Социология тарихы және даму мәселелері

1. Әлемдік социологияның дамуындағы классикалық кезең
2. ХХ ғасырдағы батыс социология мектептерінің негізгі бағыттары: эмпирикалық және теориялық социология
Социологияның ерекшелігін түсіну үшін оның XІX ғасырдың алғашқы жартысында нақты тарихи жағдайда, Франция мен Англияда капитализм тұрақты орнаған кезде және қоғам туралы білім алмаған "үшінші" топтың (сословиенің) пісіп жетілген кезде пайда болғанын ескеру қажет. Социологияның жеке ғылым ретінде тууы психологияның, антропологияның, құқықтың жеке салаларының және т.б.-ның дамуымен байланысты болды. Социологияның қалыптасуына ағылшын және неміс нұсқаларындағы немістің классикалық философиясы, саяси экономикасы, сондай-ақ қоғамды қайта құруда жаратылыстануға ұқсас құрылған, объективті және нақты жаңа әлеуметтік ғылым жетекші роль атқаратындықтан, Сен-Симон мен Фурьенің социалистік теориясы әсер етті.
Социология Европа елдерінде бір кезде туған жоқ. Қоғам өзінің әлеуметтік-экономикалық, рухани күйінде бір ғасырлардағы АҚШ-тағы сияқты әлеуметтік идеяларды сырттан қабылдауға немесе "өзіндік" әлеуметтік ойларын дамытуға дайын болуы керек еді. Сондықтан социологияның қалыптасуына қоғамдық - ғылыми дәстүрлер, нақты елдердегі рухани әрекет ерекшеліктері, мәселені қою тәсілі мен мәдени құндылықтар сипаты маңызды роль атқарады. Сондықтан да неміс социологиясы, америкаңдық социология мектебі, француз социологиясының дәстүрлері туралы айтылады.
Сен-Симонның шәкірті және алғашқы кезде оның ізбасары болған Огюст Конт (1798-1857) - социологияның негізін салушы француз философы. Ол социологияға атау беріп, оның ғылым ретіндегі негізгі методологиялық принциптерін, жаратылыстанудағы ғылыми әлеуметтік білімді біріктіретін біртұтас ғылым ретіндегі тұжырымдамасын жасады. Бұл бірліктегі алғашқы орынды Конт жаратылыстану методологиясына, алдымен физика мен биологияға берді.
Эмпиризм принципі әлеуметтік тәжірибе мен оның ерекшеліктері туралы мәселе қөзғады. Ол эмпиризм әлем туралы шын ғылымның бірден-бір көзі тәжірибе болып саналады. Пөзитивизмнің зерттейтіні — трансцендентальды тұрмыс не заттың алдамшы мәні емес, тек қана фактілер... физикализм жетілген түсініктің бәрін физика жасаған, сондықтан барлық ғылыми мәнді физикаға әкеліп тіреуге болады және солай ету де керек, - деп түсіндіреді. Бұдан байқағанымыздай, Конт социологаяны жаратылыстану ғылымдарының, әсіресе физиканың үлгісімен зерттеу керек деп бағамдаған.
        
        СОЦИОЛОГИЯ ТАРИХЫ ЖӘНЕ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
1. Әлемдік социологияның дамуындағы классикалық кезең
2. ХХ ... ... ... ... ... ... және теориялық социология
1. Әлемдік социологияның дамуындағы классикалық кезең
Социологияның ерекшелігін түсіну үшін оның XІX ... ... ... тарихи жағдайда, Франция мен Англияда капитализм тұрақты
орнаған кезде және қоғам туралы білім алмаған "үшінші" ... ... ... кезде пайда болғанын ескеру қажет. Социологияның жеке ғылым
ретінде тууы ... ... ... жеке ... ... ... ... болды. Социологияның қалыптасуына ағылшын және
неміс нұсқаларындағы немістің классикалық философиясы, саяси экономикасы,
сондай-ақ қоғамды қайта құруда жаратылыстануға ... ... ... ... жаңа ... ... ... роль атқаратындықтан, Сен-Симон
мен Фурьенің социалистік теориясы әсер етті.
Социология Европа елдерінде бір кезде ... жоқ. ... ... ... ... бір ... ... сияқты
әлеуметтік идеяларды сырттан қабылдауға немесе "өзіндік" әлеуметтік ойларын
дамытуға дайын болуы керек еді. Сондықтан ... ... - ... дәстүрлер, нақты елдердегі рухани әрекет ерекшеліктері,
мәселені қою тәсілі мен мәдени ... ... ... роль ... да ... ... ... социология мектебі, француз
социологиясының дәстүрлері туралы айтылады.
Сен-Симонның шәкірті және ... ... оның ... ... ... ... - социологияның негізін ... ... ... ... атау ... оның ғылым ретіндегі негізгі методологиялық
принциптерін, жаратылыстанудағы ғылыми әлеуметтік білімді ... ... ... ... ... Бұл ... ... Конт жаратылыстану методологиясына, алдымен физика мен ... ... ... ... мен оның ... туралы
мәселе қөзғады. Ол эмпиризм әлем туралы шын ғылымның бірден-бір көзі
тәжірибе ... ... ... ...... не ... алдамшы мәні емес, тек қана фактілер... физикализм
жетілген түсініктің бәрін физика жасаған, ... ... ... ... ... ... ... және солай ету де керек, - деп түсіндіреді.
Бұдан байқағанымыздай, Конт ... ... ... ... ... ... ... деп бағамдаған.
Сонымен бірге ғалым табиғаттың жекелеген құбылыстарын зерттейтін
жаратылыстану ғылымынан айырмашылығы социология ... ... ... ... ... ... ... байланыста зерттеу
керектігін атап көрсетеді.
Конт бойынша, жаңа әлеуметтік ғылым қоғамды ... және ... ... керек. Статикада қоғам "тәртіп" және "прогресс" ... ... ... ... ... ... көп қатпарлы
организм тәрізді. Әлеуметтік статиканың міндеті — отбасы, адам және ол
әрекет ететін өмір сүру ... ... ... ... қөзғаушы күштің не екендігін
түсіндіруі керек. ... ... ... - ... ... ... ... жағдайлар, климат, географиялық орта, сол сияқты
көзқарастар, идеялар, ойлау, адамдардың санасы. Әлеуметтік ... ... ... ... атты ... сипаттайды, ол қоғамдық және ғылыми сана
тарихындағы ... ... Конт ... ... үш кезеңге бөліп
қарастырады: теологиялық, метафизикалық және пөзитивті. ... ... ... ... ретіңде не алынды? Өлшем үстемдік етуші идеялар болды.
Теологиялық кезең деп Конт діни идеялар үстемдік еткен ... ... ... дамуындағы белгілі бір кезеңді атады. Ол кезде
идеялық сипаттағы үстемдік етуші негізгі күш — дін ... Бұл ... ... құбылыс себептерінің не бастамасын, не ақырын табуға
ұмтылды. Адам ақыл-ойы абсолютті білімге ұмтылады. Бұл ... өз ... ... ... өйткені ол адамның әлеуметтік тұрғыда дамуы мен ақыл-ой
күшінің өсуін алдын ала қамтамасыз ... ...... ... Қоғамда бейнеленген абстракциялар
мен метафизикалық тұжырымдамалар үстемдік алды, Конт оған ... мен ... ... жатқызды. Бұл тұжырымдамаларды
сынай отырып, ол марксизм ... ... оның ... ... ... ... білдірді. Бұл кезеңде "байқаудың орнына дәлелдеуге
тым ұмтылушылықтан" ақылмен көру бөлігі өте зор. Оның ... ... өз ... ... ... ... саналады. Оның шаралары қазіргі
кезеңде де көп мөлшерде сақталған.
Үшінші кезең — пөзитивті кезең. Конт қоғамға тек ... ... ... кезең қажет деп есептеді. Бұл діни және ... ... ... ... ... Бұл ... ... үстемдік етіп, эмпиризм, птитивизм, физикализм принциптері
негізіндегі қоғамды ... ... ... ... ... ... ... қиялды байқауға үнемі бағындырып
тұрар заң әрекет етеді. Бұл кезеңде ақыл ... ... мен ... ... мүмкін еместігін мойындап, оның орнына заңдарға,
яғни ... ... ... ... ... ... ... тырысады. Бұл заңдарды білу олардың әрекеттерін ... ... ... үшін ... ... ... - дейді Конт, - байқау ... ... ... ... олар ... жағынан жағымды ғылымның
басты" ерекшелігін құрайды.
Қоғамды құратын басты элемент — отбасы, - деп ... ... ... ең кіші ... деп ... отбасы — индивид бойұсыну мен басқаруды
үйренетін әлеуметтік өмір мектебі", -дейді ол.
Социологияда неғұрлым айқын биологизаторлық үрдісті ... ... ... ... (1820-1903). Оның идеяларының ықпалы, әсіресе
жеке меншікке, құқық, мемлекет, жеке тұлғалар арасындағы қатынастарға және
т.б. мәселелеріне ... ... зор ... және тек ... ... ... және Ресейде де тарады.
Қоғам биологиялық организмге ... ... үшін ... әлеуметтік
тұрмыстың басты принциптерінің бірі, табиғат пен қоғамды ... ...... оның ... ... нәрселер осы.
Спенсердің әлеуметтік ілімдері "органикалық теория" деп аталады. Онда
қоғам үйлесе дамыған организм ретінде ... Оның ... ... ... байланыста болып, бір-біріне сәйкес қызмет ... ... күйі ... ... табылады. Теңдіктің бұзылуы қоғам үшін
қауіпті. ... ... ... ... ... ... ықпал етуі
керек, өйткені "біз барлық жерде теңдікке ұмтыламыз" (Г. Спенсер).
Спенсердің пікірінше, қоғамның қызметі көп ... тірі ... ... Сол ... ... бірақ теңестірмейді. Мысалы, ол
тірі организмнің қан-тамырлар ... ... ... ... жолдар
атқарады деп есептейді (екі жүйе де қоректенуге қажет заттарды жеткізеді).
Спенсердің ... ... ... ... және ... ... — табиғи құбылыс. Тірі организмде де жұмыс істеуші және
басқарушы ағзалар бар, сол ... ... да ... ... және
басқарушылар болуы керек.
Спенсер тірі организмдегі түкті жамылғылардың оны ... ... ... ... ... деп есептейді. Армияның мақсаты да —
қоғамды сырттан басып кіруден қорғау.
Спенсер эволюцияны болмай қоймайтын ... ... ол ... қоғамнан" әлеуметтік қатынастар жүйесі мен ... ... ... ... тарихи даму арқылы нақтыланады деп
түсіндіреді. Қоғам ... ... ... ... ... ... ... индивид пен түрді жақсы сақтайтындай
мақсаттарға жету үшін неғұрлым жетілдірілген әрекеттерге бейімделе ... ... ... ... ... мен ... әлеуметтік емес ортаның
тіршілік үшін күресі барысында — қоғамда "институттар" деп аталатын ... ... ол ... үш ... ... ... жалғастырушы (отбасы, неке);
бөлгіш (экономикалық);
реттегіш (дін және саяси жүйе).
Осы институттарды зерттеу арқылы ғана қоғамның негізгі ұясы — индивидті
тануға ... ... ... ... ... Контпен салыстырғанда
Спенсер негіз ретінде жеке тұлға мен оның ... ... ... ... екі түрі ... ... ... және өндірістік. Олардың
тіршілік үшін күрес құралдарының бір-бірінен ... ... ... ... типі ... кикілжіңдерге, ату мен жеңуші жеңілгенді құл
қылуға ... ... - ... ... ... мұнда
ілгері, қабілеті және т.б. күштілері, яғни интелектуалдық және ... ... ... ... ... ... түрі тек жеңуші үшін ғана
емес, бүкіл қоғамға пайдалы, өйткені оның ... ... ... және ... деңгейі, бүтіндей қоғамдық байлықтың көлемі
өседі.
Конт сияқты Спенсер де ... ... ... ... ... мысалы революцияға (төңкеріске) ... ... ... ... бола ... бұл жүйеде өзаттардың есебінен төмендердің
көтермеленетін және бөлу мен қайта ... ... ... ... әкеп ... ... Сонымен бірге ол теңдікті жақтады, теңдікті
индивидтердің бірдей бостандығы және заң ... ... деп ... ... ... және жеке ... ... қарсы болды, ол
алдымен, азаматтардың құқығын қорғауы ... ... ... ... ... және ... функционализм (ХХг)
сияқты батыс мектептерінің қалыптасуына әсер етті.
ХІХ ғасырдағы социологиядағы маңызды бағыттардың бірі марксизм болды,
оның ... Карл ... ... қалады.
К.Маркс адамзат тарихын тауар өндірісі қалай жүзеге асырылғанына
байланысты кезеңдерге ... ... деп ... Өндіріс тәсілі әр
формацияның ... ... ... Өндіріс жүйесінде адамдар
арасында қалыптасқан қатынастар Маркс тұжырымдамасында ... ... ... роль атқарады. Экономикалық ұйымдасудың кез келген
типінде өндіріс құралдарына ие ... және ... ... ... ... ... man болады.
Экономикалық принцип бойынша қоғамды таптарға бөлу-Маркс теориясының
методологиялық негізі. Ол ... ... бір ... ... ... ... түріне өтіп отыратын, обьективті және заңды
табиғи-тарихи процесс. Марксизмде төмендегідей қоғамдық-экономикалық
формациялар ... ... ... құл ... ... және ... ... сәйкес қоғамдық-экономикалық формациялар, негізінен,
өндіріс тәсіліне сүйенетін экономикалық факторлардың әсерінен жүреді. Бұл
процестің материалдық алғашқы ... ... ... ... ... ... ... прогресивті дамуы арасында сәйкессіздік болып,
оның тереңдей, ... ... ... ... Бұл күш ... ... ... сыймай, дамуы бәсеңдейді; нәтижесінде өндіріс
тәсілінің дамуында ... ... Ескі ... ... ... ... және осыған байланысты қоғам дамуының өзге мәселелерін
шешетін жаңасымен алмастыру қажеттігі туады.
К.Маркс ... ... ... және ... ... ... ... Буржуазияның ішінде меншік иелері болады, олар ... ... ... ... ... жердің) маңызды
құралдарының иелерінен ерекшеленеді. Маркс люмпенпролетариат деп ... ... ... ... ... ... Оның әлеуметтік құрылым
теориясында пролетариаттың өзін пайдаланушыларға ... ... ... яғни орта ... орны мен ... ... еңбегі - қосымша құн теориясын жасауында. Маркс капитализмнің
дамуына қарай ... ... ... ... ... ... ... арасындағы шиеленіс күшейе түседі де, жұмысшылар
революция жасап, өз ... ... ... ... құрылыс
ретінде капитализм құрып, бүкіл әлемдік деңгейде социализмге өту басталады.
К.Маркстің ғылыми болжамы жүзеге аспады: капитализм күткен ... ... ... ... ... ... орын алды.
Экономикада қызмет көрсету аясы кеңіді: бұл саланың адамдары жалдамалы
жұмысшы бола ... ... ... ... ... Қазіргі батыс
социологтары дене ... ... ("ақ ... ... ... ... ... одақтас болуға мүдделі болды.
Қожайыңдары олардың саяси қолдау ... үшін дене ... ... неғұрлым көтеріңкі жалақы төлейді. Оның үстіне,
үкімет пен жұмыс берушілер саяси қысымның әсері мен ... ... ... жұмысшылардың мұқтаждықтары мен талаптарына көп көңіл бөле
бастады (Н.Смелзер).
Қаналушылар табының идеологиясына айналған марксизм қазіргі өркениеттің
қалыптасуына едәуір үлес ... ... ... ... ... ал
оның ұзаққа сөзылған таптық күресі біртіндеп әлеуметтік ... ... аяғы мен XX ... ... ... ... бірі - ... бағыт. Ол қоғамның әлеуметтік даму
мәселелерін әлеуметтік психология тұрғысынан қараумен сипатталады.
Бұл бағыттың неғұрлым көрнекті ... ... ... Лестер
Уорд пен француз оқымыстысы Габриэль Торд болып саналады.
Лестер Уорд (1841-1913) социологияны адам ... ... деп ... ... ... адамзат қол жеткізгеннің бәрі -
сезім, эмоция, тілек, ... және т.б. ... ... ... ... нәтижесіңде ғана әлеуметтік сипат алған
психикалық күштерді Уорд табиғи және дене ... ... ... ... ... ... (эстетикалық, моральдік, интелектуальдық) деп
бөлді.
Уорд адамның барлық әрекеті тілектен шығады деді. Социологтың ... ... ... ... ... ... аңға ... тілеу - бұл
тілектің бәрі ... ... ... ... ... ... адам оны оңай жүзеге асыра алатын. Аңға шыққысы ... - ... ... тамақтанғысы келсе - орманға ... ... ... ... ... басқаша. Мұнда норма, заң бар, ... ... ... адам өз тілегін ... ... ... өзінде қалады, ал берілген тәртіпті бұзып тілегін жүзеге асыра,
онда оның ішкі күйі, табиғаты кінәлі, оған ... ... ... ... өзгерту керек емес, адам табиғатын жетілдіру керек.
Габриэль Тард (1843-1904) социологияны биологизм мен ... ... Тард ... ... адамдардың өзара қарым-
қатынасы құрылатын електеудің психокологиялық механизмінің ... ... ... ... ... ... маңызды роль
атқарады, ол қоғамды оның мәні мен заңдарын анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... еліктеуші, не еліктеу үшін үлгі
іздеуші адамдар ... ... ... ... ... бейімделуі,
күресі, еліктеу үшін үлгі іздеуінің арқасында өмір сүреді. Мұның бәрі адам
санасында басқа ... ... ... ... ... ететін әр түрлі процестердің арқасында болады.
Тард "еліктеудің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... организмдегі тұқым қуалаушылық сияқты роль
атқаратынына сендіреді.
"Еліктеудің әлеуметтік заңының" әрекетін Тард үш кезеңге ... - ... дана бір ... ... ... қарсы қалың
көпшілікпен күресі. Екіншісі - шектеу сезімінен арылған жалпылама ... ... ... ... - ... ... іс жасамастан дананың
соңынан ... ... біз ... ... ... ... ... Бұл - әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... социологияға қосылуы.
Бірінші дүние жүзілік соғысқа дейін батыстық социологияда нөмірі
бірінші тұлға Эмиль ... ... ... ... ... үрдісімен зерттеуді жалғастырды (еске саламыз: қоғам —
белгілі бір қызмет түрін ғана ... ... ... бөлімдердің
жиынтьгғы). Э.Дюркгейм барлық адами ... ... ... ... қабылдау, жалпы бағалау, жалпы сезімдер мен әрекеттер. Ол
мұның бәрі ұжымдық сана деп ... ... ... ... ... ... биік тұратын моральдік шынайылық, тұтастық.
Ол сондай-ақ әрбір индивидте сананың екі деңгейі болады деді: біріншісі
- жеке тұлғалық, екіншісі - топтық не ... ... ... неғұрлым
жоғары болған сайын, ұжымдық сананың деңгейі де соғұрлым жоғары.
Құндылықтардың ұжымдық типі - ... ... ... ... сана деп аталатын құндылықтардың арнайы жүйесі, сананың
жалпылығы. Ғалым ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық қарапайым (аграрлық, дәстүрлі) қоғамға тән,
онда барлық жағдайлар, нормалар, құндылықтар ұқсас, бірдей.
Органикалық құндылықтардың негізі: еңбек ... ол ... ... ... ... ... ... құрылуы сияқты
құрылыстардың тууына себеп болады. Органикалық ынтымақтастық ... ... ... ... болуымен сипатталады. Дюркгейм,
Конт, Спенсер сияқты қоғамның тең салмақты үлгісіне сүйенеді.
Өзгерістер тең салмақтылықты ... ... ... құлдырау
процесі әрқашан индивидтің мінез құлығының бағынбауына әкеп соғады, оны
естен ... ... ... Қоғамның мұндай күйін зерттеуде
маргиналды жеке тұлға, ауыл типінен топтық бақылауды алып ... ... ... ... ... мәселелер маңызды бола түседі.
Э. Дюркгейм ілімдерінің негізінде "социалогизм" деп ... ... Э. ... ... ... ... айрықша шындық
руханилық жатыр. Ол адамдарды бір тұтастыққа біріктіреді, ... ... ... орнатады, сондықтан өзінің жалпы және жеке заңдары
болады. Бұл заңдар қоғамдық құбылыстардың мәні мен сипатын ... ... ... — таза ... ... ... ... табылады
("социализм" осыдан шыққан).
Дюркгейм қоғамды құнды-нормативті жүйе ретінде түсінуде маңызды үлес
қосты. Ол әлеуметтік мінез-құлықтың бір ... ... және ... және қалаулы болып саналатын ережелер жиынтығымен реттелінетінін
айтты.
Ғалым социологияға өте ... ... ... сөз: ретсіздік) ұғымын
енгізе отырып, қоғамның құқықтық-нормативті ... ... мен ... ... ... ... ... аномия - бұрынғы құндылықтар мен
нормалардың әрекеті тоқтап, жаңалары әлі ... ... ... қоғам
дамуыңдағы өтпелі және тоқырау кезеңі мен күйіне тән құндылықты-нормативті
вакуум.
Аномия ... ... ... ... ... ... және сақтауы тиіс нормалары мен өз сұрамысының ... ... ... ... байқайтын қынжылысты және мазасыз сезім. ... ... ... ... ... ... отырып, Дюркгейм өзін өзі өлтіруге
зерттеу жүргізді. Ол тоқырау және радикалды өзгерістер ... ... ... ... ... мән ... Бұл ... адамдардың
мінез-құлқын басқаратын әлеуметтік нормалар бұзылады да, ол девиантты мінез-
құлыққа, соның ішінде өзін-өзі өлтіруге әсер ... ... ... үш типін көрсетеді: аномикалық (адамдар ... ... ... қол жұмсайды); альтуристіх (адамдар борыш
сезімінен өз өмірін қияды: ... ... ... ... харакири
жасайды және т.б); эгоистік (индивид өз әлеуметтік өмірімен ... ... қиын ... ... ... өзі ... ... аралығы К.Маркске неғұрлым күшті оппонент ретінде неміс
социологы Макс Вебердің (1864-1920) шығуымен ерекшеленеді. Маркс ... де ... ... ... ...... ... XIX
ғасырда дүниеге келген Вебер капитализмді тура Маркс білгендей көрді, оның
даму эволюциясының ... бола ... ... алғашқы қадамдарына
бақылау жасады. Бұл социологтың көрген әлеуметтік жылжуының нәтижесі қазір
шындыкка айналып отыр.
Вебер ғылыми ... ... ... ... деген
категорияларды енгізді. Вебердің пікірінше, ... не ... ... ... білдіретін әлдебір үлгіге ... ... ... ... ... әлеуметтік әрекеттерін
реттейтін оңды типтер ... ... ... ... ... ... негізінде индивид тән және тиісті ... ... ... не, ... " ... не) ... ... жасай отырып, өзіндік
"мәнін" білдіреді. Міне бұл - ... ... ... заманымыздың ең қатерлі күші деп бағалаған ... мен одан арғы ... ... ... ... өзінің
"Протестандық этика және капитализм рухы" атты еңбегінде оның шығу тарихына
талдау жасайды.
Экономиканың тарихи ... ... ... ... ... ... ... мәнін жоққа шығармаған Вебер саналы ... ... ... экономикаға әсерін жоққа шығармайды.
Ол феодолизмнен капитализмге өтудегі жетекші роль ... ... ... ... ... ол дін ... өзіне тән
стилінің - ... ... әсер ... ... қорытындыға
келеді. Вебердің пікірі бойынша, рационалділік өз мақсаты мен оған жетудің
жолын ... ... ... ... ... ... іске асырады.
Әлемдік діндер белгілейтін этикалық ережелерді салыстыра отырып, ... ... ... генезисінде анықтау этикасы мен аскетизмге
сүйенген ... ... роль ... ... Протестандық этика
рационализмі ғана экономикалық өмірді тікелей рационалдауға әсер ... ... ... ... ... тәртібіне ұмтылдырады.
Протестанизмнің мәнін 1647 жылғы "Вестминстерлік дін жолы" мәтінінен ... ... ... ... ... ... ... және оны
билейтін Тәңірі, құдай, бар, бірақ оған адам баласының санасы ... ... ... әрі ... мол ... алдын ала біздің әрқайсысымызды
құтқару мен өлген жағдайда қалай айыптауды белгілеп ... ал біз ... ... ... ... ... Құдай әлемді өзі
үшін жаратты; адам Құдайдың құдіретін ... және жер ... ... ... үшін ... етуі ... әлемдегі істер, адам табиғаты
бәрі күнә мен өлім ... ... одан ... — адамға жоғарыдан
берілетін Тәңір сыйы".
Сенушінің құтқарылу мәселесі діни - салт жораларынан не ... ... ... құдіретін арттыратын еңбектен" көрінеді.
Протестанттық этика әлемдік кәсіби еңбекке мән ... "өз ... ... білдіреді".
М. Вебер протестандық этиканың көптеген талаптарының туып келе жатқан
капитализм рухымен кейбір сәйкестіктерін ... ... алу үшін ... аскетикалық мінез-құлыққа бой ұсынуы керек. Осылайша, ... ... үшін ғана ... неғұрлым көбірек өндіруге деген
қажеттілігін қанағаттандыру және тұрақты түрде реинвестияциялау үшін ... ... ... ... оның ... белгілі бір
әрекетке деген қызығушылығы адам басқаратын құндылықтар жүйесімен шарттас
келеді деген қорытындыға келеді.
Вебердің пікірінше, ... - ... ... ... ... ... ... мен саясатты басқару әдісі оңтайланады.
Оңтайлану, Вебердің ... ... ... әсіресе
бюрократияда неғұрлым қатаң түрде жүзеге асады. Капитализм - оны дүниеге
әкелмесе де, ... ... ... дөңгелек" болып табылады, бюрократия
ертеде де болған. Протесті оңтайлану - ... ... ... ... - ... ... және оның ... Бюрократия адамды "иесіз
құлдық бұғауынан" "көнгіштік пен таңдағыштық құтысына" әкеліп тығады
(М.Вебер). Вебер ... кең ... ... ... ... ол ... басқа формаларымен салыстырғанда таза техникалық
жағынан артық еді. Ол бюрократияны ұйымдасудың ең оңды формасы деп ... ... ... ... ... ... ... есепке алмастан"
табысты түрде жүзеге асуы мүмкін. Оның үстіне, өз "машинасының" ... ... ... дәл ... ... бюрократия
бейберекетсіздікке соққы береді. Бұдан ... ... ... ... ... үстемдік етуінің себептерінің бірі болып
саналады.
Бюрократияның қызметтеріне талдау жасай отырып, ... ол ... ... ... өзі шеше ... ... ол ... және т.б шырмалған деген қорытындыға келді. Ол алғашқылардың
бірі болып бюрократия мен ... ... ... ... ... Вебердің плебисцитарлы теориясында ... ... ... әдіс және ... ... ... ... таңдау
тәсілі, бұл оның басқаруға заңдылық беру, сондай ақ жұртшылықты саяси
істерге, яғни сайлауға ... ... ... (Бұл, ... ... ... істерге қатыстырудың бірден —бір жолы).
Вебер теориясыңда басты тұлға ... ... ... саналады, оны
тікелей дауыс беру арқылы халық сайлайды және ... ... ... Мұндай лидер бюрократиядан жоғары тұрады, ол бір
өзі (жоғарыдан) бюкрократияға халықсыз (төменнен) бақылау ... ... ... ... ... лидерге делегат жіберу арқылы
атқарады.
Вебердің пікірінше, таптан, мәртебе мен демагогтік саясаттан тыс тұрған
харизматикалық лидер бюрократияға ... өз ... ... ... ... иерархиялық құрылымға етене араласпағандықтан, өз
маңына ұлтты ... ... ... мен ... ... алар ... үшін ... басты маңызы — барлық халықтың дауыс ... ... ... ... ... ... ... мүдделерді тәрбиелеу құқығы беріледі.
Макс Вебер XX ғасырдың басында ... ... ... ... ... ... ... кеңестік қозғалыстар бастаған еді.
Олар жеке меншікке мемлекеттік бақылау және өндіріске жұмысшылар ... ... ... ... кезінде бәрі түбірімен өзгере ме дегенді
түсінуге тырысты. Ол бюрократия үкіметі сақталатынын және оның ... ... ... сенді. Қазіргі әлемде жұмысшылардың емес, шенеуніктердің
диктатурасы ... оның көзі ... ... М. ... ... шындыққа айналды деген
тұжырымына қарсы дау айту қиын. Бюрократия ... ... ... ... Вебердің замандасы австриялық атақты психиатр- дәрігер және философ
Зигмунд Фрейд (1856-1939) адамның мінез-құлығындағы, "либидті ... ... ... болып табылады, жыныстық коллеизияны шешу мәселесі-
әсіресе өте ерте кезеңде — Фрейдтің пікірінше, тек әр адамның жеке ... ... ... ... де ... роль ... Мұнда Фрейд жыныстық
энергияны өзгерту, алып тастайтын әлуметтік ... мен ... ... ... ... ... діннің мемлекет пен басқа ... ... ... инстанциялардың шығуы бүтіндей алғанда қоғам үшін
қауіпті деп қарайды.
Фрейд әлеуметтік құрылымды "көсем — ... - ... ... ... ретінде есептейді. Фрейд көпшілік әрқашан ... оған ... өз ... мен ... бас ... ... ... мен онымен бірлесу - топ іші ынтымақтастығы мен
әлеуметтік үстемдіктің негізгі механизмдерінің бірі.
Фрейдтің психоаналитикалық тұжырымдамасының ... ... - адам ... кикілжіңі мәселесі. Әлеуметтік бақылауға, норма, тиым, санкция
және т.б-ға Фрейдтің көзқарасы екі ... Оның ... бір ... ... құралы керек, өйтпейінше адамзат өзін-өзі құртып
жіберуі мүмкін, екінші жағынан, адамды "ауруға ... бір ... ... ... энергиясын әлеуметтік оңтайлы мақсатқа ауыстыруды ұсынады.
Ол психоаналитикалық терапия және сол ... жеке ... ... ... ... ... олар адам мен ... түбірлі өзгерістер
жасай алады деп сенді. Нәтижесінде, көпшілік элита дәрежесіне көтеріледі,
ақыл-ой құмарлықты ... ... ... ... ... бір ... немесе сублимиттеледі, агрессорлы инстинкттер ... ... ... ауысады.
ХІХ ғасырдың 60-жылдарының соңы мен XX ғасырдың басына дейін Ресейдегі
социологиялык ілімде субьективистік бағыт деп аталатын бағыт ... ... ... ... қалағандар П.Л. Лавров (1828-1900) және Н.К.
Михайловский (1842-1904) әлеуметтік және ... ... ... мен ... прогресс теориясы мен тарихтағы жеке ... ... зор ... ... ... ... ... тарихпен тығыз өріліп жатқанын
нақтылады. Ол прогресс формуласын былайша тұжырымдайды: «Тарихтың ... ... ... өсуі мен нығаюы арқылы жүзеге ... ... ... күші ... ... ... санасы бар
жеке тұлға болып саналады, ол жеке тұлғаны адамгершілік ... ... оны алып ... әрі ... ... ... қабілетті күш
ретінде қарайды. Жеке тұлғаның санасының артуымен байланысты қоғамдағы
ынтымақтастық күшейеді. Прогрестің ... ... ... мақсаты қоғамдық
өмірдің барлық саласында ынтымақтастыққа қол жеткізуі ғалымның пікірінше,
капиталистік құрылыс адамдардың ... ... ... ... ... ... да бар. Ол прогресс дегеніміз біртіндеп қоғам тұтастығына
жақындау, оның ... ... ... толық және жан-жақты бөлуге
және адамдар арасында еңбекті неғұрлым аз бөлуге ... ... алып ... бәрі - ... әділетсіз, зиянды" және
біртектілікке алып келетіндердің бәрі — адамгершілікті, әділ және ... ... және "ұлы ... ... ... ... ... "батыр"-өзінің айналысатын "жақсы" не "жаман" істерін үлгі
ететін ... "Ұлы ... ... ... ... ... қарастырылуы керек. "Ұлы тұлғалар - болашақтың ... ... ... Ол ... "тобырға" қарсы қояды. "Тобырда"
адамның жеке қасиеттері мен ... ... оны ... ... ... ... оның әр элементі дамыған жеке тұлғаға
айналмайынша, еліктеуге қабілетті "тобыр" болып қала береді.
Ресей ... ... ... ... ... ... ... субьективті әдісті қолданды. Ол жекеленген оқиғалар бүтіндей
қоғам секілді белгілі бір идеал тұрғысынан ... тиіс деп ... ... ... ... - жеке ... ... және
практикалық қарым-қатынасының күрделі ... ... ... ... ... және ... ... топтар - жеке психологияның зерттеу ... ... ... ... ... ... емес, тәрбие нәтижесінде туатын салт,
дәстүр, әдеттер.
Қоғамның екінші бөлігі - әлеуметтік ұйымдар - ... ... және оны ... ... ... ... О.Контпен айтыса
отырып, "биология мен социологияның арасына біз психологияны ... ... ... емес, ұжымдық психологияны қоямыз",-дейді. Ұжымдық
психология, оның ... ... ... ... ... керек, себебі
барлық қоғамдық құбылыстар дегеніміз - жеке адамдардың өзара ... ... ... тағы бір ... ... ... болды. Қоғамды зерттеу үшін ол "халықтық психика" ұғымын қолданады.
"Халықтық психика" мен ... ... ... ... нормалар
тұрады (немесе заңды нормалар). "Халықтық психика" прогресінің өнімі бола
отырып, занды нормалар өзгереді, онымен бірге дамиды. Бұл ... ... ... дегеніміз ақылға сыйымды нормалардың (құқықтық, моральдік)
және мекемелердің тұрақты өсуі, бұл ... ... ... ... орыс ... ... (1851-1916) қоғамды зерттеуде
көп факторлы әдісті қолдануға назар аударды. ... ... ... ... оған ... экономикалық дамуына талдау жасауға ықпал етті.
Бірақ ол К.Маркстің ... ... ... ... шешу ... туралы идеясын қабылдамады. Ковалевскийге еңбек пен капиталдың
үндесуі, мемлекеттің барлық ... ... ... шешуге
қабілеттілігі туралы идеясы жақын еді. Сондықтан да ... ... ... ... ынтымақтастықты кеңейтумен байланысты еді.
Ғалым қоғамдық құбылыстарды оның шығу ... ... ... ... ... ... өз ... "генетикалық социология" деп
атады. Ол осы тұрғыдан от басының, жеке ... пен ... шығу ... Ол үшін мемлекет пен таптардың шығу процесі әр түрлі қабатқа
жатады және біріне-бірі ... ... ... өз ... ... өсуіне қарай еңбек бөлінісіне байланысты болады.
Таптардың, ... ... ... ... болу ... ... және биологиялық факторлар, ал мемлекеттің пайда болуының
басты ... ... ... негізделеді.
Ковалевский адамдардың ынтымақтастьнын норма, ал таптық күрес одан
ауытқу деп ... ... ... қатыгездігінің орнына адамдардың
үндестігі мен достығы келеді. Оның ойынша, тіпті еңбек пен ... ... ... ... ... прогресі заңды, ал
төңкеріс-тарихи қажеттілік емес, үкіметтің қателігінің салдары.
2. XX ғасырдағы ... ... ... ... бағыттары:
эмпирикалық және теориялық социология
Қазіргі батыс социологиясы шартты түрде екі тең емес ... ... және ... деп ... ... ... көп ... айналысады. Бұл бөліктердің әрқайсысының табиғаты, тарихи,
динамикасы бар.
Эмпирикалық социологияның негізін салушылар - Уильям ... ... ... Знанецкий (1882-1958). Олар тұңғыш рет нақты материалдар, жеке
құжаттар, өмірбаяндар, интервью, сауалнамалар, бақылаулар негізінде ... ... ... ... ... Бұл эмпирикалық зерттеудің
нәтижелерін олар бірлесіп жазған "Европа мен Америкадағы поляк ... ... ... ... ... ... шығатын адам коэффициентін ескеру қажеттігін көрсетті. Жеке
құжаттар (хаттар, өмірбаяндар, күнделіктер, ... және т.б.) ... ... субьективті көзқарас пен ... ... яғни ... ... ... етеді. Олардың
жобасында шаруалар хаттарын зерттеу, Польша эмиграциялық ұйымдарының 10 мың
данадан ... ... ... ... ... Польша
эмигранттарының сот істерін зерттеу қарастырылды. ... ... ... ... ... жерсіндіру ісінің азабын көрсетуге мүмкіндік
берді.
У.Томас пен Ф.Знанецкий "Европа мен ... ... ... атты ... ... ... іріктеу, орналастыру жүйесі арқылы индивид
психикасының, оның көзкарастарының ролін, ... ... ... байланысты олардың эволюциясын ... ... ... ... және ... ... қалыптасып, өмірдегі экономикалық,
әлеуметтік және ғұмыры бойында сақталып қалатын тұрақты әлеуметтік мінез-
құлық үлгісінің тән ... ... түп ... ... ... ұмтылысындағы
өзгермеушілік жататын ... ... ... үлгісі"
тұжырымдамасы жасалды. Бұл ... ... ... ... ... ... нашақорлық, ішімдікке салыну сияқты
құбылыстарды түсіндіру үшін кеңінен қолданылады.
Эмпирикалық социологияның Чикаго ... ... ... ... ... ... ... Э.Берджес(1886-1966).
Эмпирикалық зерттеулердегі ... ... ... үшін ... ... ... Яғни ... мұндай "аймақ" белгілі бір
әлеуметтік ... ... ... ... қаласындағы жекеленген әлеуметтік
топтардың өмірі мен олардың өзара байланысын зерттей отырып, Э.Берджес ... ... ... ... ... ... қолданып,
осындай 75 "аймақты" ... ... ... мен ... ... барысында зерттелушілерден интервью алу, бақылауға
алу (яғни бақылаушы барлық жағдайға тікелей қатысады), әр ... ... ... ... ... отырып, Э.Берджес әлеуметтік
топтар арасындағы күштер қатынасының өзгеруі қала ... ... көз ... Жаңа ... - ... қауымдардың түзілуі
адамдар арасындағы өзара қарым - қатынастың жаңа нормаларын ... ... ... көрсетіп, кейде ... ... әкеп ... ... ... да жақын, оның негізгі әдісі ... ... ... мен ... оның ... ... тұлғааралық
қатынастар жүйесін сипаттау көмегі арқылы зерттеу әдісі.
Социаметрияны зерттеу әдісі ретіңде ... ... ... Якоб ... ... ... Оның ойынша, адамның психикалық
денсаулығы, мінез-құлығы шағын ... ішкі ... емес ... ... ... ... Ұнатуының жетіспеуінен өмірлік
қиындықтарға ... ... ... өз ... ... орналастыру жолымен тәжірибе
жүргізе отырып, Морено адамдарды тұрғын үйде, асханада, оқу сыныптарында,
жұмыс орындарында әр адам ... ... ... ... болатындай етіп
орналастыру керектігін айтады. Ұнамдылыққа негізделген мұндай қатынастар
еңбек өнімділігін арттырып, оқу үлгерімінің ... және ... ... социологияның практикалық мақсаты - басқару, болжау,
ақпарат. Батыста ол институттар, ... ... ... ... ... мен ... бөлімдер жүйесі бар тұтас организм ... ... ... ... ... 1934 жылы ... алды ... жасау мақсатында құрылды. Бірақ ол партия кандидаттарының жағдайын
толық ... кана ... ... пікірді" ұйымдастыруға, яғни
сайлаушылар ұстанымына әсер етуге де қатысты. Саяси социологияда он ... ... бойы ... етіп келе ... ... ... өз ісіндегі дәлдік
пен шапшандық әрекеттері арттыра түсті. Институт бөлімшелері әлемнің барлық
дамыған елдерінде құрылын, әр түрлі мәселелер бойынша зерттеулер ... АҚШ, ... сол ... халықаралық зерттеу орталықтары мен
ЮНЕСКО-дағы социолог-эмпириктердің шұғыл топтары ұйымдар мен ... ... ... ... зерттеулер жүргізеді.
Зерттеу жүргізетін ұйымдарының саны жағынан да, қолданбалы ... ... саны ... да ... ... ... мен академиялық институттарда ... ... асып ... ... ... түсінудегі маңызы, саяси және
басқа да бағдарламалардың теориялық негіздемелерін қалыптастыруда теориялық
социологияның ... ... ... қарағанда әлдеқайда жоғары.
XX ғасырдағы батыс теориялық социологиясы бағыттарының ... ... ... жөн: функционализм, құрылымдық ... ... ... ... ... Бұл ... бірде біреуі сан қырлы
әлеуметтік ... ... ... бере алмайды, бірақ өз ... ... ... түсінудің негізгі мәселелерін көруге мүмкіндік
береді.
Герберт Спенсердің идеялары (қоғам тұтас организм тәрізді, оның әрбір
жүйесі (құрылымы) бүтіннің бөлшегі ... және ... тән ... атқарады)
өзгеріске түсіп, структурализм мен құрылымдық структурализмге өтті.
Осылайша, бұл бағыттың өкілдері қоғамды ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді деп
есептейді. Бұл мағынада алғанда, ... ... ... ... ... ... ... белгілерден және
т.б тұрады деп айтуға болады. Құрылымдардың мұндай көп түрлілігі мәселені
кешенді түрде зерттеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... дегенді білдіреді. Бірақ
социологияда ол неғұрлым кең мағынаға ие. Спенсер оны өз ... У. ... бұл ... кең ... ... ... ... зерттеулер, яғни әрекеттің артынан жүріп отырады. "Еңбек
бөлінісінің функциясы ... деп ... ... оның ... қажеттілікке
сәйкес келетінін зерттеу" (Э. Дюркгейм).
Осылайша обьект құрылысының (бүтіннің бөлігі) ... одан ... ... ... келіп шығады. Бұдан функционализм - қоғамдық
бүтінге қатысты мәліметті іздестіру. ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету жүйесінің бір тұтас
әрекеті шоғырланатын ... ... ... ... ... отырып,
ғалым иеархиялық ұйымдасқан жүйе туралы ұғым алуға болады. ... ... ... ... ... социологы қазіргі құрылымдық
функционализмнің өкілі ... ... (1910) ... баска, Р. Мертон, өзінің алдындағы функционалистердің функция
қоғамның жеке бөліктері арасындағы байланысты ... ... ... ... ... ... ... өзгертулер енгізеді.
Қысқаша айтсақ, төмендегідей:
1) Бір құбылыстың әр турлі функциялары болатыны сияқты,
бір функция да әр ... ... ... ... ... ... үш негізгі постулатты береді:
а) функционалды бірлік постулаты (жоғарыда айтылғандай).
ә) әмбебап функционализм постулаты (функционалдық барлық ... ... ... қажеттілік, шарасыздық постулаты.
3. Мертон "эуфункция" және "дисфункция" ұғымдарын енгізеді. ... ... ... ... етуіне, оның қоршаған ортаға
бейімделуіне ықпал ... ...... бұзып, оның теңдігін
жоғалтуға ықпал етеді.
Бір ғана элементтер бір ... ... ... ... ... қатысты алғанда дисфункционалды болуы мүмкін,-деп нақтылайды
Мертон. Мысалы, заң шығарушының өнері функция мен ... ... ... ... ... кезінде терезелер мен есіктерге де
салық салынды. ... ... ... ... көбейтуге
бағытталса, сонымен бір кезде заңның дисфункциясы ... ... ... ... сала ... ... басқа да көптеген мысалдар келтіруге болады.
Мысалы, салықтың көбеюі қазір өндірісті қысқартуда, себебі мұңдай салықтар
бар кезде ... ... ... ... Мертон әр түрлі мақсатта әрекет ететін адамдардың қылықтары
функционалды болатынына ... ... ... Бұл үшін ол анық ... ... функциялардың айырмашылығын енгізді.
Анық функция дегеніміз алдын ала ойластырылған әрекеттің нәтижесі және
сондай сипатта мойындалады (ойша түрткінің ... ... ... ... ... - ... етушінің ойында жоқ әрекет
нәтижесі, әрі ол оның (нәтиженің) неден болғанын да білмейді; оның ... ... ... ... ... қауым үшін функционалды
("пайдалы"), кейбіреуі үшін дисфункционалды болуы ... ... анық ... ... ... ... (дәуір мен
нақты жағдайға байланысты): әділеттілік сезімін қанағаттандыру, түзету, ... не ... ... бұл ... латентті функциясы - оның көмегімен
қоғамда болуы мүмкін садистік инстинктерді сыртқа ... ... ... — саналы түрде жасалатын функция.
Мұндай нақтылаулар Р.Мертонға қоғамдағы дисфункционалды құбылыстарды
аномияны зерттеуге ... ... ... ... ... ... мен ... ұшырау нәтижесінде туады. Э.Дюркгейм
сияқты Мертон да бұл тұжырымдамаға ... ... өз ... ... ... аномия - қоғамдағы құндылықты ... әр ... ... ... жалпыға ортақ мақсатқа
мәдениетті түрде жазылғандар мен оған ... ... ... ... ақша - ... ... қоғамының мақсаты) арасындағы
келіспеушіліктің, кикілжіндердің нәтижесі. Қоғам "қалыпты" деп белгілеген
мақсатқа адамдар қол ... ... ... ... ... ... ... түсінген кезде де, осы мақсаттарға жетелейтін
әрекеттердің ... және ... ... ... ... ... ... күйіне әр түрлі әдістер арқылы бейімделеді: не конформизм
(бағынушылықпен) ... не ... не ... ... ... де ... ... (девиация) көрсетеді. Р.Мертонның тұжырымдамасы
қоғамдағы мүдделері бөлінісіне қатысты ... ... ... кең мүмкіндіктер ашты. Оны құқық социологиясында қолданады.
Американдық ғалым Талкот Парсонс (1902-1979) - ... ... атқа ие ... ... ... ... ... теорияның іргетасы- "әлеуметтік әрекет" тұжырымдамасы болды.
Қоғамдық өмір - ... ... ... - ... ... ... мен
шырмауы, ал қоғам - адамдардың дәлелді бірлескен әрекет және ол белгілі ... ... ... ... ... Парсонстың пікірінше, кез келген
әлеуметтік құбылысты адам мінез-құлығын (жеке әлеуметгік ... ... ... ... ... ... ... субьектісі
моральдік индивид болып саналады.
Әлеуметтік әрекеттің белгілі бір құрылымы бар: әрекет етуші тұлға,
мақсат, ... ... ... ... ... ... (басқа
тұғаның) реакциясы.
Осының бәрі индивид неге осылай әрекет еткеніне түсінік беруі тиіс. Ең
алдымен, адамның мінез-құлығы адамға қоғамның ... ... ... ... ... ... байланысты. Осылайша адам
әлеуметтік сахнадағы "актерге" (әрекет етуші тұлға) айналады.
Адам "актер" ғана емес, шынайы әлеуметтік әрекеттің ... ... ... өз ... ол сол ... ... (қоғам құндылықтары
жүйесі) (қоғамда өмір ... одан ... ... - ... және ... ... негізінде жасайды. Егер рольден күтілетін нәтиже анық
және ол дұрыс орындалатын болса, қоғам ... ... ... ... ... яғни күтілетін міндеттердің дұрыс
орындалуы әрекетке сай ... мен ... ... ... ... (позитивті көз жеткізу, негативті мәжбүрлеу, ... ... өз ... ... ролді орындауға мәжбүр ету,
рольдік ауытқулар ... ... оны ... ... ... ... ... теориясында құрылымдық талдау мәселесі
маңызды орын алады. Бұл жерде ол әлеуметтік жүйені (құрылымды) қызмет ... ғана ... даму ... да ... ұсынады. Бұл үшін ол тең
дәрежелі және интеграция идеяларына, "тәртіп", "әрекет", "құрылым", "талап"
түсініктеріне назар ... ... оны ... деп атайды, бұл
эмпирикалық социология термині, ұғымы).
Әлеуметтік жүйе несіз өмір сүре алмайды? ... ... ... ете алмайды?
Парсонс төрт негізгі қызмет ететін мәселені көрсетеді
Парсонстың әлеуметтік жүйесінің ... ... ... ... |Норма-рольдерді |
| | ... ... ... |Экономика ... ... |
| | ... | |
| | ... | ... бағдары|Саясат ... ... | ... |мүше ... ... ... ... ... |аппарат | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... қолдау | ... дін | ... | | | ... ... және ... ... ... бөлу мәселесі. Бұл функционалды талаптар бейімделу
мәселесі ретінде белгілі: өмір сүруі үшін жүйе ішкі ... ... ... ... де ... керек.
Бұл функцияға экономика сәйкес келеді: қоғам мүшелері өмір сүре
алатындай ... бір ... ... ... ... ... және ... жүйе салаларына бейімделу процестерін реттейтін зауыттар,
банктер, дүкендер және т.б ... ... ... ... ... ... ... орындалатын норма-рольдер, кәсіпкер-
жұмысшы, тұтынушы және т.б.
2) Негізгі мақсаттарды анықтау және оған жетуге қолдау көрсету
процесі мәселесі. Бұл ... ... және ... ... ... қозғалыстар және т.б сәйкес келеді. Олар мақсат қояды
және функционерлер арқылы қоғам мүшелерін осы мақсатқа жұмыс
істеуге ынталандырын саяси ... ... ... ...... ... ... Бұл функцияны жалпы нормалар мен
құндылықтарды, белгілер жиынтығы мен жалпы мәдениетті құру
және оған ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлқына қоғамның әдейі әсер етуі
арнайы ұйымдар — мемлекеттік аппарат пен занды институционалды
құралдар арқылы жүзеге асырылады, олар ... ... ... қайта өңдіруді талаптану және мәжбүрлеу формалары арқылы
табысты жүргізуге мүмкіндік ... ... ... ... көрсету, қайраткерлердің өздерінен
талап етілетін әлеуметтік рольдерін ... ... ... ... ... дәлелдемелері жүйесіндегі жасырын шиеленістерді
жою (латент мәселесі) мәселелері. Берілген тәртіпті сақтау үшін
әлеуметтік жүйе адамдардың өз дербестігін алуына және сонымен
бірге ... ... ... ... бұл ... бағыну
қажеттілігін дамытуы үшін әлеуметтендіру процесі мен механизмін
жасауы керек.
Отбасы, мектеп, ... ... ... және т.б. ... ... дәлелдемелерін, олардың мінез-құлық үлгілерін,
мәдени принциптерін сақтайды, жетілдіреді және жаңартады. Олар сондай-ақ
рольдердің ... ... ... отырып, жеке дәлелдемелер құрылымын
берілгеп қоғам мақсаттары мен құндылыктарымен үйлестіреді.
Әлеуметтендіру процесінде орындаушылар ... ... - ... және ... - ... ... ... түседі. Әрі әмбебап, әрі
жалпыға ... ... ... ... жүйелі-функционалды торшаны Парсонс
барлық әлеуметтік құбылыстарға калька ... ... ... қамтитын" және "әмбебап" теориясы адамдардың өзара
байланысы әлемін түсіндіріп бере алмады және ... ... ... жол ... ... Айналада, барлық жерде аймақтық соғыстар,
экологиялық апаттар, көпшілік мәдениетіне қысымшылық ... ... ... ... ... шағымдар жасала бастады: ... ... ... ... түсіндіру мүмкін емес, әлеуметтік
әрекеттердің (мінез-құлықтың) барлық түрін ... ... ... ... ... Ғылыми мінез-құлыққа жатқызуға болмайтын
кейбір әрекет түрлері де бар. Ғылымның ... ... ... ... ... мен қиял ... Бұл шығармашылық жұмыс
"X" факторы" (белгісіздік) бар қоғамның өзі сияқты оқиғаның барысын ... ... ... ... күрделі әлеуметтік әрекеттерді басқаруды
қатал ... ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық социология мәселелері20 бет
Құқық социологиясы мен саяси социология мәселелері34 бет
Ауыл аумақтарының мәселелерін шешу жолдары және дамыту88 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Кәсіпорынның сыртқы экономикалық қызметінің жалпы мәселелері27 бет
Көне жазба ескерткіштеріндегі гуманистік идеялардың көрініс табуы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь