаруашылық қызметі бойынша басшысына қарыз немесе
міндетті ... ... ... ... ... - ... бұрынғы жағдайынан айырылу. Изгойлар ерікті және тәуелді
деп бөлінеді. Х-ХІІ ... ... деп ... олар ... ... ... себептермен құл атанған адамдар "холоп" деді.
Орыс ... ... деп ... ... жоқ, басшысының қол
астындағы құлдар.
Ал қала тұрғындары екі негізгі топқа бөлінеді: төменгі ... ... және қала ... ... ... ... даму ... анықтап, айыппұл
көлемін белгілеген.
Мұрагерлік құқық жеке меншіктің нәтижесінде ... Әке ... ... берілді, ал қыз балалар мұрагер ... ... ... ... ... заем ... айналымын, сауда айналымындағы
несие жүйесі, мәміле жасау үшін ... ... ... ... ... ескерткіш құқығында қылмыс және жазаның баптары көрсетілген, онда
қылмыс, ... ... ... ... ... зардап т.б.
ұғымдарайқындап көрсетілген. Қылмыс объектісі - князь билігі, мүлік,
қылмыстың объективті ... ... ... ... ... Ал ... ... құлдар танылмайды. Субъективті жағы қасақана қылмыс жасау.
Ең аса ауыр қылмыс князь ... сұғу ... ... ... ... ... тұлғаға қарсы, мүлікке, адамгершілік және ... ... ... ... ... ... қанға -қан,жанға-жан ,
компенсация , аяқ, мұрын кесу, көзін ою сияқты ... ... ... ... қолдануға рұқсат берілді. Ежелгі Орыс мемлекетінің ... ... ... тығыз байланысты. Ең басты заң шығару ескерткіші ... Киев Русі осы ... ... ... ... жер ... ... қоғамдағы тәртіпті бекітті.
Негізгі єдебиеттер:
1. Мұхтарова А.К. Шетелдердің мемлекет және құқық тарихы. Алматы, 1999.
2. ... Д.А., ... А.Ж., ... ... ... и ... 1999.
3. Галанза П.Н. ... ... и ... ... ... и ... государства и право) Москва,1980.
4. Батыр К.И. Всеобщая история государства и ... ... ... ... ... А.Р.Образование раннефеодального государства в Западной
Европе.-М.,1963.
2. ... Р. ... и ... ... ... ... Германских королевств.-М.,1984.
3. Крашенникова Н.А. Великая Французкая буржуазная рыволюция и ее ... ... ... ... Э.В. ... ... и ... Великобритании.-Р.Д.,1975.
5. Литаврин Г.Г. Византия, Болгария,Др.Русь.СПб.2000.
6. Лопоухов Б.Р. Истрия фашисткого режима в Италии.-М.,1977.
7. Люблинская А.Д. Французкий абсолютизм в первой трети 17в.-М., Л., ... ... Д.М. ... по истории английского государства в средние
века. –М.,1930.
9. Прело М. Конституционное право Франции.-М.,1957.
10. Проблемы ... ... ... ... ... заочного
юридического института .//Под.ред.К.И.Батыра.-М.,1957.
11. Прокопьев В.И. Армия и государство в истории Германии 10-20вв.-М.,1977.
12. ... Н.Н. ... и ... ... и ... Греции.-М.,1989.
13. Рождение Французкой буржуазной политико-правовой системы.1990.
14. Савело К.Т. Раннефеодальная Англия –М.,1977.
Таќырып 5. Орта ... ... ... ... және ... ... ... арасында өзінің ерекшелігімен көзге түсіп
отырған Азия ... ... ... ... бар. Солардың
ішінде Жапония сен Сауд Аравиясы, Кувейт, Бірікен Араб әмірліктері атап
өтуге болады. Жоғарыда ... ... ... ... ... ... және мұсылман ... ... ... ... ... ... да ... мұсылман мемлекеті және
құқының пайда болуы мен ... ... Қос өзен ... ... алуы батысқа баратын төте жолдың іске
қосылуына әсер ... Міне осы ... ... ... ... бойында
орналасқан және соның арқасында біршама байыған, оазистерді мекендеп,
саудаға әсер етіп отырған Хиджаз ... ... ... келтірді. Хиджаз
аймағының орталығы күрейш тайпасы мекендеген ... ... ... ... ... ... сауда жолының дағдарысы Мекке қаласындағы
халықтың да әл ауқатына әсер етті. Уақытында екі мың түйелік керуен ... ... ... тайпасының саудагерлері тұйықтан шығудың жолын
іздей бастады.
Мұсылман құқының қайнар көздері – ... ... және ... ... ... ... яғни ... пайғамдардың өмірін үлгі тұту және оның істеген
ісін нормаға айналдыру. Хадис – ... ... ... ... іс- ... әңгімелер Құран мен ... ... ... ... шариат деп аталады.Ислам дәстүр бойынша шариат ұғымы
Құрандығы негізгі қағидалары ... тура жол ... ... мен ... діни ... мен ... өзара
қатынасы және қоғамдық өмірді қамтитын көптеген ... ... енді ... жағдайлары байланысты шариғатын жалпы нормаларын ... ... фих ... зерттесе,ал шариат нормалар әл фикх ... сот ісі ... ... ... жүзеге аса бастады. Шариат
нормалары бойынша сот ісін жүргізуі чиновники кады ... қазы ... ... ... айыптаушы/. Алғашқы қазылар Омар халифтің /634-
644/ бұйрығымен ... ... Куф ... ... Қазылар өздеріне
тапсырылған аймақ азаматтық және ... ... ... шығарып отырды.
Сонымен бірге олардың бақылауында ... ... ... мен
құрылыстардың жағдайы және азаматтарды ... іс ... ... ... ... ... жерлерінің бәрін бастапқы жалпы /вакуф деп
атады және осындай жердің бәрінен арнайы салық ... ... ... ... ... ... ... жан басы
салығы. Бұл салықты жаулап алған кезде аман қалдырғаны үшін кәмелетке
толған барлық ер адамдар төледі.
2. ... ... ... ... ... ірі жер ... ... беріп,онан алған харадждың бір бөлігін өзіне қалдырып,ал
бір бөлігін ұшыр ретінде төлеген.
3. Зекет-жағдайы ... ... үшін ... ... ... ... ... мен күмістен тауардан алынып отырды.
Егін өнімінінң шамамен оннан бір бөлігі зекет ретінде алынды. Кей ... ... ... деп атағанымен бұл сөздердің ұғымдық мағынасы басқа.
Негізгі єдебиеттер:
1. Сарсенбаев М.А. ... ... ... ... ... 1993
2. Сюкияйнен Л.Р. Мусульманское право:Вопросы теории и практики.
Оқулық: Москва, ... ... Е.А., ... ... и ... ... в ... Наука 1966
5. Садагдар М.И. Основы мусульманского право. Москва, Наука 1968
6. Капинский С.А. Институт монарха в ... ... ... ... ... ... Д. ... Мухаммаеда// Юрид газета, 20 қаңтар 1999
8. Баишев Ж., Байкенов В., Сарсембаев М. Мусульманское ... ... ... Киримов Р.М. Шариат и его социальная сущность. Москва, Наука 1978
10. Еремеев Д.Е. Ислам: ... ... и ... мышления.Москва,
Политиздат, 1990
11. Мавлютов Р.Р. Ислам: Москва, Политиздат. 1969
12. Давид Р. Основные правовые системы современности. ... ... ... М.В. ... и ... Москва, Наука, 1980
Таќырып 6. Буржуазиялық Еуропа мемлекетті.(XVII-XIXғғ)
Буржуазиялық Ұлыбритания мемлекетінің пайда болуы. ХҮІІ ғасырда Батыс
Еуропа тарихында ең дағдарысты, ... ... ... ... ... ... және көптеген елді-мекендерде мемлекеттік билік тарапынан
қысым көрсете түскен. Экономика құлдырауға ... ХҮІІ ... ... ... ... - ... қозғалыстар етек жаяды, себебі қоғамдық
- саяси жүйенің әрекет етуі ... ... ... ... ... ... Осындай келеңсіз жағдайлардан ... ХҮІІ ... ... ... деп ... аты ... жаңа дәуір
басталды. Ағылшын буржуазиялық революциясы, жаңа буржуазиялық ... ... ... Англияда ғана емес, Еуропада да ... ... ... ... Англияда революцияға дейінгі
қоғамның саяси-экономикалық қатынастары бір уақытта екі ... ... ... өріс ... ...... ... – феодалдық.
Басты рөлді жүргізу капиталистік өндіріс ... ... ... ... ... ... ... капиталистік жолмен жылдам дамыды.
Революцияға дейінгі Ағылшын мемлекеті қоғамы екі әлеуметтік топқа яғни,
дворяндық сословияларға бөлінген: ... және жаңа ... ... ... қарай, болашақ дворяндар, ал ... ... ... ... ... Революцияға дейінгі Ағылшын дәуірінің
сауда және ... ... жаңа ... ... маңызды мәніне
айналды. Бұл ерекшелік ХҮІІ ғасырдың 40 жылдарындағы революцияның ... оның ... және ... ... ... Пуританизм-
революция идеологиясы. ХҮІІ ғасырда ағылшын қоғамы әлеуметтік-класстық және
саяси ... ... ... ... ... ... ... табылады. Пуританизм нысанындағы Реформация идеологиясы
революция ... ... ... ... ... ... (боевой) теориясының рөлін атқарады. Пуританизм діни ағым ... ... ... өмір сүрді, бірақ ХҮІІ ғасырдың 20-30 жылдары
абсолюттік оппазицияға қарсы идеологияның ... ... ... ... ... ... әлеуметтік топтарға бөлінуін,
шіркеуге ауысу қажеттілігін тиісті деп ... ... ... ... бірнеше ағымға бөлінді.
Пресвитерианттар ірі буржуазияны және аристократтарды ... ... ... идеясын уағыздады. Индепенденттер орта және ұсақ
буржуазия қатарындағы топтардан қолдау табады. 1628 жылғы Карл І ... ... ... ... Петиция құқығы қабылданғаннан кейін қол
жеткізілді. Осы ... ... І және ... ІІІ ... ... яғни парламенттің келісімінсіз ешқандай салық ... ... ... ... ... жеке ... қол сұққаны үшін
қорғауды жүзеге асырмайды.
Карл І құқық туралы петицияны бекітуге мәжбүр болды. 1629 жылы ... ... ... жаңадан қақтығыс пайда болды. Осыдан кейін Карл ... ... жеке дара ... ... жүргізілді. ХҮІІ
ғасырдың 20 жылдарындағы саяси дағдарыс қауымдар ... ... ... ... парламент.1629-1640 жылдары парламентсіз ... ... ... ... ... ... ... болды. Шотландықтардың
Англияға қарсы қауіп көрсетуі, ... ... ... ... ... ... Әскери келеңсіз жағдайлар мен ... Карл І ... ... ... итермеледі. 1640 жылы 13
сәуір - 5 мамыр аралығында жұмыс ... ... ... ... ... ... Қауымдар палатасы корольдің шотландықтарға соғыс жүргізу
субсидиясы ұсынысын ... ... ... ... ... Карл
І- дің жеке дара басқару жылдарындағы саясатты ... ... ... ... ... реформа жүргізгенге дейін қауымдар палатасы
корольге субсидия беруге, басымдылық құқығына тыйым салу ... ... ... кейін Карл І ережесі одан әрі сынға
айналды. ... ... ... және ... ... шешу мүмкін
еместігін мойындап, 1640 жылы қараша айында жаңа парламент құрды. ... 1653 ... ... ... ... Ұзақ ... қызметі
конституциялық-төңкерістің бірінші кезеңінен басталады.
Жалпы ағылшын буржуазиялық төңкерісін төрт ... ... ... ... (1640 ... 3 ... ... 1642
жылдың 22 тамызына дейін);
2. бірінші азаматтық соғыс (1642-1646);
3. төңкерістің демократиялық мазмұнын ... үшін ... ... ... ... ... ... жылы король өлімінен кейін парламент
Ағылшын республикасын жариялады.
Кромвель протектораты. ... ... жеке ... сипатын жүзеге
асырды.1653 жылдың аяғында Кромвель әскери диктатурасын ... ... деп ... ... ... Жаңа конституцияға сәйкес,
жоғарғы заң шығару билігі лорд-проттектор және парламент қолында болды.
Парламет бір ... ... ... ... билігі13 –21-ге дейін мүшесі
бар лорд-протектор және Мемлекеттік кеңес қолында ... ... ... ... сайлауымен жүргізілді. Конституцияда
Кромвель лорд-протекторлардың жеке диктатурасын ... ... ... сайлады. Кейінірек Кромвель парламентті шақыруды қойып, өз қалауы
бойынша ... ... ... 1657 жылы ... ... ... ... басқару билігі кромвель армиясының генералы қолында
болды. Сонымен «Басқару құралы» ... ... ... ... бұл
конституциялық акт буржуазиялық топ мүдделерін сипаттады. «Басқару құралы»
жеке дара билік режимін бекіте ... ... ... ... Осы ... бастап, республикадан монархияға қозғалыс басталды.
Франция револциясының басталуы. Револцияның терең де, ... ... ... ... ... ... ... басқарушылар мен
өндіруші күш арасындағы қайшылықтар болды. Феодализм революцияның одан әрі
дамуын қамтамасыз ете алмауына байланысты ... ... ... ... ... тобы ... жағдайларына
қанағаттанбады. Ішкі базар өндіріс үшін тар ... ... ... ... негізгі бөлігі ) өнеркәсіп тауарларын сатып алуға
мүмкіншілігі болмады. ... ... ішкі ... көп ... әсер ... және ... ... негізгі бөлігі әрекет етіп жатқан
құрылымды сақтап қалуға ... Оны ... ... құралы ретінде
мемлекеттің феодалдық-абсолюттік негізі танылды. Елдің арасында әртүрлі
өзгерістер мен ... ... ... экономикалық және саяси жағынан
ұйымдастырылған, феодалдық қозғалыстарға қарсы әлеуметтік ... ... ... ... ... Англияның, Голландияның мемлекеттік-
құқықтық құрылыс тәжірибелерін жетекшілікке ала ... ... ... ... ... мамыр айында Бас штаттың ашылды. Билік топтары ... ... ... ... қалу үшін дауыс берудің ескі тәртібін
қолдануды талап етті, демек әрбір сословие бір ... ие ... ... ... өкілдері келіспеді. Сословиялық жекелеген ... емес ... ... ... ... беруімен шешім қабылдаған
жөн деді. Тек осы жағдайда ғана ... ... ... ... жетістіктеріне жете алады, яғни қалай да жалпы артықшылықтары бар
сословие депутатары саны ... ... ... ... ... деп
есептеген. Сонымен қоса кейбір артықшылығы бар ... ... еді, ... бұл ... ... Үкімет бұндай жағдайдан бас
тартқаннан кейін, депуттаттардың дауыс беру жаңа ережесін қабылдайды. 1789
жылдың ... ... ... ... ... ... ... деп
жариялайды. Бір ай өте бере француз халқының атынан ... - ... деп ... ... ... ... жойып және жаңа заңдар
қабылдайтын құқыққа ие болғандарын жариялады.
Конституциялық монархия. Парижде ... ... ... ... ... ... ... шенеуліктерін биліктен қуды, ендігі
жерде шаруалар феодалға бағынудан және олардың міндеттерін ... ... ... ... ... бас ... ... сословие басшылары (ірі
буржуазия), Құрылтай жиналысында ... ... ие бола ... ... басқару үшін халық қозғалысын пайдаланды.
Жаңа жергілікті өзін-өзі басқару органы – муниципалитет ... ... ... ... ... ... ... кірісті. Әрбір ұлттық
гвардеецтің бағалы қаруы,құрал-жабдықтары, шарттары,өзінің есеп шоты болуы
керек. ... ... ... үшін Соғысқа қатысқан- маркиз М.Ж.
Лафайет Ұлттық гвардия басшысы болып тағайындалды. ... ... ... мен бай ... мүддесін жақтаушы саяси топ өкілдерінің
қолына өтті. Оның басшылары ... ... ... ... ... ... ... ағартушы-социоллг А. Барнов, А.Ламет және граф Мирабо ескі
құрылысты ... ... ... ... ... ... конституциялық
монархия танылды, сондықтан да олар өздерін конституционалистерміз деп
атады. ... ... ... бас ... ... жыпы ... ... түрде жарыққа шықты. Бірақ бұл ... ең ... ... ... Бұл заңда феодалдардың ... ... «өлі қол» ... аң ... ... ... ... тасталды. Ал қалғандары: жерге құқығы, ... ... ... ... жер ... ... қалу сияқты құқықтары сол қалпында
сақталынып қалды.
1789 жылы 26 тамызда ... ... ... ... құжаты -
Адам және азаматтардың құқығы Декларациясы қабылданды. Бұл құжат революция
бағдарламасын құрғандай, халықты жұбату мен ... ... ... ... ... ... ... энциклопедистер еңбегіне негізделе
отырып жасады. 1776 жылғы Американдықтардың Тәуелсіздік Декларациясын, 1776
жылғы Виргиндік декларация құқығын, ... ... ... ... ... ... Француз Бас штат декларциясын, Париж парламентінің
ремонстрациясын нақты құжат үлгісі сипатында танып, ... ... ... манифест рухын, адамдардың бостандық қағидасын қалыптастырды:
«Адамдар өмірге келген ... ... ... және тең ... болып
танылады» (1 бап). Декларацияның демократиялық мемлекеттік-құқықтық құрылыс
қағидасының ішінде ерекше рөлді «адамның табиғи және ... ... ... және «билік бөлінісі» қағидалары жүзеге асырады.
Декларация қабылдағаннан кейін, төрт айдан соң, 1789 ... ... ... ... сайлаушылар үшін ценз және басқа да мүліктерді
енгізу туралы декрет қабылдады. Осы декретке ... ... ... және ... ... ... ... құқығына тек активті азаматтар
ие болды. Активті (белсенді) азамат болу үшін ... ... ... ... ... болуы; 2). 25 жасқа толу ... 3). ... ... бір жыл тұру ... 4). үш ... жәрдем ақы көлемінде
тікелей салық төлеу керек; 5). қайыршылық жағдайда болмауы керек;
1791 жылы ... ... ... ценз ... ... есеге
төмендетті. 6000 адамнан көп қала тұрғындарына әрбір 200 күн үшін жалдамалы
еңбектің орташа ақысын тең көлемде есептей ... ... ... мен
меншік кірісін шектеді.
1791 жылғы Конституция. Құрылтай жиналысы Декларацияны құрастырумен бір
уақытта конституцияны дайындап, ... ... ... ... ... , ... заң ... билігі корольдің, үкіметтің,
соттың, сайлау жүйесі органдарының мәртебесін талқылап, ... ... ... ... ... жатады:
әскери іс бойынша - жыл сайын қарулы күштердің саны, құрамы ... ... ақша ... ... және соғыс жариялау;
қаржы шеңберінде - жыл сайынғы бюджетті бекіту, құрастыру, салықты
бекіту, мемлекет құрылғысына кеткен шығындарды ... ... ... - ... ... тағайындау;
әділет шеңберінде - мемлекет қауіпсіздігіне қарсы ... ... ... ... қозғалған тұлғаларды, ... ... және ... да лауазымды тұлғалардың алдында қылмыстық
жауапкершілікке тарту;
сыртқы қатынас ... - ... ... ... ... билігі корольге жүктелді. Король- ішкі қатынастар
және сыртқы басқару басшыларын, ... ... ... ... ... ... ... басқарды. Корольдің атқару билігі
шектелді. Ол Жиналыс ... заң ... ғана ... ете ... ... ... бірақ өз ведомствасы бойынша құқыққа
қайшы әрекеті үшін ... ... ... ... ... ... белгілі мерзімге бекітілген соттарға жүктелді. Қылмыстық ... үшін ... соты ... ... ... төнетін және аса
ауыр қылмыстарды қарастыру ... ... ... ... ... ... ... құруды көздеді. 1791 жылдың күз айында
конституциялық институттарды қалыптастыру негізі аяқталды.
Негізгі єдебиеттер:
№ 7 Негізгі ... (12 бет ... ... ... Батыр К.И. История государства и ... ... в ... ... 1789-1794 гг. Москва, ВЮЗИ 1984
2. Авхадеев Ю.И., Бажанов Л.Т., ... К.И. ... и ... ... Москва, наука 1971
3. Оларь Политическая история Французской революции : Происхождение
и развитие демократической республики. Петербург, Просвещение,
1936
4. Кислица Н.А. ... ... ... 1789-1794 гг.
Москва, Просвещение,1968
5. Молчанов Н.Н. Четвертая республика: Москва, Соцэкиизд.,1963
6. Галанза П.Н. ... ... и ... ... ... ... И.С. ... германской империи. (1815-1871гг.) Москва,
Высшая школа, 1986
8. Лисневский Э.В. История ... и ... ... Ростов-
на-Дону, Издательство Университета Ростова-на-Дону, 1975
9. Левина Г.Р. Очерки истории Англии: ... века и ... ... ... ... ... Барк М.А. ... Английская революция в портретах ее
деятелей:Москва, Мысль, ... Барк М.А. ... и его ... ... ... 1950
12. Лабутина Т.Л. Политическая борьба в ... в ... ... ... ... Наука, 1982
13. Хилл К. Английская революция Москва, Иностранная литература, 1947
Таќырып 7. Америка Құрама Штатының мемлекет және құқығы.
ХYІІІ ғасырдағы АҚШ – ғы ... үшін ... ХҮІІ ... ... ... орналасқан Солтүстік Америка ағылшынның алғашқы ... келе ... ғ.ғ.), осы ... Солтүстік Америкаға қарай
ұзыннан созылған 12 отар мемлекеттілік пайда болды.
Отар мемлекеттердің басқарылуы біртекті болған жоқ. Олардың ... ... жеке ... ... ... саналды. Конниктут, Род-
Айленд сияқты отар мемлекеттіліктер ... ... ... ... ... ... ... губернатор
басқаратын, «король отары» ... ... ... ... ... ... ... толыққанды бодандары ретінде
санаған, оларға метрополия құқығы кеңінен тараған : Ұлы ... ... ... ... ... ... ... құқығы» және т.б. Бірақ та,
патша үкіметі отар мемлекеттіліктерге ... шикі зат қоры ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... олардың өндірістік дамуын
кешеуілдетті. Осылай, ХҮІІІ ғасырдың орта шеңінде метрополия мен ... ... ... үдей түсті.
1774 жылы Филадельфия қаласында 55 делегаттан тұратын отар мемлекет
өкілдерінің бірінші ... ... ... ... ... және ... ... қарсы наразылығын бейнелеген құқық Декларациясын
бекітті.
1775 жылы ... ... ... континентальды конгресс мәжілісі
шақырылды. Конгресс Ағылшын мен отар мемлекеттер соғысы жағдайын ... ... ... құру туралы шешім қабылдады. Армия бас қолбасшысы
ретінде Дж. Вашингтон тағайындалды. Тәуелсіздік үшін ... ... ... колония өзін тәуелсіз республика-штат деп жариялады. Д. ... ... А. ... және басқада ұлттық-азаттық күрес
жетекшілердің арқасында тәуелсіздік соғыстың идеялық-теориялық тұғырнаманың
бастапқы қағидалары ... Осы ... ... ... маңызды
бағдарламалық құжаттарында көрініс тапқан. Атап айтқанда, 1776 жылы ... ... ... ... ... ... ... құқық Декларациясы, демек жалпы мемлекет үшін тәуелсіздік
Декларациясы.
1776 жылғы ... ... 1776 жылы 4 ... ... ... ... құқық декларациясы барлық елге ортақ тәуелсіздік
декларациясымен ... ... Осы ... ... ... тәуелділігінен біржола құтылуы және тәуелсіз Америка Құрама
Штатының құрылуы жарияланған. ... ... осы ... рух ... ... ... прогрессивті құжат.
1781 жылғы Конфедерацияның құрылуы. Тәуелсіздік Декларациясы штаттарда
заң шығару үрдісін ынталандырды, ... ... ... ... Конституцияны немесе азаматтардың құқығы мен бостандығы
туралы Билль құжаттарын қабылдағанын айта ... жөн. Осы ... ... ... қажеттілігі, яғни тұрақты тұтанып тұрған соғыс, тұрақсыз
табыс және америка күштерін біріктіру процессі айқын көрініс ... ... бұл ... ... ... ... жоқ, ... кейбір штаттар жаулап
алған тәуелсіздігін шектегісі келмеді. Келіспеушіліктер болғанмен де штат
одағы жобасын құруға және 1781 жылы ... ... ... ... ... құжат «Конфедерация бабтары» қабылдауға әсер етті.
Штаттар «мәңгі одақ»-конфедрация деп аталатын Америка Құрама Штатын ... ... АҚШ ... ... ... ... жүйесі. 1787
жылы Филодельфииде 12штат (Род-Айленд штатынан басқа) 55 ... ... ... ... ... ... ... Г. Американская революция 1763-1783гг. Москва, Иностранная
лит. 1962
2. ... Я.М. ... К.Е. ... ... и ... ... ЛГУ, 1982
3. Болховитинов Н.Н. США: проблемы и истории: Москва, Наука, 1980 г.
4. Зубок Л.И. Очерки истории США: Москва, ... 1956 ... ... Д. ... США: ... ... 1994 ... Конституция США: История и современность. Под.ред. Мишина А.А.
Москва, Юрид.литература, 1988
7. Фостер У. ... ... ... ... ... ... ... Севостьянов Г.Н. Очерки новой и ... ... США: ... ... ... 1960 г.
9. Черняк Е.Б. Государственный строй и политические партии США: Москва,
АНСССР, 1957 г.
10. Ширяев Б.А. Политическая борьба в США ... ... ... ... В.В. Основатели США: исторические портреты: Москва, Наука,
1983 г.
12. Политические партии США в новое ... Под. ред. ... ... ... США: ... Петрова Ф.М. Москва, Наука, 1982 г.
14. Уманский П.В. Американская революция XVIIIв. в буржуазной
историографии США: Конец XVIII-60-е годы XX в Казань, ... 1988 г.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Xvii ғасырдың екінші жартысы мен xviii ғасырдың аралығындағы қазақ қоғамындағы саяси-әлеуметтік хал-ахуал жайлы56 бет
АҚШ-тағы және Оңтүстік-Шығыс Азияның ірі мемлекеттеріндегі қытай диаспорасының мысалында Қытай Халық Ресубликасы мен шетелдік қытай диаспорасының қарым-қатынас тәжірибесін сараптау50 бет
Банк қызметіндегі маркетинг75 бет
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
Дүниежүзінің саяси картасының қалыптасуы23 бет
Мұнай мен газдың даму болашағы5 бет
Мұсылман құқығының даму - эволюциясы33 бет
Қазақстан Республикасының банктiк жүйесiнiң даму тенденциясы26 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь