Кіші мектеп оқушыларының психологиялық дамуы

Кіріспе
І Кіші мектеп оқушыларының психологиялық дамуы ... ... 3
1.1 Өзектілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1.2 Мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
ІІ Балалар психологиясының тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
2.1 Біздің еліміздегі балалар психологиясының тарихы ... ... ... .7
2.2 Жас балалардың психологиясын зерттеу әдістері ... ... ... ... .9
2.3 Балалар психикасы дамуының жалпы мәселелері ... ... ... ... 12
ІІІ Таным процестерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
3.1 Кіші оқушылардың таным процестерін талдау ... ... ... ... ... .14
3.2 Кіші оқушының жеке басына тән қасиетінің дамуы ... ... ... 23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
1.1 Өзектілігі: Біз бала психологиясының өз алдына қоятын міндеті, сол баланың жан-дүниесі күннен-күнге өріс алып есейеді, соны зерттейді дейміз. Әрине есею заманның қоятын талабына қарай түрліше келеді. ХХ ғасырдың басында есейюге қоятын талап бір басқа да, қазіргі кезде мүлдем өзгеше. Дегенмен есею дегеніміз өткен кезде де және қазірде де баланың ақылының кіріп жақсы жамандықты, әділеттікті не әділетсіздікті ажырата алуы.
Бала психологиясы тек мектепке дейінгі балалармен айналысып қана қоймай, мектепте оқитындардың ұғымталдығы мен ой өрісінің, интелектісінің қалыптасуымен де айналысады. Осыған орай қазіргі уақытта кіші мектеп оқушыларының психологиясын дамытуда көп өрескел мәселелер бары анық.
1.2Мақсаты: Қазіргі заман технология, техникаға толы заман. Сол себептен мектеп оқушылары есін жиған сәттен бастап кампютермен хат танып, интернет пен хабар алысады. Бұлардың интелектуалдық дамуы, психологиялық ерекшеліктері, таным процестері өздігінен жетілуде деуге болады. Сондықтан біз бұл балалардың психологиялық даму жолдарын жетілдіру үшін жаңа бағдарламаларға сүйенгеніміз жөн. Ал дәстүрлік оқытудағы материалдарға сүйенсек ол жерде былай келтірілген.
Мектепк дейінегі және мектеп жасындағы балалармен ойын не тәлім-тәрбие жұмысының өзіне тән тәсілдерінің зерттейтін ғылым педагогика екені мәлім. Педагогика алдына қоятын міндетін орындау үшін психологияның зертеу үстіне жинаған мәлімдемелеріне сүйеніп отырады. Өйтпесе оның өз міндетін орындай алуы мүмкін емес.
1. Ж.И. Намазбаева «Психология» Алматы 2005 (28-33 б)
2. Қ. Жарықбаев «жалпы психология» Алматы 1962 (5-16 б)
3. Қ. Жарықбаев «Ұстаздық еткен жалықпас» Мектеп баспасы1986
(36-48)
4. Щербакова А. И. «Практикум по общей психологии» Москва 1979
(9-14)
5. Қ.Б. Жарықбаев «Психология» Алматы 1982-1993 (26-27)
6. Ганаболин Ф.Н. «Психология» Алматы 1977 (112)
7. Ә.Ж.Алдамұратов «Қызықты психология» Алматы 1992 (38-42)
8. Ә.Ж. Алдамұратов «Психология пәнінен лабараториялық және парктикалық сабақтар» Алматы 1978ж І-бөлім (68)
9. А.Темірбеков, С.Балабаев «Психология» Мектеп 1966 (43-44)
10. М.Мұқанов «Педагогикалық психологиялық очерктер» Алматы 1967 (39-40)
11. Куртецкий В.А «Психология обучнеие ивоспитание школьников» Москва 1976 (18-19)
12. Теплов В.М. «Психология орта мектепке арналған оқулық» Алматы 1948-1953 (16-17)
13. Мектептегі психология № 5, 2006 (3-4)
14. Мектептегі психология № 4, 2006 (5-6)
        
        М А З М Ұ Н Ы
Кіріспе
І Кіші мектеп оқушыларының психологиялық дамуы........3
1.1
Өзектілігі..................................................................
..................3
1.2
Мақсаты.....................................................................
.................3
ІІ ... ... ... ... ... ... ... Жас балалардың психологиясын зерттеу әдістері .................9
2.3 Балалар ... ... ... ... ... ... Кіші ... ... ... ... Кіші ... жеке басына тән қасиетінің дамуы............23
Қорытынды..............................................................
.....................23
Әдебиеттер.............................................................
........................25
Ұсыныстар..............................................................
......................26
І Кіші мектеп оқушыларының психологиялық дамуы
1.1 ... Біз бала ... өз ... ... ... ... ... күннен-күнге өріс алып есейеді, соны зерттейді дейміз.
Әрине есею заманның қоятын ... ... ... ... ХХ ... ... қоятын талап бір басқа да, ... ... ... ... есею дегеніміз өткен кезде де және ... де ... ... ... жамандықты, әділеттікті не әділетсіздікті ажырата алуы.
Бала психологиясы тек мектепке дейінгі балалармен ... ... ... ... ... мен ой ... ... де айналысады. Осыған орай қазіргі уақытта кіші мектеп
оқушыларының психологиясын ... көп ... ... бары ... ... ... ... техникаға толы заман. Сол
себептен мектеп ... есін ... ... ... ... хат ... пен ... алысады. Бұлардың интелектуалдық дамуы, психологиялық
ерекшеліктері, ... ... ... ... деуге болады. Сондықтан
біз бұл балалардың психологиялық даму жолдарын жетілдіру үшін ... ... жөн. Ал ... ... материалдарға
сүйенсек ол жерде былай келтірілген.
Мектепк дейінегі және мектеп жасындағы балалармен ойын не ... ... ... тән ... ... ғылым педагогика екені
мәлім. Педагогика алдына ... ... ... үшін психологияның зертеу
үстіне жинаған мәлімдемелеріне сүйеніп отырады. Өйтпесе оның өз ... алуы ... ... ... ... ... ... мәліметтері тек оқу
тәрбие жұмысы үшін қажет емес. Оның ... ... мәні ... ... ... ... ... бұлда балалардың
оқу не тәрбие жұмысы үстінде психикасын зерттеумен айналысады. Егер жас
психологиясы ... өсер ... ... ... ... ... ... оқу материалымен балалар қалай ұғынады, не тәрбие
жаысында үлкендердің тілін алып, тәртіп сақтауға қалай көнеді, міне, ... ... оарй ... ... бұл ... ... ... ізденетін обьектісін мынадай үш түрге бөледі: ол оқыту
психологиясына, тәрбие психологиясына, және ұстаздық психологияға.
Ескерте ... ... ... ... және оқыту деген ұғымдар
бір дәрежеде қолданылмайды». Оқыту педагогиканың көрнекті бір бөлшегінің
дидактиканың шұғылданатын ... Ал ... ... педагогикалық,
психологияның айрықша бір саласы бола тұрып, оқу материалын ... ... ... ... не қиын ... ... Осының өзі жеке пәндер методикасының дамуына едәуір ықпалын
тигізіп отырады. ... ... ... ... тіл ... бас ... ... ашып беруге қатысы бар. Оқыту мен
тәрбие жұмысын ойдағыдай жүргізу үшін ... не ... ... ... ... ... ... дейін бала психологиясы жалпы психологиядан
бөлінбей сол пәннің қол астында ... ... ... ол ... ... соның бір отауына айналады. Бұған түрткі болған себептер мыналар:
Ч.Дарвин (1809-1882жж) негізін құраған жануарлар ... ... ... ораи сол ... екінші жартысында дамып шыққан
рецепторлар физологиясының өріс алуы ... , нерв ... ... тұрғыдан дәлеледу (Сеченов) мұнымен қатар, жас
психологиясы туралы мағлұматтардың ... ... әсер ... ... ... ... соған талдау беру; екіншіден балалар
психикасын зерттеуде эксперимент тәсілдерін кеңінен қолдану әсер ... ... ... өз ... ... мінез-құлқын зерттеумен айналысып
қана қоймай, өзіне қажет деген мағлұматтар бөбектерде кездесе ме ... ... мен ... арасындағы ұқсастық барма деген мәселелер
көтерген. ... орай ... өз ... ... ... ХХ ... ... психологтар арасында бөбектерге күнделік жазу өріс ала ... сол ... ... атақты психологы В.Штерн әйелімен бірлесе
отырып өз баласына ұзақ жыл ... ... сол ... мазмұнынының
бір қатарын басып шығып кейін дүние жүзі тілдерінің көпшілігіне аударылған.
Сол кездегі жас ... ... ... жыл ... ... жазып өз
зерттеулеріне күнделікті фактілерге сүйенді. Біздің елде тілші А.Н.Гвозден
сегіз жылдай өз ұлына күнделік толтырып сондағы ... ... ... ... балада қалыптасуы»,- деген кітап жазды. Бұдан ертерек
кезде психолог Н.А. Меншинская баласына бір неше жыл ... ... ... ... фактілерді жариялады. Осы ғасырдың жас кезінде АҚШ
психологтары ... ... ... қатар шипонзе маймылының
күшігін асырап, бірге жатқызып, бірге тамақтандырып оиындардың әр түрлеріне
үйреткен болатын. Біздің елде Ладитина Кот Иони ... ... ... ... ... төрт ... ... күнделіктер толтырып кейін ... ... және ... ... деген кітап жазды .
Бұл жүргізілген зерттеулердің ... ... адам ... ... не ... ... болсада, зерттеудің бұл түрі
баланың психикасы жануарлардың күшігінен өзгеше келетінін анықтау ... ... ... ... өзі бала ... ... ... соның нәтижесінде бала психологиясы өзінше отау тігіп
қалыптасуына ықпал тигізеді.
Мұнымен қатар ХІХ ... аяқ ... және осы ... бас ... ... ... эксперимент кеңінен қолданып осы саланың жалпы
психологиядан ... әсер ... ... жас ... ... мағлұматтарға көңіл бөлуге
мүмкіндік жоқ ... біз ... ... отырмыз. Кейбір
мағлұматтарға қарағанда балар ... ... ... ... жанындағы психологиялық лабароторияда кеңінен дамыған.
Бұларды қолданылатын зертеу ... бірі – ... ... ... сөзден тәсіл. Генетикалық тәсілді сол лабароторида Лонгитюд әдісі деп
аталады. Бұл ... ... ... ... созылды.
ІІ Балалар психологиясының тарихы
2.1Еліміздегі балалар психологиясының тарихы
Біздің елде бала психологиясының тарихына келсек ... ... ... тек ХХ ... ... ... болды. Мұндай
зерттеулерге әсер еткекн ... ... ... ... т.б. Краснагорский осы салада 1903 ... ... ... ... ... ... оынң ... т.б.) жүргізілген зерттеулер. Бұл зерттеулер көбіне
балалардың ... ... ... ... ... ... туралы зерттеу жүргізді. Екіншіден сол ... ... ... үлес ... ... К.Н.Корнилов П,Н,
Боланский, Л.С.Выготский және соңғы кездерде мұнымен шұғыл айналысқандар
Д.Б.Элконин, Л.И. ... ... ... психологтармен психолгтардың ... ... ... ... түсінбеген. Осылардың ... т.б. ... ... ... ... арналған
оқу құралы болуы тиіс. Бұл құралда ірі психологтардың мұғалімдер ... ... мен ... ... ... Өзгелердің айтуынша
педагогикалық тәжірбие саласына ... ... ... жүргізудің қажеті
жоқ. Педагогикалық психологияның мақсаты жалпы психологияның қолы жеткен
табыстарын оқыту не тәрбие ... әкеп ... Егер біз осы ... ... деді ... - ... тәлім тәрбие жұмысын дұрыс жолға қоя
аламыз. Бұл да қате ... ... ... ... ... ... осы жөнінде зерттеу жұмысын жүргізу қажет.
Мұнымен қатар сол ... ... ... А.П.Начаев т.б.
педагогикаға ... ... ... ... өте ... ... айтарлықтай көмегін тигізе алмайды; Сондықтан педагогиканы
жоқ қылып оның орнына эксперименталдық пелагогика орнату ... ... ... ... педагогика деп педагогикалық психологияны ... ... ... ... педагогтармен психологтардың 1906 жылдан
бастап 1918 жылға дейінгі болған съездерінде бірнеше рет күн ... осы ... ... ... болатын. Кейін болған өзгерістерге орай ... ... ... Осы ... қате болып есептелінді. Өиткені
педагогикалық психолгия бөлек, өзінше дербес ғылымдар. ... ... ... ... ... дәрежесін төмендетуге болмайды. Осы соңғы
ХХ ғасыр орта кезінде ... ... ... келді. Сол кезде
Блонский педагогикалық психолгия мектеп тәжірбиесіне тікелей байланысты
болғандықтан, ... ... ... ... үшін ... жұмысын
жүргізудің қажеті жоқ, бұл тек жалпы психологияның жәйіттерін мектептегі
оқыту және ... ... ... ... ... Осы ... Выготский
қарсы шығып педагогикалық психологияны ... ... қою үшін ... ... ... Бұл үшін сабақ үстінде не тәрбие
жұмысында балалардың ұғыну не тіл ... ... ... осы ... ... оны ... қажет деген.
Выготский осындай дәлелді келтірерде мынадай ... ... ... өзінше жеке ғылымдардың бір түрі. Ал ... ... ... ... ... ... пайда келтіру мүмкін емес. Себебі
пайданы не нәтижені көздеу тек ғылым ... ... ... ол ... салаға жатады. Выготскийдің соңғы пікірі өте ... ... және ... ... адамның әр түрлі іс саласына жатады.
Сондықтан ұстаздың осылай деуіне мүмкіндігі бар.
Выготскийдің осы өсиеттері шәкірттерінің еңбегінде ... ... ... тән ... ... мен ұстаздар іс-
әрекетінде зерттелетін болды. Бірақ осы идеяны іс-жүзіне асыру көпке дейін
созылды. Осының ... бірі ... ... ... ... алушылар
оны жоқ етуге жақындатып 30-жылдары біздің педагогика деген ілімнің негізін
құрды.
2.2Жас балалардың психологиясын зерттеу әдістері
Психологияның осы ... ... ... азды көпті өзіндік
ерекшеліктері бар. Негізінде мынадай екі жолы бар. ... ... Әр ... баласының психикасын, мысалы 7 , 11, 15, 18. жастағылардың
психикасын зертеп әр жас туралы ... ... ... ... салыстырады. Салыстыру жоллының мұндай түрі «кесінді» тәсіл ... ... ... ... ... ... бала психикасы үздіксіз
зертелінбеиді, оның әр жастағы психикалық сапасын тиі қашып зерттейді. Жас
психологиясындағы ... ... ... ... ... ... ... жолы генетикалық жол. Осыны қолданғанда баланың бір
қасиетін аладыда соны ұзақ ... бір жыл не үш жыл ... одан да ... ... ... көп ... ... Осыны кейде логитюд әдісі
деп атайды. Зерттеудің бұл жолы тым ... ... ... бір ... ... ... (10,20,30,) үздіксіз зерттеу қиын. Бірақ осы зертеулер
әсіресе ізденудің генетикалық жолы ... есею ... ... ... ... үстіне бірі .йіліп жата ма немесе жаңа ... жаңа ... ие ... ... дейін болып келген қасиеттер жоқ
болып кетеме, осыған жауап іздестіруге көшелік.
Бұл мәселе былайша шешіледі. Бұрынғы қалыптасып ... ... ... ... жоқ болып кетпейді, жаңа ... ... ... рөлі ... күнге азая бастайды. Бұл жәйіттер тек ... өзі үшін ғана емес ... ... ... ұлғайтады.
Ал педагогикалық психологияны зерттеу әдістері оның ... ... ... ... ... психолгияның
шұғылданатын обьектісі – ... ... оқу ... балалар
қайткенде ұғынып, соларды көкейіне қондыра алуы сол сияқты бала үлкендержің
тілін қайткенде алады, мұны да ... ... ... ... арманы тек ... ... ... ... ... ... нәтиже табу. Нәтижеге жету үшін педагогикалық
псиология жас психологиясының жетістігене ... Бала ... ... ... ... психологиясы тарапынан жасалатын эксперименттер мектепке дейінгі
және мектеп жасындағылармен түрлішежүргізеді. Бала ... ... ... ... ... ... ... үш тапсырма беріледі:
Бір топқа рычакты пайдаланып, ілулі тұрған заты түсіріп алуды талап етеді,
есепті ... ... ... ... тобына нақты рычакты (сымды) қолына
беріп ілулі тұрған затты түсіруді ... ... ... ... 3-4 жастағы
балалар, біріншісі 6-7 жастағы балалар топ шеше алатыны ... ... ... ... ... ... ... сөз арқылы ойлау қалыптасқан
деген ... ... ... жасындағы балаларға ... ... оқу ... ... ... ... ... мазмұнының қалуы үшін жауапкершіліктің үлкен маңызы
бар.
Бала психологиясында эксперименттің көбі ... және ... ... ... ... ... ... масаты тексерілетін мәселенің бағытын алдн-ала білу. Мұның
мәнісі мынада. Дәрігер ауырған адамды емдеу үшін ... оның ... ... ... атын және ... ... ... соң емдеуге
кіріседі. Сол сияқты педагогикалық психология әуелі сабақты үлгермеудің
себебін біліп «диагноз» қояды, ... ... ... ... ... ... ... дамуының жалпы мәселелері
Соңғы кездерде баланың психикалық дамуында ... ... ... ... ... ... - осы жөнінде айтыстар ... ... бір ... келе ... жүр. ... ... бірнеше себептері бер: ... ... ... бірі ... қате ... Қате екені мынадан: Бұл ... ... ... ... ... ... ... шешеді деу пайда бермейді.
Себебі факторлардың әр қайсысы ... ... ... ... ... алмайды: брінің қызыметі екіншісіне тәуелді.
Қоғамдық ортада әлеуметтік жағдай адамғңа тікелей әсер ете алмайды,
тек психофизиологиялық ... ... ... ... алады. Бірақ кейде зертеушілер «биологиялық» деген сөзді ... ... ... ... ... ... ... арқылы
берілетін қасиеттер баланың психикалық тұрғыдан толық ... ... ... ... қасиеттері өзінен өзі – қызымет атқармацды. Оларды
қызымет еттіріп «оятып » ... ... үшін ... ... ... ... шарт.
Ал сұрақтың қате қойылу себебі неліктен? Мұның себебі бірнеше жағдайларға
байланысты болады. Бұл ілгеріде аталып кеткен ... ... ... ой
өрісін дәлелдуде тұқым арқылы берілетін қасиеттерде тек мән беріп, әлеумет
ортасының соның ішінде тәрбиенің тигізетін ықпалын ... ... ... ... ғылым үстірт дамығандығынан зерттелушілер «әлеумет ортасы » ,
не «тұқым-қуалаушылық» деген ұғымдарды ... ... ... ... баланы зерттеуде сәтсіздіктерге ұшырады. Бұлардың баланы
зерттеуде кең қолданған тәсілі оның интелект ... тест яғни ... ... ... ... Осы тәсілдің балалар тиісті тізімге ... ... ... ... едәуір пайдасы болғанымен, дәл мағынасында
интелектіні өлшей алмайтынын біз ілгеріде ... ... ... ... ... ... ғана ... бала психикасының
дамуын, біріншіден, тұқым қуалауға шамасы ... ... ... ... келтірілген мысал, бала кішкентайынан адамға тән қасиетке ие болып
психикасын ... ... үшін оның ... ортад өсуі, тәрбиеленуі
қажет еткеніне ... бола ... ... бала адам ... ... ... іштен туа берілетін қасиеттер түкке тұрмайды дейтін
қорытынды тумайды. Бірақ әлеумет ... ... бала ... адам
қатарна айнала алмайтыны сөзсіз.
Ілгеріде к-рсетілген осы сйяқты мысалдар толып жатыр. Солардың бәрінде
хайуанаттардың қолына түскен балалардың жасы 1 ... 5 ... ... Осы ... өзі бала адам ... ... ... шешетін мезгіл
болар. Егер бала хайуанның қолына тым ерте түссе (1 жасқа дейін) ол ... ... ... ... шайнап берген тамағына т.б. бейімдее
алмай) өліп ... ... Ал ... ... ... адамға тән қасиетке
(сөйлеуге, ойлануға) төселгендіктен, хайуанат ортасында жағдайына шыдай
алмай, ... ... ... оны ... ... ... Ал 1
жас пен 5 жастың арасы әлеумет ортасында болмай, хайуанаттар арасында
өтетіндігін ... ... ... кейін) адам қатарына айнала
алмауына қатысы бар. Себебі нағыз адам болатын уақыттан өтіп ... ... ол адам бола ... ... ... 1 жас пен 5 ... бала адам ... ... ма, ... шешуші кез болуы мүмкін. Біздің
былай дейтін себебіміз мынадан: бала ... ... ... ... ал
нәресте жасынан өтіп, тілі шығып, есі кіре бастаған ... ... ... ол енді ... ... ие бола ... биологиялық және әлеумет факторларының бала ... ... ... тоқтадық.
ІІІ Таным процестерін талдау
3.1Кіші оқушылардың таным процестерін талдау
Кіші оқушылардың негізгі таным процестері ... ... жат ... ... ойлану) мектепке кіргенне кейін не дәуір өзгерістерге ұшырайды.
Осыған орай біз талдауды әуелі қабылдаудан ... ... ... ... ... дейінгілерге қарағанда недәуір
қалыптасып қалған (көзінің ... ... ... т.б. ... ... ... ... қабылдауының кейбір жеткіліксіз жақтары да
кездеседі. Мысалы, орыс тілінен ... ... ... ф,п ... б,в
фонемаларын дұрыс ажырата ... ... Бұл ... ажырата
алмаушылықтың себебі 7-9 жастағы балалардың талдау қызыметінің әлі жете
қалыптаспағанынан. Бір ... ... ... суретін
көрсетіп,соны қайтадан сал деп бірақ суретті көз алдынан алып кеткенде, сол
көргенін қағазға сала ... ... ... бар не жоқ екенін есінде
сақтай алмапты. ... ... ... ... ... ... ... жіберіп, ал құлақтарын кішірейтіп салған.
Бала өзіне қызық көрінген ... дене ... көп мән ... ... деген жақтарын көрсетуді ұмытып кеткен.
Жалпы алғанда кіші оқушыға не ... ... не ... ... мән
беріп, осыны қабылдауғаикем келеді. Мысалы, балаға ... ... әр ... ... осының өзі оқуға кедергі жасайды. Себебі бала оқудың
орнына бояуға қызығып алаңдайды.
Кіші оқушыға, ... ... пен ... ... ... ... ... бағананың ұзындығы баланың қасындағы бағанадан қысқа ма не
ұзін ба деп сұрағанда, ол өысқа деп ... ... ... ... зат ... ... ... көзге кішкентай болып көрінетіні баланың
ажырата ламауынан. Сол ... кіші ... ... ... ... көрдің бе? »,-деп сұрапты. Себебі мамонттар 10000жыл бұрын өмір
сүреді дегенді ... 80 және 10000 ... ... ... ... алмай,
екі оқиға да «әлде қашан болып ... деп ... ... ... кіші ... қабылдауында жиі кедескенімен әр
обьектінің негізгі қасиеттеріне қабылдау кезінде мән ... ... ... ... ... ... ... Балны
қабылдай алуға үйреуде мұғалім негізгі роль атқара алды. Мұғалім бәлендей
нәрсені балаларға көрсеткенде, сол нәрсенің нендей ... мән ... ... ... ... ... ... отырады. Егер қабылдау
кезінде бір обьектінің қасиеттері өзге ... не сол ... ... салыстырылып отырса, баланың қабылдау кезінде ойланып, ненің
негізгі, ненің екінші дәрежедегі қасиет екенін ажырататын ... ... ... ... ... мен ... затты қабылдаудың арасында
недәуір айырмашылық бар: нақты затты қабылдау бірнеше сигнал системасына
әсер етедіде, сөзді ... ... ... системасының функциясы болып
есептелінеді. Дамудың бұл түрі баланың әр түрлі ... ... ... ... ... болса да, ілгеріде айтылған кіші ... ... ... ... сақталынады.
Кіші оқушының зейіні де қабылдау сияқты әуелгі кезде терең дамыған.
Зейін, әдетте, ерікті және еріксіз түрлерге ... Бала не ... ... беретін екендігінен оның еріксіз зейіні адғашқы кезде ерікті зейіннен
басым келіеді. Оның ... ... әсем ... не ... ... ұйқастырып
айтқан сөздер өзіне ... ... ... мүмкіндігінше сабақты
қызықтыруға барлық күшін салады. Осы бөтен ... ... ... ... деп ... ... ... оның еріктізейінін
қалыптастыруғакедергі жасайды. Кіші оқушыда 2-3 ... ... ... бола ... ол қызық емес, б3ра0 0ажет деген ... ... бола ... ... ... ... дамыту үшін оның
істейтін жұмысын нақты етіп түсіндіріп, тапсырманы қалай ... ... ... қажет. Тек сонда ғана ол осындай нұсқауды орындауда
зейінді болуға ұмтылады. Мұның ... ... ... зейінсіз болудың өзі
берілген тапсырманы қалай орындауды білмеуден ... ... ... ... ... байланысты болып келесе, ерікті зейін баланың іштей
іске ұмтылуынан пайда болады. Бұл ... ... ... деп ... оқу ... ... ... алуы. Кіші оқушы өзін-өзі іштей
меңгере алуы әлі жөнді дамымағанынан, ... ... ... ерікті
зейін қоюы онша дамымаған.
Кіші оқушының зейінінің көлемінің және бір мезгілде ... ... бөле ... оқу үшін ... ... бар. ... оқушы тексті оқып
отырғанда өзінің соны қалай оқып отырғанына және құрбылары сол ... ... ... ... ... бөле алуы ... Егер ... ие бола алса,
құрбыларының бір нәрсе жөнінде ... ... ... ... естіп,
өзінің қатесін дер кезінде дүзете алады.
Кіші оқушының зейінінің аумалығымен ... үшін ... ... не соларды бірінен соң бірін алмастырып отырғаны жөн. Тек ... бала ... ... ... күресе алады.
Әдетте, ес пеен жадқа байланысты өзінше жұмбақ міндеттерді ... Мұны ... ... деп ... Мысалы, бір жағдайда
лберілген тапсырманы сол ... ... ... ... ... Екінші
жағдайда тапсырманы өз сөзімен мән мағынасын ғана айтып беруге болады.
Осының өзі әр ... ... ... және әр ... ... ... талап етеді: егер түпнұсқасынан айнытпай есте қаодыру жад процесіне
байланысты келсе, өз сезімін оны айтып беру ес процесіне жатады.
Ал балалар ... ... ... ... үшін ... оған ... ... тапсырманы жаттап алу қажет пе, не өз сөзі мен айтып беру
керек пе, соны білуі шарт. Мұны ... ... кіші ... ... ... соны ... алғысы келеді. Егер мақсат жаттау болса
осыны қандай тәсіл қолданып – ... ... не ... ... ... Ал ... тапсырманы өз сөзі мен айтып беру болса осыны қалай
орындаудың жолын білмей қиналады. ... өз ... ... беру дегенде,
соны қысқартып не бәрін қалдырмай айтып беру ... ... бала ... келеді. Сонымен қатар осы екі жағдайдың екеуінде де ... ... ... ... не есте ... білу ... Осыны жүзеге
асыруда бір зерттеуде ( А.А.Смирнов ) оқу ... бір неше ... не ... ... өз ара ... есте қалдыру тәсілдерін
ұсынады. Өзге зерттеулерде оқу материалын мезгіл сайын ... соң ... ... ... ... Бұл ... әсіресе бірінші түрі кіші
оқушының жады мен есін дамыту үшін ұсынылады. Әдетте жадтан не есте ... ... ... ... Оқу ... жеке ... ... баланың арнаулы есте қалдыру қасиетін дамыту үшін ... ... жеке ... бөлшектерге бөлу, мысалы, тиісті кантиналардағы
бейнелерді есте қаолдыру үшін қолданады. Картинадағы бір ... бір ... ... екінші бөлшекке үшінші тағы бір бөлшек мәніне бөлінеді.
Кейін соларды жазу арқылы тәртіпке келтіреді. Осының өзі ... ... ... ... ... арнаулы арнаусыз есте қалдырудың оқудағы өз ара ... ... ... келеді. 1 класта арнаусыз есте қалдыру негізгі роль
атқаратын болса, екі ... 3 ... ... ... ... есте ... қалыптаса бастайды. Бірақ осы жаста арнаусыз есте ... ... ... роль атқаратын болады. Себебі арнаулы есте қалдыру тәсілі
нәтижелі, ... есте ... құны бала ... ... азая береді
деуге болмайды. Кейбір зерттеулерде (П.И.Зинченко) арнаусыз есте қалдыру
тіпті ... ... оқу ... ... роль ... ... сабақта арнаусыз және арнаулы жадында қалдыру
тәсілдері үнемі алмасып отырады. Мысалы, ... ... ... ... арқылы асатын болса, өзге тапсырманы орындау арнаусыз есте
қалдырудың ... ... ... естің осы екі түрінің алмасуының
нәтижесінде кіші оқушы тапсырманы мүдіртпей орындауға үйренеді.
Кіші ... ... ... ... кезде мектепке дейінгілердің
ойынында кездескендей мазмұнда болады. Бірақ ... ... сай ... ... ... ... ... қиялы творчествалық және
қайта жаңғырту қиялына ... ... ... ... ... ... ... творчествалық қиял басым келеді
де,мектептегілерде ... ... өріс ала ... ... осы ... ... кластардағы пәндердің көпшілігі недәурі ықпалын тигізеді.
Мысалы, тарих сабағында оқушы өткен дәуірлердегі оқиғаларды есінде қайтадан
жаңғартады. Сол сияқты ... ... ... ... оқиғаларды
есінде қайтадан жаңғырта алады. Сол стяқты ... ... ... ... ... (қалалардың т.б) өзіне тән бйнелерін жаңғыртып, соларды
жадында елестетеді. ... ... ... ... ... ... ... бастайды. Осының өзі творчествалық қиялға, яғни фантазияға қарағанда
нәтижелі. Өйткенііске ... ... гөрі ... ... ... ... шындық тұрғысынан тәрбиелейалады.
Кіші оқушының ойлау ... ... ... ... дамығаны
туралы әр түрлі пікірлері бар. Біз ілгеріде Ж.Пиаженің 7-11 ... ... яғни ... ой ... ... ... ескерттік.
Өзгелердің, яғни мәдени тарихи теорияны жақтаушылардың пікірі бойынша
оқымай келген бала ... ... соң ойы мен ... ... ... бала ... яғни ... ойдан мәдени, яғни ұғым арқылы
ойлануға көшеді. Соңғы пікір қазірге дейін үстем алып келсе де , әлі ... ... ой, яғни ... ... ... ... ... не көрнекті заттардың бейнесіне сүйеніп операция жасау болып
саналады. Осының өзі ... ... мен ... ... мен ... ... операцияларының осы түрлері кіші оқушылардың оқу әрекетінде әр
түрлі тереңдікте ... 1 ... ... затқа, не солардың
көшірмесіне (үлгісіне, ... т.б) ... ... ... Сол ... не оның ... көз ... алып кетсе, тапсырманы
орындау қиынға түседі. 2-3 кластағылар бірте-бірте заттың жеке ... ... ... ... ... ... ... алуға үйренеді. Осының өзі сол заттың көшірмесі жоқ ... ... ... ... ... аталған операциялар - өзінше динамикалық болып тұратын процесуалдық
құбылыстар. Осы ... яғни ... ... асу үшін ...... ... не ұғымғы негізделу тиіс. Осыларға
сүйенбеген жағдайда ой операциялары –өздігіне жүзеге асуы мүкін ... ... ... ... ... ой операцияларының жұмысымен
шектелмейді. Осы үшін ... ... ... ... ) және ... қажет.
Осыған орай кіші оқушылар жеке заттарды ұғымға қалай жатқызады ... бөлу ... ... әр ... ... тән негізгі ажырату белгісі не
бірнеше ... ... ... ... қадамдарға тән негізгі белгінің
бірі олардың бәрінің қалам ұшы бар екені, қарындаштардың бәріне тән қасиет
– олардың өзегінің болуы. Осы ... ... ... ... ... ұшы бар ... бәрін «қалам» деген ... ... бар ... ... ... ұғымға жатқызамыз. Егер осы белгілер
жоқ болса, онда соларды осы ... ... ... Ал ... адам ... заттардың өзіне сүйенбейді. Сол заттардың бәріне тән
негізгі белгілерін (қалам ұшы бар, не ... бар ... ... ... орай ... ұғым ... соған тіректелініп ойланады.
Міне адамның ойлануы ұғымға негізделеді деген себеп осыдан. Бла оқуға
кірген соң жеке заттарды, ... ... ... ... және ... ... ... үйреніп, ойые ұғым арқылы асыратын болады.
Кіші оқушының бірте-бірте ой өрісінің қалыптасып және ... ... ... ... қалай өзінің ойын құрбылары арасында ... ... Ол не ... ... ... ... ... келтіруді
талап етеді. Дәлелдеу үшін бала тиісті жүйелерге ... ... ... ... ... ... не ... жауабына сынмен қарап,
пікіріне не ісіне өзгерімінің бағыты тұрғысынан қарай алуға үйренеді. Әркім
өзінің ... не ... ... ... сынмен қарауды рефлексияның (іштей
өзіне сынмен қарау) қарапайым түрі деп ... Ал ... ... ... елдерінің 15-16 жасқа тейінгі балаларыда кездеспейді деп АҚШ ... ... ... ... Оның ... деуі ... қате тексерілмеген пікір
сияқты. Дегенмен рефлексияға ие болу ойланудың шарты және оның жемісі ... оқу ... 7-11 ... ... бастайды деу, ... ақыл ... не ... қалыптасып қалғанына дәлел бола алады.
Біз қорытынды ретінде оқушының ақыл ойының әлі күнге ... ... ... көңіл бөлсек, осы уақытқа дейін бастауыш
мектептегілер тым жас ... ... ... әсіресе ой
әрекетінің әлі қалыптаспаған, жетілмеген жақтары бар. ... ... ... ... отыр.
3.2Кіші оқушының жеке басына тән қасиетінің дамуы
Бала өзін білген соң құрбыларына қарағанда бәлендей тізімде ... ... ... ... ... ... ие ... деп арман етеді.
Бұл жағдайда ... ... ... орын ... ... ... ... не үлкендердің ол жөніндегі бағасы арасында үлкен алшақтық
болмағаны ... Егер кіші ... өзі ... ... ... асып жетсе, мұндай баланы мақтаншақ деп ... ... ... ... ... ... оған ... бағасынан төмен келсе осындай
баланы кішіпейіл дейді. Кіші оқушы өзінің ісіне, не мінезіне әлі сын көзбен
қарай алмайтын ... оның өзі ... ... әдетте өзгелердің
бағасынан жоғары дәрежее келеді.
Кіші оқушының жеке басы деген түсінікке оның сыпайылығы ... ... ... ... ... 7-11 ... көбінесе
ақ көңіл келгендіктен, бұларда көбі сыпайы болып келеді.
Кіші оқушының жеке ... тән ... тек ... ... ... ғана бағалап қоймай, тйісті мөлшерлерге ... ... ... қандай, ашуланғыш не сабырлы келе ме, ... ... және ... ... ... ... ... де алып
қарауға болады.
Мөлшер не норма деп балаға қоятын талаптарды айтады. Баланың ... ... нені ... ... не болмайтынын әбден жақсы біледі.
Мектепке кіргеннен кейін бұрын ... ... ... ... ... ... сабаққа кешігіп не берілген тапсырманы орындамай келуіне
болмайды. ... ... ... ... ұят. Сол ... таза киініп келмесе тәртіп бұзса бұл да нормаларды бұзуға жатады.
әуелгі кезде осыған үйрене алмайды. Міне ... ... ... бәрі кіші
мектеп оқушыларының психикасына осы жастан бастап үйретпесе өсе келе ... ... ... әдеттерге айналып кетеді.
Әдебиеттер
1. Ж.И. Намазбаева «Психология» Алматы 2005 (28-33 ... Қ. ... ... ... ... 1962 (5-16 б)
3. Қ. Жарықбаев ... ... ... ... ... ... А. И. ... по общей психологии» Москва 1979
(9-14)
5. Қ.Б. Жарықбаев «Психология» Алматы 1982-1993 (26-27)
6. Ганаболин Ф.Н. «Психология» Алматы 1977 (112)
7. Ә.Ж.Алдамұратов ... ... ... 1992 ... Ә.Ж. ... «Психология пәнінен лабараториялық және парктикалық
сабақтар» Алматы 1978ж І-бөлім (68)
9. А.Темірбеков, С.Балабаев «Психология» Мектеп 1966 (43-44)
10. М.Мұқанов ... ... ... ... 1967 ... ... В.А «Психология обучнеие ивоспитание школьников» Москва
1976 (18-19)
12. Теплов В.М. «Психология орта мектепке ... ... ... ... (16-17)
13. Мектептегі психология № 5, 2006 (3-4)
14. Мектептегі психология № 4, 2006 (5-6)
Ұсыныстар
1. ... ... ... ... ... кіші ... ... жүргізсе.
2. Шет елден тартып алынатын оқытушылар көбінде осы бастауыш мектеп
оқушыларынан бастап дәріс оқыса.
3. Бастауыш ... ... ... ... көшу ... орнатылса.
4. Кіші мектеп кезі баланың болашаққа қадам басар үлкен ... ... ... көп мән ... Ауыл ... кіші ... оқушыларына психологиялық және
әлеуметтік жағынан көп мән ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
Бастауыш класс оқушыларының қарым-қатынасын жетілдірудің теориялық мәселелері42 бет
Бастауыш сынып оқушларының мектепке бейімделуі51 бет
Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс – әрекеті барысында мінез – құлық ерекшеліктерін зерттеу жолдары62 бет
Бастауыш сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын арттыру жолдары44 бет
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмыс үрдісіндегі дамыта оқытудың теориялық және тәжірибелік негіздері31 бет
Мектеп оқушыларының еңбек ету әрекеттерін психологиялық тұрғыдан қалыптастыру37 бет
Мектеп педагогикалық ұжымының оқушы отбасымен байланыс орнатудың психологиялық-педагогикалық негіздері50 бет
Мектепте оқушы мінезінің қалыптасу ерекшеліктері28 бет
Мектептегі оқу процесінің нәтижелі болуына танымдық әрекеттердің психологиялық әсерін зерттеу80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь