Құқық социологиясы мен саяси социология мәселелері

1. Құқық социологиясы пәнінің объектісі мен өзіндік ерекшеліктері
2. Құқық шығармашылығы қызметінің негізгі әлеуметтік факторлары. Құқықтың әлеуметтік функциялары
3. Сыртқы саясат және халықаралық қатынастар проблемасы: социологиялық тұжырымдамалар
Құқық социологиясы - өмірмен, әлеуметтік практикамен байланысты құқық жүйесін қарастыратын жалпы социологияның бағыты. Құқық социологиясы - мысалы, отбасы социологиясы, білім социологиясы, еңбек социологиясы және с.с. секілді сала.
Құқық жүйесі - күрделі әлеуметтік құбылыс, мұнда қоғамдық өмірдің заңдылықтарын нормативтік формада көрсетеді және бекітеді. Тарихи тұрғыда барлық құқық жүйесіне шартты түрде жеке өзіндік және көпшілік құқық кіреді.
Дәстүрлі түрде жеке өзіндік құқыққа жеке тұлғалардың мүдделерін қамтамасыз етуге жұмылдырылған салалар жатқызылады (азаматтық, банктік, сақтандыру, патенттік құқық және басқалары).
Көпшілік құқыққа мемлекеттік, әкімшілік және қылмыстық құқықтар жатқызылады.
Қазіргі қоғамның құқықтық жүйесі мынадай негізгі салаларды біріктіреді:
1. Мемлекеттік (конституицялык) құқық - бұл елдің қоғамдық және мемлекеттік негізін белгілейтін құқық саласы, азаматтардың, мемлекет органдары жүйесінің құқықтық жағдайының негізі және олардың негізгі өкілеттіктері.
2. Әкімшілік құқық мемлекеттік органдардың атқарушылық-басқарушылық қызметін жүзеге асыруы барысында жинақталатын қоғамдық қатынастарды реттейді.
3. Қаржы құқығы қаржылық қызмет саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығын білдіреді.
4. Жер құқыгы адамзат қоғамының өмір сүруінің материалдық негізі болып табылатын жерді, оның қойнауын, суды, ормандарды пайдалану мен қорғау саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді.
5. Азаматтық құқық - әр түрлі мүліктік және сонымен сабақтас жеке мүліктік емес қатынастарды реттейді. Азаматтық құқық нормалары меншіктің әр түрлі формасын бекітеді және қорғайды, тараптардың мүліктік қатынастардағы құқықтары мен міндеттерін анықтайды, өнер, әдебиет туындыларын және т.б. жасауға байланысты қатынастарды реттейді. Азаматтық құқық азаматтың немесе ұйымның ары мен абыройы секілді жеке мүліктік емес құқықтарды да қорғайды.
        
        ҚҰҚЫҚ СОЦИОЛОГИЯСЫ МЕН САЯСИ СОЦИОЛОГИЯ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1. Құқық социологиясы пәнінің объектісі мен өзіндік ... ... ... ... ... факторлары. Құқықтың
әлеуметтік функциялары
Сыртқы саясат және ... ... ... ... ... социологиясы пәнінің объектісі мен өзіндік ерекшеліктері
Құқық социологиясы - ... ... ... байланысты құқық
жүйесін қарастыратын жалпы ... ... ... социологиясы -
мысалы, отбасы социологиясы, білім социологиясы, еңбек социологиясы және
с.с. секілді сала.
Құқық жүйесі - ... ... ... ... ... өмірдің
заңдылықтарын нормативтік формада көрсетеді және бекітеді. Тарихи тұрғыда
барлық құқық жүйесіне шартты түрде жеке ... және ... ... ... түрде жеке өзіндік ... жеке ... ... ... ... салалар жатқызылады (азаматтық, банктік,
сақтандыру, патенттік құқық және басқалары).
Көпшілік құқыққа мемлекеттік, әкімшілік және ... ... ... ... ... ... ... салаларды біріктіреді:
Мемлекеттік (конституицялык) құқық - бұл ... ... және ... белгілейтін құқық саласы, ... ... ... ... ... негізі және олардың негізгі өкілеттіктері.
Әкімшілік құқық мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... ... реттейді.
Қаржы құқығы қаржылық қызмет саласындағы ... ... ... ... ... құқыгы адамзат қоғамының өмір ... ... ... болып
табылатын жерді, оның қойнауын, суды, ... ... мен ... ... ... ... ... - әр түрлі мүліктік және сонымен сабақтас жеке мүліктік
емес қатынастарды реттейді. Азаматтық құқық нормалары ... әр ... ... және ... ... ... ... мен міндеттерін анықтайды, өнер, әдебиет туындыларын және т.б.
жасауға байланысты ... ... ... ... азаматтың немесе
ұйымның ары мен абыройы секілді жеке мүліктік емес құқықтарды да ... ... - бұл ... еңбек қызметі барысындағы қоғамдық қатынастарды
реттейтін құқық саласы. Еңбек құқығы нормасы, мысалы, жұмысқа ... ... ... ... мен демалыс уақытын, еңбек шартының
қауіпсіздік ережелерін белгілейді.
Отбасы құқығы - неке-отбасы ... ... ... ... Оның
нормалары некеге тұру шарттары мен тәртібін белгілейді, ерлі-зайыптылардың
құқықтары мен міндеттерін, ата-анасы мен ... ... ... ... ... жүргізу құқығы соттардың азаматтық, еңбек және отбасы қарауы
барысыңда туындайтын қатынастарды реттейді.
Қылмыстық құқық қандай қоғамдық құлықтың ... ... ... ... жасалғаны үшін қандай жаза қолданылатынын белгілейтін нормалардың
кешенін білдіреді. Қылмыстық құқықтың нормалары қылмыс ... ... ... ... ... және басқалары үшін жазалау түрлері мен
мөлшерін белгілейді.
Қылмыстық-процессуалдық құқық қылмыстық істер бойынша іс жүргізу ... Осы ... ... ... ала ... тергеу органдарының,
прокуратураның, соттың қызметін және олардың ... ... сот ... және ... ... шешуі кезінде азаматтармен өзара қарым-
қатынасын реттейді.
Еңбек-түзету құқығы қылмыстық жазалау және еңбек-түзету арқылы ... ... ... ... ... құралатын қатынастарды реттейді. Осы
саланың нормалары сотталғандардың өздеріне тағайындалған қылмыстық ... өтеп шығу ... ... ... ... өтеу ... ... жөніндегі қызметті реттейді.
Құқықты қоғам тудырса да, барлық заңдық құбылыстар осы немесе өзге
дәрежеде ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Заң, com және әкімшілік шешім бастапқы заңдық ... ... ... олар құқықты жасайды немесе дұрысырақ айтқанда олар
құқықпен ... ... ... ... өзінің тар ұғымында
осы саламен шектеледі.
Тар мағынада құқық социологиясының мәні әлеуметтік ... ... заң ... ... ... қызмет формасы ретінде. Сондай-
ақ әлеуметтік институттар жүйесінде құқықтың ... ... ... ... ... ретінде құқық жүйесі болады.
Мұнда зерттеушілердің қарастыру назарына заңның ... ... ... заңды білу туралы (хабардарлық), көпшіліктің соттар
туралы білуі, олардың әлеуметтік жағдайы туралы, ... ... ... т.б. ... ... ілінеді.
Кең мағынасында құқық социологиясының мәні — құқық жүйесінің қоғаммен
ғаламдық әлеуметтік жүйе ... ... ... мен ... ... құқық социологиясы (заңи социология) кең мағынада бастапқы заңи
құбылыстарды, сол сияқты отбасы, меншік, шарт, ... және ... ... ... ... да ... ... негізгі міндеті құқықтың әлеуметтік әрекет ету
заңдылықтарын зерттеуден, әлеуметтік субъектілердің ... және ... ... ... ... мен ... реттейтін
құқық нормаларының даму генезисін, құрылымын, динамикасы мен ... ... мәні мен ... мәні тек қана тоғысып қана
қоймайды, сонымен бірге ішінара сәйкес ... ... ... әрқайсысы
өзіндік ерекшелікке ие.
Құқықтық ғылымды бірінші кезекте тиісті қоғамдық қатынастардың құқықтық
формасы, құқық мазмұны мен оның субъекттерінің ... ... ... ... осы ... өзге қоғамдық құбылыстардың әлеуметтік
тамырларын (генезисін), әлеуметтік орнын және ... ... Егер ... ... ... сипаттай отырып басты түрде
назарын ерлі-зайыптылардың құқықтық жағдайына, балалар мен ата-аналардың
құқықтары мен міндеттеріне аударатын болса, ал ... ... ... ... ... ... ... олардың бір-біріне
деген симпатиясы мен антипатиясына, өзара бағалауларына, ... ... ... мен ... және осы ... ... ... отбасы ішіндегі экономикалық байланыстарға және
басқа қатынастарына қызығушылық танытады.
Осылайша, заңи ғылым (құқық нормаларымен ... ... ... ал ... ... ... нақты қоғамдық қатынастарын
зерттейді.
Социология ғылымының пайда болуына мұрындық ... ... ... ... емес (a priori — тәжірибеден тыс бастапқыға тән деген
латын сөзінен шыққан), тәжірибеден (қоғам ... тууы тиіс деп ... ... субъективті құқыққа қатынасын былайша білдірген: "Ешкім де
әрқашан өзінің борышын орындау ... ... ... ... ... ... болсақ, ол "азаматтық тәртіп" деген атпен оның
жүйесінде үнемі бірге жүреді.
Жалпы социология да, сол ... оның ... да (осы ... ... ... ... зерделенетін құбылысты зерттейді, бірақ әрбір
сала мұны өз жолымен жасайды. ... ... ... ... ... ... ең алдымен, демографиялық, ... ... ... Заңи нормалар бұл үшін небәрі отбасы өміріндегі
мүмкін болатын ... ғана ... және ... ... аударуды
қажет етпейтін құбылыс болып табылады. Ал заңи социология осы нормалардан
шығады және содан ... ... ... өз ... құлықтармен,
экономикамен және т.б. қалай ... ... ... ... ... мәселеге келеді.
Жалпы социология мен құқық социологиясы тәсілдерінің айырмашылықтары
француз социологы Ж.Карбоньенің тұжырымдауынша, бұл ақыр ... ... ... әкеледі. Оқымысты Э.Дюркгеймнің кеңесін келтіреді. ... ... ... ... ... ұсынған болатын. Дюркгейм
олардан әлеуметтік факторлардың объективтік көрсеткіштерін көрген ... ... ... ... социологиясына қомақты үлес қосты. Ол
қылмыс дегеніміз қоғамның осындай деп анықтағаны деп ... ... ... ... ... ... оны ... болатын
еліктегіштерден қорқытуды мақсат етеді, бірақ бастысы бұл емес. Жазалаудың
нақты мәні ... ... ... нақты функциясы қоғамның қалыпты өмір
сүруін және оның ... ... ... ... ... ... ... Ол қазіргі қоғам егер сот ... ... ... ... ... деп ... ... құқық социологиясының негізгі ережелері оның басты еңбегі
"Шаруашылық және қоғам" деген ... ... ... М. Вебер
құқықтықтың мәнін ашуға талпыныс жасаған. Мұндағы шешуші ұғым: "құқықтық
қызметкер", яғни ... ... бір ... ... қамтамасыз ету
және оларды бұзғаны үшін санкциялар қолдануы үшін шығарған қоғамның ... ... бәрі ... сот, ... және т.б.). Оқымысты тарихи
даму барысында ... ... ... ... ... ... ... қазіргі қоғамның рационалдық типіне (заңгер,
басқарушы) ұмтылады. Бұл ... оған ... ... ... ... ережесін
қалыптастыруға мүмкіндік берді. Ол бойынша құқықтың прогрессивтік дамуы
оның рационалдануына (мамандануға және ... ... ... XIX ... соңы XX ... ... қоғамды зерттей отырып
бюрократиялық биліктің ұзақ уақыт сақталатынына, бірақ қайткенмен ... ... ... ... ... көз ... социологиялық ұғымдарын жасауға өз уақытында ... ... ... ... М.М. ... ... ... Н.Н. Караев және басқалары талпыныс жасаған. Ресей
профессорлары СА. Соловьев пен Н.М. Капустин қоғамдағы құқықтың қызметімен
адамдар ... ... ... ... байланыстырды. Осы идеяны дамыта
отырып A.M. ... ... ... олардың таптық жағдайларына
қарамастан қоғамның барлық ... ... ... ... ... П.И. ... ... кредосы мынадай ережеде
айтылған: "...құқықтың негізгі мәні занда емес, ... ... ... ... ... ... ... Е.Б. Пашуканис құқықтың
объективті өмір сүруін тұжырымдау үшін оның ... ... ... ... ... ... осы нормативтік мазмұн өмірде, яғни
әлеуметтік қатынастарда жүзеге аса ма жақ па соны білу ... ... ... ... ... ... айналдыруға қарсы шықты, ол
мемлекеттік-құқықтық құбылыстарды әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан зерттеу
керек, өйткені олар өз сенімдерін ресми ... ... қоя ... ... ... ... деп жарияланды деп есептейді.
Р. Паунд (1870-1964) американдық социологияның ... ... ... Ол ... "кітаптар мен кодекстерде көрінетіндей" ... ... ... ... ... ... қойды. Паунд құқықты
әлеуметтік бақылау құралы ретінде қарастыруды қажет деп есептейді. Құқық
социологиясы зандардың ... ... ... ... туғызған қоғамдық өзгерістерді анықтауға және ... ... Осы ... ... ... ... ... сәйкестігін қарастырған жөн. Оқымысты құқықтың іске асуына
тікелей ат салысатын заңгерлердің, әсіресе соттардың ... ... ... ... ... тарихи экскурс құқық социологиясының ... ... ... ... ... тарихи дамуы нәтижесі, осы білімдердің
дифференциясы ... ... ... мен ... ... ... арасындағы
айырмашылық.
Осы контексте біз құқық ретінде заңи ... оның ... заң ... ... оқытылатынындай, сондай-ақ соттар пайдаланытындай, яғни
құқық догмасы деп ... ... ... ... догмасы сондай
нормаларды зерттейді, ал заңи социология осы нормалар тудыратын әлеуметтік
себептерді, сол ... осы ... ... ... ... ... Заңгерлердің осы немесе басқа заңды қабылдаудан бұрын әлеуметтік
сұранысты және әлеуметтік салдарларды да ... ... ... ... ... ... ... бұл көзқарас пен қай тұрғыдан қараудың
айырмашылығы. Догмалық юриспруденция сол объектіні ішінен зерттесе, ... ... ... ... Егер ... заңи ... үшін бұл құдай болса, ал социолог методологиялық атеизмді
басшылыққа алу қажет деп ... ... ... ... ... ... ара қашықтық сақтайды.
Кез келген басқа ғылыми пән секілді заңи социологая ... ... ... ... Заңи ... ... және ... (яғни білім алу) - жеткіліксіз. Зерттеушілер осы ... және ... ... болғанын білгісі келеді, яғни түсінікті ... ... ... социологиясы себеп салдарлық ... ... ... ... компоненттері социологиялық зерттеу болып
табылады, ол құқықтанудың ... ... ... ... ... байланысын күшейтеді.
Құқық саласындағы социологиялық зерттеулердің мақсаты құқық пен
қоғамның өзінің байланысын, ... ... ... және ... ... ... ... деңгейінде, әр түрлі әлеуметгік таптар
деңгейінде, ұжымдар, топтар мен тұлғалар деңгейінде ... ... ... ... болып табылады.
Құқық социологиясы зерттейтін проблемалар тобы:
1) құқықтың әлеуметтік көздері және құқық
шығарушылықтың тиімділігі;
құқықтың әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... ... санасының жай-күйі, қоғамдық пікір мен құқық,
құқықты білу және заңның мәртебесі (құрметі);
моральдық және заңи ... ... ... ... және ... саясатының мәселелері, заң органдары қызметінің социологиясы;
құқық тәртібінің жай-күйі және құқық бұзушылықтың ... ... ... ... мен қоғамдық ықпал ... ... ... пайдаланылатын зерттеу әдістері бірінші кезекте,
жалпы социологияда қолданылатын әдістерді: байқауды, құжаттарды талдауы,
интервью, сауалнаманы, сараптамалық сауалнамаларды, ... ... ... мысалы, осы немесе басқа мәселе бойынша сот
практикасына ... ... ... ... ... білдіреді.
Құқық социологиясы таңдауды анықтау кезінде ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктер тән. Француз
оқымыстысы Жан Карбонье көрсеткен олардың бірі — ... мәні оның ... ... ... қамтитынын талап ететін жағдай. Зандарға қатысты
қоғамдық пікірді зерттейтін зерттеулер ... ... олар ... ... Осы зерттеулер референдумға
қаншалықты жақын болса, олар соғұрлым ... ... ... елде зерттеліп отырған жиынтық барынша электоратқа жақындауы,
ал іріктеу бүкіл халықты қамтуы тиіс. Францияда, мысалы, Ж. ... ... ... ... мұндай репрезентативтіліктің іріктеуде жасы, жынысы,
әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... жуық адам ... болатынын айтады.
Ерекшеліктердің тағы бірі — сауалнаманың қандай ортада — ... ... ... ... ... байланысты. Бір жағынан,
елде жалпы азшылық болып табылатын әр түрлі саладағы заңгерлер бар. ...... ... ... ... айтқанда — көпшілік халық.
Сондай-ақ зерттеу үшін кәсіби ортада ғана қарым-қатынас жасау ... ... ... да бар, мысалы, қажетті фактілер тек кәсібилерге
ғана белгілі болған жағдайларда. Егер неке шартына отырғандардың қаншадан
келетінін ... ... ... ... ... ... сыйымдырақ болмақ. Ал халықтың неке шартына жасауына қатысты
халықтың өзінен сұрап ... ... ... ... ... анықтау кезінде мынадай жайтқа назар
аударады: сотқа жүгінген, тіпті азаматтық істер бойынша тұлғалар өздерінің
өткеніне ... ... ... анық қатысқысы келмейді.
Жақсы құрылған сауалнамада құқық социологиясы проблематикасына орай
объектісі бойынша ... үш ... ... болады.
Бірінші — білімі, нақтырақ айтқанда, құқықтық білімі туралы сұрақтар.
Мысал: "Сіз қалай ойлайсыз, егер ерлі-зайыптылар неке шартын жасамаған
болса, ... жеке ... ... ... ... ... ... мысал:
"Сіз қалай ойлайсыз, адам өз өсиеті ... ... ... арқылы өз
балаларын немесе олардың біреуін мұрагерліктен айыруына қолданыстағы заң
рұқсат бере ме, болмаса тыйым сала ма?" ... ... ... ... жуығы дұрыс жауап берді (дұрыс жауап бермегендері - 9 ... ... ... ... жоқ). ... сұраққа дұрыс және дұрыс емес
жауаптар тиісінше 74 және 21 процент болды.
Осы тектес сұрақтардың неге қажет ... ... ... ... ... мәні ... екеңдігін айтты. Осы сұрақты қою арқылы жалпы
қоғамдағы заңды білу деңгейін, сол ... оның ... жас, ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік аламыз.
Заңды білудің заңи презумпциясы қолданылады - "ешкім заңды білмеуге
жүгіне алмайды". ... ... - бұл бір ... ал ... ... ... ... өзі де) бір басқа. Жақында қабылданған заң
туралы сөз болғанда, мұндай сұрақтар ... заңи ... ... ... ... ... туралы білімін зерттеу сондай-ақ жанама түрде көрінуі де мүмкін,
тап басып айтқанда сұрақтардың басқа түрі ... мен ... ... ... тәсілі қызметін атқарады. Респондент бірнеше ... ... ... ... ... онда әрқашанда осы сыйлау мен өсиетке
қалдырудың арасын айыра алды ма?
Сондай-ақ жанама ... ... ... зерттеу бірқатар жасырын
ұстанымдарды көруге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Ол осы ... ... ... да бір норманың бәсекеге ... ... ... ... ... сауалнама жүргізілген кезде респонденттердің 55 проценті
айырылысу үшін негіз ретінде ерлі-зайыптылардың заң ... ... ... ... Яғни олар заң мен орын алып ... ... негізделмеген) сот практикасын шатастырған. Сұралғандардың қомақты
бөлігі (32 ... ... және 37 ... ... ерлі-зайыптылардың
бірінің бедеулігі айырылысуға заңды негіз болып табылады деп санайды.
Екінші қатарда - фактілер ... ... Кез ... ... келетін респонденттің жеке басына қатысты сұрақтармен бірге (жасы,
кәсібі, тұрғылықты жері) соңынан нәтижелерді жіктеуге ... ... өзі ... ... ... ... ... саласына қатысты
мынадай фактілер туралы сұрауға болады. Мысалы, "сіздің өсиетіңіз ... ... "сіз ... ... ... сот мәжілістеріне қатыстыңыз ба?".
Статистиканың қарастыру аймағына кірмейтін интимдік ... ... аз ... бар ... ... ... ... сауалдар
маңызды. Интимділік қасиеті сұралушыдан қорғаныс реакциясын ... ... ... елеусіздігі олардың тез ұмытылатынына алып келеді. Алайда,
қиындықтың осындай түрі заңи социологияда ... ... ... ... түрі — ... ... сұрақтар. Сұралушыдан мұнда қолданыстағы
заң туралы, заң жобасы ... сот ... орын алып ... ... ... бір ... ... шешкен жөн екендігі туралы
құндылықтық ... ... бұл түрі кез ... заңи социологияның қарапайым құралдары
болып табылады. Алайда оларды пайдалану бірқатар қиындықтарға тап болады.
Мысалы, қауіптенеді, респондент өз жеке ... ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалар мазмұнымен танысқаннан
кейін шектеліп ... ... ... заңи ... тіпті міндетті емес,
көп жағдайда кері ұстаным байқалады.
Сонымен бірге жиі назар аударылатын басқа ... де бар. ... ... проблемаға қатынасын сыртқары, үстірт жауап беруіне
байланысты. Жауаптар жалаң сипатқа ие ... және ... ... ... ... отбасы мүлкін әйелімен бірігіп басқаруды қызу жақтаушы еркектер
нақты өмірде монополист ретінде ... ... ... ... ... ... ... Мұндай іс-әрекеттерден қашу үшін, кей
кезде көзқарастарын білдіретін ашық сұрақты - ... ... ... тырысады. Бірақ та таңдаулы сұраулардан қауіптенетін және
шыныңда да адастыратын осындай ... ... аса ... де ... ... ... мақсаты оның субститут референдум ... және ... ... ... өзі дауыс бергенін
орындамауы тиіс.
Сайлаушының ойлағандай іс-әрекеті мен ... ... ...... ... психологиялық феномен болса да, ... ... ... ... ... мынадай қағидаларды білу қажет: оның
тілі, стилі көпшілікке түсінікті, қарапайым болу керек. Пилотажды ... ... де ... ... социологиясы көпшілік жағдайда маман
еместермен құқық туралы әңгімелескендіктен, елеулі қиындықтарға тап болады.
Аса көңіл аударатын негізгі қағида: сөрақтар фактологиялық болу ... ... ... ... ... ... тыс ... «Айыпталушы кісі өліміне кінәлі ме?", ал нақты-сипаттамалық
түрде "Айыпталушы Х-ны ... ... ... үшін кінәлі ме?" деген
сұрақтардан барып сот процедурасына сәйкес форма қабылданады.
Егер сауалнамада заңи терминдер қолданылса, оларды жауапқа әсер ... ... түр ... ... көзге түспейтін мысалдармен,
түсініктермен қатар қолдану ... ... ... ... қадағалау
қажет пе?" деген сұрақ. Егерде осы сұрақты анықтау ... ... ... ... тұрса да, ата-анасы операцияға келісімдерін берді деген оқиғаны
айтып берсек, жауаптың өзі де анықталады.
Сұрауларға қатысты берілетін басқа да ... ... ... ... ... ... жатады. Референдумға мынандай типтес
сұраулардағы сұрақтарға "иә және жоқ" деген жауап берілетін болса, ... ... алу ... ... ... ... жүргізілсе (интервью), онда социологияның жалпы
социологияны қайталауға құқығы бар. ... ... ... ... ... іске ... ... Ол құқықтың психикаға терең
үңілмеуін талап етпеуіне байланысты. Социологияны сиимптоматикалық талдау
дегенді ... ... жай ... ... ... ... ... соңғы интервьюдің барысында, тек қана жауап алмай, әңгімелесу кезінде
ырғақтың өзгерісіне, ... ... беру ... ... ... қозғалысына, яғни респонденттің психологиясына
терең үңілу керек. Бұл ... ... ... ... да, бұл ... сондай-ақ референдарлық типті сұрақтардан біршама алыстау.
Адам дауыс бергенде немесе шартқа отырғанда, оның ішкі жеке ... ... ... ... ... ... бітімі ғана түседі.
Сауалнаманы толтыруда кейбір шындықты бұрмалаудан жалтару мүмкін ... ... ... ... осындай бейнелерді әдейі зерттеу кезінде
қателіктерінің кедергі жасауы ... ... ... бұл бұрмалау сұралушыдан шығуы сирек кездесетін жағдай және осы
жағынан алғанда проблемаға тоқталу керек.
Сауалнама әдісі (ол жеке ... ... ... ... ... ... ... абсолютті шынайылығын көздейді. Алайда біз
әрқашанда күнделікті өмірде немесе сот ... ... ... ... ... ... ба? ... интервьюерге қарағанда шындықты үнемі айтпауы
әбден мүмкін (үрейден ... ... бір ... ... ... ... ... тұрғыдан бұған дайындығы аз және куәгерлік
көрсеткіштерді бағалауда да ... ... ... Әрине, ол қандай да
бір респонденттің жауабы соншалықты шындыққа жанаспайтынына назар аударуы
мүмкін. Бірақ осы ... ... өз ... ... әсер ғана ... жүргізуді тестілеумен толықтыруға болады. Тестілер - бұл
алдын ала ... ... мұны ... кезінде нәтижелерді бағалаудың
нақты техникасы пайдаланылады.
Педагогикада қолданылатын ақыл-ой қабілетін ... ... ... әр ... заңи ... ... ... арналған
тестілерден айырмашылығы аффективтік (эмоционалдық) тестілер тұлғалық
ұстанымдарды анықтауға арналған, олар ... ... ... ... әр түрлі формада болуы мүмкін және олардың кез ... ... ... ... ... ... көмегімен жүргізілетін тестілерді алсақ:
баладан отбасы мүшелерінің суретін ... ... және ... ... ... ... апасының сұлбасы ірірек салынғанына қарап, осы отбасының
қандай үлгіде - патриархалды ... ... ... ... ... ... ... арналған тестер де белгілі. Мұнда сұрақтарды,
фактілер мен құқықтарды әр түрлі түсіндіруге жол ашатын ... ... ал ... ... ... арасында таңдау жүргізу сұралады.
Мира-и-Лопецтің ... ... ... тесті ішінара
осындай. Сұралушыдан өзін алданған зайыптың орнына қою және он ... ... ... ... өлтіру, одан кетіп қалу, некені
заңмен бұзу және т.б. бірін ... ... ... ... 25 ... ғана проблеманы заң арқылы шешуді дұрыс санады.
Тестіге жақын сұрақтарды ... салу ... ... ... жиі ... ... Осындай сұрақтар нақты тестіден ... ... ... ... ... ... ... Сұралушыдан А
проблемасы туралы пікірін білуді қалайды, бірақ тікелей сұрақтың қорғану
сезімін ... ... ... Б ... ... ... осы сұраққа берілген жауап оның А ... ... аша ... ... бірге: «Жыныстардың ролі бекітілуі тиіс деп санайсыз ба?»
деп сұраудың орнына басқа сұрақ береді: «Егер сіздің ... ... ... ... ... қалар едіңіз?» Сонымен қатар: «Еркін одақ ... ... деп ... ... орнына - «Егер сіздің ұлыңыз еркін
одақта болса, онда сіз өз үйіңізде оның ... ... ма ... ... ... қоғамдық пікір институтының некесіз отбасы туралы
жүргізген сауалнамасында тап осындай ... ... ... ... ... бергендер сұралған ерлердің 44 проценті және әйелдердің ... ... ... мүмкін» деп жауап бергендер - тиісінше 27 және ... және ... жоқ» деп ... ... - 23 және 27 ... ... өз үйіңізге онымен еркін одаққа тұрған қызыңызды қабылдар ма едіңіз?»
деген сұраққа жауап беру кезінде - цифрлар тиісінше былай ... 33 ... 26 және 28, 35 және 36 ... бұл ... моральдық бағалауда ерлер
мен әйелдер арасында айырманың тұрақтылығына дәлел болады.
Құқық социологиясының методологиясы мен әдісі тек ... ғана ... ... ... мен ... ... ... кеңінен қолданылды. XX
ғасырдың 70 ... ... ... ... саласын қалыптастыруға
социолог-заңгер Брит-Мари Блэгвадтың ... ... ... ... ықпал етті. П.Винкенің жетекшілігімен
Белгиядағы қылмыстық заңдарға қатысты қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... өлім жазасы
туралы, жалпы Бельгия мен Голландиядағы (Жана ван Хуттенің жетекшілігімен)
жазалау мақсаты туралы және басқалары туралы ... ... ... (ЕО-
ның барлық елдерінің өлім жазасынан бас тартқаны белгілі). ... ... ... ... француз және итальян оқымыстылары
жетекші роль атқаратынын атап көрсетті.
Көрнекті француз ... ... күш ... ... ... ... социологиясы институты ұйымдастырылып, тиімді жұмыс
істеуде. Бұл институт жыл ... әр ... ... мен ... оған барлық еуропа елдерінің өкілдері қатысады. Институт ... ... ... ... студент-мамандарын дайындайды.
Институттың 6 мың ... ... кең ... ... сондай-ақ әлемнің
көптеген елдерінде жүргізілген көптеген ... ... бар 5 ... ... ... ... құжаттама орталығы бар.
Миланда орналасқан итальяндық құқық социологиясы орталығын Р. ... В. ... ... ... ғалымдар басқарады. Орталық жүзден ... ... ... қосқан. Ол отыз жылдан астам
тоқсандық журнал «Құқық социологиясын» ... оған ... ... жөне ... ғалымдар: Р.Дарендорф, Л.Фридман, ААрно жоне басқалары
көмек көрсетеді.
Қазақстанда социологиялық ... заң ... ... ... ... ... социологиялық талдау және
болжам жасау бөлімі бар, ол ... және ... ... ... ... республика өмірінің басым бағыттары бойынша
социологиялық зерттеулер жүргізеді, ... ... ... ... ... қабылданған зандардың қызмет етуі мен
тиімділігін зерттейді; социологиялық ақпаратты жинақтайды және ... ... ... ... ... ... ... бойынша заңи шешімді талап ететін осы және өзге де ... ... және ... ... ... ... аналитиктер
атап көрсеткендей, біздің парламентарийлеріміз, комитет басшылары әлі де
толық көлемде ... ... ... заң ... қызметте
көрсетіп, практикалық пайдасын көре алмауда.
Отандық ғалым-заңгерлер (профессор, заң ғылымдарының докторы Е.И.
Қайыржанов) социологиялық ... ... ... ... жүр, ... және ... жұмыстарында ғалымға өз зерттеуі аясының толық
бейнесін көруге мүмкіндік беретін социологиялық материалдар ... ... ... ... ... ... түрде
қазақстандықтардың қоғамдық пікірі зерттеледі. Қазіргі кезде -бұл, ... «Жер ... ... қабылдануы. Басты проблема - жер сатып алу-сату
объектісі бола ... ... ... ... ... пікір сауалнамасы
сұралғандардың жартысынан астамы (56,5 процент) - ... жеке ... ... ... сонымен бірге әрбір төртінші респондент
«қостайтынынын» көрсетті. Социологтардың пікірі ... бұл осы ... ... ... ... ... ... айтуға мүмкіндік беретін
статистикалық маңызды шама.
Адамдарға осы ... ... не ... ... 44 ... ... ... және жергілікті шенеуніктерге сенбейтінін», ал
заңның «жеке ... ... ... ... (20,4 ... ... ... үшін (15,9 процент) жауапты таңдауға мынадай
аргумент болды: «халықтың менталитеті осыны істеуге мүмкіндік ... ... жаңа заң ... ... ... қана емес, сонымен
бірге жерге жеке меншік те ... ... ... ... осы
ұсынысты қабылдауға тиіс пе? деген сұрақ қойды. ... ... ... ... - 39,6 ... ... ... мынадай қарама-
қайшылықты белгіледі: бір жағынан, қоғамдық пікір ... жеке ... ... («барлығы қазір сатылып кетті»), ал екінші ... ... өзі ... ... таңдау арқылы ұлттық байлықты сатуға жол береді.
«Қайнар» ... ... ... оқу ... ... сауалнаманың өзектілігі шамалылау және масштабы едәуір тар
болғанымен, біздің ойымызша, алынған ... ... ... болды.
Шет елдердің социологиялық талдау проблемаларын зерттей отырып студенттер
көптеген елдердің өлім ... алып ... ... - адам ... ... ... ... талқылау кезінде студент аудиториясында даулар,
пікірталастар туындады. Осы проблема ... ... ... ... студенттер кімнің пікірінің қоғамдық пікірге ... ... ... ... осы ... ... бойынша ақиқатты табудың
мүмкін еместігін түсінсе де, шындық негізінен кімнің жағында ... ... ... ... ... ... ... студенттері, қызметкерлері, оқытушылары, зерттеу жүргізген
студенттердің көршілері мен туыстары жауап берді.
Өлім жазасы туралы ... ... ... ... ... ... - ... қоғамының емі жоқ кемістігі. Осы немесе өзге елдердің
дамуының әр түрлі ... ... ... немесе бәсеңдеуі белгіленеді,
мұндайда онда әр түрлі сипат болады (мысалы, экономикалық, саяси ... ... ... ... болады). Мұндай нәрсенің бүге-шігесіне
студенттер соншалықты бойлап жатпады, өйткені оны кәсіби мамандардың еншісі
деп дұрыс бағалады. ... тек ... ... қылмыс
деңгейі туралы пікірді анықтады.
Респонденттер елдегі қылмыс деңгейі «өте жоғары» (32 ... деп ... ... берушілердің жартысына жуығына дерлігі- ... ал ... «кез ... ... елмен салыстырғанда жоғары емес» деп жауап
берді.
Қылмыстың қылмысы - ... ... ... - әр түрлі. Кәдімгі
түсініктегі өлім үкімі туралы түсінік берушілердің жауаптарының нұсқалары
мынадай тұжырымдамада көзделді: «ең ... ... (бұл ... 89,3 ... ... ... кісі өлтіру» (бұл ойды 2,9 ... қана ... ... (осы ... 3,9 проценті ... 4 ... ... осы жаза ... өз ... келтірді.
Олардың барлығының пікірі «өлім жазасы - бұл қылмыскердің өз ... ... ... ... ... өткендей, көптеген елдер осы жазадан бас тартты немесе оны
қолдануды шектеді. Қазақстанда бұл жаза сақталуда.
Ресей ... екі жыл бойы өз ... ... өлім жазасына
мораторийді ұстанып отыр ... ату ... үкім ... ... ... РФ ... жанындағы Қайырым жасау
жөніндегі комиссияның тұжырымы бойынша ресейліктердің 70 проценті ... ... ... анықталғандай, сұралғандардың басым көпшілігі
қылмысы үшін ең жоғары жазалау шарасы ретінде өлім ... ... ... тек 20 ... ғана оны алып ... уақыты «пісіп жетілді» деп
санайды. Дегенмен, осы мәселе бойынша басқа пікірдегі сол 4 ... ... ... кейбіреулер «оны өмір бойы түрмеде отырумен ауыстыруға
болады» деп ... бұл - ... ... «өлім жазасынан да ауыр» деп
есептейді; басқалар «шектеп қолдануды» ұсынды.
Егер ... ... ... болсақ, осы жаза алып тасталған
елдерде өлім жазасын алып тастау фактісі қылмыстың ... ... ... Өлім ... алып ... ... қылмыс деңгейіне қалай әсер
етеді деген сұраққа көпшілік бұл оның өсуіне жол ашады деп ... ... ... ... ... ... қатысушылардың белгілі бір
бөлігі (6 процент) қылмыстың деңгейі «осы жазаны қалдыруға ... ... ... аз» деп ... ... «оның себебін азаматтардың
әлеуметтік және экономикалық жағдайынан іздеу керек».
Көпшілік ... ... ... бұл ... ... тек
қылмыс деңгейі жайында ғана өрбімегенін көрсетті. Егер сот кісі ... ... ... да, бұл қандай жағдайда болса да құрбандықтың немесе
оның ... ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Құрбандықтың жады бағасыз, оның жадын және ... ... кісі ... жою ... талқылау кезінде жасаған қылмысына өкінетін қылмыскер туралы
да, сондай-ақ мемлекеттің Құдай еместігі және оның адам ... ... ... жоқ па ... ... шеше ... туралы да пікір айтылды. Қазіргі
заңнама жуйесінің жетілмегендігі ... да ... ... ... ... ... жіберіп, жазықсыз адамдардың жазалануына жол берілгендігі
туралы оқиғалар еске алынды...
Сөйтіп, ... көз» ... ... принцип қазіргі таңда өз
маңыздылығын жойды, алайда ... ... ... оның ... ... проблемаға қатысты гуманистік ұстанымды (өркениеттірек) жақтаушылар
қатары кеңеюде.
2. Құқық шығармашылығы қызметінің ... ... ... ... ... социологиясының маңызды міндеттерінің бірі құқық шығару
қызметінің механизміндегі қоғамдық қатынастарды ... ... ... шығармашылығы - бұл құқықтық нормаларды жасау ... ... ... ... оны ... (санкциялап), қолданысқа
енгізуді қамтиды.
Құқық шығармашылығы процесіне қандай әлеуметтік ... әсер ... ... ... ... факторлары қатарына саяси-
құқықтық фактор жатады. Ол ... ... ... ... ... етеді. Осы ұстанымдар мен ... ... ... ... және басқа зандарда болады.
Сондай-ақ ұлттық және ұлтаралық факторлар бөліп ... ... - ... ... ... ... алғышарты. Осы
ретте ол Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген және осыдан
барьгп ол нормативтік актілерді жасау ... ... ... ... фактордың бірден бір құрамдас бөлігі ретінде әрекет етеді. Сонымен
бірге құқықтық реттеуді талап ететін проблемалық оқиғалардың туындауына ... ... ... ... және ... ерекшелік,
халықтың салты мен дәстүрі әсер етеді. Ұлттық фактор ұлтаралық ... ... ... ... ... әсер ... ... факторлардың ішінде
экономикалық фактор маңызды роль атқарады. Міне тап ... ... ... және ... және әлеуметтік өмірдің жекелеген
субъектілері дамуының ... мен ... ... Экономикалық
факторлармен қатар экологиялық, географиялық және демографиялық факторларды
да ескеру керек.
Экологиялық фактор табиғи байлықтың сақталуының және табиғи ресурстарды
тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... және оның жекелеген аймақтарының ... ... Осы ... әрекет етуі жер, су, орман, табиғат қорғау
зандарында айқан байқалады.
Әлеуметтік феномендер қатарына сондай-ақ ... ... да ... ... факторда
құқықтық актілерді жасаушылар субъектілердің, оның ... ... ... және ... ... ... Социомәдени факторда - халықтың және лауазымды тұлғалардың мәдени
және білім деңгейі, олардың құқықтан ... ... ... ... ... дамығандығы және тиімділігі көрінеді.
Сөйтіп, құқық шығармашылығы - бұл ... ... ... ... оның ... заң актілері мен басқа құқықтық нормалар жүйесі
құрылып, дамиды. Заңнама қызметі (заң шығармашылығы) құқық ... ... ... ... ... өмір ... ... құбылыстардың
нақты жағдайына сәйкес келуі, яғни қоғамға қажетті және сонда іске ... ... заң ... ... ... Егер заң ... ... ие болатын болса, демек, оны ... және ... ... ... маңызы бар факторлардың жете ескерілмегендігі
болып ... ... ... ... ... ... туралы айтып жүр
және оны елде соңғы бірнеше жылда болған процестермен әділ байланыстырған.
Құқықтық ... ең ... ... заң ... теңдігіне, сот
талқылауының әділдігіне және с.с.-ға күдік келтірген жағдайында көрінетіні
атап көрсетіледі. ... бар ... ... ғана ... ... жұмсай
отырып, заңды бұзу қажеттілігі фактісімен бетпе-бет келеді.
Бұл әлеуметтік құлықтың ... ... ... ... ... олардың дифференциялануына, деградацияға ұшырауына алып келеді...
бұл процесс бақыланбайтындығына және әлеуметтік ... ... ол ... ... тереңдеп барады: әлеуметтік норма нақты
өмірде ... ... ... ... норма шығарушылық" күш алып
келеді, яғни ... ... тобы ... алып ... ... емес ... жасалуда. Осы процестің алғышартына қолданылып отырған нормативтік
жүйеге ... ... оған ... болып отыр. Қолданылып жүрген зандар
немесе ресми мораль мәні бойынша тиімсіз және бұрыс деп ... ... ... ... әділ емес деп те ... ... ... неден көрінеді? Кей жағдайда — осы
кәсіпорынның, елді мекеннің ... ... сол ... ... ... ... (мысалы, жалақыға үстемақыны
белгіленгеннен жоғары қою). Басқа ... - ... ... ... (мысалы, қылмыспен күресу жөніндегі қарулы құрылымды немесе қалыпсыз
топты қалыптастыру).
Теріс мысалдарды ... ... ... ... ... норма
шығарушылық" шеберлері "сен маған — мен ... ... ... ... ... ... бір жүйесін жасайды. ... ... ... ... ... Оның ... ... сол сияқты қылмыстық ұйым ... ... ... ... ... ... "үлкенге құрмет", және с.с.
барынша тартымды аталатын, бірақ шын ... бір ... және ... ие ... ... ... көрініп, бекітілген. Бұған
осындай топ мүшелері санасын тәжірибелірек қылмыскер-ұйымдастырушылардың
еңбектің аморалдылығын, ... ... аты ... ... ... мен "беделдерімен" иландырып, "идеялық
тұрғыдан өндеуді" қосуға ... ... ... ... ... ... және ... ардың "ішкі дауысы" және серкелердің
беделіне көзсіз табынуды қосқанда, ... ... ... ... ... қабылданады.
Құқықтық жүйенің функцияларын зерттеу онын ... ... бір ... ... табылады. Солар үшін құрылып, содан кейін заң
ретінде қабылданатын құқықтық жүйенің негізгі функциялары ... ... ... және ... факторға интеграциялау
функциясы, әлеуметтік қауымдардың (топтардың, таптардың, ұлттардың,
конфессиялардың, жалпы бүкіл қоғамның) ... ... деп ... ... ... әлеуметтік жүйелермен (экономикалық, саяси, рухани және
басқалары) өзара әрекет жасай ... ... ... - әлеуметтік және
ұлттық келісімге жету үшін және адам ... сол ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қызмет етуі тиіс. Құқықтық жүйе
қоғамның саяси ... ... ... ... ... ... тікелей базасы болуы тиіс.
Қалған барлық қосалқы: регулятивті, ... ... ... ... ... ... ролі, егер оның құқықтық емес құбылысқа, адамдардың нақты
қарым-қатынасына тигізетін ... ... ... нольге айналады.
Сөйтіп, қылмыстық құқықтың адамдардың мінез-құлқына әсері тергеу және
сот ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдардың қызметі арқылы жүзеге ... ... ... ... ... ... адамдардың іс-әрекетіне ықпал
жасайтын қоғамдық пікірді және құқықтық сананы ... ... ... Сондықтан осы процеске біздің қоғамымыздың саяси, рухани, құлықтық
бағдарын анықтауға ... ... ... саласы бойынша эмпирикалық және
теориялық ізденістер ... оның ... жаңа ... ... ... ... ... секілді ғылым да кіреді.
Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... нормалардың қызмет
етуінің нәтижесінде нақты қоғамдық қатынастардың өзгеруі (немесе бекуі)
туралы болып отыр.
Құқық ... ... ... ... ... құқықтық
сана және құқық, ... ... ... де ... ... ... ... сай құқықтың міндеті, оның
әрекеттілігі "бұйыру, тыйым салу, рұқсат беру және ... ... ... ... ... ... ... өндірушінің, қоғамдық
бірлестіктердің және басқаларының біртұтастануын білдіреді. Осы ... ... ... іске ... процесінде заңдылықты қамтамасыз ету
болып ... ... ... ... ... ... құқықтың
әлеуметтік институттар жүйесінде қызмет етуінің әлеуметтік механизмдерін,
генезисін, динамикасын және ... ... ... олардың
қоғамдағы ролін іздестіру мен зерттеу болды.
Сонымен, құқық социологиясы (заңи социология) ... ... ... де, сол сияқты заң нормаларымен реттелетін қызмет етудің
белгілі бір формасы ретіңде де ... ... ... және халықаралық қатынастар проблемасы: социологиялық
тұжырымдамалар
Ең алдымен құқық пен саясаттың субъектісі бірыңғай болуына байланысты
құқық пен саясат ... ... ... бар. ... заңдар
шығарады және мемлекеттің саясатын анықтайды: құқықты қабылдаған заңгер,
сол кезде үкімді ескерту жетістігі ... ... ... тырысады және
осыдан барып белгілі бір қылмыс саясатын жүргізеді. Саясат пен заң — ... екі ... ... билік өзі бұзылмауын үнемі қадағалап
отыратын ұзақ ... ... ... ... ... ... ... Саясатта билік кезеңдік шешімдер арқылы өзін көрсетеді, яғни өзі
жасап шығарған жоспарлы әрекеті негізінде қабылдайды. Бұл айырмашылықтарды
қарабайыр ... ... ... ... ... — ол ... оны ... және суға жіберу; саясат — бұл кеменің бағыты.
Құқық социологиясы (заңи социология) ережесі бар ... ... ... ... яғни субьективтік сипаттағы жиынтықтар негізінде,
бірақ әлеуметтік институттар арқылы ... іс пен ... ... ... ... ... шынайы және обьективті сипатқа ие болады.
Саяси социология (саясат социологиясы) саясат талдамасында және оның
феномендері саяси-үстемдік мәніне ... ... ... ... ... заң ... қатыспауына абстрактылана алмайды. Сөйтіп, осындай
жеткілікті нақты пәндік шекаралық зерттеулері бар, саясат және құқық, ... және заң ... ... ... ... ... ... ғылым бір-бірін толықтықтырады.
Саясат социологиясы (саяси социология) - саясат пен саяси қарым-
қатынастарды зерттейтін социологияның ... Оның ... ... ... ... көрінісін ежелгі грек ойшылдары Платон мен
Аристотель анықтап көрсетіп ... ... ... ... мен идеясының қалыптасуына, және ... ... ...... ... ... төркіндес жақтарының
қалауына маңызды үлес ... адам - ... ... ... ... пәннің проблематикасы мен тәсілін байланыстыратын ғылыми білім саласы
ретінде көрінді.
Саяси социологтар мен социологияны бағдар тұтқан политологтар саясатты
заңсыз ... ... және ... ... талдамасы
перспективасында қарастыруды ұсынды. Олар зерттеудің қажет екендігіне ... ... тек қана ... ... ... ... жүйелер мен
саяси тәртіп; сондай-ақ тек қана ... ... ... және ... ... ... байланысын ғана емес, халықтың қарым-
қатынасын, халықаралық ... ... ... және ... де зерттелуін қолдады. Саяси социологияның ең бір ... ... ... ... ... мен ... саясат
мәселелеріне тоқталайық.
Платон мен Аристотельден бастап ғалымдар барлығына ... ... ... ... ... ... категориясын және
принциптерін табуға тырысты. ... ... ... ... қарым-қатынас — халықаралық қарым-қатынастағы жүйе - ол саяси
бірлік арасындағы қарым-қатынас, ... ... ... ... тән ... ... мәселен, дипломат пен
солдаттың құлығы — деп атап көрсетті. "Екі және екі адам бір мүше ... ол ... ... ... елші өз ... ... өзі
жататын қауымның саяси өкілі болады; солдат соғыс алаңында соның атынан
өзіне ... ... ... ... қана.."
Социологтардың ойынша, олар бір әмбебап мемлекет болып бірікпейінше
осындай қалып жалғасады дейді. ... ... ... ... - тіршілік етіп жатқан басқа мемлекеттің туғызуы ықтимал ... ... ... ... Осы ... ... туады: саяси
өнер халықты бейбітшілік ішінде бірлікте өмір сүруге үйретеді; ал ... ... ... ... немесе соғыста өмір сүруді үйретеді.
Халықаралық қарым-қатынасқа жеткілікті тәуелсіз, өздеріне деген ... бар ... ғана ... ... Қазақстан ССР — өзінің
Сыртқы істер министрлігі бар ... ... ... ол өз ... ... ... ... жоспарларды Одақтың министрлігі бекітеді. Бүгін
Қазақстан Республикасы — тәуелсіз ... және өз ... ... ... мүддесін халықаралық аренада көрсете алады.
Әлемдік аренаға Қазақстанның барлық қиыншылықтарды ... ... ... ... басшысының сыртқы саяси қызметінің белсенді орындалуына
байланысты. 1990 жылдан бастап осы ... ... ҚР ... әлемнің ірі
деген 138 еліңде мемлекеттік, жеке және жұмыс бабымен ... ... ... ... ету ... ... ... Ұлыбритания жағынан Қазақстанның қауіпсіздігіне кепілдік беретін
Будапешт меморандумына қол ... қол ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінен де алынды.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы 100 әлем мемлекеттерінің бірі
ретінде танылды және олармен белсенді дипломатиялық ... ... және оның ... ... ... бар және белсенді мүшесі.
Қазақстанның жариялаған және көпғасырлық әлемдік саясатта ... ... ... нәтижесін көрсетті. Бұл жоспарда ерекше орын алатын
нәрсе ретінде АҚШ-пен стратегиялық және ... ... ... ... ... келісімдерді, "шанхай
бестігі" жобасы төңірегіндегі шекара ... ... ... ... ... Қырғызстан және Украина елдерімен ... ... атап ... ... ... мен КХМ ... және Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан шекарасындағы делимитация
мәселері бойынша жұмыстар жүріп жатыр.
Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігі және ... ... ... ... — ең ... көрші елдермен бейбіт қарым-қатынасты
дамытуға, халыкаралық мәселелердің ... ... ... күш ... ... ... бас ... бағытталуы бейбітшілікке деген
ұмтылыстың анық дәлелі болды.
Он жыл ішінде Шығыс және Батыс Еуропа, ... ... ... ... аралымен, Түркия, Иран және Пәкістан елдерімен туыстық қарым-қатынас
жөнінде келісімге қол қойылды. Келісім осы аталған ... ... ... ... ... ... ... мен Германия
арасында ұзақ мерзімді және ... ... ... ... келеді,
сондай-ақ Балтық және Балтық жағалауы елдерімен де қатынас орнатылған.
Қазақстанның ірі әлемдік қаржы-экономика институттары ... ХВК, ... және ... ... құру және даму ... ... де қарым-қатынасы нығайды.
Қазақстанда Кәсіпкерлердің Алматы инвестициялық саммиті мен ... ҚР ... ... ... ... ... ... іс
жүргізуде.
Халықаралық қатынас жүйесінде халықаралық қатынастардың мынадай түрлері
бөліп көрсетіледі: саяси, экономикалық, ... ... ... ... ... ... әр түрі қарым-қатынастың тәсілін анықтайтын
әрқилы ... ... ... мемлекет арасындағы қатынастар өзін
мынандай формада: дипломатиялық, ... ... ... және ... ... түрінде көрсетеді. Өз кезегінде, экономикалық халықаралық
қатынастар ... ... ... ... кооперативтік,
өндірістік және с.с. қатынастар түрінде көрінеді.
Ауқымдылық тұрғысынан алып қарасақ, мынадай жіктеме жүреді: ... ... ... (халықаралық қатынастарға әлемнің көпшілік
мемлекеттері, сондай-ақ ... ... ... БҰҰ ... ... қатынастардың аймақүсті деңгейі - әлемнің әр түрлі
аймақтары мемлекеттерінің тек ... бір ... ... ... ... ... ... аймақтық деңгейі - бұл әлемнің
осы немесе өзге де аймағына жататын мемлекеттер, халықаралық тіршіліктегі
субъектілер ... ... - ЕО) ... ... ... екі жақты деңгейі, мысалы, АҚШ - Жапония немесе ... ... ... және басқалары.
Әрбір мемлекет халықаралық аренада өз мүдделерін іске асыра ... ... ... ... бір ... жете отырып, сыртқы саясаттың
жалпыға бірдей принциптерін (БҰҰ-ның Жарғысы) басшылыққа алады. ... ... ... ... ... ... тану, яғни халықаралық қатынастарда
барлық мемлекет экономикалық, саяси құрылымына, идеологиялық бағытына,
этникалық-демографиялық ерекшеліктеріне және ... ... ... ... ... әрекет етуі тиіс;
2) басқа мемлекеттердің ішкі ісіне ... яғни ... ... оның ... ... ... ... өз еркімен өзіне алған халықаралық міндеттемелерді
орындау;
4) БҰҰ-ның қызметіне ... ... және ... саясат функциялары:
күзет функциясы, яғни мемлекет мүдделерін халықаралық ... ... ... ... яғни ... ... ... өз мүдделерінің бірден-
бір және тәуелсіз өкілі болып табылады. Кейбір жағдайларда осы ... ... ... және ... ... ... немесе
қоғамдық ұйым жүзеге асыруы мүмкін;
келіссөз-ұйымдастырушылық - әңгіме халықаралық ... ... ... ... рол ... ... отыр және осы рольді
түпкілікті мемлекет атқаруы тиіс, ал ... ... ... ... осы ... тек ... егемендігі ретіндегі
санкциясымен ғана ... ... ... ... ... ... ... негізін құрайтын
байланыстарды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ретіндегі мемлекеттің халықаралық ... ... ... ... ... ... формаларының
бірі ретінде әрекет етеді.
Сыртқы саясат құралдары: экономикалық, саяси, әскери, идеологиялық,
ақпараттық-насихат.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... курстың қолайлы сыртқы ... ... ... жүйесінде құралған сыртқы саяси мүдделерді іске асыру.
Осы мақсаттарда сыртқы саясаттың басты мәні, оның әлеуметтік бағдары
мен сипаты ... ... орай ... ... ... анықтамасын
тұжырымдауға болады. Ол саяси әдебиетте былайша кеңірек ... ... - бұл осы ... өзге таптың және оның ... ... алға ... ... ... ... ... әрекеті». Бұл
анықтама қазіргі таңда оның таптық сипатына екпін түсіре ... ... нақ ... ... ... ... қабылданады, өйткені
қазіргі кезде жалпы адамзаттық мәнге басымдық беріледі.
Мұның сыртқы саясат мәнінің мазмұндық сипатына бірден бір ... ... ... жөн. ... ... ... ... мысалы,
сыртқы саясаттың биологиялық табиғаты ... ... кең ... ... ... ... адам - ... түйсігі - қару арқылы
өлтіру болып ... ... Бұл ... ... ыза» деп аталып жүрген
қасиет қоғамдық күш көрсету және саяси басқыншылық формасында көрінеді.
Адамдардың қоғамдық ... ... ... ... осы ... ... болады.
Осы тұжырымдамада сондай-ақ қоғамдық дамудың төменгі сатысында тұрған
айпаларда соғыс ... ... ... ... бұрқ ете ... мүмкін. Мұнда этнографтардың Жаңа Гвинеядағы ... ... ... ... ... ... осында көсемнің
әйелдің сөзіне ашуланып қақтығыстың туындауына ... ... ... «топ ... ... басқыншылық эмоция кейіннен басқа топқа
қарсы әрекеттен көрініс тапқан. Барынша ... ... осы ... ... ... қиындай түседі, бірақ оның қызмет ету
функциясы тура сондай.
Сыртқы саясаттың ... ... бір ... ... ... Оның ... ... кез келген популяция
(жануарлардың кез келген түрі) өзінің санын ... ... ... ... ... ... және өзін-өзі қалпына келтіретін
жетілген жанды жүйе ... ... ... ... ... ... ... мысал келтірген. Кәдімгі бұзаубас
құрбақалары бар шалшық ... ... ... құру ... ... процестердің барысы өзгереді және суға «біз өте
көппіз, сондықтан өсімді ... ең ... ... ... ... - олар біздің тұқымымызды жалғастырады» деген химиялық ... ... ... алып, оған бағынады. Сонымен ... ... ... ... туралы дабыл айрықша күшті құрбақаларды
каннибалдарға айналдырады. ... өсу ... ... ... ... ... олар ... құтқарады.
Социологиядағы қазіргі бірқатар ағымдар биологиядағы осы популяциялық
тұжырымдамаға сүйенуге жиі ... Бұл ... ... ... ... тәсіл болып табылады, алайда оның ... ... ... ... және оның мазмұнына ауысуында.
Әрине, адамның табиғатында биологиялық қасиет те қатысады, мұнда әрбір
индивид өзінің ізашарын, туыстарын ... ... ... ... ... шығарушы зерттеушілер физикалық белгіден айырмашылығы басқыншылық пен
бейбітшілік сүйгіш, мәдени және интеллектуалдық ... ... ... деп ... Осы ... адам ... ... онын миы
көп нәрсе айтады. Француз нейробиологы П. Карли адамда, тіпгі ... ... ... ... ... ... жоққа шығарады. Оның зерттеулері
адамда, оның басындағы миында ... ... ... жоқ ... ... ... Адам өмір бойы күн ... таласып жүріп әр түрлі құралдарға ұмтылуы және осы ... ... да бар ... басқа мәселе.
Сонымен бірге, биологтар '"барлығының барлығы үшін күресінен" басқа
табиғатта "жалпыға бірдей көмек заңы": ... ... ... де ... Осы ... дамымаған немесе бітеліп қалған биологиялық түрлер
эволюцияның тұйық тармағына тап болады деген ... бар. Олар ... ... ... ... ... адамзат антропосоциогенезінде жануарлық жағдайдан шығаратын,
ішінара тек ұрпағы үшін қам жеу ... ... ғана ... ... адами қоғамдық қатынастарды жалғастырушы ретінде де қарау тән екенін
тұжырымдайды.
Бұдан ... ... ... ... ... ... басты факторы және соғыстың көзі басқарушы ... ... ... ... ... ... Осы ... әр түрлі
формада — ерлік данқ туралы, ... ... ... ... ... ... армандар, қауіпті сезіну және оны жеңу формасында
көрінеді. Американ социологтері осы ... ... ... аңсау"
деп атады. Олардың пікірінше, "стресті аңсау" - адам психикасының басты
жағдайының бірі, яғни бұл ... ... ... және ... қоғамдық
психология. Сыртқы саяси ауқымда аталған "аңсарды" қанағаттандыруға соғыс,
қарулы сыртқы саяси ... ... ... ... ... ... сұраққа: сыртқы саясаттың астарында
не жатыр? Оның басты мақсаты не? Ол ... ... ... ... ... ... осы ... анықтау кезінде, ең алдымен, саясат
субъектісінің материалдық мүдделерін және оның әлеуметтік мәнін ... деп ... ... ... Г. Дж. ... (1904-1980)
"сыртқы саясаттың мақсаты ұлттық мүдде терминімен анықталуы және тиісті
күшпен ... ... деп ... Кез ... ... ... ... құрамдас бөліктерден құралады: географиялық жағдайы және ... ... ... және демографиялық әлеуеті, ұлттық мінезі мен
ұлттық ... ... ... пен ... ... ... әлеуметтік мәні туралы тұжырымдаманы негізінен әлем
социологтары мен саясаттанушылары ұстанады. Олардың бәрі әр ... ... ... ... өмір сүруін мойындайды.
Әр алуан ұлттық мүдделердің ішінен мынадай негізгі екеуі бөліп
көрсетіледі: (1) ... ... ... ... және (2) ... ... ... ауыспалы.
Басты ұлттық мүдде өз бойында тұтастықты, қауіпсіздікті, ... ... ... экзистенциалдық мүдделерді тоғыстырады. Бұдан
әрі қатар тіршілік ету мүдделері ... ... ... және ... ... ... функционалдық (тиімділік,
сенімділік, инновациялық) ... де ... ... ... ... деп аталатындардың мазмұны неден
тұрады? Мұнда мемлекеттің ұзақ мерзімді мүдделері, яғни ... ... ұзақ ... ... иеленетін мүдделер тұрады.
Екінші дәрежедегілерге іске асырылуы ситуацияны талап ететін қысқа
мерзімді мүдделер де ... ... ... ... ... салдары
болады.
Сыртқы саясат мынадай құралдарға билік жүргізеді:
- сыртқы ... ... ... ... ... ... және ... әскери-өнеркәсіптік кешен сыртқы саясаттың әскери құралдары ретінде
әрекет етеді, оларды халықаралық ... ... жөн. ... ... барлық кезеңінде көптеген мемлекет үшін сыртқы саясаттың
осы құралы басты ... ... ... ... ... ... ... аренада қолданылатын лобби және қысым көрсетудің басқа топтары,
ол әлемдік саясатқа өз мемлекетінің билік және басқару ... ... ... өз ... ... ... мұнда ол сыртқы саяси бағдарды
қоғамның белгілі бір табының, тобының ... орай ... ... ... ... ... ... саясатты барынша тиімді жүргізу үшін қолданатын халықаралық
қоғамдық ұйымдар;
ашық ... ... ... мүмкін дипломатия, соңдай-ақ өз бойына ... ... ... және конвенциялық) мемлекет
ішіндегі органдарды және шетелдік ... ... ... және
дипломатиялық емес) тоғыстыратын дипломатиялық корпус.
Халықаралық саясаттың тарихи ... ең ... және ... ... ... ... "Дипломатия" деген терминнің өзі diploma деген
сөзден шыққан, ол грек және латын тілдерінде ... ... ... Бұл құжатта иеленушісінің дипломатиялық өкілеттігін растайтын
мәліметтер болған. Антик және ортағасырлық ... ... ... ... иеленген. Тұрақты өкілдік институты болмаған.
Ежелгі грек қала-мемлекеттерінде (полистерінде) дипломатия посолдар ... ... ... бар ... ... ... Соғыс кезінде елшілер
өзіне ешкімнің тиіспеу (иммунитет) құқығын пайдаланды. Ежелті Грецияда
дипломатиялық ... сол ... ... ... және ... басқа ережелер әзірленді. Заңның және дәстүрдің қорғауында тек
"дипломаттар" ғана ... ... ... діни ... да ... ... баспана беру ережелері де жасалды. Соғыс қымбат тұратын іс болса
да, гректер үшінші тұлғаның сотқа — ... ... ... ... жасауы
арқылы оның алдын алу рәсімдерін әзірледі. Тарихшылар осы ... ... мен ... ... ... ... ұқсас өзара қарым-
қатынасты байқады.
Дипломатияның дәстүрлі міндеттеріне: мемлекеттердің сыртқы қатынасында
қолайлы бейбіт шарттарды ... ету; ... ... немесе қорғану)
жүргізу үшін оңтайлы халықаралық шарттарды дайындау; соғыс ... ... ... пайдалануды қамтамасыз ету, мамандар
айтқандай, оларды "пайдаға асыру" - аумақтық ... өзге ... ... заңи ... ... ... Яғни соғыс қимылдары ... ... ... ... шығады, қорытындылар түзіп, есепшоттар
жасайды.
Сөйтіп, ежелгі және ... ... ... ... бірі ... ... көрсету болып табылды. Әскери
қимылдардың ... ... ... ... ... ... ... және саясат тәуекелдерін салмақтаудың маңызы зор.
Жеңіс көбінесе жаумен ұрысудың және жоюдың ... ... ... ... ... ... табылды. Осындай жағдайларда ... ... ... ... ролі ... ... елшілік
миссиялардың қажеттілігі туындады. Олар Еуропада XV ғасырда пайда болды.
Алғашқы дипломаттардың қызмет ... өзі ... елі ... ақпарат
жинау, өз мемлекетінің, саяси және әскери мүдделерін қорғау, сауда-саттықты
кеңейту кірді.
Қазіргі кезде «дипломатия» термині ... ... ... осы ... жүзеге асырылатын тәсілдерді білдіреді. Дипломатия
дәстүрлі түрде осының ... ... бір ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттің әрекет ету техникасы түрінде
түсіндіріледі.
Дипломатиялық функцияның мынадай басымдықтары танылған:
1) дипломатия - ... ... ...... ... ... ... барысында сол сәтте мәжбүрлеу мен
сендірудің шекарасы жойылуы мүмкін екенін және екі тәсіл де бір
біріне сирек ... атап ... ... рәсімі болып табылады. Мемлекет даулы мәселелер бойынша
өз позициясын өзгертеді, тұрақты қарым-қатынастарға қол жеткізу үшін оларды
өзара ... ... ... жету ... білдіреді, тап осындай келісім
халықаралық міндеттеменің сенімді құрылымы болып табылады.
Қазіргі кезде халықаралық өмірде, оның ... ... ... ... олар ... өнердің негізгі бастапқы, тарихи
функциясын түбірімен өзгертті. Қазір көптеген елдердің дипломаттары ... оның ... ... — дипломатияның күйреуі екендігімен келіседі.
Олар ... ... ... ... - оның ... ... мақсатында қарулы қақтығыстарды дайындау, соғыс туралы ... деп ... да, ... да сыртқы саясаттың, оның конюнктуралық иірімдері
мен бұрылыстарының күнделікті бейнесін қалыптастыруда ... ... ... ... ... ... ... осы ролі
демократиялық емес режимдер болған кезде ... ... ... ... ... ... ... дамуындағы
шектен тыс субъективтіліктен қашу үшін тиісті механизм ойлап табылған,
тиісті халықаралық ... ... ... ... ... ... ... ірілерінің қатарына БҰҰ (1949 ж.), ... ... ... ... және үкіметаралық ұйымдар,
мысалы: Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ), Біріккен Ұлттардың білім ... ... ... ... ... ұйым ... Дүниежүзілік денсаулық
сақтау ұйымы (ВОЗ), Халықаралық валюта қоры ... Атом ... ... агенттік (МАГАТЭ) және басқалары кіреді.
Халықаралық саясатты демократияландыру осы бір ... ... ... ... ... өмірі саласына да кірді. Халық
бұқарасына келген осы бір процесс ... ... ... «халықтық
демократия» деген ат алды. Әңгіме жастар, мәдениет, әйелдер ұйымдары туралы
болып отыр. Осы құрылымда ... ... да бар: ... ... ... және Қызыл Крест Комитеті, Халықаралық Бейбітшілік Корпусы және
басқалары.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... ол
қазіргі әлемнің өзара байланысының, интеграциялық процестердің, ғаламдану
үрдісінің күшеюіне жағдай жасады.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі, азаматтық құқықтағы мәселелер90 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
Оқушылардың мектеп ортасына бейімделу мәселелері45 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь