Социология және әлеуметтік психология: жалпы және ерекше

1. Әлеуметтік психология Ғылым ретінде. Батыс мектептеріндегі әлеуметтік психологияның қалыптасуы
2. Ресей әлеуметтік психологиясындағы ғылыми зсрттеудің ерекшеліктері
3. Қоғамдық пікір социологиясы
Әлеуметтік психология (грек, psyc —. жан және logos -сөз, ұғым, ілім) - топтардағы және қоғамдағы адамдардың ішкі, психологиялық себептері, әлеуметтік мінез-құлық механизмдері және заңдылықтары, сондай-ақ жекелеген тұлғалардың, топтардың, қауымдастықтардың психологиялық сипаттары туралы ғылым.
Әлеуметтік психологияның негізгі бөлімдері:
1. Әлеуметтік топтардың психологиялық сипаттары.
2. Тұлға психологиясы.
3.Адамдардың бірлескен қызметіндегі араласу және өзара әрекеттестік заңдылықтары.
4.Түрлі қауымда қалыптасқан тұлғалар арасындағы қатынастар.
Әлеуметтік психологияның философия ғылымының құрамында бұрынғы ұзақ тарихы және біршама қысқа – жүз жылға жуық - дербес ғылыми пән ретінде даму жолы бар.
Әлеуметтік-психологиялық тұжырым бастапқыда түрлі философиялық ағымда жасалды. Әлеуметтік психология дербес ғылым ретінде XIX ғасырдың ортасында негізгі екі «негізгі» пән: психология және социология пәндерінің ішінде қалыптасты, оның элементтері тіл тану, этнография, антропология, криминология сияқты нақты ғылымдардың ішінде де қалыптасты.
Социология табиғатты және қоғамдық, топтық және жеке нормалар мен құндылықтарды қарайды.
Әлеуметтік психология адам тұратын микро және макро ортаның әсерін және оның тұлғасының жеке ерекшеліктерін ескере отырып олардың қалыптасуының нақты механизмдерін зерттейді.
Социология тұлғаның әлеуметтік белсенділігінің көздерін зерттейді. Әлеуметтік психология осы белсенділіктің пайда болу жолдары мен заңдылықтарын зерттейді.
Социология тұлғалар арасындағы байланыстардың әлеуметтік мәнін қарайды. Әлеуметтік психологияны әрбір жеке адамның немесе жеке әлеуметтік топтың қызметінде осы мән қалай және қандай нысандарда пайда болатынын қызықтырады.
        
        СОЦИОЛОГИЯ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ПСИХОЛОГИЯ: ЖАЛПЫ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕ
1. Әлеуметтік психология ... ... ... ... ... ... ... психологиясындағы ғылыми зсрттеудің ерекшеліктері
Қоғамдық пікір социологиясы
1.Әлеуметтік психология ғылым ретінде. ... ... ... ... психология (грек, psyc —. жан және logos -сөз, ұғым, ілім) -
топтардағы және ... ... ... ... ... ... механизмдері және заңдылықтары, сондай-ақ жекелеген
тұлғалардың, топтардың, қауымдастықтардың психологиялық ... ... ... ... ... ... ... сипаттары.
Тұлға психологиясы.
3.Адамдардың бірлескен қызметіндегі араласу және ... ... ... ... тұлғалар арасындағы қатынастар.
Әлеуметтік психологияның философия ғылымының құрамында бұрынғы ұзақ
тарихы және ... ... – жүз ... жуық - ... ... пән ретінде даму
жолы бар.
Әлеуметтік-психологиялық тұжырым бастапқыда түрлі философиялық ағымда
жасалды. Әлеуметтік психология ... ... ... XIX ғасырдың ортасында
негізгі екі «негізгі» пән: психология және ... ... ... оның ... тіл ... ... антропология,
криминология сияқты нақты ғылымдардың ішінде де қалыптасты.
Социология табиғатты және ... ... және жеке ... ... ... ... адам ... микро және макро ортаның әсерін және
оның тұлғасының жеке ... ... ... ... ... механизмдерін зерттейді.
Социология тұлғаның әлеуметтік белсенділігінің көздерін зерттейді.
Әлеуметтік психология осы ... ... болу ... ... зерттейді.
Социология тұлғалар арасындағы байланыстардың әлеуметтік мәнін қарайды.
Әлеуметтік психологияны әрбір жеке адамның немесе жеке әлеуметтік ... осы мән ... және ... ... ... ... ... ортасында Еуропада тіл тану да ерекше көп дамыды. Осы
уақыттағы капитализмнің жылдам ... ... ... ... көбеюі халық миграциясының белсенділігін арттырды. ... ... және ... ... әсерін, халық психологиясының
түрлі компоненттерімен тілдің байланысын зерттеу қажеттілігі пайда болды.
Осы проблемаларды тіл танудың өз ... ... ... жоқ.
Осы уақытта жинақталған фактілерді ғылыми зерттеу үшін ... ... ... мұқтаж болған антропология, этнография және
археология салаларында да ... ... ... ... ... Э. ... ... қауымдық мәдениет туралы жұмысын аяқтады,
америка этнографы және археологы Л. Морган үндістердің ... ... ... және ... ... ... қауымдық адамның ойлау
ерекшеліктерін зерттейді. Осы барлық зерттеулерде жекеленген этникалық
топтың психологиялық ... ... ... ... салттармен
байланысын және т.е. есепке алу талап ... ... ... ... ... қарсы мінез-құлықтың
жаңа нысандарын тудырды және оның ... ... ... үшін
әлеуметтік қатынастар саласында ғана емес, сонымен бірге адамдардың мінез-
құлқының психологиялық сипаттарынан ... тура ... ... ... ... тура ... «әлеуметтік
психология» деген атқа ие болған жаңа ғылымның қажеттілігі пайда болды. Осы
қажеттілік әлеуметтік психологияның тікелей «ата-анасы» ... ... ... ... мен ... ғылымдарының дамуында өзін аса айқын
көрсетті.
XIX ғасырдың ортасында ... ... ... ... ... жеке адамның психологиясына мән бере отырып ... ... оның ... ... ... ең ... патопсихологияда,
адамдардьщ өзара әрекет жасауының, олардың ... әсер ... ... ... ... ... өсіп шықты. Осы тұрғыдағы ерекше
серпін психиатриялық практиканың ... ... ... алғанда гипнозды
сендірудің өзіндік нысаны ретінде пайдалану. Жеке ... ... ... ... жеке адам ... ... ... тәуелді болу
фактісі ашылды. Осылайша зерттеу әлеуметтік ... ... ... ... ... ... «ата-анасының ата-анасы» — социология тек ХІХ
ғасырдың ортасында ғана дербес ғылым ретінде қалыптасты. Социология өзінің
пайда ... ең ... ... ... ... ... ... заңдар
арқылы бірқатар әлеуметтік фактілерге түсінік беруге тырысты. ... ... ... ... психологиялық жағының болу ... ең ... жеке ... алып ... Мысал ретінде француз
социолога Габриэл Тардтың тұжырымын алуға болады. Оның пікірінше, қарапайым
әлеуметтік факт бір ми шегінде ғана ... ... ... ... және
интерментальдық (менталитет — белгілі қоғамда тамыры жайылған түсініктер,
құндылықтар, мақсаттар ... ... ... ... ... ... Тард біреуі екіншісіне еліктейтін жеке адамның өзара
қатынасы ретінде түсіндірді.
Осындай түсіндіру ... ... ... ... ... шынайы
және толық аша алмады. Сондықтан кейіннен әлеуметтік заңдары ұжымдық
психиканың заңына ... ... ... жүйесіндегі ерекше бағыт —
социологиядағы психологиялық бағыт осылай ресімделді.
Оның негізін қалаушы америкалық ғалым Лестер ... Уорд ... ... ... ... ... ... Оның пікірінше, табиғи процестерден әлеуметтік өмірдің
айырмашылығы бар. Бастапқы әлеуметтік күш ... Уорд ... шөл, ... ... табиғи импульстерді көрсететін ықыласты атап ... ... іске ... ... ... ... болатын
және қоғамның дамуын қамтамасыз ететін («жеке телезис» деңгейінде) аса
күрделі ойлау, моральдық және ... ... ... ... ... ... ... ол, Уорд бойынша, таптар,
құқық, және т.е. сияқты институттармен қатар ... ... ... ... ... ... идеялары оның отандасы Франклин
Генри Гиддангстің ... ... одан әрі ... ... ... ... факт жеке ... «халықтық рухты» емес,
«рудың сезімі» (яғни, адамдардың өзара түсінігін және ... ... ... ... ... құрайды. Осыдан — әлеуметтік факт
бұл әлеуметтік парасат. Оны зерттеумен «қоғамның ... ... ... ... ... пікірінше, қоғам — физико-психикалық
организм, «аздап санасыз эволюцияны, аздап саналы ... ... ... ... Сондықтан қоғамдық процестерді социологиялық талдау
объективті-табиғи және субъективті-психологиялық факторларды зерттеуді
біріктіруі ... ... ... ... ... ... (М. Лацарус, X.
Штейнталь, В. Вундт), «бұқара ... ... Г. ... тұжырымдарын, У. Мак-Дугаллдың «әлеуметтік мінез-
құлықтың ... ... ... ... ... ... ... бар болуындағы өзіндік нүктесін есептеу 1908
жылдан басталады, сол ... ... мен ... ... ... ... ... жұмыстары бірмезгілде пайда болды. Әлеуметтік
психологияға жалпы психологиялық проблемалардың белгілі бір ... ... мен ... ... қалған құбылыстар мен
процестер шеңберін ... ... ... психология зерттейтін
құбылыстар жиынтығы белгілі бір жүйені білдіреді.
Әлеуметтік-психологиялық құрылым ретінде тұлға («әлеуметтік жеке ... оның ... ... ... ... ... құрушы элемент ретінде болады.
Бірінші реттегі шағын жүйе — араласу және жекелеген әлеуметтік жеке
адамдардың өзара іс-әрекетінің ... ... ... топтардың
(отбасы, ұйым) әлеуметтік психологиясы.
Екінші реттегі шағын жүйе — үлкен ... ... ... ... адамдардың ұйымдасқан қауымы (саяси партиялар).
Ең соңында, үшінші реттегі шағын жүйе — ... ... ... ... ... ... ... пікір және жаппай саяси көңіл,
жаппай коммуникациялық процестер және жаппай стихиялық мінез феномендері
(тобыр, өсектер).
Зерттеушілер ... ... кері ... ... ... бара ... ол бірінші орынға бұқараның және бұқаралық көңілдің ... одан ... ... ... шағын топтарды және тұлғаны
қояды.
XX ғасырда әлеуметтік психологияның біршама ... АҚШ- та ... оның ... ... ... ... ... шешуге бағдар жасағанын атап көрсетеді, мысалы шағын топтардың
құрылымы мен динамикасын, топтың жеке ... ... ... ... ... мақсатын қалыптастыруды, топтық шешім қабылдау
тәсілдерін, коммуникация құралдарын зерттеуде.
Бірақ жалпы ... ... жете ... ... ... ... әлеуметтік басқару психологиясы, жарнамалар, насихат
және т.с., бөлшектене ... алып ... ... ... ... қауымдарды және бұқараны талдау дәстүріне шығын келтіре отырып
жекелене бастады.
Ғалымдар наным, теріс түсіну ...... ... ... ... ... пайда болу нысанына едәуір назар
аударды. Нанымды әлеуметтік құбылыс ... ... ... бірі ... Фома Аквинский зерттеді, ол оған мынадай ... ... - бұл ... ... ... адамдар туралы жаман ой».
Қазіргі заманғы батыс социологиясында наным этнологиядағы ... ... ... зерттеудің мәнін құрайды. Наным әлеуметтік
стереотип ... ... ... ... ... ... ... осы тұрғыда нанымдар нәсілдік, этникалық, діни және әрине
әлеуметтік болып ... ... ... ... ... ... бір элементтерінің болуы оның міндетті белгісі деп
санайды, және де бұл одан наным жасайды. Наным тек ... ... ... қана ... ... ... өзі де көп жағдайда осы
қашықтыктын өнімі болып табылады.
Әлеуметгік психологияда наным проблемасының екі ... ... Бір ... ... ... ... бар болуы және пайда
болуы адамның ... ... ... ... ал ... наным топтық нормаларды және құндылықтарды интернализациялау
процесінің «қалыпты» бөлігін ... деп ... ... ... ... ... проблемаларды зерттеуді
белсенді қолға алды: ... ...... ... ... адам ... ... табылатын әлеуметтік зерттеу ... ... 50 ... ... осы проблеманы А. Керл мен М. Аргайл
енгізді. Әрекетті социологиялық бағдарланған ... ... ... топтық қатынастардың, еңбекті ынталандырудың жетілдірілуіне
арналды және не кәсіпорын иелеріне, не ... ... ... ... ... екі ... негізделген сәтті құрайды: (1)
танымдық және сол сияқты әлеуметтік - практикалық нәтижелер ... ... (2) ... ... ... ... және ... жағдайларда зерттеу объектісін зерттеу субъектісіне
айналдыра алатын ... ... ... ... ... теориялық көзқарас тұрғысынан алғанда, мамандардың пікірінше,
оның әлеуметтік-экспериментальдық сипатынан тұрады.
Әлеуметтік психологтар (Г.Олпорт, М.Смит, ... және б.) ... ... зерттеуге шешуші үлес қосты, оны жеке тұлғаның және
әлеуметтік ортаның өзара ... ... ... ... мақсат (zet) психофизиологиялық фенемон ретінде зерттелді.
Әлеуметтік мақсатты ... ... ... оны сандық көрсетуге әрекет
жасау (мақсатты өлшеу) алды. Осы міндетті шешу үшін ... ... ... ... ... ... және б.). ... зерттеу шеңберінде әлеуметтік мақсаттың үш компанентті
тұжырымдамасы қалыптасты: ... ......... ... байланысты, екіншісі — когнитивтік — адамның
әлеуметтік мақсатты ... ... ......... ... әрекетті білдіреді.
Батыстағы әлеуметтік психологияның қазіргі жай-күйін ... деп ... ... теориялық бағдарлар ... ... ... және ... ... ... (ағыл.behavior — мінез-құлық) екі бағыт бар, олар, ең
алдымен, К. Халлдың (аралық өзгерістегі идеяларды енгізу) және ... ... ... ... ... ...... яғни ғылым тек тікелей байқалатынды (позитивизмнің
әсері) сипаттауы тиіс) аттарымен ... ... ... ... сананы емес, мінез-құлықты зерттеуі тиіс. Мінез-құлық
белгіленетін ынталандырудың ... әсер ... ... ... осы ағым ... «әлеуметтік контекст» аз байқалатынын және
әлеуметтік психологияның аз әлеуметтік түрі бар екенін ескереді.
Неофрейдизмде (Л. ... В. ... Э. ... ... ... Л.
Шутц және б.) тек диадикалық өзара әрекеттестіктен ғана кетуге және көп
неғұрлым көп санды ... ... ... ... ... ... Дәл осы
ағым шеңберінде адамдардың бір біріне әсер етуінің ... ... ... ... ... ... деп
аталатындарды құру практикасы туды.
Тұтас алғанда неофрейдизм психоанализдің жекелеген ережелерін ... ... ... ... ... Т. ... басшылығымен
жасалған «Авторитарлық тұлға» жұмысы ... ... ... ... пайда болуының психологиялық алғышарттарын анықтау үшін ересек
тұлғаны ... ... ... ала ... ... ... пайдаланылды.
Психоанализ психологиялық біршама жаңа ағым гуманистік психологияға да
серпін берді (А. Маслаоу, К.Роджерс), ол едәуір дәрежеде тренинг ... және ... ... не оның ... ... ... ... құрады. Қазіргі уақытта гуманистік психология
өзінің белгілі болуында жетекші орындардың біріне үміттенеді.
Әлеуметтік мінез-құлықты жеке адамның танымдық, ... ... ... ... шығу принципі болып табылады. Әлеуметтік
психологиядағы когнитизмнің қарқындап дамуы психологиядағы ... ... ... оның ... ... білімнің «когнитивті
психология» деп аталатын ерекше саласының қалыптасуын байланысты.
Когнитивтік әлеуметтік психологиядағы ерекше орынды когнитивтік ... деп ... ... ... Бұл ... жеке ... мінез-
құлқындағы басты ынталандыру факторы болып оның когнитивтік құрылымындағы
сәйкес келуді, ... ... ... ... ... ... болып табылады (Ф.Хайдер, Т.Ньюком, Л.Фестингер, Ч.Осгуд,
П.Таннебаум).
Әлеуметтік психологиядағы интеракционизм Г. ... ... ... Бұл ... адам ... тек әлеуметтік
детерминаттарын ғана белгілеуге әрекст жасалады. Бұл үшін негізгі ұғым
ретінде ... ... ... жүзеге асырылатын «өзара
әрекеттестік» енгізіледі. Бірақ нақты әлеуметтік себептердің кең ... ... ... жеке адам бұл жерде де мәні бойынша ... ... ... ... ... ... Сондықтан
интеракционистік бағдарлаудың үлкен «әлеуметтілігі» біршама дәрежеде сыртқы
болады, «әлеуметтік контексті» ... ... ... бұл ... де ... күні әлеуметтік психология үшін қоғамдық дамудың неғұрлым
өзекті мәселелеріне ерекше өткір назар аудару тән. ... ... ... ... ... әлеуметтік-саяси қозғалыстар:
президенттік сайлаудағы электрат ... ... әр ... табындағы билік түрлері, оларды басқару механизмдері және
т.с. енгізілген саясат психологиясы сияқты бағыт шығарылады.
Батыста шеңберінде адамның өзін ... ... ... ... ... ... ... теориясы да таратылған.
Француз әлеуметтік психология ... ... С. ... ... ... ... ... табылады. Әлеуметтік
психологияның мәселелерін қоғам қояды, әлеуметтік психология тек оларға
жауап береді, -Московисидің және ... ... ... ... ... Мәселені осылай қоюды ресейдің әлеуметтік психологтары да
қалайды.
2. Ресей ... ... ... ... ... КСРО-ның аумағында әлеуметтік психология марксизмнің және оның
принциптері бойынша қалытастырылды. Марксизмде әлеуметтік ... ... ... ең алдымен, таптардың және қоғамдық
тану жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... мән берілді. Осы анықтау негізінде капиталистік қоғамның
түрлі ... ... ... талдау жасалды. Тарихи үлкен
қозғалыстар ... ... тану ... ... орын берілді,
атап айтқанда, осы жағдайларда идеология және бұқараның әдеттегі танымы
өзара қалай ... ... яғни ... ... процестер
теориясына тікелей енген проблемалар басымды ... ... осы және ... ... ... ... психология
негізіне салынды.
Әлеуметтік-психологиялық зерттеудің нақты дамуы 50-жылдардың ... ... ... ол ... ... ... тараулар енетін
әлеуметтік психологияның құрылымы ғылыми пән ретінде ... ... және ... ... ... (атап
айтқанда, араласудың қоғамдық және ... ... ... рөлі, оның құрылымы және функциялары, араласу барысындағы
өзара әрекет ... ... ... ... және б.) және сол сияқты кіші (ұйым, отбасы және ... ... ... ... оған ... ... көш басы ... топтық шешім қабылдау, топтық әрекет жасау тиімділігі
сияқты процестерді зерттеу кіреді;
3)тұлғаның ... ... ... коммуникациялық
сапаларын талдау, әлеуметтендіру проблемалары, әлеуметтік ... және ... және ... ... ... қарау әрекет жасау принципі негізінде жүзеге
асырылады, бұл оның (әрекеттің) топ ... ... ... жүйесін
жанамалау шартымен бірлескен әрекет жасау үшін ... ... ... ... ... - ... ... зерттеуді
білдіреді, олардың маңызды детерминаты (айқындаушы сипаттамасымен) болып
табылады. ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік процестерді басқаруды жетілдіруге үлес
қосу міндетін орындауға мүмкіндігі бар. ... ... ... және методологиялық проблемаларды Г.М.Аңдреева,
С.С.Кузьмин, В.Н.Князев, В.К.Липинский, А.В.Петровский, АВ.Филипов және
басқалар әзірлеуде.
Ресей ғалымдары әлеуметтік ... ... ... ... көзі - ... екендігін айтады, бірақ әдістердің бір қатары оның
мінез-құлқының актілерін тіркеу үшін, ал басқасы — оның ... ... үшін ... ... да ... руды ... ... ретінде тану
әдістерді тануды және көпжақтылығын талап етеді.
Ақпарат сапасының проблемасы репрезентативтік принципін қалыптастыру
арқылы, сондай-ақ ... үшін ... алу ... тексеру арқылы
шешіледі.
Ақпараттың сенімділігіне, ең алдымен, деректерді жинайтын құралдардың
сенімділігін тексеру арқылы жеткізіледі. ... ... ... үш ... ... ... ... (валидность),
орнықтылық және дәлдік.
Құралдың негізділігі (валидность) - бұл оның объектінің өлшенуі ... ... ... ... ... ... да
болмасын шкаланы құра отырып, осы шкаланың тек сол ... ... ... ... ... ... өлшейтініне сенімді болуы тиіс.
Құралдың негізділігін тексерудің бірнеше тәсілдері бар.
Мамандар сарапшылардың, ... ... ... ... танылған
тұлғалар тобының көмегін алуды ұсынады. Шкаланың көмегі арқылы алынған
зерттелген ... ... ... ... ... ... ... отырып) бөлулермен салыстыруға болады. Алынған нәтиженің дәл
келуі пайдаланылған шкаланың белгілі шамада негізділігін дәлелдеді.
Басқа тәсіл, ол да ... ... бұл ... ... ... ... ... жауаптарының да зерттелетін құрамның ... ... ... тиіс. Дәл келу осы жағдайда да
шкаланың негізделгендігінің кейбір ... ... ... ... осы ... барлығы да негізділікке,
қолданылатын құралдың ... ... ... ... ... ... елеулі қиындықтарының бірі осында.
Ресейдің ғалымдары бұны ... ... бұл ... ... ... ... ... тәсілдер жоқ, керісінше зерттеушіге әрбір
ретте қайтадан құрал құруға тура келеді.
Ақпараттың орнықтылығы — бұл оның бір ... болу ... яғни ... ... ... ... ол ... болуы тиіс. (Кейде ақпараттың осы
сапасын «шынайы» деп ... ... ... ... мынадай:
а) қайтадан өлшеу;
ә) бір құрамды әр түрлі бақылаушылардың өлшеуі;
б)«бөлшектелген шкалалар», яғни шкаланы бөліктер
бойынша тексеру.
Көрініп ... осы ... ... тексеру әдістері өлшеудің көп
мәрте қайталануына негізделген. ... ... ... алынған
деректерге сене алатыны туралы сенімділігін құруы ... ... ... ... ... жұмыстарда орнықтылықпен дәл
келеді) қолданылатын метрикалар қаншалықты бөлінгіш немесе өзгеше ... ... ... ... ... өлшенеді. Осылайша алғанда,
бұл нәтиженің өлшенетін шаманың нақты ... ... келу ... ... ... ... дәл ... алуға ұмтылуы тиіс. Дегенмен қажетті
дәлдік дәрежесі бар құралды құру _ бір қатар ... ... қиын ... ... ... жеткілікті болып табылатынын шешу қажет. Осы шаманы
айқындау ... ... ... объекті туралы барлық ... ... ... ... жоқ ... және ... ... мысалы, деректер
негізді, бірақ орнықты емес болады ... ... ... ... ... ... ... қатысты болғанда туындауы мүмкін,
яғни оны жүргізу ... ... бір рол ... ... және осының күшінде
басқа жағдайларда пайда болатын қосымша ... ... ... мысал,
деректер орнықты болған, бірақ негізделмеген кезде (егер ... ... ... онда бір ... ұзақ уақыт бойы қайталанады, бірақ көрініс
жалған болады!).
Көптеген зерттеушілер ақпаратты ... ... ... әлеуметтік психологияда жеткіліксіз жасалғанын, осы тәсілдер тек
білікті мамандардың қолында ғана жұмыс істейтінін баса айтады.
Ақпаратты жинау ... мен оны ... ... жалпы социологияда
қолданылатын жинау және өндеу әдістеріне ... ... ... ... - бұл ... бір ... ... көпшілігінің
санасында пайда болған, қалыптасқан пікір.
Материалдық өндіріс процесі де, қоғамның рухани өмірін ... ... да, ... жанкүйерлердің, театрдағы публиканың, саяси көш
басыларының мінез-құлқы да ... ... ... болып табылады.
Қоғамдық пікір көбінесе даулар көп болатын және кейбіреулердің ... ... ... ... ... ... мәселелерге
қатысты. Өзгеше айтканда, маңызды, нақты мәні бар проблема ... ... ... — бұл ... ... ... яғни
адамдар (топтар, партиялар, халықаралық ұйымдар және ... ... ... ... ... ... ... түсіндіру кезінде «субъект»
және «қоғамдық пікір айтушы» ұғымдарын ажырату қажет. Жекеленген тұлғалар,
адамдар тобы айтушы ретіңде ... ... ... сол ... ... сипаттамалардағы
айырмашылықтарды жобалайтын сол мәселелер ... ... мәні ... ... яғни ... ... ... білдіреді.
Қоғамдық өмірдің сол құбылысы немесе сол фактісі өзіне назар
аудартатын, олар ... ... ... ... қажеттілігін тудыратын
объектілер болады.
Адамдарды жаппай талқылау объективтілігінің (шынайылықтың) әртүрлі
дәрежесі бар екенін айту ... Бұл ... ... ... ... көзқарас
және қате ұғымдар, өсектер, наным ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқын, олардың нақты әрекетін
реттейтін ерекше қозғаушы күш ретінде болады, ол ... ... ... бар және өз ... қоғамдық әсер етудің қуатты
құралы ретінде бола отырып жария ... ... ... ... (БАҚ) - газеттер, радио, теледидар - ... ... ... ... келген топтық, ұжымдық пікір қоғамдық болып ... ... ал тек ... ... пікір, талас, құзыреттілік сияқты
белгілерге ... ... ғана ... ... ... Ал оның ... таптар, әлеуметтік топтар, әлеуметтік таптар, халық.
Қазақстан Республикасының халқы үшін «Жер туралы» ... ... ... үлкен маңызға ие болды, оның жобасы бірнеше рет ... ... ... ... ... проблема — жер сатып алу-сатудың объектісі
болуы мүмкін бе. Талдаушылар бұл проблеманы этникалықта, этнопатриоттық та,
этоегеменді де ... те деп ... ... ... жүргізген қоғамдық пікірді ... ... ... көбі (56 ... ... жеке ... қарсы болғанын, сонымен қатар әрбір төртіншісі «иә» деп ... ... ... пікірінше бұл осы себеп бойынша орнықты
қоғамдық пікірдің бар ... ... ... ... ... мәні бар
шама.
Қалған адамдарға осы идеяны қолдауға не бөгет жасайды? Осы сұрақтың
жауабы былайша болды ... ... және ... ... ... ... ... жеке меншікке кепілдік бермейді (20,4).
Халықтың менталитеті бұны жасауға ... ... ... бере ... (15,6).
Басқасы (3,8).
«Жер туралы» заң жобасында жерге тек мемлекеттік ... қана ... ... жеке ... те танылады, сондықтан социологтар Парламенттің
осы ұсынысты ... ... пе әлде жоқ па ... ... ... Оның жауабы
«жыныстық белгісі бойынша» біршама бөлінеді: еркектердің 48 проценті бұған
қарсы жауап берді, сонымен қатар әйелдердің 28,8 ... ғана ... ... ... ... қорытындысы 39,6 процент болды. Социологтар
мынадай қарама-қайшылықты ... ... бір ... ... пікір жерге
жеке меншікті енгізуге қарсы («барлығын да ... ... ал ... - ұлттық байлықты сатудың жауаптарын таңдауды халықтың өзі
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жүйесінен тыс болмайды. Осы феномендегі бағаны
талқылаудың әлеуметтік сипаты бар.
Қоғамдық пікір мақсат тереңірек және толық ... оған ... ... жоспарланған сайын шешілуі тиіс міндет анық, ... және ... ... ... ... нақты болады.
Қоғамдық пікір үшін мынадай функциялар төн: экспрессивтік (тар мағынада
алғаңда - бақылау); консултативтік; директивалық.
Экспресссивтік функция — мағынасы ... ең кең ... ... ... өміріндегі кез келген фактілер және ... ... ... ... ... бойынша әрқашанда белгілі
бір орын алады. Бұл ерекшелік қоғамдық пікірдің осы ... ... ... ... ... және ... мемлекет
басшыларының әрекетін бағалайтын және бақылайтын күштің сипатын береді.
Қазақстанның ... ... және ... оңтүстік астананың қоғамдық
пікірі мынадай баға береді. СжСА-ның ... ... ... ... ... ... ... де және оппозицияға да
толық немқұрайлы екенін көрсетті: сұралған 700 ... 69,1 ... де ... да ... деп ... берді. Қоғамдық пікірдің
көзқарасынан алғанда қазақстандық өкімет - бұл билікті өз ... ... және өзін ... қоғамнан жоғары санайтын, капитал үшін
күресті ... ... ... тар ... ... ... ... ұмтылған» ретінде көрінеді және бұл ... ... ... ... ... ... авантюризмнен» туындап отыр.
Сондықтан «егер жағдай нашарласа», ең соңғы шара ретінде елді тастап кетуге
бел буған ... ... ... ... ... керек.
Қоғамдық пікірдің екінші функциясы — консультативтік. Қоғамдық пікір
қандай да болмасын әлеуметтік, экономикалық, ... ... ... ... ... ... кеңестер береді.
Және ең соңында, қоғамдық пікірдің директивалық ... ... ... ... сипаты, мысалы, халықтың сайлау, референдум
кезіндегі еркі бар проблемалары бойынша ... ... ... ... осы ... қандай да болмасын көш ... ... ... ... ... ... пікірін айтады. Бұйрықты түрде пікір
айту саясатта едәуір орын ... ... ... деп ... ... ... ... болып табылады. Әлеуметтік психологияда ... ... ... ... арасында жиі айтады.
Әлеуметтік психологияның тарихы белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... Тард және б.). ... ... қарқындылығы,
оған нақтылықтың эмоционалдық бағаларын енгізу, оны ... ... ... бір ... стихиялық топты және оның көпшілік іс-қимылдарын
құруға арналған ынталандыру болады. Бұны ... ... ... ... ... ... ... болады.
Тобыр — қандай да болмасын сыртқы әсермен және қызба қауыммен, тікелей
кеңістік жақындықпен біріктірілген адамдардың ... ... ... ... ... әр ... ... әсерінен көшеде құрылады: ... ... ... билік өкілінің немесе өтіп бара ... ... ... ... бойынша тобырдың төрт mүpi бар:
1) кездейсоқ;
2) қандай да болмасын сезім: қуаныш, қайғы, наразылық
және т.б. бірлесіп көрінетін экспрессивтік;
3) нақты немесе ... ... мен ... ... ... ... өз кезегінде басқыншылық, құтқарушылық ... ... ... ... (жалпы қуанышты жағдайдағы, мысалы, рок-
музыка концертінде) болып бөлінеді.
Тобыр үстін-үстіне әсерлене ... және ... ... ... ... ... жағына қарай қозғалысқа көшеді. Оның әсерленгіштік қызуы
бұл ретте қатысушылардың агрессивтік мінезін ... ... өсуі ... ... жиі ... қалыпқа келтіретін оның сипатының негізгі
тұрғысы болып қалады. Сонымен бірге тобырға ... ... ... ... тән. Жеке ... ... ... ұқсағыштының және әлеуметтік-психологиялық қағынуының
күшеюімен, әсерленгіштігінің артуымен сипатталады.
Бұқара әдетте ... ... емес ... ... ... құрылым
ретіңде сипатталады. Бұқара тобырға тән қас қағым сәтке құрылу міндетінен
көрінбейді; ол ... ... бір тобы ... да ... ... шеру, митинг үшін саналы түрде жиналған кезде едәуір үлкен
дәрежеде ұйымдасуы мүмкін.
Сонымен қатар ... ... ... да ... ... әр ... онда
мүдделер қалай жүзеге асырылса, солай қақтығысуы мүмкін, сондықтан оның ... ... ... ... ... Г. Лебонның пікірі бойынша импулъстік, инстинкциялық
реакциялардың билігіне әкеп соғатын жауапкершіліктен айырылу, ... ... әкеп ... ... ... ... аяқ асты ... бақылаудың жоғалуына әкеп соғатын жеке жауапкершілікті жоғалту
адамның бұқарадағы мінез-құлқына тән ... ... ... ... ... бұқараны дүрбелең кезінде қарау негізде жасады.
Көпшілік стихиялық топтың тағы да бір ... ... бұл ... ... ... нашар көрсетілген.
Көпшілік — адамдардың стадионда, үлкен көрермен залында, өте ... ... ... ... ... ... ... да болмасын көрініске
байланысты бірлесіп уақыт өткізу үшін қысқа уақыттағы ... ... ... ... ... ... ... жиі аудитория деп атайды.
Көпшілік әрқашан жалпы және белгілі бір мақсат үшін жиналады, сондықтан
ол неғұрлым басқарылымды, атап айтқанда көріністі ... ... ... ... ... ... ... Бірақ көпшілік те
адамдардың бұқаралық жиналысы болып қалады және онда ... ... ... ... қоғамдық пікір әр түрлі көздерден алынған
ақпаратпен толықтырылады: бір жағынан, ... ... жиі ... ... ... ... ресми хабарларынан; басқа жағынан, әртүрлі
өтірік пен өсектен. Осындай түрде құрылған талқылау мен ... іс ... ... ... ... отырып бұқарада немесе
тобырда жұмыс істей бастайды. ... ... ... және енді»
алынған ақпаратқа ерекше сенім әсері пайда ... Атап ... және ... ... айрықша нысандарын дәл осы тудырады.
Олар стихиялық топтарда жүзеге асырылатын әсер ету ... ... ... ... ерте кезде бастап адамдардың көп бөлігіне белгілі бір ... ... ... діни ... ... психоздар сияқты
құбылыстардың туындауына байланысты, әсер етудің ерекше тәсілі ретінде
зерттелді.
Қағынуды ... ... жеке ... ... бір ... санасыз түрде
еріксіз ұшырауы ретінде айқындауға болады. Жеке адам басқа ... ... оның ... ... ... ... ... Зерттеушілер
әсіресе үлкен аудиторияларда ... ... ... үлгілері
бойынша көп мәрте көрінуі арқылы эмоциялық ... ... ... ... ... ... реакциясының» болуын көрсетеді.
Дүрбелең жағдайы қағыну арқылы әсер ету күшейетін ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын қорқытатын немесе
түсініксіз жаңалық туралы ақпарат жетімсіздігі не осы ақпараттың көбейіп
кетуі салдары ... ... ... бір ... ... ... пайда
болады. Терминнің өзі бақташылардың, жайылымдардың және ... ... ... ... ... ... ... жоғалып кетуге бет алған отардың
ақылсыздығы оның ашуын тудырған грек құдайы Пананың атынан шыққан. Өзіндік
сандыраққа әкеп ... ... да ... ... ... болуы
дүрбелеңнің тікелей себебі болып табылады.
Егер тобырдың қалыпты эмоциялық жай-күйін қалпына ... ... ... ... ... адам ... жағдайында тұрса,
дүрбеленді тоқтауға мүмкіндік бар.
Әр түрлі аудитория қағынуға ұшырайтын шама, әрине, аудиторияны ... ... ... ... ... және ... нақты алғанда -
олардың сана-сезімнің даму деңгейіне ... ... ... ... ... ... ... ұйымдаспау (табиғи
апат және т.с.) жағдайында қаралады. ... ... осы ... саналық, әлеуметтік іс-қимылдарда да пайда болуы мүмкін.
Мамандардың пікірінше қағыну ... ... ... мен ... ... ... жаппай әлеуметтік әрекеттер кезінде, әсіресе қоғамның
тұрақсыздық ... ... ... ... да ... факторы бар,
ешқандай да сана-сезімнің өсуі психикалық қағынудың осындай нысандарын
жоймайды.
Адамнан адамға ... ... ... ... хабарды, көзін
жеткізуді және сендіруді ажырата ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-психологаялық құбылыс ретінде терең
ерекшелігі бар, сондықтан «әлеуметтік суггестияның» ерекше құбылысы ... ... ... ... ... адам ... сендіріп отырған,
яғни сендіру объектісі ... адам ... деп ... ... қарсылықтың пайда болуы контрсуггестия деп аталады. Сендіру кезінде
өзіндік әлеуметтік-психологиялық факторлар қолданылады. Суггестордың беделі
сендіру ... ... ... ... ... оның ... әсер етудің
ерекше, қосымша факторы - ақпарат ... ... ... насихат және жарнама сияқты салалар үшін үлкен маңызы бар.
Насихаттың негізгі белгісі — логика мен ... ... ал бұл ... құрал - басымды түрде суггестияның элементтері болса да,
бұлардың барлығы да суггестияның, сендірудің ... бір ... ... ... бұл ... ... аудиторияны психобағдарламалау ретінде
болады, яғни айламен әсер ету әдістеріне жатқызылады.
Еліктеу де адамдардың бір-біріне әсер ету механизмдеріне, тәсілдеріне
жатқызылады, оның ... ... ... ... ... ... түрі бар: логикалық және логикадан тыс, ішкі және
сыртқы, електеу-сән және еліктеу-салт, бір тап ... ... және ... ... ... еліктеуі.
Бұлардың барлығы да қоғамдық ... ... ... ... ... ие ... ... топтар және онда көрінетін жаппай
бағыттар мен жаппай сана ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі деңгейі бар: бұл ауқымды мақсаты бар кең
қозғалыс (бейбітшілік ... ... ... ... үшін ... және т.с.),
не аумақпен не белгілі бір әлеуметтік топпен шектелген ішкі қозғалыс (Семей
полигонын пайдалануға қарсы, гендерлік ... үшін және т.б.) және ... ... ... ... ... бар ... әкімшілігі мүшесінің біреуін орнынан алу) болуы мүмкін.
Әлеуметтік қозғалыс қандай деңгейде болмасын, ол ең ... ... ... салдарынан өзі де қалыптасатын және қозғалыстың
даму шамасына қарай нығаятын ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тартыс социологиясы мен психологиясы15 бет
"психологиялық кеңес беру"19 бет
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Бастауыш сынып оқушларының мектепке бейімделуі51 бет
Жалпы психология213 бет
Жалпы психологияның дамуы7 бет
Жасөспірімдердің интимді-тұлғааралық қармы-қатынастардың психологиялық ерекшеліктері72 бет
Жасөспірімдердің тұлғалық дамуының теориялық негізі90 бет
Медицина психологиясының қалыптасу тарихы9 бет
Оқушылардың әлеуметтік-психологиялық климатына оқытушылардың педагогикалық қарым-қатынас стилінің әсері38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь