Балалар мен ата-аналарға арналған жұмыстар

1. ЖАС КЕЗЕҢДЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ МӘНІ
2. МЕКТЕПТЕ ОҚУҒА БАЛАЛАРДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ДАЯРЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ.
2.1 Мектепте оқуға психологиялық даярлық
2.2 Мектепке қабылдау тестілері
2.3 Мекпеп жасына дейінгі балалармен психодиагностикалық жұмыстардың негізгі принциптері
3. ДИАГНОСТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛ
3.1 Мектепте оқуға балалардың психологиялық даярлығын анықтау
3.2 Балалардың мектепте оқуға даярлық даңгейін зерттеу бағдарламасының үлгісі
3.3 Балаларды терең зерттеуге арналған тестілер үлгілері
3.4 Даму деңгейін анықтау
4.БАЛАЛАРДЫ ДАМЫТУҒА АРНАЛҒАН ОЙЫНДАР ЖӘНЕ ЖАТТЫҒУЛАР
4.1 Зейінді дамыту және тәрбиелеу жаттығулары
4.2 Қабылдауды дамыту және қалыптастыру жаттығулары
4.3 Ойлауды дамыту және қалыптастыру жаттығулары
4.4 Есті дамыту және тәрбиелеу жаттығулары
4.5 Қиялды дамыту және қалыптастыру жаттығулары,ойындары
4.6 Еркін сферасын дамыту және қалыптастыру жаттығулары
4.7 Мини.бағдарлама "Қарым.қатынас әлеміне кіріспе"
4.8 Мектепке дейінгілердің эмоциональды.адамгершілік сферасын және қарым қатынас дағдыларын дамыту ойындары және жаттығулары
4.9 Қиял дамыту жаттығулары
4.10 Мектепке дейінгілер үшін психогимнастикалық жаттығулар "Өзіңді ұстауды үйрен"
5. ПЕДАГОГТАР МЕН АТА.АНАЛАР ЖҰМЫСЫ
5.1 Балаларды мектепке даярлауда тәрбиешілер мен ата.аналардың бірлескен жұмысын ұйымдастыру туралы
5.2 Мектепке даярлық тобы ата.аналарына арналған анкета
5.3 Мектепке даярлық тобында ата . аналарға арналған ұжымдық шаралардың үлгі жоспары
6.АТА .АНАЛАРҒА АРНАЛҒАН ДИАГНОСТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛ
6.1 Ата . аналардың өзін.өзі диагностикалауы
6.2 Баланы жанұяда мектепке адамгершілік . ерік тұрғысынан дайындау
6.3 Ата.аналарға өз байқауларын тексере отырып, баланың туа біткен дарынын анықтауға көмектесетін тест
7. БАЛАЛАРДЫ ДАМЫТУҒА ЖӘНЕ МЕКТЕПКЕ ОҚУҒА ДАЙЫНДАУҒА АРНАЛҒАН МАТЕРИАЛ
7.1 Сенсорлық даму
7.2 Дем ала отырып, оқимыз
7.3 Көру есі мен байқағыштығын дамытатын ойын.жаттығулар
7.4 Қиялды жаттықтыратын ойын.жаттығулар
7.5 Сөздермен ойнаймыз
8. ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
8.1 Үлкен адамның шығармашылық күшін зерттеу
8.2 Өзін.өзі тексеруге арналған сұрақтар
ГЛОССАРИЙ
ӘДЕБИЕТТЕР
Туған күнінен бастап белгілі бір әлеуметтік ортада бала өседі, және тәні де жаны да дамиды. Әртүрлі жасқа байланысты даму кезеңдерінде ол әртүрлі ерекшелікке не болады. Бір жастан екінші жасқа өту шекарасы, және олардың арасында бөгет болмаса да, әр жастағы ерекшеліктер өзгеріссіз қалмаса да, дегенмен де, педагогикалық теорияда бурыннан балалық шақтың төмендегідей кезеңдері белгіленді: сәбилік жас - 3 жасқа дейін, мектепке дейінгі жас - 3 тен 7-ге дейін, төменгі мектептін жас - 7 ден 11-12- ге дейін, т.с.с.
Әр кезеңдегі жас ерекшеліктерін ескермей балаларды дұрыс тәрбиелеу мүмкін емес.
Алғашқы екі жылда балалардың бас миы өте зор жинақтаушы күш көрсететіні анықталған. Бұл әсіресе баланың тіл дамуында ерекше байқалады. Өйткені балалардың сөз құрауында тітірнедіргіш күшінің (сыртқы әсердің) маңызы үлкен, яғни буындардың дыбыстың күші (фонемдер). Осыдан педагогикалық практика үшін қорытынды: 2-3 жасқа дейін және одан әрі балалардың сөзді айтуда қателерді және сөйлеуде мағынасыз бөліктерге бөлуді үнемі түзетіп отыру ата-аналардан және тәрбиешілерден талап етіледі.
Бірінші жастың соңында және екінші жастың басында балалар әлі сөзді толық айта алмайды, естіген сөздерінің екпінді буындарын екімүшелік тізбектерге жинақтай бастайды. "Әже маған су бер" орнына "әже-су" сияқты.
Екінші жас-бала тілінің өте қарқынды даму кезеңі: бала тілінің сөздік құрамы 200-400 сөзге дейін жетеді. Тілдің грамматикалық құрылымы белгілене бастайды.
Төртінші жаста сөздін қурамының баюы және тілдің грамматикалық қурылымының жетілуі одан әрі жалғасады, 4 жастан 6 жасқа дейін сезім эмоцияларды айыра алады сыртқы және ішкі әсерлерден болатын эмоциялар мен сезімдерді, қанағаттану (удовольствие) және қанағаттанбау (неудовольствие) сезімдерін өте дәл айыра алады.
Бес жасқа дейін қалыпты дұрыс даму жағдайында бала ана тілінде еркін сөйлей алады. 5-6 жаста баланың шығармашылық іс-әрекеті күшейеді және оның басты бағыттары көріне бастайды. Жоғары жүйке іс-әрекетінің типі - ойлау, көркем өнер, т.б. түрлері анықталады.
Сонымен бала тулғасының ақыл-ой және адамгершілік баюына бала тілінің дұрыс дамуының ерекше маңызы бар екендігі еш күмәи келтірмейді. Сондықтан ата-аналар және тәрбиешілер балалардың сөзді, буындарды, дауыссу дыбыстарды (мысалы, р, ш және т.б.), дұрыс айтуын муқият қадағалап отыруы қажет. Айтылған сөздерінің нақты заттарға, қубылыстарға, сонымен бірге адамдардың іс-қылықтары мен әсерлеріне сәйкестігіне, сөйлеудің мазмұндылығы мен мәнерлілігіне, балалардың сөздік қорының молаюына және оған жинақтаушы сөздердің енуіне аса көңіл бөліп отыру қажет. Балаларды әртүрлі аурулардан және жекелей алғанда олардың тіл дамуына жағымсыз әсер ететін аурулардан қорғап отырған жөн.
1. Айзман Р.И., Жарова Г.Н., Аизман Л.К. и др. Подготовка ребенка к школе. М., 1991.
2. Абраменко Н.К. Подготовка ребенка к школе. Минск, 1972.
3. Безруких М., Морозова Л. Методика оценки уровня развития зрительного восприятия детей 5-7,5 лет М.,1996.
4. Богданова Т.Г., Корнилова Т.В. Диагностика познавательной сферы ребенка. М., 1994.
5. Бредвей Лорен, Алберс Хил Барбара. Ребенок от 3 до 7 лет. Как подготовиться к школе. М., 1997.
6. Васильева Н.Н., Новоторцева Н.В. Развивающие игры для дошкольников. Ярославль, 1997.
7. Венгер Л.А., Венгер А.Л. Домашняя школа мышления. М., 1985.
8. Вообрази себе. Поиграем-помечтаем. М., 1994.
9. Готовность к школе. Под ред. Дубровиной И.В. М., 1995.
10. ГригоровичЛ.А., Ермоленко О.С., Марцинковская Т.Д. и др. 150 тестов, игр, упражнений для подготовки детей к школе. М.,2000.
11. Деловое общение в обучающем диалоге. Под ред. Казачковой Т.Б и Терешенковой О.М. С.-П., 1998.
12. Диагностика и коррекция психического развития дошкольника. Под ред Коломинского Я. и Панько Е. Минск, 1997.
13. Дьяченко О.М., Веракса Н.Е. Чего на свете не бывает. М., 1994.
14. Джеральдина Чейпи. Готовность к школе. М., 1992.
15. Дурова Н.В., Новикова В.П. 200 упражнений для подготовки детей к школе. М., 2001.
16. Забрамная С.Д. Психолого-педагогическая диагностика умственного развития детей. М., 1995.
17. Зайцев Г.К., Зайцев А.Г. Твое здоровье. Регуляция психики. С.-П., 2000.
18. Захаров А.И. Как предупредить отклонения в поведении ребенка. М., 1986.
19. Коломинский Я.Л., Панько Е.А. Учителю о психологии детей шестилетнего возраста. М., 1988.
20. Кряжева Н.Л. Развитие эмоционального мира детей. Ярославль, 1996.
21. Лев Ф. Перед школой. М., 1971.
22. Мухина В.С. Детская психология. М., 1985.
23. Мухина В.С. Шестилетний ребенок в школе. М., 1986.
24. Одаренные дети. Пер. с англ. М., 1991.
25. Парамонова Л.Г. Как подготовить ребенка к школе. М., 1997.
26. Петроченко Г.Г. Развитие детей 6-7 лет и подготовка их к школе. Минск, 1975.
27. Подготовка детей к школе в детском саду. Под ред. Ф.А.Сохина и Т.В.Тарунтаевой. М., 1978.
28. Рабочая книга школьного психолога. Под ред. И.В.Дубровиной. М., 1991.
29. Развитие мышления и умственное воспитание дошкольников. Под ред. Н.Н.Поддьякова, А.Ф.Говорковой. М., 1985.
30. Родари Д. Грамматика фантазии. Введение в искусство придумывания историй. М., 1978.
31. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога в образовании. М., 1996.
32. Руководство практического психолога. Под ред Дубровиной И.В. М., 1998.
33. Симаковский А.Э. Развитие творческого мышления детей. Ярославль, 1996.
34. Субботина Л.Ю. Развитие воображения детей. Ярославль, 1997.
35. Субботский Е.В. Ребенок открывает мир. М., 1991.
36. Шахвердов Г.Г. О возрастных особенностях физического и психического развития детей. Ленинград, 1958.
37. Штольц Хельмут. Каким должен быть твой ребенок. М., 1988.
38. Эмоциональное развитие дошкольника. Под ред. А.Д.Кошелевой. М., 1985.
        
        Мазмұны
1. ЖАС КЕЗЕҢДЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ МӘНІ
2. МЕКТЕПТЕ ОҚУҒА ... ... ... ... ... оқуға психологиялық даярлық
2.2 Мектепке қабылдау тестілері
2.3 Мекпеп жасына дейінгі балалармен психодиагностикалық жұмыстардың
негізгі принциптері
3. ДИАГНОСТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛ
3.1 Мектепте оқуға балалардың психологиялық даярлығын ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасының
үлгісі
3.3 Балаларды терең зерттеуге арналған тестілер үлгілері
3.4 Даму деңгейін анықтау
4.БАЛАЛАРДЫ ДАМЫТУҒА АРНАЛҒАН ОЙЫНДАР ЖӘНЕ ЖАТТЫҒУЛАР
4.1 Зейінді дамыту және тәрбиелеу жаттығулары
4.2 ... ... және ... ... ... дамыту және қалыптастыру жаттығулары
4.4 Есті дамыту және тәрбиелеу жаттығулары
4.5 Қиялды дамыту және ... ... ... ... ... және қалыптастыру жаттығулары
4.7 Мини-бағдарлама "Қарым-қатынас әлеміне кіріспе"
4.8 Мектепке ... ... ... және ... ... ... ойындары және жаттығулары
4.9 Қиял дамыту жаттығулары
4.10 Мектепке дейінгілер үшін психогимнастикалық жаттығулар "Өзіңді ұстауды
үйрен"
5. ПЕДАГОГТАР МЕН АТА-АНАЛАР ... ... ... ... ... мен ата-аналардың бірлескен
жұмысын ұйымдастыру туралы
5.2 Мектепке даярлық тобы ата-аналарына ... ... ... даярлық тобында ата - аналарға арналған ұжымдық шаралардың
үлгі жоспары
6.АТА ... ... ... ... Ата - ... өзін-өзі диагностикалауы
6.2 Баланы жанұяда мектепке адамгершілік - ерік тұрғысынан дайындау
6.3 Ата-аналарға өз байқауларын тексере отырып, баланың туа ... ... ... ... ... ДАМЫТУҒА ЖӘНЕ МЕКТЕПКЕ ОҚУҒА ДАЙЫНДАУҒА АРНАЛҒАН МАТЕРИАЛ
7.1 Сенсорлық даму
7.2 Дем ала отырып, оқимыз
7.3 Көру есі мен байқағыштығын дамытатын ойын-жаттығулар
7.4 ... ... ... ... ... ... ... Үлкен адамның шығармашылық күшін зерттеу
8.2 Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар
ГЛОССАРИЙ
ӘДЕБИЕТТЕР
1. Жас кезеңдері және ... ... ... бастап белгілі бір әлеуметтік ортада бала өседі, және ... жаны да ... ... ... ... даму ... ол ... не болады. Бір жастан екінші жасқа өту шекарасы, және олардың
арасында бөгет ... да, әр ... ... ... қалмаса да,
дегенмен де, педагогикалық теорияда бурыннан балалық шақтың төмендегідей
кезеңдері белгіленді: сәбилік жас - 3 ... ... ... ... жас - ... 7-ге ... ... мектептін жас - 7 ден 11-12- ге дейін, т.с.с.
Әр кезеңдегі жас ерекшеліктерін ... ... ... ... ... екі ... ... бас миы өте зор жинақтаушы күш көрсететіні
анықталған. Бұл әсіресе баланың тіл дамуында ерекше ... ... сөз ... тітірнедіргіш күшінің (сыртқы әсердің) маңызы
үлкен, яғни ... ... күші ... ... педагогикалық
практика үшін қорытынды: 2-3 жасқа дейін және одан әрі ... ... ... және ... мағынасыз бөліктерге бөлуді үнемі түзетіп
отыру ата-аналардан және тәрбиешілерден талап етіледі.
Бірінші жастың соңында және екінші ... ... ... әлі сөзді
толық айта алмайды, естіген ... ... ... екімүшелік
тізбектерге жинақтай бастайды. "Әже маған су бер" орнына "әже-су" сияқты.
Екінші ... ... өте ... даму кезеңі: бала тілінің сөздік
құрамы 200-400 сөзге дейін жетеді. Тілдің грамматикалық ... ... ... сөздін қурамының баюы және тілдің грамматикалық
қурылымының жетілуі одан әрі ... 4 ... 6 ... ... ... ... ... сыртқы және ішкі әсерлерден болатын эмоциялар мен
сезімдерді, қанағаттану (удовольствие) және қанағаттанбау ... өте дәл ... ... ... ... ... ... даму жағдайында бала ана тілінде еркін
сөйлей алады. 5-6 жаста баланың шығармашылық іс-әрекеті күшейеді және ... ... ... бастайды. Жоғары жүйке іс-әрекетінің типі - ойлау,
көркем өнер, т.б. түрлері анықталады.
Сонымен бала тулғасының ... және ... ... бала тілінің
дұрыс дамуының ерекше маңызы бар екендігі еш күмәи келтірмейді. ... және ... ... ... ... ... ... р, ш және т.б.), дұрыс айтуын муқият қадағалап отыруы қажет.
Айтылған ... ... ... ... сонымен бірге адамдардың
іс-қылықтары мен ... ... ... ... ... ... ... қорының молаюына және оған жинақтаушы
сөздердің енуіне аса ... ... ... ... Балаларды әртүрлі аурулардан
және жекелей алғанда олардың тіл дамуына жағымсыз әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... дамуының өте маңызды
ерекшеліктеріне мыналарды атауға болады:
Тіл. Мектепке барар алдында баланың сөздік қоры ... ... ... ... ... ... ... бойыншаи түсінісе алатындай
дәрежеге жетеді.
Бұл жаста бала қандай ... ... ... ал ... сөздер
соншалықты жағымсыз, тіпті оларды айту ұят екендігін түсінеді. Бала ... ... ... ... Сөзді дыбыстарға бөліп, сөздегі дыбыстардың
ретін анықтай алады (егер бала ... ... ... 6 ... ... ... - ... тілмен, қатынас жасай алады, яғни не туралы
айтылу керектігін жетілікті ... ... ... бере алатын тіл
деңгейінде, ... да ... ... ... қабылдаусыз да толық
түсінікті болады.
Сенсорлық даму. Бала заттардың түсін, пішінін, мөлшерін және ... ... ... қана қоймай, оған ұсынылған заттардың ... ... ... атай ... заттарды мөлшеріне қарай сәйкестендіріп
(үлкен, кіші, аз, көп) анықтай алады. Және ол ... ... ... ... түске бояй алады. Бұл жастағы балалар ... бір ... ... ... ... ... - бұл
адамзаттың ойлап шығарған заттардың негізгі қасиеттер мен ... пен ... ... ... ... ... бұл ... әлі ұйымдаспаған. Әлі де мақсатты түрде қарау және көру, ... ... т.б. ... біліктіліктері қалыптаспаған.
Зейін тікелей қызығушылықпен байланысты (ырықсыз зейін), өйткені қызықты
іске бала көңілі тез ауады. Ерік күшін талап ететін ырықты ... әлі ... ... ... ... бағытталған баланың танымдық белсенділігі, оның
зейінін зерттеу объектілеріне қызығушылығы ... ... Егер ... бала өзіне маңызды ойынмен айналысқан болса, ол алаңдамай 2 тіпті 3
сағат ойнай ... ... ол ұзақ бар ... ... өнімді іс-
әрекетпен айналыса алады.
Алайда бұлай ... ... - ... ... ... ... Егер оған ... іс-әрекетте ықыласты болу керек
болса, ол қажып, алаңдап, тіпті өзін өте бақытсыз сезінеді.
Балаға зейінін ... ... ... ... сөз ... баланың зейінін ұйымдастыра алады. Дегенмен де, бұл жастағы балалар
өз тәртіптерін еркін реттей алса да, ырықсыз зейін ... ... ... ... және ... аз ... өте ... Зейіннің бұл ерекшелігі сабақтарда ойын элементтерін
енгізуге және іс-әрекет түрлерін ... ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі жас - естің қарқынды даму жасы. Ес жетекші танымдық
процесс болып саналады. Ес процестерінсіз адам ... ... ... болмасын, қалағанынша меңгере де, жан-жақты жетіле де алмас еді. Шын
мәнінде мектепке дейінгі жаста баланың тілді меңгеруі соншалықты ол ... ... ... ... ор. ... ... Ес бала үшін маңызды
оқиғалар мен мәліметтерді ... ... және ... ... ... шақ ... барлық қалған өміріне көп естелік қалдырады.
6 жасар бала енді ... есте ... ... еске ... тәсілдерімен
саналы қолдана алады. Бірақта ырықсыз еске ... ... бола ... тіл ... және ... ... ... бірлігінде дамиды. Баланың
сау психикасының ерекшелігі - танымдың белсенділігі.
Ойлау - сыртқы ... ... мен ... байланыс -
қатынастарының адам миында жалпылай және ... ... сөз ... білуге құмарлығы үнемі айналадағы әлемді танып білуге
бағытталған. Бала ойын ... ... ... ... - салдарлық
байланысты және тәуелділікті анықтауға тырысады. Онда айналадағы ... ... ... ... ... ... жағынан бала
қаншылықты пәрменді болса, ол сонша көп сұрақтар ... және оның ... ... ... ... ... бейнесін ғана емес оның қимыл-қозғалыстары туралы ... ... ... - 6 жасар бала ойлауының негізгі түрі. Әрине ол
жекелеген жағдайларда логикалық ойлауды да ... ... ... та ... ... ... оқыту басымдырақ болады.
Қиял. 6 жасар бала өз қиялында алуан түрлі жағдайлар құра ... ... өзі ... әртүрлі жағынан көрінеді.
Ойын барысында қалыптаса отырып, қиял басқа да ... ... ... Тілі және қиялы жақсы дамыған бала қызықты сюжет ... ... ... ... тез арада жанынан ойлап шығара алады ... ... ... оған ... ... да қатыстыра алады: қиял бала
өмірінде (үлкендерге қарағанда) ... роль ... ... ... ... ... - баланың айналадағы әлемді танып білуінің және
игеруінің маңызды жолы, бұл жеке тәжірибе аумағынан ... ... ... ... ... ... жас бала өте икемді және
женіл оқытылады, ол бұрынғы есептегеннен гөрі әлдеқайда көбірек меңгере
алады. Ал бұл ... ... ... және ... ... танымдық
мазмұнын мағыналы байытуға жаңа бағыттар береді. ... ... ... емес, оның жасының психофизиологиялық ерекшеліктеріне
байланысты олар ... ... ... ... ... да бір оқыту үшін тиімді,
яғни өте бір қолайлы мерзімдер ... ... ... ... ... ауытқу,
яғни тым ерте және тым кеш оқыту мерзімдері даму ... ... ... ... ... ... ... даму барысына қолайсыз әсерін
тигізеді".
Мектеп жасына дейінгі балалардың үлкен ... ... ... тәрбиелеу әдістері мен түрлері, мектепке дейінгі ... ... ... отырып құрылған жағдайда ғана ең
жоғары нәтижеге жетуге болады. Мектеп жасына дейінгі балаларды оқытуды тек
дидактикалық ... ... ... және ... сабақтар әртүрлі
практикалық және бейнелеу іс-әрекеттері түрінде жүргізуге ... ... ... ... ... түрінде жүргізуге болмайды.
Мектеп жасына дейінгі балалармен ұйымдастырылатын және жүргізілетін ойын-
сабақтарының негізгі түрі ойын - осы жастағы ... ... ... табылады.
2. Мектепте оқуға балалардың психологиялық даярлығын қалыптастыру
2.1 Мектепте оқуға психологиялық даярлық
Мектепте жүйелі түрде оқуға психологиялық ... - ... ... ... бала дамуының қорытынды ... Ол ... және ... даму ... ... Мектепте окуға
даярлық ақыл-ой ... ... бір ... ... ... қажетті
тұғалық сапалардың қалыптасуын ескереді.
Сонымен, мектепте оқуға психологиялық даярлық баланың негізгі психокалық
сфераларының қалыптасқандығынан ... ... ... ... ... Және бұлар оқу материалын табысты меңгеруді
қамтамасыз етеді. Сонымен бірге ... есте ... ... ... ... ... ... оның мектепке түсу мезетінде мектеп оқушысына
сай психологиялық белгілер құрылатындығында емес. Олар тек ... ... ... ... ... ... бала дамуының қорытындысы тек осы
белгілердің алғы шарттары болып табылады. Олар ... ... ... жүйелі оқуға кірісуіне жеткілікті болуы қажет.
Мұндай алғы шарттарға ең алдымен оқушы болғысы келу, ... ... ... келу ... - тілегі жатады. Мұндай тілек мектепте дейінгі
шақтың соңында көптеген балаларда болады. Ол даму ... ... ... ... ... ... оның ... мүмкіндіктеріне
сәйкес еместігін сезіне бастайды. Үлкендердің өміріне бұлдыр, сағым тәрізді
әдіспен - ойын түрінде араласу жалықтыра бастайды. Ол ... ... ... ... және ... ... ... ол үшін "есеюге"
баспалдақ, ал мектептегі оқу - ... да ... ... ... ... психологиялық дайындықтың маңызды жағы, жоғарыда айтылғандай
баланың еркінің дамуының жеткілікті денгейі. Әртүрлі балаларда бұл ... ... ... өзінің тәртібін басқаруға мүмкіндік береді және 1 сыныпқа
келгенде бала бірден жалпы іс-әрекетке кірісіп, мектеп және ... ... ... қабылдауы үшін қажет.
Танымдық іс-әрекеттің еркіндігіне келетін болсақ, ол мектепке дейінгі
ересек жаста қалыптасса да, бірақ ... түсу ... әлі де ... даму
денгейіне жетпейді.
Балаға ұзақ уақыт бойы тұрақты ырықты зейінді сақтау қиын, көлемі
бойынша ... ... ... т.б. Бастауыш сыныпта оқыту балалардың
осы ерекшеліктерін ескереді. Олардың ... ... ... ... оқу ... ... оны жетілдіру қалай
орындалатынына қарай, бірте-бірте өседі.
Баланың ... ... ... ... ... ... өзара
байланысты жағдайларды қамтиды. Бірінші сыныпқа түскен балаға айналадағы
әлем туралы белгілі білім қоры ... - ... мен ... ... өлі және тірі табиғат құбылыстары туралы, адамдар, ... және ... ... басқа да құбылыстары туралы "жақсы ... ... ... ... яғни ... ... және т.б. Бірақ бұл
білімдердің қаншалықты көлемі емес, соншалықты ... ... - ... ... ... ... ... дұрыстық, нақтылық және
жинақтау денгейі өте маңызды.
Мектепке психологиялық даярлықта дәстүрлі түрде ... ... ... ... мен ... ... - ... санай білуі,
арифметикалық есептер шығара алуы, ерекше орын алады.
Алайда, бастауыш мектеп ешқандай арнайы дайындық ... ... да, ... ашу мен математикаға басынан бастап үйрете бастайды.
Сондықтан да ... ... ... және ... ... мектепке оқытуға
даярлықтың міндетті құрамдас бөлігі деп есептеуге болмайды.
Сонымен қатар 1-сыныпка түскен балалардың ... көп ... ... ал санауды бәрі де біледі. Мектепке түскенге дейінгі сауат ашу және
математика элементтерін ... ... ... ... ... басқа білім салаларында да осы меңгерудің өзінің сапасымен
анықталады.
Дыбыстар туралы жалпы ... және оның ... ... айырмашылығы,
заттардың сандық және сапалық қасиеттерін айыра алатын ... ... ... ... ... ... ... оқуына сан ұғымын және басқа да
алғашқы математикалық ұғымдарды игеруі көмектесетіні еш күмән келтірмейді.
Оқу, санау, есеп ... ... ... ... ... ... құрылғанына, қаншалықты дұрыс қалыптасқанына байланысты.
Оқу дағдысы баланың мектепке даярлық деңгейін, тек қана егер ... есту және ... ... ... ... негізінде құрылып,
ал оқудың өзі тұтас немесе буындап болса ғана, көтереді.
Санау да дәл осы ... - егер ол ... ... ... ... сүйенсе пайдалы, егер тек жай (механически) жаттап алған
болса, пайдасыз, тіпті зиянды ... ... ... ... ... тек ... және ... игеріп
алуы емес, баланың танымдық қызығушылығы мен танымдық іс-әрекетінің даму
деңгейінің де шешуші маңызы бар.
Егер ... ... ... ... ... тартымды болмаса, сабақта
танысқан жаңалық қызықтырмаса, жалпы ... ... ... ... ... мен ... деген оң көзқарас, турақты, табысты ... ... ... ... ... ... ұзақ ... ішінде бірте-бірте құрылады,
жиналады. Және ол, егер мектепке дейінгі жаста оны тәрбиелеуге жеткілікті
көңіл ... ... ... бірден пайда болмайды.
Бастауыш мектепте көптеген қиындықты көретін мектепке дейінгі шақтың
соңында ... және ... ... ... ... баланы қызыктыратын
ойын немесе күнделікті жағдайға байланысты емес есепті шығаруға, ойлауға
ықыласы және ... жоқ ... ... ... ... ... ... соңында балалардың қолы жеткен және бастауыш
мектепте табысты оқуға жеткілікті ... ... даму ... ... ... ... басқа, бұрын айтылғандай баланың қабылдауы ... ... бір ... ... ... ... заттарды зерттей білуі, ... ... ... көрсете алуы керек. Оған жеткілікті түрде толық, ... ... ... қабылдауды меңгеруі қажет. Өйткені, бастауыш
сыныпта оқу ... ... мен ... ... ... ... ... Мұндай процестерде әлем туралы ғылыми
түсініктер алуы үшін маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... бірінші күннен бастап, бала заттың кеңістік белгілерін,
кеңістік бағаттары ... ... ... ... ... нұсқаулар
алады. Уақыт туралы түсінік және "уақытты сезу", оның қаншасы өткенін
анықтай білу - ... ... ... ... ... көрсетен мерзімінде орындауының маңызды шарты.
Мектепте оқу, білімді жүйелі меңгеру ... ... ... ... ... Бала ойналадағы қубылыстардан ең маңыздысын бөліп ала білуі
керек, оларды салыстыра білуі, ұқсастығы мен ... көре ... ... ... үйренуі, қубылыстардың себебін таба білуі, қортынды
жасай алуы ... ... ол ... ... байқап, қадағалап отыруы
және ізінше сәйкес қорытынды жасай білуі қажет. Егер балада қубылыстардың
байланыстары мен ... ... ... анықтай алатын ойлау іс-
әрекеті қалыптасса, осылардың бәрі ... ... Ал ... ... ... ... ... бейнелі ойлаудың көрнекі-схематикалық
түрінде қалыптасады. Ойлаудың бұл түрлерінің ... ... ... ... көшкенде тек қана 1 сынып бағдарламасын табысты ... ... ... логикалық ойлаудың тәсілдерін игеруіне де ... ... ... және ... ... тәсілдері, ұғымдарды
меңгеруге және қолдануға негізделген ойлаудың логикалық ... ... ... ... де, мектептегі оқудың алғышарты емес салдары болып
табылады.
Баланың мектепке даярлығын анықтайтын психикалық дамуының тағы бір жағы
оның ... ... ... ... ... ... ... түсінікті түрде сипаттап бере алу, өз ойының желісін
жеткізе білу, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... даярлық балаға сынып ұжымына
енуге,ондағы өз орнын ... ... ... ... ... ... сапаларын қамтиды.
Бұлар: баланың басқа адамдармен қарым-қатынас жасаудағы ... ... ... және ... іс-әрекеттердің басқа түрлерінде
қалыптасатын өзінің құрбы-құрдастарымен өзара қарым-қатынас орнату және оны
сақтап отыру,
Л.Венгер, В.Мухина
(қысқартылған нұсқа)
2.2 Мектепке қабылдау ... ... ... мен ... нені білу ... уақытта көптеген мектептерде 1 сыныпқа қабылдау алдында
балаларды психологиялық тексеру жүргізіледі. Бір ... бұл ... ... ... ... ... бағытқа салу (математикалық,
эстетикалық, тілдік, т.б.) критерийлері бойынша сай келетін ... ... ... алу үшін жасалады.
Басқа жағдайда -балаларды оқыту қарқыны әртүрлі деңгейлі сыныптарға ... ... ... "теңестіру сыныбынан" бастап жеделдетілген бағдарлама
бойынша оқитын сыныпқа дейін кездеседі.Балалардың мектепке даярлық деңгейін
анықтауда психологтар ... ... ... ... айырмашылықтарды
анықтауға арналған,көбінесе уақыт жағынан ... ... ... көмегімен қайсы бір қабілеттердің, дағдылардың, біліктердің,
тұлғалық сапалардың деңгейін анықтауға тырысады.
Егер тестілеу нәтижесінде шын ... әр ... жеке даму ... болса, мектепке іріктеп алуда тестілеу дұрыс болып табылады
және балалар ... ... мен ... ең ... ... ... ... мектепте оқи алады.
Жалпымектептік бағдарламаны меңгеру шапшаңдығына үлгере алмайтын балалар
кәдімгі сыныптарда табыссыздыққа душар болады, ал "теңестіру ... ... ... өйткені олар созылыңқы(ор. растянутая)
бағдарламамен ... ... ... ... ... даму деңгейін анықтауға
мүмкіндік береді: көру және есту арқылы ... ес және ... ... ... ... ... түрлері. Тестілер тек мектепке
дейінгілерді оқыту немесе интеллектуалды ... ... ... ғана ... ... мен ата-аналарға балаларды мектепке даярлау
үшін де қолданылады. Әрбір тест ... - бұл бала үшін әрі ... ... ... ... әрі ес, ... қол ... ойлау үшін дамыту
жаттығулары. Осылайша, тестілер жақсы оқуға дайындық негізі болып табылатын
балалардың танымдық процессін дамыту үшін де ... ... ... ... ... ... және ... (қабылдау және ес), түсіну,
талдау,салыстыру, жүйелеу қорытынды жасау (ойлау), жинақтау, ... ... алу, өз ... ... таңбада, сөзде, іс-әрекет
өнімдерінде (көру-қозғалысты ... ... ... ... ... баланың ақыл-ойын қарқынды дамыту бағдарламасын
жасауға, оларды мектепте оқуға дайындауға, және де психикалық даму деңгейі
сәйкес болмаған ... ... ... ... ... бола ... ... қабылдауда бала топтық немесе жеке тестілеуден өтуі мүмкін.
Топтық тестілеу нәтижелері әрқашанда шамамен алынған, болжамды ... ... бұл ... зерттеуші барлық балалардың ... ... ... субъективті себебін немесе мүмкін болатын кедергілерді
ескере алмайды. Сондықтан мұндай нәтижелерді кейін жеке ... ... ... ... ... мектептік жетілуін бағалау материалының бірі- оның
тестілеу және әңгімелесу кезіндегі тәртібі болып ... ... ... ... ... өте анық ... жалпы қоғамдық ережені
орындауы, жаңа жағдайға үйрене ... ... ... өзін ... білуі, т.б.
Ата-аналар балаларды алдын-ала дайындауы қажет: тестілеу кезінде
тәртіпке ... ... ... ойын түрінде немесе сөзбен психологпен
(немесе мұғаліммен) әңгімелесуге ... ... және ... ... болатын қиын ситуацияларды талдау, т.б
Ең бастысы- баланың көңілін аудару, оны қызық сынақтар және қызықты
есептер күтіп ... ... ... ... қуанышты көңіл-күй
және жақсылыққа үміттену жағдайындя ... өз ... ... ... ... ... ... барлық күш-жігерін салады.
2.3 Мекпеп жасына дейінгі балалармен психодиагностикалық жұмыстардың
негізгі принциптері
Баланы диагностикалық тексеруге арналған иүмкіндігінше қысқа әдістемелік
тәсілдер- экспресс әдістеме түрінде, бала ... ... бір ... ... ыңғайлы болғаны дұрыс.
Баланы диагностикалық тексеру алдында онымен алғашқы байланысты орнату
үшін, кез ... ... ... ... ... ұсынылады.
Психолог оны жүргізу әдісін жақсы білуі қажет.
Әдетте, мұндай интервьюлер төмендегідей құрылыммен ерекшеленеді:
• кіріспе: ... ... ... ... ... ... ... сөйлеуі;
• жалпы сұрақтар беру: " Сен өзің туралы маған бірдеңе айта аласың ба?
Біз екеуіміз аздап таныс болдық. Енді мен мынаны ... ... ... мен ... ... ... толық зерттеу;
• бала өзін еркін сезінетіндей жағдай жасау және балаға құрмет білдіре
отырып, қорытынды жасау;
Балаға берілетін сұрақтар үш түрлі болады:
1. ... ... ... ... ... ... "Сен ... жақсы көресің бе?"
2. Мазасыздану, үрейлену қауіпін бәсеңдететін жанама сұрақтар, мысалы:
"Егер үстел үстінде фломастерлер жатса сен неістер едің?"
3. Баланы топпен немесе ... ... ... ... ... ... ... " Балалар сурет салуды жақсы
көре ме?"
Диагностикалық интервью ұзаққа ... және ... ... ... және ... міндеттеріне сай әртүрлі модификациялар
қолдану қажет. Осы ... ... ... ... қолданған дұрыс, өйткені балалар өз сезімін сөзбен ... оны ... ... оңай.
Баламен алғашқы танысуды өткізген соң, психодиагностикалық ... ... да бір ... ... ... үшін ... қажет. Психологиялық
зерттеулер әдісін де, епті шебердің ... бала ... ... ... ... қарастыруға болады.
Психологиялық зерттеулер әдісін практикада ... ... ... ... алу ... бұл- бала ... ... зерттеудің генетикалық тұрғыдан
қарастыру принципі. Бала психологиясы үшін бұл ... ... ... осы ... ... ... ... деп аталады. Бұл
принцип бойынша бала ... ... ... ... ... ... және ... барысында қалай дамитындығын, өзгеретіндігін анықтауға тырысамыз.
Бұл принцип баланың психикасының дамуына, оның тұлғасының ... ... ... ... ... бағытталған.
Бала психикасының дамуын диалектикалық тұрғыдан зерттеу ... ішкі және ... ... ... ... да бір
өзгерістердің байланыстылық себептерін жүзеге асыруды қарастырады.
Зерттеу барысында алынған әрбір жеке фактіні ... ... ... ... ... барлық ішкі әлемін, оның мінез-құлқының қатыстылығын ескеру
қажет. Осыдан баланың ... ... ... барлық алуан түрлі
байланыстарда зерттеу қажкттігі туындайды.
Айналасындағы адамдармен қарым-қатынасын талдамай, баланың тұлғасы және
оның мінез-құлқы туралы мүлде ештеңе ... ... ... және ... ... ... принципі).
Кейде, тестілер және басқа да психологиялық әдістер, дамудың белгілі бір
жағдайын және деңгейін тек қана ... деп ... ... та, тіпті
медициналық диагностикада әртүрлі анализдер қандай да бір ... ... ... қана ... ... ... көңіл-күйіне
белгілі бір түрде ықпал да етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... Кез келген тест немесе сұрақнама (опросник)
тек қана белгілі бір психологиялық құбылысты ... ... ... етуді де қамтиды. Сондықтан да бұл жерде ... өзі ... ... келтірме!" деген ежелгі қағиданы ескеру қажет. ... ... ... ... (топты) зерттеуде, не оны (зерттеуді) жүргізу
процесі ... не оның ... ... сыналушыға ешқандай да зиян
келтірмеуін талап ... ... ... ... статусына және
т.б.).
Сонымен қатар,баланың дамуына көмектесетін әдістерді де қолдану жағын
қарастыру қажет. ... ... ... диагностикасы және
коррекциясының бірлігі принципін ... ... өте ... ... ... осында.
Сондай-ақ, баланы, бала қоғамын зерттеуде алалық жасамау (бөлектемеу)
принципі өте ... Ол жеке ... ... ... ... ... -ала келісілген пікірдің болдырмауын қамтамасыз етеді.
Бала бақшасындағы диагностикалық психокоррекциялық жұмыс психологтың,
тәрбиешінің тек баламен және топпен ғана ... ... ... ... мамандармен де тығыз ынтымақтастықта болуын қарастырады.
Ынтымақтастық принципін және тағы ... да ... ... ... педагог-зерттеушінің қарым-қатынасқа ... ... ... ... ... ... қолдау қабілеті сияқты қасиеттері мүмкіндік туғызады:
3. Диагностикалық материал
3.1 Мектепте оқуға ... ... ... анықтау
Оқуға психологиялық даярлық-көпаспектілі ұғым. Ол жеке білім ... ... ... ... элементтер кіретін белгілі бір жиынтықты
қарастырады. Бұл "мектептік даярлық" жиынтығына қандай құрамдас ... ... егер бала оқи және ... ... ... дайын деп
есептейді..Сыдырта оқи алу, түсініп ... білу ... оң ... ... ... ... ... сынып оқушысында оқу іс-әрекетінің алғы
шарттары және табысты оқуға қажет, баланың мектепте ... ... ... жетілуіне байланысты барлық. құрамдастар ... ... ... ... психикалық сферасының дайындығын
қарастырады: ықыластанушылық, еріктік, ... және ... ... емес ... ... (көру арқылы қабылдау, қозғалысты сфера,
кеңістік-уақыт қатынастары) маңызды роль ... ... ... ... бала сөйлеуінің дамуына, одан соң ойлауына
кері әсер етеді. Өйткені сөйлеу және ойлау өзара байланысты.
Баланың ақыл-ой ... ... ... ... ... ... табысты оқу үшін ... ... емес ... ... ... ... Нәзік моториканың толық ... ... ... кері әсер ететіндігін ғалымдар дәлелдеген.
Балаларды жүйелі оқытуға дайындауда әлеуметтік ... ... ... жұмыс істей алуы, құрбыларымен қарым-қатынасы, басқа
балалардың пікірімен санасуы, т.б. маңызы да аз ... ... ... ... ... даярлық- кешенді психологиялық
зерттеуді талап ететін көпкомпонентті білім беру екендігі практика ... ... ... ... ... ... төмендегідей
компоненттерді бөліп қарау қабылданған
( Л.А.Венгер, А.Л.Венгер, В.В.Холмовской, Е.А.Пашко және т.б. пікірлері
бойынша):
1. Тұлғалық даярлығы. ... жаңа ... ... ... қабылдауға, оның құқығын біліп, міндеттерін орындауға дайындығын
қалыптастыру. Бұл тұлғалық дайындық баланың ... ... ... ... байқалады. Тұлғалық дайындыққа
мотивациялық сфераның белгілі бір даму деңгейі де ... ... ... ... ... ... ... еркін басқаруы қажет.
Және бұл қалыптасқан иерархиялық түрткілер ... ... ... ... ... ... ... эмоциональды сферасының даму
деңгейін де қарастырады. Бала мектептік оқытудың басында, оқу іс-әрекетінің
дамуы және ... ... ... салыстырмалы түрде жақсы эмоциональдық
тұрақтылыққа жетуі қажет.
2. Интеллектуальды даярлығы. Даярлықтың бұл ... ... ... нақты білімдер қорының болуын қарастырады. Бала бірқалыпты және
бөлшектенген таңдамалы ... ... ... ), ... материалға теориялық тұрғыдан қарау
элементтерін қолдана білуді, ойлаудың жинақтаушы түрлерін және ... ... ... еске ... меңгеруі қажет. Сонымен бірге,
интеллектуальдық ... ... оқу ... ... ... жекелей алғанда, оқу міндетін бөліп алу және оны өзіндік
іс-әрекетінің ... ... ... қалыптастыруды
қарастырады. Қорыта келе, мектепте оқытуға интеллектуальдық даярлықты
дамыту мынадай жағдайларды қарастырады ... ... ... ... ... ... ... арсындағы негізгі белгілер мен
байланыстарды танып білу қабілеті, үлгіні қайталай алу қабілеті);
• қоршаған ортаға нақты көзқарас (қиялдау (фантазия) ролінің әлсіреуі );
... есте ... ... ... күш салу ... оны алу процесіне қызығушылық ;
• естіп қабылдау арқылы ... ... ... және ... ... қолдануға қабілеті;
• қолдың нәзік қозғалысынын және көру-қозғалыс үйлесімдерінің дамуы
3. ... ... ... ... Даярлықтың бұл
компоненті балаларда құрбы-құрдастарымен, басқа балалармен, ... ... ... ... ... ... ... ортақ іспен айналысып жатқан сыныпқа келеді. Бұл жерде
оған басқа балалармен өзара қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... ... тәсілдерін жетік меңгеруі, жол беруі
және қорғана ... ... ... бұл компонент балаларда басқалармен
қарым-қатынас жасау ... ... ... ... ... ... ... қабілетін дамытатын, балалар тобының ... ... ... ... ... дайындығын анықтау бойынша психолого-педагогикалық зерттеу, әдетте
екі нұсқада жүргізіледі:
1. Мектептік жетілуді ... ... ... ... ... ... бала ... алғашқы түсінік береді, ал
тереңдетілген зерттеу ... және ... ... ... ... ... ... қорын анықтауға көмектеседі. Егер
бірінші зерттеу нәтижесінде баланың ... ... ... ... тереңдетілген зерттеу жүргізу ұсынылады.
Психикалық процестерді зерттеу үшін ұсынылған тестілер жиынтығының
үлгісі:
1. "Нүктелерді көшіру" (зейін ... ... ... ... ... ... ... Ес (көру есінің жағдайын анықтау).
4. Мағынасы бойынша байланысқан он жұп сөз ... ес ... ... ... ... он жұп сөз ... ес ... "Төртінші артық зат" (логикалық негіздеулер, дұрыс жалпылау ... ... ... анықтау).
7. Сюжеттік суреттер сериясы (баланың себеп-салдарлық байланысты
көрсетуде қабілетін анықтау).
8. Сөздік субтестілер (заттарды,нәрселерді сұрыптау ұғымдары мен
біліктіліктерінің қалыптасқандық ... ... ... ... ... ... қалыптасқандық дәрежесін
анықтау.
10. Сөйлеуі, тілі. Сәйкес келетін сөзді таңдап ал ... ... және ... дәрежесін анықтау).
Баланы зерттеуде соңғы нәтижеге емес, болашақ мектеп ... ... ... оған ... ... ... ... аударылады.
Сонымен бірге, баланың көмекті қалай қабылдайтынына, оның ... ... және ... даму аймағына" көңіл бөлу қажет. Келесі (қажет болған
жағдайда) кездесетін ... ... ... ... ... ... ... көтерілуіне, мектептік бағдарламаны табысты меңгеруге
көмектеседі.
3.2 Балалардың мектепте оқуға даярлық даңгейін зерттеу бағдарламасының
үлгісі
№1 ... ... ... ... ... әңгімелесу С.А. Банков бойынша.
Әңгімелесу сұрақтары:
1. Өзіңнің аты-жөніңді айт.
2. Әкеңнің, шешеңнің ... айт. ... ... ... ала үлкендерден әкесі, шешесі бар екендігін,олардың бала
тәрбиесіне қаншалықты қатысатындығын біліп барып қойған дұрыс). Шешең
(әкең) кім болып істейді?.
3. Сен ... ... ... ... ... Сен ұл ... ба, әлде қыз ... ба? Сен өскенде кім боласың:апай
әлде ағай?
5. Сенде аға,(апа), іні, (қарындас, сіңлі) бар ма?
6. Сен неше жастасың? Бір жылдан соң, екі ... соң ... ... ... ... әлде ... ... (күндіз немесе таңертең)?
8. Сен ертеңгілік тамақты қай уақытта ішесің: кешке ме, әлде таңертең?
Түскі тамақты таңертең, әлде күндіз ішесің бе? Қайсысын ерте ... әлде ... ... Қазір жылдың қай мезгілі- қыс,көктем, жаз немесе күз? Сен неге ... ... Қай ... шана ... болады- қыста әлде жазда?
11. Қар неге жазда емес, қыста болады?
12. Дәрігер, мұғалім, пошташы не істейді?
13. ... ... ... ... не үшін ... ... өзіңнің мектепке барғың келе ме? Неліктен?
15. Мектепте ... ... ... ... қай ... көтереді?
16. Сен сурет салғанды жақсы көресің бе? Мына қарындаштың, баудың,
көйлектің, т.б. түсі қандай?
17. Өзіңнің оң қөзіңді, сол ... ... Көз, ... не үшін ... Сен ... ... білесің? Қандай құстарды?
Не үлкен: сиыр әлде ешкі? Құс әлде ара? Қайсысының аяғы көп: иттің
әлде қораздың?
19. Қайсысы артық: 8 әлде 5, 5 ... 6 дан 9 ға ... тен 3 ке ... ... затын байқамай сындырып алса не істеу керек?
Жауаптардың бағасы
1. Бір пункттың барлық ішкі сұрақтарына берілген дұрыс жауап үшін бала
тек 1 балл ғана ала ... ... ... ескермегенде).
2. Пункттың ішкі сұрағына дұрыс бірақ толық емес ... үшін бала 0,5 ... ... ... сұраққа сәйкес және жеткілікті толық жауаптар дұрыс деп
есептелінеді,мысалы: "Әкем ... ... ... ... ... ... аяғы ... қарағанда көп, өйткені итте 4, ал
қоразда 2 аяқ бар". Қатемен берілген жауаптар: "Шешем Айжан", "Әкем
жұмыста жұмыс істейді". Сол ... егер бала жыл ... ... ... "көп-аз" ұғымын көрнекі мысалсыз берсе, қате
жауап болып саналады.
4. Бақылау сұрақтарына: 4, 7, 10 , 14, 22 ... ... ... бағаланады: 4 - тұрған жерінің атауы мен толық мекен-жайын
айтқаны үшін- 2 ... 7 ... бала ... ... ... ... алса - 1 ... 10 - белгісі бойынша негізделген жауап үшін (ең
кемінде үш белгі бойынша) - 2 балл, 3 белгіге дейін- 1 балл; 14 ... ... ... ... ... ... үшін - 1 балл; 22
- әр дұрыс жауап - 2 балл.
5. 15 пункт 14 және 16 пункттармен біріктіріле бағаланады. Егер бала ... ... 3 балл ... және 15 п. ... 16 п. ... ... берген
болса, онда мектепте оқуға оң ықыластану бар ... (14-16 п. ... балл ... ... ... ... ... 15 балдан төмен балаларды одан әрі психологиялық зерттеуге
ұсыну ... ... ... ... ... ... 24- 25 ... "орташа- жетілген" балалар болып 20-24 балл, және "жетілмегендер"
болып 15-20 балл алғандар ... ... ... ... ... ... жетілгендікті анықтау
(мектеби-қажеттілік функциясының даму деңгейін анықтау).
Тест 3 тапсырмадан тұрады: түсінігі бойынша фигура салу, ... ... ... ... және ... бір ... ... нүктелерді
көшіріп бейнелеу. Тест бір баламен немесе ... ... ... ... ... ... бағалау.
Әр тапсырма 1 балдан (ең ... ... 5 ... (ең ... ... ... критериилері:
1 -т а п с ы р м а. Ер адам фигурасын салу:
1 балл- салынған фигураның басы, денесі, аяғы ... ... ... арқылы қосылған ол денеден үлкен болмау керек. Баста- шаш бас ... ... ... ... бетте-көз, мұрын, ауыз ... онда бес ... ... ... адам ... ... әдіспен орындалған, яғни пропорцияны орындай
отырып, кескіндеп бейнеленген.
2 ... ... ... ... ... 1 ... барлық
талаптардың орындалуы. Дененің үш мүшесінің болмауы мүмкін: мойын, шаш,
қолдың бір ... ... ... ... да бір ... болмай қалуы мүмкін
емес.
3 балл- суреттегі фигураның басы, денесі, ... ... және ... ... ... ... қолдарында саусақтары,
аяқтарында табаны жоқ.
4 балл- бас пен дененің өте қарапайым ... ... бір ... ... ден мен ... анық ... жоқ.Шимайлар.
2-т а п с ы р м а.Жазылған мәтінді имитациялау, бейнелеп жазу.
1 балл- оқи алуға болатындай ... ... жазу ... ... ... екі есе үлкен. Әріптерден үш сөз құралған.Сөйлемдердің
тік сызықтан ауытқуы 30o тан ... ... ... ... оқуға болады.Әріптердің үлкендігі үлгіге жақын,
олардың түзу болуы міндетті емес.
3 балл- әріптер екі топқа бөлінген, ең ... 4 ... оқи ... ... ең ... екі әріп ... ұқсас, "жазудың бейнесі"
5 балл- шимайлар.
3-т а п с ы м а. ... ... ... ... ... үлгіні тура қайталау.Баған немесе жолдан бір нүктенің шығып
кетуі ... Үлгі бір ... ... ... кішіреюі мүмкін.
2 балл- пүктелердің саны және құрамы үлгіге сәйкес болуы ... ... ... ... және ... ... ... арасында 0,5 еніндей бос
жер қалдыруға болады.
3 балл- үлгіге ұқсас жалпы бейне. Биіктігі және ені 2 еседен артық ... саны 20 дан ... және 7 ден кем ... керек. Нүктелердің
орналасуында 180o қа дейін орын ауыстырулар ... ... ... ... ... тек еске ... де ол ... тұрады.
Нүктелердің шамасы және саны маңызды емес. Басқа бейнелер, мысалы, сызықтар
болуы мүмкін ... ... ... ... бағалау.
Нәтижесі 15 балл болған балаларды одан әрі медико-педагогикалық зұсыну
қажет. "Мектеби-жетілген" ... ... ... ... үш тапсырмасын
орындағаны үшін барлығы 3-5 балл алғандар, "орташа-жетілгендер" - 6-9 балл
және ... - 10 және одан ... балл ... болып саналады.
3.3 Балаларды терең зерттеуге арналған тестілер үлгілері
Зейіннің әртүрлі қасиеттерін зерттеуге арналған әдістемелер
1. "Шатасқан ... ... ... ... 10 ... сызық бейнеленген сурет ұсыныңыз(1 сурет). ... ... (сол ... және ... (оң ... ... нөмірі
бар.Бірақ та бұл нөмірлер сай келмейді.
Баланы әр ... ... ... ... ... қадағалауын сұраңыз. Бұл
жағдайда қалам, қарындаш немесе саусақ ... ... ... ... ... оң жағындағы нөмірді дауыстап айтады.
Барлық тапсырманы орындауға жұмсалған уақытты, жіберілген қателерді,
жаңылыстарды және т.б. ... ... 6-7 ... ... ... ... 1-2 ... ішінде мүлде қатесіз орындай алады.
1-сурет
Қабылдауды зерттеу әдістемесі
1. "Не аяқталып ... ... ... ... таныс заттар бейнеленген суреттерді ұсыныңыз. Оның әрбір суретке
мұқият қарауын және жетіспей тұрған бөлігін атауын сұраңыз (2 ... ... ... ... "Бұл не, ... ал" әдістемесі
Алдымен балаға суреттің бөлігі, фрагменті көрсетілетіндігін, сол бойынша
тұтас бейнені анықтау ... яғни ... ... ... ... тұтас
суретті салу керек.
Балаға а) дан басқа барлық фрагменттері қағазбен жабылған 3- суретті
көрсетеді. Осы фрагмент бойынша бұл ... ... ... ... ... айту ... шешуге 10 секунд уақыт беріледі.Егер бала дұрыс жауап ... оған 10 ... ... ... фрагмент көрсетіледі, тағы сол
сияқты,бала суретте не ... ... ... ... 6-7 ... ... фрагмент бойынша тапсырмамен 20 секундта орындай
алады.
3 сурет
3. "Кілемшені немен жамауға болады?" әдістемесі
Бұл тестінің көмегімен, аз мерзімді есте көргенінің ... ... ... ... ... іс ... ... алатындығын анықтауға
болады.
Балаға 2 кілемше,және де әртүрлі маталардың кесектері бейнеленген 4
суретті ұсыныңыз.
Бұл материяның кесектерін ... ... ... үшін ... және ... ... ... болмау керек.
Балаға тапсырма: "Матаның бірнеше ... ... ... ... ... ... көбірек сәйкес келетін жамауды
таңдап ал".
4-сурет
4."Шаршыны тап" әдістемесі.
Тест таңдамалы қабылдау қабілетін анықтайды.
Балаға 10 төртбұрыш ... ... ... ... ... 5
бірдей шаршы және шаршылардан аздап айырмашылығы бар 5 төртбұрыш: тік
қабырғалары ... ... ... ұзын ... ... ... тік ... үлкен немесе кіші (5сурет).
Балаға барлық білдей фигураларды табу және көрсету ... бала ... ... ... жуық ... ... ... болса,
оның таңдамалы қабылдауға қабілеті бар екендігін көрсетеді.
5-сурет
5. "Дөңгелекшелермен жаз" ... ... ... бірнеше сөздерді әріптермен емес, дөңгелекшелермен жазуды
ұсыныңыз. Сөзде қанша дыбыс болса,сонша ... ... ... сүт ... үш ... ооо белгілеу керек. ... ... ... ... ... соң ... ... сөзді дауыстап айтасыз, ал ол қағаз ... ... ... ... ... ҚОЛ, АЛМА, ҚАЗАН, ЖҰЛДЫЗ, КӨКТЕМ.
Тапсырманы дұрыс орындағанда жазу төмендегідей болуы керек:
ОО, ООО, ... ... ... ... бала ... кескінді немесе олардың төртеуін орындаса, бұл жақсы
нәтиже.
6. "Сөз-сызбаларды оқу" әдістемесі
Фонематикалық естуін бағалау
Балаға жануарлар бейнеленген суретті ұсыныңыз (арыстан, ... ... ... және бұл ... ... ... түрінде берілген (әр
сөздегі дыбыстардың санына сәйкес)
Баланың міндеті- қандай дөңгелекшелер қай ... ... ... ... ... сөзіне сызбада төрт дөңгелекше, ал "піл" сөзіне-үш
дөңгелекше сәйкес келеді.
Егер баланың тапсырманы түсінгеніне көзіңіз жетсе, оған 6- ... де, әр ... ... оған ... келетін дөңгелекшелермен
сызық арқылы қосуын сұрайсыз.
6-7 жасар ... ... ... ... ... ... әдістемесі
Зейіннің тұрақтылығын, бөлінушілігін және аударылуын анықтау
Тестіні жүргізу үшін әр жерлерінде үзіктері бар сақиналар ... ... ... ... ... ... ... жазба
әріптердей болғаныдұрыс)
Бала зейінінің тұрақтылығын бағалау үшін белгілі бір жерінде(мысалы, оң
жағында) үзігі бар ... ... тез ... сызу ... ... ішінде 6-7жасар бала 10-11 жолды қарап шыға алады. Бірақ бірінші
жолы көп қателеседі. Жаттыға келе қателер біртр-бірте азаяды да, ... ... ... кесте" әдістемесі
Зейіннің көлемін,оның бөлінушілік және аударылу жылдамдығын ... ... ... тексеру үшін қолданылады)
Балаға 1 ден 25 ке дейінгі еркін орналасқан сандар жиынтығынан тұратын
кесте көрсетіңіз. Бала осы ... ... көз ... ... ... ... ден 25 ке ... сандарды тауып,
көрсетіп және дауыстап атап шығуға тырыс.
Барлық тапсырманы орындауға жұмсалған уақытты, және де ... ... ... ... балалардың көпшілігі бұл тапсырманы 1,5-2 минут ішінде және
қатесіз орындайды.
9-сурет
Ойлаудың түрлерін зерттеу әдістемелері
1. "Фигураларды қос" әдістемесі
Көрнекі -әрекеттік ойлауды ... ... ... жағында көрсетілгендей, төменгі ... түзу ... ... ұсыныңыз (10, 10а суреттер)
Мақсат тапсырманы мүмкіндігінше тез және дәл орындау. Барлық сызықтардың
түзу ... және ... ... дәл ... ... ... үлгі-суреттерде бейнеленген ... ... баса ... ... ... ... және жылдамдығы бағаланады.
Егер бала барлық жұмысты орындауға 100 секундтан кем уақыт жіберсе, егер
барлық сызықтар дәл ... ... ... ... түзу ... бұрыштарын дәл қосқан болса, яғни ... өте ... ... ... ... ... жоғары болғаны.
10-сурет 10а-сурет
2. "Артық зат" әдістемесі
Бейнелі-логикалық ойлау-талдау және жинақтау ақыл-ой амалдарын бағалау
11- суретте әр карточкада төрттен, ... ... ... ... ... Балаға біріншісін көрсетіңіз де, 4 заттың біреуі артық ... Соны ... ... ... ... ... ... үш затты бір сөзбен қалай атауға болатынын айтуды сұраңыз.
Егер 6-7 жасар бала ... ... ... ... және ... 4 ... ... дұрыс тапса, онда көрнекі ойлау деңгейі жақсы болғаны.
11-сурет
3. "Қисынсыздықтар" әдістемесі
Бейнелі-логикалық ойлауды ... ... ... ... ... (12 сурет)
көрсетіңіз.Одан суретті мұқият қарап,ненің дұрыс салынбағанын, неліктен
және қалай дұрыс ... ... ... ... орындауға 2 минут уақыт жіберіледі.
Егер бала 8 ден артық ... ... ... ... ... ... ... арналған әдістеме
Бала сұрақтарға жауап береді:
1. Жануарлардың қайсысы үлкен:- ат әлде ит?
2. Таңертең кісілер ертеңгілік ас ішеді. Ал ... ... ... ... ... ал ... ... Аспан көгілдір, ал шөп ше?
5. Шие,алмұрт, қара өрік, алма- бұлар не?
6. Поезд келе ... ... ... ... ... ... ... не?
8. Қазір сағат неше? (Балаға сағат көрсетеді де, ... ... ... ... сиыр - бұл бұзау. Кішкентай ит және кішкентай қой -бұл ... Ит ... ... ... - ... немесе тауыққа?
11. Автомобильге тежегіш (тормоз) не үшін қажет?
12. Балға мен балта бір-біріне несімен ұқсайды ?
13. Тиін мен ... ... ... ... Шеге мен винттің айырмашылығы неде?
15. Футбол, биіктікке секіру, ... ... ... Транспорттың қандай түрлерін білесің?
17. Кәрі кісінің жастан қандай айырмашылығы бар?
18. Адамдар спотпен не үшін айналысады?
19. Егер кімде-кім жұмыс ... ... неге ... деп ... ... не үшін ... ... керек?
Дұрыс жауаптар:
1. Ат үлкен.
2. Кешке кешкі ас ішеді.
3. ... ... ... ... бен ... соғылыспау үшін.
7. Қалалар.
8. Дұрыс жауап сағат және минут бойынша. (Алтыдан он бес ... ... бес ... ... және т.б.)
9. Күшік, қозы.
10. Мысыққа,өйткені оларда 4 аяқ, жүні, құйрығы,тырнағы бар. (ең кемінде
бір ұқсастықты атаса ... ... ... ... ... ... дұрыс
болып табылады.
12. Бұл құралдар.
13. Бұлар ағаштарға шыға алатын, құйрығы, жүні,тырнағы жәнет.б. бар
жануарлар.
14. Шеге - жұмыр, ал винт - иір ... ... ... ... ал ... Спорт түрі (спорт).
16. Ең кемінде бала 3 транспорт түрін атауы қажет ... ... ... және т. ... Ең ... үш ... ... болуы қажет: кәрі адам жай жүреді, таяқ
ұстайды, оның бетінде әжімі көп ... ол жиі ... және т.б. ... Сау, ... ... және т.б. болу үшін.
19. Тамақ және киім сатып алу үшін, ... ... және т.б. үшін ... ... жөнелту үшін осылай төлейді.
Балалардың берген жауаптарын талдау барысында,келтірілген үлгіге сәйкес
жауаптар ғана емес, жеткілікті ... ... ... сұрақтың
мағынасына сай жауаптар да дұрыс болып есептелінетінін ескеру ... бір ... ... ... ... баланың сұрақты дұрыс
түсінгендігіне көз жеткізіңіз.
Егер бала 15-16 сұраққа дұрыс ... ... ... ... даму деңгейі жоғары деп есептелінеді.
Естің әртүрлі қасиеттерін ... ... ... ... ... және ұзақмерзімді көру есін бағалау
Әқайсысында таныс зат бейнеленген 10 сурет іріктеп алыңыз да, балаға
көрсетіңіз. Әр суретті ... ... 1-2 ... ... 10 суретпен бала
танысып болған соң, оның ... ... ... заттарды атап шығуын сұраңыз.
Ретпен айту міндетті емес.
Баланың жалпы заттар санынан қаншасын ... ... де ... ... ... ... ... Балаға ұмытып
қалған суреттерін көрсетіңіз.10минуттан соң қайтадан бәрін еске түсіруін
сұраңыз.
Нәтижесін қайтадан ... Одан ... 1 ... ... соң ... да еске түсіруді ұсыныңыз.
Әдетте 6-7 жасар балалар сіздердің көмектеріңізбен 10 заттан 7-8 затты
естеріне түсіре ді.
2. "Сөйлемдерді еске ... ... есті ... ... ... ... Күзде жаңбыр жауады.
2. Балалар ойнағанды жақсы көреді.
3. ... алма мен ... ... ... ... ұшып барады.
5. Бала өзінің әжесіне көмектесті
Баланың есінде қалған сөйлемін қайталауын сұраңыз. Бұл жерде ең бастысы-
әр сөйлемнің мағынасын беру, сөзбе-сөз қайталау ... ... Егер ... бала ... ... ... алмаса, оларды қайтадан оқыңыз.
3. "Суреттерді еске сақта" әдістемесі
Қысқамерзімді көру есінің көлемін бағалау
Балаға әртүрлі фигуралар-пішіндер бейнеленген суретті ... ... одан бұл ... ... ... және ... еске сақтауын
сұрайды (олар небәрі 9).
Бірінші суретті көрсету уақыты 30 ... соң бұл ... ... алдынан алады да, оның орнына бірінші суреттегі 9 ... және тағы ... ... бейнеленген екінші суретті (14- сурет) көрсетеді. ... ... 9 ... ... ... бала ... пішіндерді танығанша жалғасады, бірақ 1,5
минуттан ұзақ болмауы керек
Орта есеппен 6-7 жасар балалар 1 ... 6-8 ... ... ... ... ес және ... еске ... қабілетін бағалау әдістемесі
Балаға сөздер жұбын оқиды. Олар оны еске сақтауға тылысу керек.
А сериясы
ТӘРЕЛКЕ - СОРПА
ПОШТА - ХАТ
ҚЫС - ҚАР
БӨЛКЕ - ... - ... - ... - ... - КІТАП
ЕТІК - АЯҚ
БАЛЫҚ - СУ
Одан соң тек бірінші сөздерді оқиды, ал бала оларға жұп сөздерді ... ... ... ... жұбы ... Бұл ... ... сериясы
Басқа сөздердің жұбы оқылады:
КІТАП - ТЕРЕЗЕ
ҚОЛ - БҰЛТ
ШАНЫШҚЫ - ЖҰМЫС
ҚАРАҒАЙ - ҚАСЫҚ
АРҚА - ШАМ
СИЫР - ҮСТЕЛ
ЖӘШІК - САУСАҚ
САН - ... - ... - ... қайтадан есіне сақтаған сөз-жұптарын қайталайды (оған жұптардағы
тек бірінші сөздерді ғана оқиды). Дұрыс айтылған сөздер есептелінеді. ... ... ... әрі А сериясының нәтижесі мен Б сериясының нәтижесін салыстырыңыз,
сонда сіз баланың жаттанды есі мен мағыналы есінің ... ... ... сферасын зерттеу әдістемелері
1. "Графикалық диктант" әдістемесі
Торкөзді дәптердің парағын дайындаңыз. Онда шетінен 4 ... ... ... 7 ... ... бірінің астынан бірі орналасқан
(вертикаль бойынша) 3 нүкте белгілеңіз.
Балаға қарындаш беріңіз де айтыңыз: "Қай жаққа және ... ... ... ... ... мен айтып тұрамын. Тек қана мен ... ... ... ... ... соң, келесі сызықты қайда
бағыттау керектігін айтқанша,күт. Әрбір жаңа сызықты оның алдындағы ... ... ... қағаздан алмай,баста".(Бала оң қолының қайда
екендігін біледі ме,тексеріңіз).
Бірінші тапсырма- жаттықтырушы. "Қарындашты ең жоғары нүктеге ... сал: бір тор көз ... ... қағаздан алма. Енді бір торкөз
оңға. Бір ... ... Бір ... ... ... ... торкөз оңға.
Бір торкөз жоғары. Бір торкөз ... Бір ... ... ... ... жалғастыр".
Бала түсінбесе, айтып жіберіңіз, жіберілген қателерді түзетіңіз.Келесі
өрнектерді салуда ... ... ... ... ... сызықты аяқтап үлгеретіндей,жеткілікті пауза ұстау керек.
Өрнекті өз бетінше салуға 1,5-2 минут беріледі.
Келесі нұсқау мынадай болады: "Енді қарындашыңды ... ... ... Ал, ... Бір ... ... Бір ... оңға. Бір торкөз ... ... ... Бір ... ... Бір торкөз оңға. Бір торкөз төмен. Бір
торкөз оңға. Әрі қарай осы өрнекті салуды жалғастыр".
Және соңғы өрнек. ... ... ... қой. ... Үш торкөз
жоғары. Бір торкөз оңға. Екі торкөз төмен.Бір ... ... Екі ... Бір торкөз оңға.Үш торкөз төмен.Бір торкөз оңға. Екі торкөз жоғары.
Бір торкөз оңға. Екі торкөз төмен.Бір торкөз оңға. Үш ... ... ... ... ... өзің ... ... айту бойынша және өз бетімен қалай орындайтындығына
талдау жасаңыз. ... ... ... ... ... ... және дәл ... алуын көрсетеді. Екіншісі- баланың өзбеттілік
дәрежесін көрсетеді.(15-сурет)
Егер бала екінші және үшінші өрнектерді ешбір қатесіз немесе ... ... ... ... ... ... есептелмейді)
еркіндік сферасының дамуы жақсы деңгейде болғаны. Егер ... ... ... ... ... еріктік сфераның даму деңгейі төмен
болғаны.
15-сурет
2. "Лабиринт" әдістемесі
Ережелерді сақтай білуін бағалау
Балаға 16, 16а ... ... ... ... ... ... лабиринттер бейнеленген.
Мақсат: мүмкіндінше лабиринттен тез шығу.
Жұмыс барысында орындау қажет шарттар бар екенін балаға түсіндіріңіз.
1. ... ... ... лабиринттің центріне қою керек те,
лабиринттен шыққанша қарындашты қағаздан алмау керек.
2. Алдын-ала шығу жолын іздемей, қозғалысты бірден ... ... ... сызықтарына тиіспеу, оларды қимау (бұл қате болып саналады).
4. Кейін бұрылуға болмайды (бұл да қате).
Әр ... шығу ... 1 ... ... ... керек, әр жағдайдағы
қателер саны 5 тен артық емес.Жаттығу үшін жаңа, ... ... ... "Үйшік"әдістемесі
Үлгі бойынша жұмыс істеуін бағалау
Балаға таза қағаз парағын және қарындаш беріңіз де, үлгіге ... ... және дәл ... ... өз ... ... ... сұраңыз. Және де ескертіңіз: Егер сен қателесіп кетсең, онда
өшіргішпен ... ... қате ... үстінен немесе жанында дұрыс
сурет салу керек.
Баланың тапсырманы түсінгендігіне ... ... ... ... беріңіз.
Сурет салу барысында бала тапсырманы қалай ... ... жиі ... ма, ... ... сурет пішінін қайталайтын
сызықтар (ауада) жүргізе ме, сағанын ... ... ма, ... көз
қиығын бір тастап қана,есінде сақтап салады ма, жұмыс барысында ... ... ... ме және ... ... ... білдіргенде, оның салған суреті дұрыс шықты
ма, ... ... ... Егер ол өз ... қате ... ол оны түзей
алады. Баланың суретіне қандай да бір түзетулер енгізудің және ... ... ... ... қажеті жоқ..
Бағалау үшін мынадай көрсеткіштер қолданылады.
1. сурет көшірмесінің дәлдігі: суретте барлық бөліктері бар ма (түтін,
тұрба, үйшіктің негізін бейнелейтін ... және ... ... ... ... оның ... ... өлшемдерінің
сақталуы (2 еседен артық үлкею қате болып саналады);
3. суреттің элементтерінің дұрыс бейнеленуі (түтін сақиналары, шарбақ,
шатырдағы ... ... бала бұл ... ... дәл сала алады, жекелеген
жағдайларда қандай да бір элементтердің қате ... ... ... ... ... ... ... шамалы қателер кездеседі.
17-сурет
4. "Таяқшалар және крестиктер" әдістемесі
Өзін өзі зерттеу және өзін өзі бақылау деңгейін зерттеу
Балаға жолы (поля) бар ... ... ... ... және оның 5
минут ішінде үлгіде көрсетілгендей таяқшалар мен ... ... ... + I + I - I + I + I ... ... мынадай ережелерді сақтау қажет:
1. крестиктер және таяқшаларды тура үлгілегідей ... жазу ... ... ... тек "-" ... кейін ғана көшу қажет;
3. жолда (поляда) дазуға болмайды ;
4. әр таңбаны бір торкөзде жазу керек;
5. жолдар (строка) арасында - 2торкөзден ... ... ... ... және көрсетіңіз. Баланың өзін өзі бақылау
дамуының жоғары ... ... ... қателерін өзі тауып және
түзетіп, таңбаларды ұқыпты қоюға тырысып, жұмысты тез бітіруге ... өзі ... ... дәл және дұрыс орындауы.
Егер сіз бала ... ... ... ... ... гөрі ... ... алдымен тек бір таяқшаны ғана
көшіру (" | ") немесе тек " + ",сосын барып I + I + I + I + I ... , және тағы сол ... ... ... ... ... қажет.
Баланы мақтап қоюды ұмытпаңыз, бұл оған күрделі тапсырма.
5. "Иә және жоқ" әдістемесі
Баланың ереже бойынша жұмыс ... ... ... тест "Иә да, жоқ та ... қараны ақпен кимеңіз" атты белгілі
балалар ойынының өзгертілген түрі ... ... ... ... тек ... ... ғана қолданылады. Бала сұраққа ... иә ... жоқ ... ... ... ... ойын ... болғанда,оған сұрақтар қойыңыз.
1. Сенің мектепке барғың келеді ме?
2. Саған ... оқып ... ... ... Сен ... ... ... көресің бе?
4. Сенің балабақшасында тағы бір жыл қалғың келеді ме? (Егер бала
балабақшаға бармаса, онда сұрақты былай қою керек: сен мектепке ... ... жылы ... ... Сен ... жақсы көресің бе?
6. Сен ойнағанды жақсы көресің бе?
7. Сенің оқығың келе ... Сен ... ... ... ... ... жауап беру үшін, бала алаңдамай, үнемі есінде ... және ... ... ... беру ниетін сақтап отыруы керек. Өз
жауаптарын бақылап, тікелей иә немесе жоқ ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Нәтижелердің бағасы қателердің санын, яғни иә және жоқ сөздерінің санын
есептеумен жүргізіледі. 6-7 жасар бала үшін ... ... ... емес қате
кетсе, жақсы нәтиже болғаны.
3.4 Даму ... ... ... ... ұсыныстар)
Әр баланың тұлғасынының толыққанды жан-жақты дамуына жағдай жасау және
оны ... ... ... ... ... ... мекемелердің
жауапкершілігін арттыру, оқу іс-әрекетінің алғышарттарын қалыптастыруда
сапалы өзгерістерге үнемі арнайы бақылау ... ... ... ... ... 3 рет жүргізген орынды: қыркүйек, қаңтар, мамыр
айларында. Оны мынадай ... ... ... ... ... аталған топ балалары білімінің көлемі және сапасы,
біліктілік және ... ... ... ... ... құру үшін ... ... шамамен берілген жобасын ұсынамыз.
Барлық көрсеткіштерде (Ж) жоғары , (О) ... (Т) ... ... ... таным белсенділігі, білуге құштарлық деңгейі:
(Ж) - әрқашаан белсенді, жауапты өз ынтасымен (инициатива) береді
(О) - тек тәрбиеші шақыруымен жауап береді
(Т) - ... тек ... ... ... ғана жұмыс істей алады.
Серуендеуде, экскурсияларда:
(Ж) - құмарлық,қызығушылық танытады, көп сұрайды
(О) - үлкендердің түсіндіргенін тыңдайды, ... өзі ... ... - оған бәрі ... Оқу ... ... меңгеруі:
(Ж) - тыңдайды, әрқашан да зейінді, нұсқауларды ... алып ... ... ... - ... ... ... бақылауды талап етеді
(Т) - үнемі үлкендердің көмегімен жұмыс істейді
3. Мінез-құлқын ерікті реттеуінің байқалуы:
(Ж) - кез ... ... ... да өте ... - алаңдайды, басқаға еліктейді, бақылауды талап етеді, тапсырманы
орындауда қосымша ынталандыруды қажет етеді
(Т) - ... ... ... ... болмаса тапсырманы
орындамайды, көмек қажет етеді.
4. Қиындықты жеңуге дайындығы:
(Ж) - ... ... ... ... ... ... ... болады
(О) - қиындықты жеңуге талпыныс жасайды, бірақ жолы болмаған жағдайда бас
тартады
(Т) - алғашқы қиыншылықта бірден ... ... ... ... бас
тартады.
Балалардың 2 категориясын айыру қажет:
А) өздеріне-өздері сенімділер. Олар жалтақсыз кез ... ... ... ... сәтсіздіктен соң кез келген ... ... ... ... өздері сенімсіздер. Олар қиындық жағдайында бар күш жігерін
жұмылдыруға тырысады, бірақ үлкендердің ... ... бір күш ... Әлеуметтік белсенділігі.
(Ж) - үлкендермен және ... ... ... ... ... шеше ... - ... ортаны ұнатады, басқалардың бастамасына бағынады, көнгіштік
танытады
(Т) - ... ... ... ... ... ... ... ұстау
білмейді Жиі жанжалдасады, жеке ойнағанды ұнатады.
Педагогтарға ересек мектепке дейінгілердің даму деңгейін анықтауға
бақылау ... да ... Олар ... оқу ... және
үлестірме материалдар арқылы ... ... ... ... ... ... орындау, тек тәрбиешінің нақты
сұрақтарына ... ... ... ғана ... ... барлық балалардың
білім және біліктілігін бағалауға ... ... ... ... сабаққа қатысуы міндетті, екінші тәрбиеші немесе әдіскер белгілеп
отырады.
Жоғары топ балаларын ... ... жас - ... ... дайындық кезеңі.
1.Заттың мағыналы белгілерін байқай білуі және бөліп алуы,ерекшелік
қасиеттерін сын ... ... ... ... ... ... ... сипаттау.
Өзіңнің жақсы көретін ойыншығың туралы айтып бер. Оның аты ... Ол ... Сен ... ... ... логикалық жүйелі сипаттау жоспары беріледі. Оларды екі рет
қайталамай, бірден тұтас беруге де болады. Егер бала ... ... ... ... ... жеке ... әңгімелесу жүргізуге болады.
Балалардың тапсырманы орындауын бағалау.
Деңгейлер:
(Ж) - жоспарды ескере ... ... Тілі ... ... ... ... - ... пункттарын кезекпен айту арқылы сипаттайды. Сын есімдерді
таңдауда қиындық көреді, ... ... ... ... ... - ... орнына сұрақтарға қысқа жауап береді,Тілі ... ... ... ... ... даму ... ... бірінші дыбысты тыңдай білу, айыру және анықтай білу (жыл ... ... ... ... балаға көптеген заттардың суреттерін ұсынады. Бала олардың
ішінен аталуында берілген дыбыс естілетін суретті таңдап алуы ... ... ... ... - ... суреттерді дұрыс атады және таңдап алды
(О) -қателер жібереді. Егер таңдап ... ... ... ... дыбыс жоқ заттар кездессе, тәрбиеші бала ... ... ... тексеруі керек. Осы мақсатпен ол қате таңдап алынған ... Осы ... ... ... ... бар ма? ... ... жауапты орта деңгейге жатқызуға мүмкіндік береді.
(Т) - сөздегі дыбыстарды айыра алмайды.
3. Баланың сөздің дыбыстық құрылымын айыра ... және ... ... ... ... ... ... таба білуін анықтау (жылдың соңында).
Дидактикалық ойын "Сөзді таңдап ал"
Балаға сөздің дыбыстық ... ... 3 үлгі ... үш ... және ... дыбыстары әртүрлі ретпен кездесетін төрт немесе бес
дыбысты.Бала берілген ... ... ... алуы ... ... ... - ... және өз бетімен орындайды
(О) - бірінші үлгіні дұрыс түсінеді, орындайды, келесі екі тапсырмада қате
жібереді
(Т) - үлкеннің көмегінсіз бір де бір ... ... ... ... есте сақтау және есте ұстауды дамыту деңгейін анықтау.
Дидактикалық ойын "Есіңе сақтағаныңды ... ... ... ... материалды еске сақтап және
қайталап айтып беруін талап етеді. Ол ... есте ... және ... ... ... ... және ортасында 6 зат ұсынылады:стакан, табақша, ваза,
жүзік, пирамида,зырылдауық. Жылдың ... оған тағы үш зат ... ... ... "Ойыншықтарды мұқият қара да, есіңе сақта. Мен оларды жинап
алған соң, сен ... еске ... ... ... ... ... бұрын тәрбиеші баладан сұрауы керек: "Сен бәрін есіңе
сақтадың ба?"
Орындалуын ... - ... ... ... - ұсынылған заттардың бір-екеуін кем атайды
(Т) - ұсынылған заттардың жартысын немесе одан кем атайды.
5. Ырықты зейін және ынталылықтың,ыждаһаттылықтың ... ... ... ойын ... тап" ... "Жұбын тап".
Қандай да бір белгісімен өзгешеленетін бірнеше бірдей заттар бейнеленген
карточка ұсынылады. Заттар арасында толығымен бірдей екі зат бар. ... ... оқу ... ... 6, ... 10, ... -15. Бала ... көрсету керек.
Балалардың тапсырманы орындауын бағалау.
Деңгейлер:
(Ж) - бірдей заттарды дұрыс табады
(О) - басында қателеседі,бірақ оны өзі ... ... - өз ... көрмейді, тапсырманы қате орындайды.
6. Мақсаткерлік,белсенділік,табысқа жету қабілетін ... ойын ... ... ... үлгі ... заттың суретін құрастыру ұсынылады.
Тәрбиешіде екі сурет, оның ... ... ... және пішін бойынша
бөліктерге бөлінген: оқу жылының басында және ... -4, ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып, суретті дұрыс құрастырады
(О) - суретті үлкен қиындықпен құрастырады,өйткені үлгіні қолдануды білмей
байқау және қателесу ... ... - ... ... ... ... орнына бөліктерді жай
орналастыру амалдарын жасайды.
7. Балалардың белгілі бір тәртіп жағдайында ... ... ... ... ... және есте ... ... өз іс-әрекетін нұсқау бойынша
құра білу қабілетін анықтау.
А. Солдан оңға қарай ... бес ... ... ... және ... ... қалғанын таза қалдыру.
Б. Солдан оңға қарай қатар 6 дөңгелек салу, екіншісін және ... ал ... таза ... Солдан оңға қарай қатар 8 дөңгелек салу, бірінші, ... ... ... ... ал ... таза ... тапсырмасы оқу жылының басында, Б-ортасында, В- соңында беріледі.
Балалардың тапсырманы орындауын бағалау.
Деңгейлер:
(Ж) - тапсырманы дәл ... - ... ... ... саны ... ... ... бояуда
нұсқау талаптары орындалмаған.
(Т) - дөңгелектер саны нұсқауға сәйкес келмейді, боялмаған.
Дайындық тобының балаларын ... ... жас ... ... ... жаңа ... сипатталады, танымдық
түрткілері айқын көріне бастайды, баланың өз сөзіне және іс-әрекетіне,
берілген ... ... ... ... ... орта туралы бөлшектенген түсініктердің орнына заттар
және құбылыстар ... ... ... жинақталып, мектепке дейінгілер әр
түрлі іс-әрекет жүйесін меңгереді.
Мотивациялық дайындық ... ... ... ... танымдық
бағыттылық; болашақ оқу іс-әрекетіне, мектеп оқушысы болғысы келу ... ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтау
А. "Болат таңертең оянды да,терезеден көгілдір аспанды, жарқыраған күнді
көрді. Ол төсектен атып тұрып, ... ... ... де, таң ... жіберді: Мама, жақында ғана қатты жаңбыр жауыпты!"
Сұрақ: Болат ... ... ... ... Ол ... Болат қатты
ұйықтап жатты ғой.
Б. "Мамасы Болатқа жаңа кітап сатып әперді .Онда үш сурет ... ... ... суреті. Ағаштардың жапырақтары сары, қызыл, қызылсары
түсті. Осындай жапырақтар ... ... ... ... ... тұр да, ... түсті тәріздес. Көңілді сурет. Болат сурет астындағы "Күз" сөзін
оқыды.
Екінші суретте ағаштарда жапырақтар аз. ... бұлт ... ... тұр. ... ... ... ... Күз жазуын оқыды. Ал үшінші суретте
барлық ағаштар дерлік жалаңаш. Тек емен ағашы ғана өзінің сары ... ... ... ... ... ... ... қалықтап
және жерге жайлап түсіп жатқан алғашқы қар. Болат ... Күз ... ... ... де ... Мама, неге суреттер әртүрлі, ал бірдей
аталады?
Сұрақ:Мамасы ... не деп ... ... тапсырманы орындауын
Деңгейлер:
(Ж) - жауап беруге мақсатты ізденіске түседі. сұрақ шешімін іздеуде ... бар ... ... ... ... ... іздейді.
(О) - фактілер мен жағдайларды кездейсоқ салыстыру жолымен жауап іздейді.
(Т) - ойлануға талпынбай, ... ... ... ... ... жаңа ... ... анықтау.
А) Жаңа ойыншық (механикалық , бұрандалы) - жыл басында.
Б) Жаңа ойын -жыл соңында.
Тәрбиеші балаға ойыншық (ойын) ұсынады. Балаға ештеңе ... ... ... ... ничего при этом не говоря.
(Ж) - оның қалай жұмыс істейтінін білуге ... ... ... ... ... ... - ... (ойынға) қызығушылық танытады. Дәстүрлі шешіммен нәрсені
үйреншіуті түрде қолданады..
(Т) - ... ... ... Ат үсті ... ... ... оқу ... теңбе-тең мектеп туралы түсінік
Мектеп туралы әңгімелесу. Сенің оқығың келеді ме? Сен мектеп ойынын
жақсы көресің бе? Бұл ойын ... ... ... ... ... несімен
ұнайды?
Мектепте еңбектену керек. Мұны қалай түсінесің? ... оқу ... сен ... ... ұнатасың? Балабақшада Қандай сабақтар саған
көбірек ұнайды?
Мұндай әңгімелер жыл соңында жүргізіледі. Әңгіме ... ... ... ... ... мектепке бағыттылығы.
2. Баланың мектеп және оқу турала түсінігі.
3. Балалардың ұнататын іс-әрекет түрлері.
Деңгейлер:
(Ж) - ... нық, ... ... ... ... - алда ... оқиғаны сөзсіз болатын ... ... ... ... онша ... - ... туралы сараң қарабайыр түсініктер.бедные.
4. Мектеп оқушысы жағдайын (позициясын) түсінуі.
Баланың мектепке ықыласының дайындығын анықтаудың бір түрі, әр ... ... ... суреттер бойынша ойын, күделікті тұрмыстық, оқу
тақырыптарына әңгімелесу. Ол әртүрлі іс-әрекеттерге, оқуға, ... ... ... ... ... өте ... ... таңдап алуды ұсына отырып, таңдау
ниетін түсіну үшін, ... ... ... ... ... еркін әңгіме
жүргізеді. Егер бала оқу жағдайларын ұнататын болса, ол өте ... ... ... ... не ... және табыстары туралы
айтады. Және бұл оған тән ... ... ... яғни ықыласының
жоғары деңгейін байқауға болады.
Барлық тақырыптарға қызығушылық, оқу іс-әрекетінің мазмұнына ат үсті
қарау,әлі де ... ... ... ... ... . Бала ... ... сюжеттерді елемей,бірақ тұрмыстық
және ойын жағдайларына өзін шын көңілмен, қуана ... ... ... ... ... ... жоқ ... көрсетеді.
Ықылас дайындығының төмен деңгейі, белгілі бір талаптар және ережелермен
шектеу жағдайындағы ... кері әсер ... ... жиі ... ... ... сәтсіз жауаптардан, бала жиі қажет нәтижелерге жете
алмаудан жинақталады. Ал егер тапсырманы орындаса,әдетте ... дәл ... ... ... ... Бұл ... ... өнімділігінің төмен
болуының негізгі себебі, өз ... ... ... жеңе ... ... ... айналадағы әлем туралы ... ... ... ... ... ... Балалар дұрыс ойлауды,қарапайым ой
қорыта білуді үйренеді. Ақыл-ой тәрбиесі барысында ... ... ... ... ... ... ... ойлаудың жоғары түрлері дамиды.
4. Балаларды дамытуға арналған ойындар және жаттығулар
4.1 Зейінді дамыту және тәрбиелеу жаттығулары
1. Зейінді аудару ... ... ... ... сөздерді атаңыз: Называйте ... ... ... ... кесе, қарындаш, дәптер, кітап, тоғай, шанышқы және т.б. Ол
келісім бойынша белгілі бір ... ... ... ... ... Бала
мұқият тыңдайды да, мысалы, жануарды білдіретін сөздерді естігенде,алақанын
соғады. Егер балашатасып кетсе тапсырманы қайталаңыз.
Екінші ... ... ... ... ... ... орнынан тұруды ұсыныңыз.
Үшінші сериясында и бірінші және екінші тапсырманы біріктіруге болады,
яғни бала жануарды білдіретін сөзді ... ... ... да, ... ... өсімдікті білдіретін сөзді естігенде орнынан тұрады.
Осындай және осыған ұқсас жаттығулар ... ... ... ... жылдамдығын дамытады, ал сонымен бірге ... ... ... ... ... ... жарыс түрінде балалар тобымен жүргізген қызықты.
2. Зейінді шоғырландыруды дамыту жаттығулары
Сабақты жүргізу үшін 10-15 ... бар ... ... ... ... ... қисынсыз мазмұнды суреттер, бірнеше
жартылай боялған суреттер дайындау қажет..
Бірінші тапсырмада балаға ... жұп ... ... атау ... (сурет 18).
Екінші тапсырмада балаға бірінен соң бірін бітпеген суреттерді көрсетеді
де, не ... ... ... ... немесе қисынсыз мазмұнды
суреттерді таңдап алып, сәйкессіздікті табуды ... ... ... бөлігінің боялғанындай суреттің екінші бөлігін
бояу керек (сурет таңдап алыңыз).
Барлық үш ... ... ... ... ... аталған
айырмашылықтар саны, аталған жетімсіз бөлшектер және қисын сыздықтар саны,
сонымен бірге дұрыс боялған бөлшектер саны.
18-сурет
18а-сурет
3. Знйіннің тұрақтылығы және ... ... ... ... ... ұсынылады.
Қағазда (рис. 19) кездейсоқ ретпен әріптер басылған (5 жол). Әр ... 30 әріп бар. Бала әр ... ... ... ... ... сөздерді
құрауға тырысады.Ол осы сөздерді іздеп табуы. (үш-, төрт-, бес-әріпті) және
астын сызуы ... ... - ... ... ... саны және ... жылдамдығы.
Зейінді одан әрі жаттықтыру үшін өзіңіз ... ... ... ... мен ... ... немесе компьютерде теруге немесе қолдан
жазуға болады. Күлкілі сөздер ойлап табыңыздар, балаларға бұл әрқашан да
ұнайды.
ФПИТЗМҰКУНЦЗНИӘАКОТЕЛМАРТҮПОМЯЧВ
ТРПМДЫМЫЛОЩЙЬМІШЦЫСОРЗЩНӨТСПРЖО
КВИАИПӘШУБАЫВАКРҮТЬАМАМАОИПСАЗШ
ОТШМЛОҚРОРВВУРАНСҮТРАЛГПАЛКАНИО
ОДЫРАМЕТӨЛАКАИОГУАВТОБУСШЫГМИК
19-сурет
4. ... ... ... ... ... ... үшін балаға шағын мәтін (газет, ... де, әр ... ... ... ... да бір ... ... "а") сызуын
ұсыныңыз
Уақыт және қателер санын белгілеңіз. Нәтижелерін күн сайын графикке
салып отырыңыз, нәтижелілігі қалай ... ... сіз ... ... ... онда нәтижелер жақсару керек ... ... ... ... ... бөлінушілігін және аударылуын жаттықтыру үшін нұсқауды
өзгертіңіз. Мысалы, былай: "Әр ... "а" ... ... ... ал "б" ... сыз. ... былай: "Егер "н" әрпі алдында тұрса, "а" әрпін сызып
таста, егер оның алдында "л" әрпі ... "а" ... ... сыз. ... мен
қателерін белгілеңдер.
Бұл дамыту жаттығуларын жарыс түрінде өткізіңдер.
4.2 Қабылдауды дамыту және қалыптастыру жаттығулары
1. "Дыбыстарды анықта" жаттығуы
Фонематикалық айыруға ... ... ... Бұл ... ... шетел тілдеріне табысты оқытудың негізінде жатыр.
Балаға түрлі заттар бейнеленген ... ... (20 ... Баланың
бұл затты білетіндігін тексеріңіз. Содан кейін сіз кез келген сөзді айтыңыз
және ... сол ... ... ... көрсетуін өтініңіз Мысалы, сіз
"сүт" сөзін айтасыз, бала "сиыр" суретін көрсетеді, өйткені екі сөз де ... ... ... ... ... ... түрлі геометриялық фигуралар бейнеленген суреттер ұсынылады.
Баладан білетін фигуралардың атын сұрап, ал білмейтін фигуралардың атын
өзіңіз айтып ... жолы одан сіз ... ... ... ... ... шаршы, төртбұрыш, үшбұрыш, эллипс).
21-сурет
3. "Фигураларды аяқта" қабылдау дәлдігін дамыту жаттығуы
Балаларға аяқталмаған, сызықпен ... ... ... ... ... бірақ олар аяқталмаған. Оны ... ... (22 ... ... ... және қалыптастыру жаттығулары
1. "Заттарды салыстыру" ойлау тәсілдерін дамытужаттығулары
Салыстыру үшін балаға келесі сөз жұптары ұсынылады:
1. ШЫБЫН ЖӘНЕ КӨБЕЛЕК
2. ҮЙ ЖӘНЕ ҮЙШІК
3. ... ЖӘНЕ ... ... ЖӘНЕ ... СУ ЖӘНЕ ... ... ЖӘНЕ БАЛҒА
7. ПИАНИНО ЖӘНЕ СКРИПКА
8. ТЕНТЕКТІК ЖӘНЕ ТӨБЕЛЕС
9. ҚЫТЫҚТАУ ЖӘНЕ СИПАУ
10. ҚАЛА ЖӘНЕ ... ... көз ... ... керек. Оған сұрақ қойыңыз: "Сен
шыбынды көрдің бе? Ал ... ше?" ... ... сұрақтардан кейін,
балаға жұптың әр сөзін салыстыру ұсынылады.Тағы да ... ... ... көбелек ұқсайды ма, жоқ па? Олар ... ... ... бар?" ... жауабына талдау жасаңыз. Сөзднрдің неше жұбын
ол дұрыс салыстырды? Балаға не оңай: ... ... әлде ... ... ... іздеуде қиындық көретінін байқаймыз.
6-7 жасар бала ... ... ... ... ... ... де, айырмашылық белгілерін де ... ... ... ... ... белгілері бойынша емес (мысалы, балға мен ... ... , ... ... ... ... ... жаттығулары "Сөзді аяқтау"
Балаға мынадай ойын ойнауды ұсыныңыз: сіз сөзді бірінші буынын айтып
бастайсыз, ал ол аяқтайды. "Менің не ... ... ... тап! ... ... сіз ... ... 10 буын ұсынылады: 1) ба, 2) са, 3) ша, 4) та , 5) да , 6) ... же, 8) ше, 9) ке, 10) ... бала ... ... де ... ... оған бір емес шамасы
келгенше бірнеше сөз ойлап ... ... ... ... ба-тыр, ба-қа,
ба-лапан, ба-рабан және т.б..
Жауаптардың дұрыстығын ғана емес, уақытты да белгілеңіз.Бұл ... ... ... ... ... "Ұғымдар арақатынасы"
Бала назарына ағаш бұтағы дамуының -қыстан күзге дейін төрт ... ... ... ( 23, ... ... ... бойынша орналастыруын өтініңіз.
23-сурет
23а-сурет
4. Ойлау процестерін дамыту жаттығулары,мағыналы белгілерін
қорытындылау,дерексіздендіру,бөліп алу
4.1 "Артық сөзді тап"
Балаға ... ... ... ... ... 4 ... тұрады, оның 3 сөзі
біртектес және оларға тән ортақ қасиет бойынша біріктірілуі ... ал ... ... ... және ... тасталуы керек.
Балаға артық сөзді анықтауды ұсыныңыз
1. КӘРТАЙҒАН, ҚАУСАҒАН, ... ... ... ... ... ... ... СҮТ ІРІМШІК, ҚАЙМАҚ, НАН.
5. САҒАТ, МИНУТ, ЖАЗ, СЕКУНД
6. ҚАСЫҚ, ТӘРЕЛКЕ, ҚАЗАН, ДОРБА
7. КӨЙЛЕК, ... ... ... ... ТІС ... СЫПЫРҒЫШ, ШАМПУНЬ.
9. ҚАЙЫҢ, ЕМЕН, ҚАРАҒАЙ, БҮЛДІРГЕН
10. КІТАП, ТЕЛЕДИДАР, РАДИО, МАГНИТОФОН
4.2 ... ... ... ... ... Онда әрбір үш суретті ортақ қасиеті
бойынша топқа біріктіруге болатын, ал төртіншісі артық болсын. ( 24, ... ... төрт ... ... де, ... біреуін алып
тастауынөтініңіз. Сұраңыз: "Сен неге олай ойлайсың? Сен ... ... ... ... қасиеттерін көрсете алады ма, заттарды дұрыс топтай ала ... ... ... ... бұл ... ... қиын соқса, онда осы сияқты
суреттердің басқа серияларын таңдай отырып, ... ... ... ... ... ... ойын ... қызықтыру .
5. Ой алғырлығын (гибкость ума) дамыту жаттығулары
Баладан белгілі бір ... ... ... көп ... ... Ағаштар ұғымын білдіретін сөздерді ата (қайың, қарағай, шырша,
емен,шетен,...).
2. ... ... ... ... Аңдарды білдіретін сөздерді ата..
4. Үй жануарларын білдіретін сөздерді ата.
5. Жер көліктерін білдіретін сөздерді ата.
6. Әуе көліктерін білдіретін сөздерді ата.
7. Су ... ... ... ... Өнерге қатысты сөздерді ата.
9. Көкөністерді білдіретін сөздерді ата.
10. Жемістерді білдіретін сөздерді ата.
6. Сөздік- логикалық ойлауды дамыту ... ... ... төмендегідей сөз жиынтықтары ұсынылады.
1. Велосипед, шеге, кітапша, плащ, қауырсын, дос, ... ... ... винт, газет, қолшатыр, аң терісі, батыр, тербелу, қосу,
тістеу,өткір.
3. Автомобиль, шұрып, журнал, етік, қабыршақ, қорқақ, жүгіру,
байланыстыру, шымшу,тікенекті.
4. ... ... хат, ... ... өсекшіл, айналу, салу,
итеру,кесетін.
5. Мотоцикл, кірқысқыш, жарнама, бәтеңке, тері, жау, сүріну, жинау,
соғу,жарылған..
Балаға осы сөздердің бірде ... ... ... ... ... Одан соң айтыңыз: "Осы адамға әрбір сөздің нені
білдіретінін түсіндіруін сұраңыз, мысалы, "велосипед" ... Мұны сен ... ... ... ... ... ... бұрын,оның берілген ... көз ... үшін ... ... ... болады: "Сен
бұл сөзді білесің бе?" немесе: " Сен бұл сөздің мағынасын түсінесің бе?".
Балаға әр ... ... ... көмектесіңіз, көмекші сұрақтар
беріңіз, бірақ әрқашан да алдымен баланың өзіне ... ... ... "Ұқсас сөздерді тап"
Дәл сол сөздер жиынтығы қолданылады.
Балаға ... ... ... ... ... - ... мағынасы бойынша сәйкес келетін ... ... ... ... ... бір ... жататын. Бір ұғыммен анықталатын). Әрбір келесі
сөздер жиынтығының әрбір сөзінің арасы 1 секунд интервалмен балаға ... ... ... барысыда бала осы қатардағы сөздерден
естіген сөзіне мағынасы бойынша ... ... ... ... ... ... сөзі ... болса, онда ол екінші ... ... ... олар ... ... виды транспорта"
немесе "қозғалыс құралдары" ұғымын құрайды. Бұдан әрі ол ... ... ... және ... сөздерін таңдайды.
Егер бала бірінші қатардан керекті сөзді таба ... онда оған ... тағы да, ... жылдамырақ оқыңыз. Егер бала таңдауды қате жасаса,
оған ... тағы да ... және ... ... келтіріңіз.
Балаға керекті сөздерді табу үшін ... төрт ... ... болған
соң,бірінші қатардың екінші сөзіне ауысыңыз да, осы процедураны бала келесі
қатарлардан бірінші қатардағы барлық ... ... ... ... ... ... сөздік-логикалық ойлауын әрі қарай жетілдіру үшін осыған ... ... ... ... Есті ... және ... ... Қысқамерзімді есту есінің көлемін дамыту жаттығулары "Сөздер тасқыны"
Алдын ала балаларға ... ... 8-10 сөз ... ... ... алыңыз. Оларды 25 суретте көрсетілгендей етіп орналастырыңыз.
Баланың сізбен бірге сөзді қайталауын сұраңыз. Бір сөзден бастаңыз, ... екі ... ... бала ... ... сол ... ... үш сөзді
атаңыз т.с.с. (сөз арасындағы интервалдар - 1секунд). Егер бала белгілі бір
сөз қатарын қайталай алмаса, жалпы саны ... ... ... сөздерді оқыңыз.
( бұл үшін басқа сөздер тізімін ... ... ... жолы бала сөз ... ... ... ... келесі қатарға көшіңіз, осылай екінші оқылғанда берілген ... бала ... ... қалғанша жалғаса береді...
1. ОТ.
2. ҮЙ, СҮТ,
3. АТ, ... ... ЖОЛ, ... ... ... ШАМ, ... ... МАШИНА, АҒА,ҚҰС ,НАН.
7. БҮРКІТ,ОЙЫН,ЕМЕН, ТЕЛЕФОН, СТАКАН, ПАЛЬТО,БАЛА.
8. ТАУ, ҚАРҒА, САҒАТ, ҮСТЕЛ, ҚАР, КІТАП, ҚАРАҒАЙ,БАЛ.
9. ДОП, АЛМА,ШАПКА, СӘБІЗ, ОРЫНДЫҚ, ... ... ... КИІМ..
10. ТРАКТОР, ТАС, ЖИДЕКТЕР, ПОРТФЕЛЬ, ШАНА, БАЛҒА, ҚЫЗ, ДАСТАРҚАН, ҚАРБЫЗ,
ЕСКЕРТКІШ.
25-сурет
2. Есті дамыту ойыны " Мен қапқа салдым ..."
Бұл ойынды ... ұзақ ... ... ... ... ... ... да, айтады: "Мен қапқа алмалар салдым".Келесі
ойыншы айтылғанды ... ... тағы ... ... "Мен қапқа
алмалар және банандар салдым". Үшінші ... ... ... да, тағы өз ... ... ... Осылай жалғаса береді.Бір
сөзден қосып отыруға болады немесе сөздерді алфавит ... ... ... ... бағында өсіп тұр..." Ойын тәртібі тура осындай.
Бұл ойындарда кімнің жеңіп, кіинің жеңілетіні маңызды емес. ... ... ... қабілетінің дамуына көңіл бөлу керек.В этих играх не важно, кто
становится победителем, а кто проигравшим. Важно, чтобы ... ... ... ... ... ... от ... удовольствие.
"Мен-фотоаппарат" ойыны
Балаға өзін кез келген затты, жағдайды, адамды және т.б. фотоға түсіріп
алатын фотоаппарат түрінде елестетуін ... бала ... ... ішінде жазу үстелінің үстінде тұрған
заттарды ... ... ... ... да, ... ... ... шығады.
Осылайша балалардың тек есін ғана емес, зейінін де дамытуға болады.
Есіңізде болсын: ... ... оны ... ... да әр түрлі ойындар ойлап ... ... ... Шерлк Холмс немесе барлаушы ойнауға болады.
4.5 Қиялды дамыту және қалыптастыру жаттығулары, ойындары
1. "Пантомима" ойыны
Бұл ойын ... және ... ... ... ... дене ... ыммен , дыбыстармен қандай да бір затты(поезд,
машина, шайнек) немесе ... ... ... сурет салу, жүзу)
бейнелеуін сұраңыз.
Егер бірінші жолы орындай ... ... ... болатынын өзіңіз
көрсетіңіз. "Ойлан тап" ойнаңыз: ... не ... бала ... ... керісінше-баланың не бейнелегенін сіз табуыңыз керек. Күлкілі
нұсқалар ойлап табуға тырысыңыз.
2. Көру ... ... ... әртүрлі аяқталмаған бейнелер кескінделген суретті ұсыныңыз да,
осы бейнелерді ... ... ... бір ... салуын сұраңыз. (26-
сурет).
Бала сурет салып болған соң, оның не бейнелегені туралы ... ... ... ... ... түрінде, нүктелерді қосып қалай сурет салуға болатынын
көрсетіңіз. Ал енді оның өзінен нүктелерді қоса ... ... ... ... өтініңіз. Әрбір жағдайда барлық нүктелерді қолдану міндетті емес. (
27-сурет).
27-сурет
4. "Құрастыру" ... ... ... ... ... ... ... баладан мүмкіндігіншн көбірек заттардың
суретін салуын өтінеді. (28-сурет).
Кейбір фигураны бірнеше рет қолдануға, кебіреуін қолданбауға болады.
Фигуралардың өлшемдерін ... ... ... шарт - ... ... болмайды.
28-сурет
5. Вербальді (сөздік) қиялды дамыту жаттығулары
Балаға мынадай ойын ұсыныңыз: "Елестетіп көр, не ... ... ... үшін ... ... деп ... ... иттер адамша
сөйлейтін болыпты т.с.с.
Баланың ұиялы қаншалықты дамыған болса, ол ... ... ... ... ... Еркін сферасын дамыту және қалыптастыру жаттығулары
1. "Фигураларды боя" жаттығуы
Балаға геометриялық ... ... ... ... ... де ... ... олардың әрқайсысын бояуын өтінеді. Бұл тапсырманы өте
ұқыпты орындау керектігін балаға ескертіңіз, уақыт есепке ... ... ... бастаса,жұмыс тоқтатылады.
6-7 жасар бала 15-20 фигураны ұқыпты бояй алады. Бұл іс-әрекетті ... ... емес ... ... ... ... жоғары көрсеткіші.
2. "Үлгіні көшіру" жаттығуы
Баладан 29-суретте ... ... ... дәл ... талдағанда, нүктелердің саны және орналасуы қаншалықты үлгіге
сәйкес келетініне назар аударыңыз. Суреттің жалпы ... ... ... (бірақ 2 еседен артық емес). 6-7 жасар балалардың көпшілігі бұл
тапсырманы нүктелердің ... ... ... ... ... жіберіп
орындайды.
29-сурет
3. "Өрнектер салу" жаттығуы
На 30-суретте 3 қатар ұсақ геометриялық фигуралар бейнеленген Жоғары
қатар ... ... ... - ... ... және төменгі қатардағы фигуркалар бір біріне қарама қарсы
орналасқан, ... ... ... мен ... ... - 14, ... - ... айтыңыз: "Біз қазір өрнек саламыз. Мен айтып тұрамын, ал ... ... ... ... және әртүрлі фигураларды қосу". Үш
шарттың орындалуы қажет:
1. екі үшбұрышты, екі квадратты немесе ... ... тек ... ғана қосуға болады;
2. біздің өрнектің сызығы тек алға жылжуы керек;
3. әрбір жаңа қосылу, сызық тоқтаған фигурадан басталу керек, сонда ... ... және ... ... аралықтар болмайды. (Мұны қалай
істеуге болатынын үлгіде көрсетіңіз).
Сосын баланың ... ... ... ... ол да жаттығу
өрнегін салып көрсін.
Ал енді балаға айта бастаңыз: "Екі квадратты қос, квадратты үшбұрышпен
қос, екі ... қос, ... ... ... тапсырманы қалай орындап жатқанын қадағалаңыз, қажет болған
жағдайда ... ... және қай ... ... қате жібергенін
түсіндіріңіз.
Әрі қарай фигуралар қатарын жалғастырыңыз да, ... ... ... ... ... Мини-бағдарлама "Қарым-қатынас әлеміне кіріспе"
Мақсаты:
Балаларға бір бірімен қарым қатынас орнатуға көмектесу, бір ... ... ... ... көру атмосферасын орнату, қарым қатынас
мәдениеті туралы қарапайым мәліметтер беру және ... ... ... ... диалогтық және монологтық ... ... ету, ... ... ... айта білу қабілетін дамыту.
Кіріспе.
1. "Қарым қатынас" ұғымы.
2. Адамдар неге бір бірімен қарым қатынас жасайды.
3. Қарым қатынас мақсаттары және құралдары. ( ... және ... ... және менің атым.
Мен кіммін. Менің атым кім. Менің атым нені ... ... ... ... ... ата". Өзін ... ... бейнесінде
елестету.
2-тақырып. Менің отбасым .
Менің өз тарихым бар. Менің отбасым. Шежіре туралы түсінік. Менің ата-
бабам. " ... ... ... ... ... отбасымның портретіі"
әңгімелер құрау. Отбасындағы қарым қатынас тәртібі. Отбасылық дәстүрлер.
"Біздің тату ... ... ... ... ... ... - қуанышты кездесулер үйі. Топ - ... жаңа ... ... ... және ... қарым қатынас жасау ережесі.
"Сиқырлы гүл" ойыны. "Біздің топ" ұжымдық сурет салу. "Балабақшадағы біздің
өміріміз" ... ... ... ... ... Тұлғааралық қарым
қатынас. Дау-дамай жағдайларын шешу.
4-тақырып. Біз әлемді аттары бойынша танимыз.
Заттардың атаулары. Айналадағы заттардың сөз-атаулары. "Кім ... ... ... ... ... ... әңгімелер
құрастыру.Ойындар:"Тыңда, сөз қалай естіледі" (жай, ... ... ... ... ... ... Тілдік қарым қатынас түрлері.
Тілдің диалогтық және монологтық түрлері. ... ... ... ... ... ... Әдемі сөйлеуді үйренеміз. (анық,
түсінікті, ... ... ... ... ... ... Сөздің
реттеуші қызметін қалыптастыру: тыңда, ойлан, айт. Әңгіме-шығарма ... мен ... ... ... және құрбыларымен диалог жүргізу
ережелері (әңгімелесушінің сұрақтарын ... және ... ... ... ... ... ... бойынша әңгіме
құрауда жұппен жұмыс істеу.
6-тақырып. Қарым қатынастағы қозғалыстар және жест ... ... ... және жест ... ... ... ... тілдік және тілдік емес түрлерінің ... ... ... айта ... не істедік- көрсетеміз" ойыны. Жест қимылы ... ... Жест ... ... ... тап, ... ... қатынастың тілдік және пластикалық (әсем қимылмен
берілген) әдістерін салыстыру. ... және ... ... ... салу және жануарлар мен құстардың қылықтарын пластикалық
қимылмен көрсету).
7-тақырып. Мимика және оның ... ... ролі ... ... не. ... ... ... символикалық
бейнелеуі.Өзінің және айналасындағылардың эмоцияларын және сезімдерін
зерттеуі "Эмоцияны ... ... ... бойынша).Өз бетінің мимикасын
зерттеп білуі (айнамен жұмыс). Өзінің сезімдік жағдайын сипаттауы. ... ... ... Балалардың әртүрлі көңіл күйін символикалық бейнелеу,
оларды фразеологиялық сөз ... (көз ... көл ... ... как ... ... 8. Қарым қатынаста дауыс ырғағының ролі .
Дауыс ырғағы (интонация) тіл мәнерлілігінің құралы. Қарым қатынаста
дауыс ырғағының ... ... ... ... ертегіні таны"
ойыны. Дауыс ырғағының ерекшелігі және кейіпкерлердің эмоциональды жағдайы
арқылы ... ... ... ... ... айт" ойыны.
Әңгімелесу мақсатына байланысты дауыс ырғағының өзгеруі. "Фразаны ... ... ... айт" ... ... дейінгілердің эмоциональды-адамгершілік сферасын және қарым
қатынас дағдыларын дамыту ойындары және жаттығулары
1. "Өзіңді ата .
Мақсаты: Өзін құрбы құрдастар ... ... ... өзін ... ... атын ... оны оған ... ұнайды,үйде қалай атайды немесе топта қалай атағанын қалайтынын айту
керек
2. ... ... ... бір біріне тілектестік қарым қатынасын тәрбиелеу.
Барысы: Баланың жақсы көретін құрбысына (тілегі ... оны ... ... ... немесе ойыншықты беруі қажет
3."Сиқырлы орындық" .
Мақсаты: Мейірімді болуға тәрбиелеу, балалар ... жылы ... ... ... үйрету.
Барысы: Бір бала ортадағы "сиқырлы" орындыққа отырады, қалғандары ... ... жылы ... ... ... Отырған баланы
сипауға,құшақтауға, сүюге болады.
4. "Сезімдердің берілуі".
Мақсаты: Вербальды емес тәсілмен (сөйлемей) ... ... ... ... ... ... бойынша" белгілі бір сезімді мимика, жест
қимылдары , т.б. ... ... ... ... Одан соң ... ... ... салады.
5. "Түрлену".
Мақсаты: Пластика, мимика, жест қимылдары ... ... ... ... ... ... ... (кезекпен) белгілі бір образды ... атын ... оның ... ... бере ... ... табады,атын
атайды.
6. "Досыма сыйлық".
Мақсаты: Заттарды вербальды емес тәсілдермен "сипаттай" білуін дамыту.
Барысы: Бір бала "туған күн иесі", болады да, қалғандары оған өз ... ... жест ... арқылы білдіре отырып, "сыйлықтар ұсынады"
7. "Мүсінші".
Мақсаты: Құрбылар тобында өзара әрекетке келісім жасауға үйрету.
Барысы: Бір бала - "мүсінші", ... "саз ... ... ... өзінің ойлаған жобасы бойынша фигураларды орналастыра отырып,
"композиция" жасайды
8. ... гүл ... ... және ... ... ала ... өзара іс-әрекет
жасауға үйрету.
Барысы: Әр бала өзін бір ... ... да, өз ... ... отырып,
гүл шоғы үшін басқа гүлді табады. Одан соң барлық гүлдер бір гүл шоғына
бірігеді де, қол ... ән ... "Май ... ... ... ... ... білу, өз сезімдері мен
уайымдары туралы айта білу ... ... ... май шамды айнала өздеріне ыңғайлы ... ... ... секунд ішінде жалынға қадала қарайды. Одан соң көздерін жұмады,бұл
кезде май шам сөнеді. Көздерін ашып ... май ... ... ... ... не ... айтады..
10. "Жақсы көру пирамидасы".
Мақсаты: Әлемге, адамдарға орынды, қамқорлық ... ... ... ... ... ... Балалар айнала отырады. Тәрбиеші айтады: "Біздің әр қайсымыз бір
затты немесе бір ... ... ... бұл ... бәрімізде де бар, біз оны
әртүрлі түрде білдіреміз.Сендер де айтыңдар, нені жақсы көресіңдер, ... ... ... ... "Ал енді ... бәріміз қолдарымызбен
жақсы көру, сүйіспеншілік пирамидасын құрайық. Мен ... ... ... немесе адам атын атап қолымды қоямын, одан ... ... ... ... ... немесе адам атын ... ... ... ... тұрғызады). "Сендер қол жылуын сезесіңдер ме?
Бұл жағдай сендерге ұнай ма? Қараңдаршы, біздің пирамидамыз қандай ... ... ... ... ... ... ... өзіміз де жақсы
көреміз".
11. "Сиқыршылар".
Мақсаты: Бір біріне достық қарым қатынас, ... бөлу және ... ... ... ... сиқыршы болып елестету ұсынылады: ... ... да ... ... ... ... ... біз
Болаттың батылдығын, Асылдың ептілігін, және т.с.с. арттыра аламыз.
4.9 Қиял дамыту жаттығулары
Қиял әркімде бар, ол шынықтыруды қажет ... ... ет ... Біз ... ... ... ... ол соншалықты сау, мықты болып
қалыптасады. Және де кез келген бұлшық ет тәрізді оны ширатып ... ... неге ... Қиял ... ... ... шегі жоқ. Біз ... көмегімен өте биік үйлерден
секіріп кете береміз, космостық саяхат жасай аламыз, ... ... ... ... өз ... ... иесі бола ... жаттығулар қиялды әртүрлі тәсілдермен қолдануға мүмкіндік
береді. Олардың көмегімен ойша сурет салуға, әртүрлі ... ... ... ... табуға және заттардың әдеттегіден тыс,
ерекше пішіндерін ойлап ... ... ... ... оны ... тыңдап алу қажет. Егер тапсырма
балаға түсініксіз болса, онда оны қайталау және егжей-тегжейлі ... Тек бала ... ... ... жеткенде ғана, тапсырманы
орындауға кірісуге болады.
Балалар жаттығуды табысты орындаған соң, ... олар да ... ... ... ... Бұл жағдайды мадақтап отыру керек.
Балалардың ойлап тапқан жаттығуларын жазып ... ... ... ... құрастыруға және оның көмегімен қиялды жаттықтыруға болады.
Қиялды дамытуға үлгі жаттығулар "Өзіңе өзің елестет".
1. Терең демді ішіңе тарт, алған демің бүкіл ... ... ... ... ... ... баспалдақтармен тауға шығып бара
жатқандай болып, ал деміңді шығарғанда одан түсіп келе жатқандай ... ... 5 рет ... және деміңді ішіңе тартқанда тауға
шығатыныңды, ал деміңді шығарғанда таудан түсетініңді есіңде сақтау
керек. Жаттығуды орындап болған соң, өз денеңіздің ... ... ... Мысалы былай: "Сәлем, менің оң тізем... Сәлемет пе,
шынашақ! Қалай тұрып жатырсың, алақан!..." Мұнда ... ... ... тырысу керек, ал содан кейін тағы 5 рет тауға шығып түсу
керек.
2. Сенің аяғыңның үлкен бақайында кішкентай қоңыз отыр. Міне ол ... ... ... ... ... ... ... одан кейін мықынға жетеді де, іш, кеуде жақты айналып өтіп,
міне ол сенің иығыңа келді, ... ... ... алақанға, одан соң
саусақтың бойымен оның ең ұшына келді. Кішкентай ... ... ... сен тиыш қана отырып, онығ қалай және қайда өрмелеп
бара жатқаны туралы қатты ойласаң, онда сен, оны ... ... ... ... ... жайлап жерге қоясың, ол ұзақ жолдан соң аздап
ұйықтап алсын. Ал сен кішкентай қоңызға өзіңнің не сезгенің туралы
әңгімелеп бер және ойлап көр, ол ... не деп ... ... ... ... ... көп ... кнопкалар бар деп елестет, және оларды
басқанда сен жылайсың, ... ... ... Қане, бұл
нүктелерге ат қоялық: кнопка- қытық, кнопка-жымию, кнопка- ашу, ыза,
кнопка-қорқыныш. Бұл кнопкаларды кім басады? Біреу ... ... ... деп айта ... ба? Сенің өзің осы кнопкаларды баса аласың ба?
Осы кнопкалардың ... ... да, ... ... ... көр. ... егер бұл ... сенің басыңда болса, олардың
жұмысын кім басқарады?
4. Өзіңе ЕШКІМ көрмеген жануарды елестетіп көр, СЕН де оны бірінші рет
көріп ... Бұл ... ... шығарғаның! Бұл жануар қалай аталады? Ол
мейірімді ме әлде ... ма? Оның ... ... ... қоректенеді?
Қайда ұйықтайды? Оның терісінің түсі қандай? Осы сұрақтардың жауабын
сипатта немесе суретін сал.
5. Аяқ киіміңді шешіп, диван немесе креслода ... ... ал ... ... орналас. Еденді- төбе, ал төбені- еден деп елестет. Сен
өзіңді бәрі кері ... ... ... деп ... ... ... ... дұрыс отыр, сонда бәрі орнына келеді.Не көргенің
туралы әңгімеле немесе суретін сал.
6. Екі қолыңның сұқ саусағында кішкентай көңілді ... ... ... ... ... қарындаштарды алып, олардың бет пішінін
сал, ат қой және ӨЗ ТӘНІНІҢ ИЕСІ ҚОНЖЫҚ ҮШІН кішкентай қойылым ойлап
тап.
4.10 Мектепке дейінгілер үшін ... ... ... ... Қиын ... ... бөгеттерді азайту, олардың
эмоциональды жағдайын және дене ... ... ... ... көмектесу эмоциональдық сферасын, қатынас, еріктік ... ... күн ... сәттерінде, сергіту минуттарында және т.с.с
жағдайларда қолдану ұсынылады.
1. "Кездесу".
Мақсаты: қарым қатынас қабілеттерін дамыту.
Балалар екіден ... де, бір ... ... ... ... ... айтады.
2. "Шеңберді бұзып кір".
Мақсаты: өзіне өзі сенуге, жасқаншақтықты жеңе ... ... ... ... ... қатынас жасауда қиындық көретін балаларды жеке алып
қалады. Қалғандары бір ... ... ... ... ... жасап тұрады.
Бала қатты жүгіріп келіп, шеңберді бұзып кіруі керек.
3. "Көтер де, тербет".
Мақсаты: Балаға құрбылары оған ... ... ... ... ... босаңсытып,көзін жұмады.Тәрбикші оны
қолтығынан демейді. Балалар оны байқап көтеріп, жайлап тербетеді.Тәрбиеші
сұрайды: "Саған ұнады ма? ... ... жоқ па? ... сені мықтап
ұстайды, құлатпайды".
4. "Жүректі тыңдаймыз".
Мақсаты: қарым қатынас, сезімталдық, серігін түсіну ... ... ... ... Бір бала ... қолын созып, көзін жұмып
жатады. Екінші бала оған қарама қарсы тізерлеп отырады да, ... ... ... Жатқан баланың жүрегінің қағысын дауыстап санайды (қолымен
сезеді). Тәрбиеші тексереді.
5. "Жұптағы қарым қатынас".
Мақсаты: мұқият тыңдай және еске сақтай ... ... ... ... бір ... ... тіреп отырады. Біреуі
сыбырлап бірнәрсе туралы айтады, сосын не және не ... ... ... ( Бала ... ... сипаттауға тырысуы керек).
6. "Отырған - тұрған".
Мақсаты: эмоциональды сферасын дамыту.
Түрегеп тұрған бала, отырған балаға қарап тәрбиешінің ұсынған ... ... ... ... ... ... сабырлы және т.б.
түрде айтады.
7. "Бет әлпетін зерттеу".
Мақсаты: қарым қатынас қабілетін, тактильді (қолмен, ... ... ... екі ... бөлініп бір біріне қарама қарсы тұрады.Бір қатардың
балалары ... ... ... қатардың балалары орындарын ауыстырып еркін
түрде бірінші қатарға жақын келеді. Көзі жұмулы балалар оларға жақын келген
балалардың беттерін және ... ... атын ... керек. Шарт:
киімдеріне тиісуге болмайды.
8. "Жануарлар".
Мақсаты: қиялды, қозғалыс дағдыларын дамыту.
Тәрбиеші балаларға жануарлардың ... ... ... ... - ... ... балаға -қоянды, тиінді, қорқақ балаға
-жолбарысты,арыстанды, т.с.с.).
9. "Айна".
Мақсаты: басқалардың сезімін түсіну және ... ... ... ... біріне қарама қарсы тұрады да, ... ... ... бір ... ... бастаса, екіншісі оны қайталайды.
Тәрбиеші жест және мимика арқылы әртүрлі эмоциональды ... ... (мұң, ... ... ... жек көру, т.с.с.).
10. "Жетекшіге ілесу".
Мақсаты: басқалардың сезімін ... ... және бере ... ... ... ... бөлінеді. әр топта- жетекші. Ол айнала жүріп
әртүрлі сезімдерді ... ... ... балалар оны қайталайды.
11. "Арқада сурет салу".
Мақсаты: тері сезгіштігін, қарым қатынас қабілетін дамыту.
Балалар екіден бөлінеді: біреуі ... ... ... ... ... ... баспа әріптерін салады, басқа
бала оны ойлап табуы керек.
12. "Серіктесе отырып сурет салу".
Мақсаты: ... ... ... ... ... ... ... екіден бөлініп, үстел басына отырады. ... ... - ... екі ... ... альбом парағы. Әр бала серігі жағындағы
бөлікке сурет сала ... ... ... Шарт: тыныштық сақтау, уақытты
созбау.
13. " Өзіндік бағалау ... ... ... дамыту..
Балалар бірінің артынан бірі шеңбер бойымен, аяқтарын еденге қатты тірей
отырып, жүреді. Тәрбиеші: (нық дауыспен) "Мен аяқ астындағы жерді ... ... ... мен ... ... жүріп келемін". Балаларға әр қадам
сайын демін ішке ... ... "хо хо хо" (10-15 сек), одан соң, ... ұра ... демін шығарып, "я-я-я" (10-15 сек) деу ұсынылады.
Соңында жай, сабырлы жүріс (5-10 сек).
14. "Топпен ... ... ... ... ... ... ... жақсартуға
мүмкіндік жасау.
Үстел үстінде - альбом парағының жартысы, үстел басында 4-6 ... ... ... ... дөңгелек. Бала 40-50 сек. сурет салады, одан соң
белгі сигнал бойынша парақты ... ... ... Осылай парақ бірінші
балаға қайтып келгенше жалғаса береді. Ол (бірінші бала) суретті ... ... ... т.б. ... ... ұнағанын немесе ұнамағанын айтады.
15. "Эмоцияны, сезімді оқу".
Мақсаты: адам жүзіедегі сезімдерді түсіне білуді ... ... ... ... мұң, т.с.с.).
Журналдардан, газеттерден, үй архивтерінен фотолар (суреттер емес)
іріктеліп алынады. Балалар оларды анықтап қарайды. ... ... ... Мына ... не ... деп ... Оған көмектесуге болады ма?
- Сенің онымен танысқың келе ме? Т.с.с.
5. Педагогтар мен ата-аналар жұмысы
5.1 Балаларды мектепке даярлауда тәрбиешілер мен ... ... ... туралы
Мектепке дейінгі ересек балаларды мектепте оқуға даярлау- мектепке
дейінгі мекеменің басты міндеттерінің бірі. ... ... ... ... ... ... көлемі, көбінесе мектепте бірінші
сыныпқа қойылатын талаптан әлдеқайда жоғары. Әдетте, бірінші ... ... ... өту үшін ... ... ... ... бұл тіпті міндетті емес; баланы мектепке ешқандай
тексерусіз және әңгімелесусіз қабылдауы керек), бірақ ... жиі ... ... ... ... ... туындайтын қиындықтар- бұл мектепке
біржақты даярлаудың табиғи және заңды нәтижесі, және оның ... ... ... ... ... оқуға даярлық, шын мәнінде, оқи алуымен, жаза ... ... ... ... ... ... шектелмейді. Ал,
мектепке қабылдауда дәл осы ... ... және ... мен ... да осы жағын қамтуға ұмтылады.
Кешенді даярлық тек ақыл-ой дамуын ғана ... ... ... ... ... дене ... ... бір деңгейде
болуын қарастырады. Бірақ та әлеуметтік, эмоциональды-тұлғалық және ... ... ... ... және ... ... ... табысқа жету
мүмкін емес. Бірінші сыныптарда қалыптаспаған оқу-танымдық ... өте жиі ... оқу, ... ... олар үшін онша
маңызды емес. (бұл 90% ... ... ... ... ... ... ... сұрақтардың нәтижесі олардың ең ... ... ... ... ... потфель үстау", "күндіз ұйықтамау", ... ... Міне ... да ... бес ... ... неліктен баратындығын түсіндіру қажет. Мұны ойын түрінде (мысалы,
"Ойлан, тек мектепте ғана ерекше не ... ... шын ... ... өткізуге болады. .Ата-аналар да балаларымен бұл тақырыпқа
әңгімелесуге ... ... ... ... ... ... әңгімелердің
тақырыптары, мектеп ойынының сценарийі, мектеп өмірінен суреттер іліп қоюға
болады. Мысалы, бір суретте ... оқып ... қыз ... ... ... ... бірі жүгіріп бара жатқан екі ұл бала, үшіншісінде-
кітаптар ... ... және ... салынған жәшік, ал ортасында
аңтарылған бала. Баладан сұраңыз: қай сурет оған ... ... ... ... көбірек ұқсайды, ол қазір нені таңдар ... ... ... ... ... жеке бір ... кітаптар немесе тіпті бірінші сынып оқулықтарын
қойып: "Бұл қызықты кітаптарды біз мектепте оқимыз" деп жазып қоюға ... ... ... ... ... ... ... неге
жымыңдайды? Динозаврлар қайдан шықты? Көбелектер қандай болады? Роботтар
қалай жасалған? Осылардың бәрі ... ... ... ... ... ... ... танымдық қызығушылықтарын ынталандыру, мектепке
топсеруендер (экскурсиялар) және онда көргенін ... және ... ... ... ... ... шынайы елестетуге мүмкіндік
береді.
Мектепте табысты оқу үшңн ... ... ... басқа,
сонымен бірге психолгиялық даярлығы да қажет. Балаларды мектепке шығарар
алдында психолгиялық ... ... ... ... бұл ... ... ... және ата-аналар да жүргізе алады.
Бұл үшін болашақ мектеп оқушысы төмендегі талаптарды ... ... ... анықтау қажет:
1. 20-30 минут бойы бір іспен (қызықты ... ... ... ... алу
немесе ең болмаса бір орында отыра алу;
2. бірінші реттен қарапайым тапсырмаларды дұрыс түсіну,- мысалы, ер ... салу ( жай ғана ... ... ... ... ... не ... үлгі бойыенша іс-әрекет жасай білу (мысалы, бөліктерін ауыстырмай,
басқа түсті ... ... ... көшіріп салу);
4. берілген қарқын және шапшаңдықта қатесіз 4-5 минут бойы ... ... ... ... үлкеннің айтуымен қарапайым геометриялық
өрнекті салу; "дөңгелек шаршы, дөңгелек шаршы", ал содан соң ... ... сол ... ... ... және кеңістікте жақсы бағдарлай алу (жоғары-төмен,
астында-үмтінде, оңға-солға ұғымдарын шатастырмау; үлкендердің
айтуымен торкөз бойынша ... сала ... "үш ... ... үш ... ... бір оңға, бір жоғары, үш оңға, үш төмен" т.с.с.);
6. артық -кем, ерте - кеш алдымен-сосын, бірдей-әртүрлі, ұғымдарын
түсіну;
7. ... ... ... ... ... және ... ... оның басқа адамдармен
(балалармен және үлкендермен) қарым ... ... ... ... тәртіпті сақтай білуінен, ережесі ... ... ... ойын ... ... ... отырып, оны басқалардың да
орындауын қадағалай білуінен көрінеді.
Әлеуметтік құзырлы бала адамдармен ... ... ... ... ... ... білуге, ешкімді жәбірлемей өз көзқарасын ... ... бір ... ... ... ... келісе білуге
қабілетті.
Эмоциональды жетілген бала жиі ренжімейді, басқа ... ... және ... өз тәртібінде ескеруге қабілетті. Ол өз сезімдерін
және оның себептерін түсіне, сипаттай біледі (мысалы, "Мен мұңайып ... бәрі ... ... ал мен ... ... ұнатпаймын"). Мұндай бала
мерекеде ұмытылып жалауша берілмей қалса, ... ... жай ... ... ... ... өз ... басқара алмайтын балалар қиын жағдайда
болады. Кез келген реніш оларды күйзелтеді. Бір істеріндегі сәтсіздік көпке
дейін ... өзін ... ал ... ... ... ... әкеледі.
Бұл жағдайда айналаны (оның ішінде оқу материалын) қабылдау ... ... Өз ... шыға ... ... айналадағы оқиғаларды
бағдарлай алуға мүмкіндігі жоқ, олардың зейіні төмендейді, ой ... ... ... ... ... балалар қабілетсіз болып көрінуі
мүмкін, әсіресе стресс ... ... ... ... одан ... ... алдында жауап беруде. Сондықтан 6-6,5 жасқа
қарай балаға өз сезімін және ... ... ... оны ... ... ... таныстыру қажет (мысалы, "өзін өзі көндіру, иландыру":
"Бәрі де жақсы болады, бәрі өтеді, мен сабырлымын, мен ... ... ... болымсыз етістіктің бұйрық райын қолданбауға ... ... ... ... ... дем алу жаттығуларын (10 терең дем алу-дем ... ... ... ... ... ... ... ағынды сумен
және т.с.с. бөлек қоршалған деп елестету) үйрету қажет,
Баланың аффекті, долылық қысқан ... ... әсер ету ... ... ... беру ... онымен қоса ашуланып немесе үрейленбей
балаға көмектесу.
Жалпы алғанда, ... ... дене және ... ... ... үнемі олардың өзіне сенімділігін қолдап, ... ... ету ... күйі ... ... ... жақсы
оқиды, жаңа жағдайларға тез үйренеді, және үлкендерге ... ... ... өте ... да, ... ... Мектепке даярлық тобы ата-аналарына арналған анкета
Ата-аналар! Жуырда сіздердің балаларыңыз ... ... ... ... ... ... бірігіп,қандай мәселелерді қарастыруды ... ... ... ... ... ... болады):
1. Еңбек етуге әдеттенуді қалыптастыру - оқушының мектепте сәтті оқуының
кепілі.
2. Оқушылардың кітапқа ұқыпты қарауын және ... ... ... ... және ... ... ... мектепке дейін оқыту керек пе?
5. Балалардың танып білуге құмарлығын дамыту.
6. Бала - ата - ... ... ... ... Өз ... ... етуді, еңбекқорлықты дамыту.
8. Денсаулығы мықты балаларды тәрбиелеу.
9. Балалар қойған сұраққа үлкендердің қатысы.
10. Баланың еркелігі және ... ... ... ... қылыққа тәрбиелейміз.
13. Баланы тәрбиелеу ісіндегі ата-аналардың құқығы мен ... ... ... ата мен әженің орны.
15. Сіздің ұсынған тақырыбыңыз. . . . . . .
Сіздің көңіліңізге жағымды ... ... ... ... ... ... жиналысы.
2. Маман шақырылуымен өткізілетін ауызша журнал.
3. Сұрақтар мен жауаптар кеші.
4. ... ... ... ... ... тақырыптық кеш
5. Ата-аналар арасында бала тәрбиелеу бойынша тәжірибе алмасу.
6. Ата-аналарға арналған стендтердің материалдары: мақалалар, жылжымалы
папкалар, ... ... ... ... ... ... даярлық тобында ата - аналарға арналған ұжымдық шаралардың
үлгі жоспары
|№ |Тақырыбы және жұмыс түрі ... ... ... | | | ... ... ... - ... ... ... |Меңгеруші, методист |
| ... | | ... ... есік ... Тақырыбы "Дене |Қаңтар |Меңгеруші, дәрігер |
| ... мен ... - ... | ... |
| ... | | ... ... ... - адал ... |Музыка жетекшісі, |
| |достармыз".тақырыптық кеш | ... ... ... ... істегені |Мамыр |Музыка жетекшісі, |
| ... біз ... | ... ... |
6. Ата ... ... ... материал
6.1 Ата - аналардың өзін-өзі диагностикалауы
Бала көбінесе мектепке келгенде ғана ... рет ... ... келіп, қарапайым байқау мен жауаптардың нәтижесінде
өзін өзі тексеруге болатын, американдық ... ... ... ... ұсынамыз. Ата-аналар мұны өздері де жүргізе алады.
Таным дамуын бағалау
1. Бала негізгі ұғымдарды меңгерді ме, мысалы оң (сол), үлкен (кіші)
т.б.?
2. Жіктеудің ең ... ... бала ... ... ме, ... ... ... заттар?
3. Қарапайым оқиғалардың соңын шеше ала ма?
4. Бала кем ... үш ... ... ... ... ала ... Бала ... бас және кіші әріптерінің көпшілігін атай ала ма?
Баланың негізгі тәжірибесін бағалау
1. Балаңыз сізбен бірге поштаға, жинақ кассасына, ... ... ... Балаңыз кітапханада болды ма?
3. Балаңыз ауылда, хайуанаттар паркінде, мұражайда болып көрді ме?
4. Сіздің балаңызға үнемі кітап оқып немесе әңгімелер айтып ... ... ... ... бір ... аса қызығушылық байқата ма, сүйікті ісі (хобби)
бар ма?
Тіл дамуын бағалау
1. Балаңыз өзін қоршаған негізгі заттарды атай ала ма?
2. Үлкендердің ... ... беру ... оңай тие ... Әр ... заттардың : щетканың, шансорғыштың, тоңазытқыштың қандай
қызмет ететінін балаңыз түсіндіре ала ма?
4. Балаңыз заттың қайда тұрғанын: үстелдің үстінде немесе үстелдің
астында тұрғанын ... ала ... ... ... ... ... ... айтып беруге балаңыздың шамасы
келе ме?
6. Балаңыз сөзді анық айта ... ... ... ... тілі ... ... Жалпы әңгімеге қатысуға, үй спектаклінде ойнауға, бір жағдаятты
көрсетуге балаңыздың қабілеті бар ма?
Сезімдік ... даму ... ... Балаңыз көңілді ме?
2. Балаңызда бәрін істей алатын ... ... ... қалыптасқан ба?
3. Балаңызға қалыпты күн тәртібі өзгергенде басқа жағдайға "ауысу", жаңа
мәселені шешу оңайға түсе ме?
4. Балаңыз өз бетімен ... ... ала ма, бір ... ... балалармен жарысқа түсуге қабілетті ме?
Қарым-қатынас жасай білуін бағалау
1. Басқа балалармен ойынға араласа ма, өз ойыншықтарын, т.б. бере ме?
2. Қажетті ... ... күте ала ... ... ... ... тыңдай ала ма?
Дене дамуын бағалау
1. Балаңыз жақсы ести ме?
2. Жақсы көреді ... ... ... ... бір ... өткенше тыныш отыруға қабілеті бар ма?
4. Қозғалыс дағдыларының координациялауы дамыған ба, мысалы, доп ойнай
ала ма, ... ала ма, ... ... - ... түсе ала ... ... қызығушылығы мен сергектігі байқала ма?
6. Балаңыз дені сау, қарны тоқ, дем ... ... ... ... ... ... ... ұқсас және ұқсас емес заттардың бірдей қасиеттерін таба ала
ма? Мысалы, басқаларға ұқсамайтын картинаны таба ала ма?
2. Балаңыз ... мен ... ... ... ала ма?
Көргенін есте сақтай білуі
1. Егер үш картинадан тұратын серияны көрсетіп, сосын біреуін алып тастап
көрсетсе, біреуінің жетіспейтінін байқай ала ... Бала өз атын және тым ... ... ... ... алты ... біле ме?
Көргенін қабылдай алуы
1. Баланың картиналардың сериясын дұрыс ретпен қоюға қабілеті бар ма?
2. Сөздердің солдан оңға қарай оқылатынын біле ... ... , ... ... он бес ... басқатырғыш
(головоломка) жасай ала ма?
4. Балаңыз картинаны түсіндіре ала ма:негізгі ойын, байланыстарын аша ... ... ... Балаңыз сөздерді ұйқастыра ала ма?
2. Әр түрлі дыбыстардан басталатын сөздерді ... ала ма? ... қол ... ... адамдардың артынан бірнеше сөз немесе цифр қайталай ала ма?
4. Балаңыз негізгі ойын ... ... ... ... ... ала ... көзқарасын бағалау
1. Балаңызда кітапты өзі көргісі келетін ойы бола ма?
2. Дауыстап оқып ... ... ... ... ... ма?
3. Сөздер туралы сұрақтар қоя ма?
Ал енді, балаңызды мектепке дайындығын өзіңіз ... ... Ол ... ... ... психолог қоятын сұрақтарға жауап беріңіз. Сіздің
балаңыз мыналарды орындай ала ... ... ... ... ... ... ... сөздердің көмегімен
айта ала ма: кәмпит, куртка, балапан?
2. ... ... ала ма, ... ... ... көрсетші"?
3. Оқып берген нәрсенің ойын (мағынасын) түсіне ме?
4. Атын анық айта ала ма?
5. Мекен жайы мен ... есте ... ... ... ... ... жаза ала ... Құрастырылған әңгімеге сурет салып, не суреттелгенін түсіндіріп бере
ала ма?
8. Шығармашылықпен өзін көрсетуге пластилинмен, бояумен, қарындашпен
жұмыс істей ала ма?
9. Ұшы ... ... өзін ... ... түзу қия ала ... Берілген нұсқауларды тыңдап, орындай ала ма?
11. Біреумен сөйлескенде зейінмен тыңдай ала ма?
12. Алынған тапсырманы орындау үшін, тым ... он ... ... ала ... Оған ... ... ... әңгімелегенде қуана ма?
14. "Мен бәрін де істей алатын адаммын" дегенді дұрыс бағалай біле ... ... ... ауыстырғанда, бейімделе ала ма?
16. Өзін қоршаған заттарға қызығушылық таныта ма?
17. Басқа балалармен тіл табыса ала ма?
Соңында, ... ... ... - ... ... келесі
сұрақтарға шын көңіліңізбен жауап беріңіз:
1. Балаңыз өзіңізге ұнай ма?
2. ... ... ... ... ... ... тұрғанда, сіз оған қарайсыз ба?
4. Балаңыздың айтып тұрғанының мәнділігін сездіруге ... ... ... ... ... бе?
6. Балаңызға қателік жасауға рұқсат бересіз бе?
7. Балаңызды мақтайсыз ба? Құшақтайсыз ба?
8. Қосылып бірге күлесіз бе?
9. Күнде балаңызға кітап оқып ... және ... ... ... бе?
10. Балаңызбен қосылып әр түрлі ойындар ойнайсыз ба?
11. Балаңыздың қызығушылығы мен әуестілігін мадақтайсыз ба?
12. ... тым ... 1 - 2 жеке ... бар ... Үйде балаңыздың өзінің бұрышы бар ма?
14. Газет, журнал,оқып, балаңызға үлгі көрсетуге тырысасыз ба?
15. Өзіңіз оқыған кітаптың қызықты жерін балаңызбен, ... ... ... ... ... ол үшін айтып беруге тырысасыз ба:
1. тіс дәрігерінде;
2. дүкенде?
17. Балаңызбен теледидар көресіз бе?
18. Балаңызға ... ... ... туралы сұрақ қоясыз ба?
19. Балаңыздың теледидар көретін мүмкіншілігіне шек қоясыз ба?
20. Балаңыздың шектен шықпай, өз ... ... ... үшін, "бұлшық етін
сынауға", мысалы, ойнағанда сазбалшықты қысуға, илеуге, лақтыруға
мүмкіндігі бар ма?
21. Балаңызбен серуенге шығуға тырысасыз ба?
22. Балаңызды театрға, хаюанаттар ... ... ... ... ... ... жауапқа өзіңізге 4 ұпай,
"кейде" - 2 ұпай,
"ешқашан" - 0 ұпай.
Барлық ұпайларды ... Егер ... ұпай ... - ... ұпай - ... ... ұпайдан аз болса - ойланыңыз.
6.2 Баланы жанұяда мектепке адамгершілік - ерік ... ... - ... ... бару - бала ... ... оқиға. Мектепте оқу - ... ... ... қиын еңбек. Өз мінез - құлықын басқару, оны ... ... ... өзін қоршағандардың ойымен келісу, кездескен
қиындықтарды жеңу - ... бұл ... ... ... ... оқушысына
қоятын талаптарының кейбіреулері. Осы талаптарды орындау үшін ... өз ... ... ... алу, ... ... ... - еріктік қасиеттерін иемделуі қажет. ... әр ... ... ... ... осы қасиеттерің жеткілікті
тәрбиеленгенін анықтаңыз.
Қасиеттердің сипаттамасы
Ұйымдасқандық:
1. Өзіне-өзі қойған немесе үлкендер қойған мақсатқа жете білуі, оған өз
іс-әрекетінде ... ... ... жоспарды басшылыққа ала білуі және өз бетімен алға
қойған ... ... ... ... ... ... ... берілген уақытты үнемді пайдалануы, жұмыстың
қарқынын жылдамдата білуі.
4. Үлкендердің ақылын басшылыққа ала ... ... ... ... ... ... өзінің бастапқы ойы мен алынған нәтижені салыстыруы.
5. Өз ... және ... ... ... ... ... таба ... Сыртқы ұйымшылдығы жұмыс үстеліндегі реттілік жұмысқа арналған
материалдарды қолданудағы ұқыптылығы, ... ... ... Жеке өз басы үшін ғана ... ... үшін де ... бар іс-әрекетті
міндетті түрде орындаудың қажеттілігі мен мәнін түсіне білуі,
тапсырылған іске жауап беруге дайындығы;
2. Кездескен қиындықтар мен кедергілерді жеңе ... егер ... ... ... ... ... ... іздестіруі;
3. Іс тапсырғанды місе тұтып, жетістік үшін аландауы;
4. Жұмыс нәтижесін бағалай білуі;
Өз бетімен жұмыс істеу:
1. Бір нәрсені орындау туралы тапсырманы ... ... ... ... таба ... ойын ... ... ету, жұмыс істеу үшін жағдай
туғызу;
2. Үлкендер тарапынан бақылау болмаған жағдайды тапсырманы орындауы;
3. Басқалардың көмегінсіз тапсырманы орындай алуы;
4. Қиындықтарды ... ... жете ... Өз ... ... ... ... Үлкендердің талаптарын, тапсырмаларын және өз міндеттерін, қуана әрі
уақытылы орындалуы;
2. Тәртіп талаптарына қайшы ... ... ... ... ... Өзінің ойы мен тілегін басқалардың ой тілектерімен сәйкестендіре алуы.
Табандылық:
1. Алға ... ... жету ... ұзақ ... күш-жігерін жұмсай
алуы,мақсатқа жетуі;
2. Мақсатқа жетер жолдағы қиындықтар мен кеедергілерді жеңе ... ... істі ... Ата-аналарға өз байқауларын тексере отырып, баланың туа біткен дарынын
анықтауға көмектесетін тест
Әрине, әрбір ана өз ... ең ... ... деп ... бұл ... та. ... ешнәрсеге қабілеті жоқ бала болмауы да мүмкін
емес. Ал, шын ... бала қай ... өз ... толығымен көрсете
алатынын анықтау дәл уақытында мүмкін бола бермейді,және де қателіктер мен
түңілулер кездесуі мүмкін.
Психологтар құрған, ... ... ... 7-13 ... ... ... ол сіздің байқауларыңызды тексере отырып, қай ... ... ... қай ... ... оны ... көмектеседі.
Егер тестілеудің нәтижесі көңіліңізден шықпаса,оған түңілмеңіз,өйткені
бала өзгереді, оның ... ... Ал, егер өте ... ... алсаңыз да,
балам керемет өзгеше, ерекше дарынды деуге тағы болмайды, ... бұл ... ... ... ... ... ... сұрақтарға "ия" немесе "жоқ" деп жауап беріңіз.
1. Сіздің балаңыз белгілі бір затқа ерекше қолданыс ... кезі ... ... ... өзі ... көретін істерін өзгерте ме?
3. Әртүрлі абстрактілі суреттер салуды ұната ма?
4. Өзінің қиялдаған, елестеткен заттарын салуды ұната ма?
5. Қиял ... ... ... ... ... ... өлең шығара ма?
7. Қағаздан әртүрлі қиын фигуралар қиюды ұната ма?
8. Өзі білмеген, немесе бұрын кездеспеген нәрсені жасап көрді ме?
9. Өз ... бір ... ... ... бола ... Қараңғыдан қорқа ма?
11. Жаңаша сөз ойлап тапты ... Бұл ... ... де түсінікті деп есептеді ме?
13. Өз тілегіне қарай жиһаздың ... ... ... ме?
14. Бұл ойы сәтті болды ма?
15. Бір нәрсені өз ... ... ... ... ... ме?
16. Сіздің балаңыз тым кішкене болған кезде, әртүрлі заттардың қолдануын
таба алды ма?
17. ... ... ... өз ... ... ... ұната ма?
18. Басқаларға түсініксіз өзінің жеке жан ... бар ... Өзі ... ... ... ... ме?
20. Қоршаған құбылыстарды түсіндіруін жиі сұрай ма?
21. Көркемделмеген, суреті аз кітаптарды оқығанды ... көре ... ... мен ... ... көтерулер ойлап шығарды ма?
23. Көрген түстері мен бастан кешірген жағдайларын есінде сақтап, айта ала
ма?
Ұпай санау:
әрбір "ия" ... ... - бір ... ДАН 23 КЕ ... бала өте алғыр, қоршаған ортаға өзіндік көзқарасы
бар, оған көмектесу керек.
15 ТЕН 19 ҒА ДЕЙІН: бала ... өз ... аша ... ол бірнәрсеге
қызыққанда ғана тапқырлық, ойлылық таныта алады.
9 ДАН 14 КЕ ... көп ... ... ... ... ойы бар, ... үшін жеке ... міндетті емес. Дегенмен, шығармашылықпен айналысуға
көп нәрселер жетіспейді.
4 ТЕН 8 ГЕ ДЕЙІН: балаңыз ... ... жету үшін ... ойлана алады, тәжірибелік іс-әрекетке бейімі бар.
4 ТЕН ТӨМЕН: ... ... ... жетіспейді, бірақ ол қиын мамандық
болса да, жақсы орындаушы ретінде жетістікке жете алады.
7. ... ... және ... ... ... ... ... ата-аналар баламыз ақылды әрі дені сау, ... ... ... оқыса екен деп тілейді. Баланың ақыл-ойы мен денесінің
дамуында тамаша нәтижелерге жету ... ... ... тер ... ... бұл біріккен еңбек қиындық тудырмас үшін, оны ойын ... ... ... ең ... ісі, жұмысы. Ойында ең қиын ... ... ... ... ... отбасында және балабақшасында
дамыту жұмыстары үшін қолдануға болады. Балаларды дамыта отырып, олардың
денсаулығын ... ... ... ... таза ауада ... ... ... ... қызықты өткізу ұсынылады.
Балаңыз сізбен ойнағысы келіп, өтініш жасаса ... ... ... ... ... тануға көмектесіңіз.Балаңызды білгіш, мықты,
тапқыр, дені сау ... ... ... ... ... отырып,
өзіңіз де үлкен әсер аласыз, балалық шақты еске түсіріп, жасарып, ... ... ... ... ... арналған "Қапта не барын тап" ... ... ... ... ... ... ... жасалуына көп күш
жұмсалмайтын "сезімдер жәшігін" ойнау өте қызықты. Аяқ ... ... ... ... ... ... қақпағы оңай ашылатын болуы
керек- ол арқылы сіз ... ... ... ... ... екі ... Оның ... балаға жәшіктің ішіне қолын тығуға мүмкін ... Әр ... сырт ... ескі ... жеңін немесежүн шұлықтың
жоғары жағын қыстыруға болады. Жәшікті ... ... ... ... ... ... ... салып отырасыз.Баланың
міндеті: қолвн жабық жәшікке салып, ... ... ... ... ... ... ... сөзбен жеткізу. Мұндай жаттығулар тек қана сенсорлық
дағдысын ғана ... тілі мен ... да ... ... ... заттармен қоса, 1-2 тас салыңыз. Балаға сезім
жәшігінде не барын тауып, тастарды алып шығуды ұсыныңыз. ... тас ... бала ... ... Не ... ... ... тастың қандай
қандай екенін айтсын. (жылтыр, бұжыр, бұрыштыЮ үшкір, ... ... ... ... ... бірнеше тас бар (олардың саны оқушылардың санымен
бірдей). Балалар тасты бір-бірлеп ала ... олар ... ... атап ... ... ... ... шығарылғанда, балалардың
айтқанымен салыстырыңыз.
7.2 Дем ала отырып, оқимыз
Серуенде. Балармен серуенге шыққанда, жылдың кез ... ... ... ... ... құбылыстарын бақвлауға тырысыңыз. Бұны
балаға қызықты етіп жасаңыз. Мысалы, даланың, парктың немесе ... емес ... ... ... қажетті объектіні (ұяны, құмырсқаның
ұясын, ерекше ағаш, ескірген ағаштың түбірі, ... ... Бала ... ... ... ... ... (қымбат тастары бар ескі қазына,
"сандық", т.б.). Өзінің жолын белгілеңіз. ... ... бала ... өз бетімен орындай алады. Басқа нұсқа да болуы мүмкін: карта
мен учаскенің жоспарын балаңызбен бірге қосылып ... да ... ... жануарлардың ізінің орнының картасын жасауға ... ... ... ... әрі ... ... оқи білу ... абстракциялық
ойын дамытып, кеңістікте бағдар ұстана білуге үйретеді.
Әртүрлі жыл ... бір ... ... ... ... бұтаны, құсты. Олар қалай өзгереді? Барлық өзгерістерді альбомда
суреттеп ... ... ... Суреттердің көмегімен балаңыз тек қана
бақылауды жүргізіп қана қоймай, өз ... ... ... де маңызды. Мысалы,
ағаштың "көңіл-күйін" жылдың әр мезгілінде, әр түрлі ауа-райында өзгеруін
анықтаңыздар. Ағаш не туралы ... ... біз ... ... ... аламыз? Баланың дамуы үшін, барлық сезім ... ... ... ... қарым қатынас жасай отырып, "Қарашы, қандай әдемі!"
деген сөздермен шектелмеңіз, Бірақ табиғатты тек қана көзбен қабылдау ... ... мен ... иістерінің айырмашылықтары қандай екенін
анықтауын ұсынуға болады. Жылтыр діңгекті немесе бедерлі ... ... ... ... көзді жұмып тұрып сипап: "Сен бір ... ... деп ... ... бұл ... ... ... аң)?" деген сұрақ қоюға
болады. Балаңыз өзіне аса бір ұнаған талдың жапырағын таңдап,оның пішінін,
ерекшелігін ... ғана ... ... ... та есте ... ... ... пішінін сипап оның ұшы үшкір ме әлде доғал ма, шеттері
тегіс пе әлде ирек пе, соны ... ... үйде сол ... ... ... ... суретті келесі жылғы серуенге алып ... ... ... ... ... ... ... бағалаңыз. Серуен кезінде тағы да не істеуге болады? Сіздерге
тағы да ... ... мен ... ... ... ... ... болады..
1. Ағашты таңдаңыз. Ол балаға ең ұнаған ағаш болуы керек. Оның ... ... ... есте сақтау керек. Содан кейін ... ... ... көзін байлап, "өз ағашын" басқа ағаштардың арасынан іздеп табуын
өтінесіз (бұл ... оны ... ... ... ... ... ... тап" ойыны. (ұғымдарды жалпылауға, объектілерді жіктеуге,
олардың қасиеттерін анықтауға үйретеді). Демалыс ... ... ... ... оған ... жоқ әлдебір затты іліп қойыңыз. Мысалы, еменге
шыршының жаңғағын ілуге ... ... ... ... ... оны ... "Бәрі қандай жасыл" (байқағыштықты дамытады, ... ... ... ... көруді үйретеді). Балаңыздан: Қайың
жапырағының түсі қандай? Алманыкі ше? ... ше? ... ше? ... ... Ол ... ... түсті" деп жауап береді. Ал барлық жасыл
түстер бірдей ме? Мұны ... ... ... ... ... ... ... (фломастерлер) ала шығыңыз. Олардың айырмашылықтары қандай? Осы
түстерді баланың өзі ... ... ... ... түсті рең
тапқандарыңызды санаңыздар.
4. "Бұлттарды ... ... ... ... ... ... бейнелі ойлау қиып ала білу ). Жарқыраған, ашық күні бұлттарды
бақылаңыздар,Кім қанша бұлт ... ... ... неге ... ... ... ат ... Балаңыз пішініне қарай бірнеше бұлттарды
есіне сақтасын. Үйде балаға бір парақ көгілдір ... ... ... ал ... , ... ... ... бұлтты есіне түсіріп қиюы керек.
Балаңызбен оны қалай деп, не үшін атағандарыңызды еске ... ... ... ... ... ... ... көрген бұлт пен аспанды
естеріңізде қайта жаңғыртасыздар.
5. Жақын орманды,паркты зерттеп, ... мен ... ... ... көрсетілген кішірек карточкалар жасаңыздар.
Серуен кезінде қардағы іздердің ... ... ... ұсыныңыз және
сол іздің иелерін суреттеуді сұраңыз ... ... да ... "Кім ... ... ... және ... Балаңызға қайыңның
туысқандарын табуды ұсыныңыз. (еменнің, алма ағашының, т.б.) - атасын,
әжесін ... ... ... және неге олай ... ... ... ... отырып, бала алдымен ағаштарды
белгілі қасиеттері бойынша топтастырады. (бұл жағдайда - ... ... ... ... ... ... (кәрі - жас, үлкен -
кіші, жуан - жіңішке).
7. ... ... ... бұта - бұл ... ... ең ... құстар
мен жәндіктердің үйі және асханасы екенін балаңызға айтыңыз. Сіздер олармен
таныса аласыздар. ... ... ... ақ ... ... ақ түсті қолшатыр
да жарайды. Ашық жылы күні ағаштың ... ақ ... ... ... ... бұтағын байқап, сілкілеңіз. Сол кезде қолшатырға әртүрлі
жәндіктер ... Бала ... ... ... Ең жақсысы, өздерінің қасында
өмір сүретін, мүлдем таңсық, басқа әлемді тануға ... ... ... ... ... ... Барлық "тұрғындарын" өз үйлеріне
қайтаруды ұмытпаңыздар!
8. Көктемде ... ... ... суда ... арықтарда қайықтар
жібергенді жақсы көреді. Оларға ... бір ... ... ... - ... ... қардан пайда болған арықтар мен шалшықтар
салалары бар өзендердің үлгісі бола ... ... ... ... ... суға құятын құятын жолын бақылаңыз.Кішкене сағалар қосылып, ... ... ал олар одан да ... т.с.с. Үлкен арықты "мұхитқа"
("теңізге") құятын өзенмен салыстыруға болады. Осы жүйенің бәрін көгілдір
қағаз ... мата ... ... жүйесін" суретке түсіру немесе
құрастыру арқылы ... ... ... ... ... теңіз,
мұхиттарды қараңыздар .
9. "Өзен не туралы айтты" (тіл, қиял ... Егер сіз ... ... алып ... балаңыздың назарын өзеннің үнемі ағып тұратынына
аударыңыз. Біз өзен ағады дейміз. Осы өзен туралы ... ... ... - ... ... ... ағып барады, жолында не кездестірді?
Судың сылдырын естіңіздер- не айтқысы келеді?
10. ... ... ... ... баланың қиялын, шығармашылық
қабілетін, тілін дамытады. Кез ... ... парк бала үшін ... ... ... ... бірге осы парктың түнде ... ... өзін ... ... ағаштардың не деп сыбырласатыны
туралы ертегі құраңыз.Тағы бір нұсқа: ... ... ... ... ... ... ... Ол жерді анықтап қарап алыңыздар. Осы жерде
болған сарышұнақ жайында ертегі (немесе әңгіме) құрастырыңыз. Оның ... Ол бұл ... не үшін ... ... ... Үйі ... Ол
Дюймовочка туралы ертегідегі қандай да бір ... ... ма? ... ... бастау қиын, сондықтан басын өзіңіз ... ... ... ... Үйде осы ертегіні суретпен көркемдеп (иллюстрациялап)
жеке кітап жасаңыздар.
Огород, саяжай. Балаңыз өз ... ... ... алатындай қауіпсіз,
ыңғайлы жер тауып беріңіз. Бұл жерде таза құм, саз, тастар, суы бар ... т.б. ... ... ... ... ... керек. Үй
"лабораториясында" да тәжірибелер ... ... Құм мен ... мен ... ... ... ... маңызды.
Саяжайдағы учаске немесе огород - өсімдіктерге бақылау жасауды
ұйымдастыруға ең ... жер. ... ... ... мен ... ... ғана ... нағыз сәбіз немесе әдемі гүл пайда болғанын көруді
ұсыныңыз. Бұл ... ... ... деген ынтасы күрт артады, жауапкершілік
пайда болады. Бала бұл өсімдікті күткісі келмесе де, күтуге тура ... ол өліп ... ... барып, балаға өте қажет борыш, парыз
сезімдері ... ... бала ... ... ... жағдайда оған
ұрсуға немесе оны әжуалауға болмайды. Тек қана өсімдіктің сусыз өмірі ... ... ... ... сыртқы бейнесінің қалай
өзгеретіндігіне, бір кезеңнен екінші кезеңге ... ... ... ... баланың назарын аударып отырыңыз. Әрбір ... ... ... оны ... өте ... (Мысалы, "Менің қиярым қалай
өсті?" атты кітапша жасауға болады). Пияз бен ... ... ... өсуі үшін
не керек? Су, ауа, қопсытылған жер. Нәтижесінле өсімдік пен ... ... ... ... ... өзі жасайды.
Учаскеде әртүрлі аңдарды (жәндіктерді, құстарды) табу, бірақ оларды
ұстамай, көріп, есте сақтау туралы ... ... ... аң ... ... ... ... айналысуды жалғастырғыңыз келсе,
учаскеде табылған аңдар мен өсімдіктерді ... ... ... ... Алма ... ... 2 алма, сосын тағы 2 алма пайда болды. Барлығы
неше алма пайда болды?
2. Біздің ... ... 5 ... ұшып келді. Олар жидектермен
қоректеніп жатқанда, олардың біреуін әлдекім үркітті де, ол ұшып
кетті. Ағашта қанша бозторғай қалды?
3. Маржан 2 ... ал ... 3 ... ... ... ... өсіп ... Көру есі мен байқағыштығын дамытатын ойын-жаттығулар
Төменде келтірілген ойындар тым ... ... ... ... үшін өте ... Бұл ойындар оларды шамалы "салқындатуға" немесе
"тежеуге" көмектеседі.
Заттарды "суретке түсіреміз".
Бастапқыда ... ... ... ... алма, т.б. заттар қойыңыз. 20-
30 сек. сол затқа бар ... ... да, ... ... ... Одан кейін баланың көзін жұмдырып, сол затты анық ... ... ... ... бұл ... ... да мүмкін. Көзін ашып, тағы
көріп алсын да, көзін жұмып тағы дұрыстасын. Мұндай жаттығулар ... ... ... ... ... ... жаттығу біріншінің жалғасы. Затты "суретке түсіріп" болған ... ... ... ... ... ұсыныңыз. Баланың керемет суретші
немесе суреттің өте ... ... шарт ... ... сол заттың әртүрлі
қасиеттері, түрі-түсі, детальдарының толық суреттелгені керек.
Шыбындар бөлек, тағамдар бөлек.
Бұл жаттығу адам бет ... ... ... ... емес ... есте сақтауға үйретеді. Алдымен жалпы кескіні: бет пішіні ... ... ... ... ... алдында жаттығу жасау керек.
Баламен қатар отырып, жалпы таныстарыңыздың ... еске ... ... кейбіреулердің не мұрнын, не шашын балаңыз есінде жақсы
сақтаса, ал кейбіреулердің жалпы әсері ғана есте ... ... ... де еске ... ... түспейтінін байқайсыз. Жаттыққаннан кейін
балаңыз адамдардың ерекшеліктктерін ... алып ... ... ... ұзақ ... ... мәдениетсіздік екенін айтуды ұмытпаңыз.
Шерлок Холмс пен Доктор Ватсон.
Сонымен, сіздер екеусіздер- атақты детектив пен оның ... ... 5 зат ... ... ... жабыңыз..Оны 15 секундқа ашып, қайта
жабыңыз. Балаңыз ... ... ... ... ... ... болсын. Бірте-бірте заттардың санын көбейте беріңіз. Бұл ойында
жаттықтырудың нәтижесі жақсы көрінеді. ... ... ... соң, өзінің
байқағыштығының артқанына балаңыздың да көзі ... ... ... ойын-жаттығулар
Көзіңді жұм.
Бір-біріңізге қарама-қарсы жақсылап орнығыңыздар. Бірнеше рет терең ... дем ... дем ал... дем ... дем ал... дем ... босағанын сезініңіз.
Денеңіз әбден босаған кезде, балаңызға былай деңіз: "Қазір мен саған
бірнәрсені көз алдыңа елестетуді ... ... ... ... жұм ... ... нәрсені әбден елестеткенше, көзіңді ашпа". ... ... ... ... елестетуді өтінуге болады:
• Арқамен бір түйір мұз жылжып бара жатқандай сезіну.
• Қуырылған картоптың дәмін.
• Тамаұ ішкісі келген мысықтың баласының "мяу" ... ... Жаңа ... ... иісі .
Бірте-бірте сіз балаңызбен бірге қиялыңызды дамытуды үйренгеннен кейін,
мынадай ... ... ... болады:
• Ыстық күнде жеген қарбыздың дәмі мен иекпен аққан нәрін, шырынын
сезіну..
... ... ... ... салып отырғанда, арқаңды қыздырған күннің
сәулесін сезіну.
• Бетіңді жауып тұрған қарға төсеп, қатты жүгіргенде ... ... ... көп балалармен ойнауға болады. Онда балалардың ... ... Ол ... тапсырмалар беріп отырады. Ойын соңында
жүргізуші ауысады.
Бір күні.
Бір ыңғайлы жер тауып, балаңызбен орналасыңыз. Бірнеше рет ішке ... дем ... ... босатыңыз. Бір ыңғайлы жер тауып, баламен
бірге жайғасыңыз. Босаңдықты сезінгенше бірнеше рет ... ... бала ... ... ... балалық шағыңыздан бір
қызықты, күлкілі немесе мұңды жағдайды еске түсіріп, айтып беріңіз.Ал оған
сол баланың ... өзін ... ... кейін не сезінгенін сұраңыз.
Мен кіммін.
Сөйлемнің басын немесе аяғын ойлап табу керек.
Мен бір түйір еріп бара жатқан мұз ... ... ... ... - ... ... ... ... - ... гүлмін ... .
Мен, "О" әріпі тәріздімін... .
Мен жел бола аламын ... ... ... ... ... ... ... ... болғанда, жолбарысқа айналамын.
Мен құс тәріздімін, өйткені ... .
Абракадабра.
Балалармен сөйлесуге болатын "шетел тілін" ... ... ... әрбір
буыннан кейін "пи": шылауын қосыңыз: ойлан - пиой-пилан (ойпи-ланпи). Толық
ойдан шығарылған немесе нағыз шетел тілінде ... ... ... де ... ... ... ... бақаның, құрттың қалай сөйлейтінін
елестетіңіз. НеважноҚандай болғанда да бір абракадабра болуы керек
7.5 Сөздермен ойнаймыз
Балалар сөз ойнағанды ұнатады. Бір ... ... ... ... сөздің
басы болатын "сөздер тізбегі" баршаға белгілі: жұмыртқа - аспан - нан т.б.
Негізгі шарт: жекеше түрде тұрған зат ... оның ... ... есімдер
аталады.Еш қиындығы жоқ бұл ойынның ... ... ... ... ... ... ... Ойнай
отырып,ережелердің пайда болуын үйренеді,сөздердің ... ... ... сөз ... ... ойынның тағы да бір артықшылығы -
ол ойлау әрекетін реттейді,өйткені кез келген сөзді айтпаймыз, ал қоршалған
заттарды атаймыз. (көше, ... ... ас үй т.б.) ... де ... себебі
сөздер қайталанбайды.Егер үйде ойнасаң, қолымызға сөздік аламыз, сөздікпен
ойнағанды мадақтаймыз, өйткені бала сөздікпен ... ... ... ... ойынның маңызы - үлкен адамның балаға сәттілік
жағдайын туғызып - жеңіске ... қол ... қоса ... мен ... ... ... ... қорын
молайтуға, тілге деген сезінуін ... ... ... ... ... ... ... ықпал етуге болады. Антонимдерді, яғни ... ... сын ... ... ... - ... суық - ыстық т.б..
Бұл ойынды басында үлкен адам жүргізеді, сосын " тізгінді " ... ... ... сіз ... сөздерді қайталайтын сөздер беруге тырысады.
Ойынды басқара отырып, баланың тілдік ой - өрісін кеңейтеміз. деген ... сөз ... ... ... тек қана " суық " деген сөз
емес, " жылы " (күн), " ... " ... " ... " ... " қатал-жұмсақ
" (адам), " нәзік " (аңның баласы), " ... " ... т.б. ... ... ... ... байлығын бала түйсіне білу үшін, бір сөзді
бірнеше рет қайталаңыз. Сөздерде тек мағына ғана ... ... де ... ... ... сынын білдіретін сын есімдерде болады.
Ас үйдегі сөздерді ... ... одан ... ... сұрақ қойыңыз немесе қызықты ... ... ... жиһаз заттары қалай аталады
1Қалай ойлайсың, бізге жиһаз ... үшін ... тер ... ағаш ... т.б. ... ... художник-дизайнер,
столяры, ткачи.
2. Асүйдегі ыдыстарды ата.
3. Тоңазытқышта не болады?
Сұйық майды неден жасайды?
Ірімшік пен ... сары ... ... ... ... ... жасайды?
Ет қандай болады?
Балаларға тез бұзылатын заттар болатынын ... ... ... ... ... керектігін түсіндіріңіз..
4. Шкафта қандай нәрселер болады?
Қарақұмық жармасы неден жасалады? (Қарақұмықтан)
Күріш жармасы неден жасалады? (Күріштен)
Манна жармасы неден жасалады? (Бидайдан)
Геркулес ... ... ... (Сұлыдан)
Макарон, вермишель неден жасалады? (Қорап сыртындағы жазуға қара.)
Ұнды неден жасайды? (Бидайдан.)
Қантты неден жасайды? (Қант қызылшасы.)
Кофе деген не?
Қандай шайды ... ... ... ... үнді ... ... ... Қытай шайы биіктігі 3 м бұталарда, ал цейлон
шайы- ... 10-15 м. ... ... Шайды өңдеу тәсілдеріне қарай бйха
қара, көк шай деп ... шай ... ... ... ... ... ... көлдің суынан айырып алады, сонымен бірге жерде тұз
көлдері және тұз ... ... ... не ... ?
6. Ас үйде ... не жасалған ?
7. Шыныдан не жасалған ?
Шыныдан жасалған ыдыс мықты емес.Ол ыстық судан қорқады, те жарылады.
Неліктен ... ... келе ме? ... ... су ... ыдыс тез ... ... шығарсың.Шыны ыдыс та осылай ысиды, ... оның ... ... ... ... іші ... ... Осыдан барып,
шыны жарылады. Шыны неғұрлым қалын болған сайын, ыстықтан тезірек ... ... ... ... ... ... ... ыстықтың жартысын өзіне тартады да, ыдыс сынбайды.
8. Ас үйде пластмассадан жасалған не бар ?
9. Мамаң ас үйде не істейді?
Пісіреді, турайды, ... ... ... ... ... ... сүртеді, қосады, сіріңке өшіреді, үтіктейді, ... ... ... ... ... уақтайды, консервілейді, құяды, төгеді,
жинайды, алады...
Мамаңның атқаратын ісі ... Сен ... ... ... аласың?
Жанұяның басқа мүшелері не істей алады?
10. Мамаң бәрін ас үйде қалай істейді?
Тез, көңілді,ширақ, жай, қуанышты, қиналып, көңілсіз, асығып, ойланып...
11.Мамаң ... ... ... ... ... ... сұйық, қою, үгілмелі, тұздалған, тұздалмаған,
қуырылған, пісірілген, ... ... ащы, ... ... ... сүйікті және сүйіксіз иістері бар. Сонымен қоса
бәріне ұнайтын иістер бар.Жаңадан пісірілген нанның ... ... ... ... күлімсі, жағымсыз иістер ... ... ... ... өзгергенін қабылдап, миға хабар беретін клеткалар бар.
12. Неден ішуге болады?Кесе,бокал, фужер, ожау .
13. Тарелканың аты бар ма?
14. Ас үй ... ... не ... ... ... ... ... бөлмеде не бар?
2. Орамалдар қандай болады? Түкті, ... ... ... ... аяқ сүлгі.
3.Қандай заттарды санауға болады ?
4. Жуынатын бөлмеде не істейді ?
Кір жуады, кірді суға ... ... ... ... ... ... сүртінеді, жуынады, душ қабылдайды, отырады,тұрады,
порошокты салып араластырады.
5. Жуыну үшін қандай нәрселер ... Кір жуу үшін не ... ... кірлерді жуасың?
7. Жуынатын бөлмедегі су қандай болады?
Суық, мұздай, ыстық, жылы, мөлдір, таза, кір, сабынды, тұнық емес.
8. Тіс ... мен ... ... ... ... не үшін ... жерде, дәлізде сөздермен ойнаймыз
1.Киім ілгіште, дәлізде, шкафта қандай киімдер ілінген?
Қалай ойлайсың, мына ... ... ... ... ... үшін ... етті?
Шаруалар - жүн, тоқымашылар - жіп, маташылар - мата, суретші-модельдер -
фасон, пішуші - пішті, тігінші - костюм тікті сатушы - ... ... ... ... адамдарды да ұмытпайық
Сен өзің тіге, қадай аласың ба?
2. Біздің дәлізде қандай аяқ ... ... ... ... ... ... жасайды?
Тері илеуші теріні дайындайды, суретші-модельдер фасонын ойлап табады,
етікшілер тігеді, ... ... киім әр ... ... бояу керек, әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... сол туфлиді көрсет.
3. Сіздерде қандай бас киімдер бар, бас киімдердің қандай түрлері болады
?
Қандай арнайы бас киімдер бар?
Құлақшын,берет, ... , ... ... ... ... ... - ... пилотка, каска, берет десантниктің береті, моряктың бас киімі;
өртсәндірушінің каскасы; ... ... ... ... ... ... отыруға арналған жиһаз бар?
2. Ыдыс сақтауға арналған ... ... бар ?
3. ... ... қалай аталады ?
4. Бөлмеде металдан жасалған қандай заттар бар?
5. Бөлмеде ағаштан жасалған қандай заттар бар?
6. Сенің бұрышыңда ... ... ... ... ... (ас ... ыдыс, шай ішетін ыдыс, ұйықтайтын
бөлмелік ... ас ... ... жеңіл, жүк, арнайы машиналар) қолдана
білу үшін,мынадай ойын түрін ұсыныңыз. "Біз бүгін сөз ... ... ... ... ... ... Мен ... сөздер айтамын, ал сен
ойланып, оны бір ... ... ... мен, ... ... конустар, пирамидалар, кірпіштер,- десем сен, конструктор!" деп
жауап бересің.
7. Пәтерлеріңде қандай тұрмыстық техника бар, олар не үшін ... кір ... ... үтік; теледидар; ... ... ; ... ... фен; электр қысқыштар; газ плитасы; іс
машинасы; дрель; паяльник; миксер; ... ... ... кофе
ұнтақтағыш.
8.Үйде қандай құралдар бар, олар не үшін қажет ?
Сынап және спирт градусниктері, барометр, тонометр, ... ... ... ... ... ... қойылатын сағат, қол
сағат; механикалық, электр сағаттары.
Көшеде сөздермен
1. Бүгін ауа райы ... Ауа райы ... ... ?
Ашық, бұлыңғыр, желді, ыстық, суық, аязды, жаңбырлы, күн ашық, бұлтты.
3. Сенің көшеңнің ... ... ... ... ... ... атын білесің ?
Ақ қайың, емен, үйеңкі, шырша, самырсын, қандыағаш, жөке, шетен, терек,
талшын, қарағай, қараағаш.
Жеміс ағаштары:алма, алмұрт, өрік, шие .
5. ... ... атын ... ... ... ... жаңғақ ағашы, қарлыған, таңқурай, қарақат, аю
бадам, қара жидек.
6. ... ... ... ?
Дөңгелек, сопақ, ұзынша, жүрек тәріздес, жұқа, ұзын, тікенді, күйдіргі
(қалақайдыкі), жұмсақ, мақпалдай, жалпақ, жуан, ашық жасыл, ... ... ... ... ... тері ... ... қандай құстарды білесің?
Торғай, қарға, көгершін, бозторғай, сары ... ... ... көкек, үкі, сауысқан, сандуғаш, қаратамақ, бұлбұл.
8. Қандай балықтарды білесің ?
Жайын, ... ... ... ... камбала, табан, көксерке.
9. Дүкендердегі сөрелерден не көреміз ?
10. Қандай дүкендердің атын білесің ?
11. Көшеде қандай машиналар көреміз?
Бірінші машиналардың атын ... ... ... ... ... жүк; арнайы; жолаушыларға арналған.
12. Машина қандай бөліктен тұрады ?
13. Жолдар қандай болады ?
Асфальтталған, жер жол, құм жол, төселген жол, түзу жол, кең, ... ... ... ... бұраланды, қалалық, ауылдық жолдар.
14. Әйелдер мен ерлер қандай киімдер ... ... ... тек қана әйелдер киеді ?
Бір киімнің түрі бойынша көп нәрсе айтуға болады, мысалы,юбкалар қандай
болады? Тар, қабатталған, кеңейтілген, ... ... бар, ұзын - ... - мини, орта - миди,
Фурнитура туралы айтуға айтыңыз: белдіктер, түймелер, ілгіштер.
16. "Не ... соны ... ... ... ... ... ... жолы, тоннель,
ұран, рельстер, сымдар, такси, автобус,троллейбус, аялдама, кесте, газон,
тұрақ, милиционер, жүргізуші, ... ... ... жол ... жол белгісі.
Балаңыз оқысын дейсіз бе ?
Онда, оған үйретпеңіз
Жас ерекшелігі физиология институтының директоры ... ... ... толмаған балаларды тіркемелеп жазуға үйретуге
болмайды.Оқуды үйрету де осылай.Көп ата-аналар мен ... ... ... ... оқи ... - ... дайындықтың белгісі. Бірақ
бұл ата- аналар мен мұғалімдер өзін - өзі ... ... ... ... ... ... сөздермен жүргізіледі. Бұл
нағыз оқу емес.
Шамалы уақыттан кейін, ... ... ... оқушы еді, енді
отыр, не жазылғанын білмейді, сөзді ежектеп әрең оқиды!" деп ... оны ... ... ... ... есте ... ... оқуға дайындау кешенді дамыту түрінде жүзеге асады.
Ол:
- Фонемалық қабылдауын дамыту;
- ... ... ... дамыту;
Дыбысты жасау жаттығулары, фонематикалық жаттығулардан кем емес.
Сонымен бірге көру арқылы қабылдауы мен көру ... ... ... Егер бала түбегейлі дайын болса, өзі оқып кетеді. Егер ... ... ... ... оқи ... ... және екінші сынып оқушылары үшін оқу шапшандығының нормалары
болмайды, бірақ 4-ші сыныптың ... ... 80-90 сөз оқи білу ... Бұл ... алғанда.Сонымен "жаман жазса - көп жазу керек, жаман оқыса - көп
оқу керек " ... ... ... ... Өзіңді тексер
8.1 Үлкен адамның шығармашылық күшін зерттеу
(мұғалімдер мен ата - аналар үшін).
Балалардың жетекшілері,яғни олардың ата - ... мен ... ... ... - ... ойлау қабілетін зерттеуден ... ... (1975) ... ... потенциялы бар педагогтардың
дарынды оқушылары өмірде және оқуда ... ... ... ... ... Егер ... шығармашылық қабілеттердің шкаласының төменгі
жағында болса, онда оның дарынды ... ... ... ... ... алмай қалады.
Ұсынылып отырған тест педагогтар мен ата-аналарға өздерін ... ... ... ... ... бір ... ... Қазіргі оқыту және тәрбиелеу жүйесі жақсартылуы мүмкін деп санайсыз
ба?
А) Иә
Б) Жоқ, ол ... да ... ... жағдайларда мүмкін, бірақ мектептің бүгінгі жағдайында аса
қажет емес.
2. ... мен ... ... ... өзім де қатыса алам деп ойлайсыз
ба?
А) Иә, көпшілік жағдайда.
Б) Жоқ
В) Иә, кейбір жағдайларда.
3. Сіздің кейбір идеяларыңыз сіз істейтін іс-әрекет саласында ... ... деп ... ... ... Иә, ... жағдайлары.
В) Шамалы мөлшерде ғана.
4. Өзіңізді үздіксіз білім беру жүйесінде келешекте маңызды роль ... ... ... ... деп ... ... Иә, ... Күмәндімін.
В) Мүмкін.
5. Сіз әрбір әрекетке кірісерде істің жағдайын жақсартуға ықпал ететін
өзіңіздің бастамаңызды ... ... алам деп ... ба?
А) Иә.
Б) жиі ойланамын, бірақ істей алмаймын.
В) Иә, жиі.
6. Оқыту туралы ғылым ретінде дидактикамен айналысу ойыызда бар ма?
А) Иә, ... ... мені ... Жоқ, бұл ғылымда маған таныс нәрселер мені қызықтырады.
В) Бәрі де ғылымның зерттеу мақсатына байланысты.
7. Сізге, салыстырмалы түрде ... ... жаңа ... ... ... Осы істе ... ... келеді ме?
А) Иә.
Б) Менен бұрын қол жеткен ... ... Жоқ, ... жету ... ... ... Егер ... шешілмесе, бірақ оның шешімі сізді толғандырса, бұл
мәселені шешетін барлық теориялық жағдайларды білгіңіз ... ... ... Жоқ, ... ... ... жеткілікті.
В) Жоқ.
9. Сәтсіздікке душар болғанда:
А) Көпке дейін алған ... ... ... ... ... жалғастыра бересіз.
10. Сіздің ойыңызша, адам мамандықты мына ... ... ... Өз ... және ... қарай.
Б) Мамандықтың қажеттілігіне қарай.
В) Оның беретін артықшылығына ... ... ... бір рет ... маршруттан екінші рет оңай өте аласыз
ба?
А) Иә.
Б) Жоқ.
В) Иә, тек өзіме ұнаған жерлерден.
12. Әңгімелескеннен кейін не айтылғандарды барлығын бірден ... ... ... Иә, қиналмай-ақ.
Б) Мені қызықтыратындарды ғана есте сақтаймын.
В) Барлығын еске түсіре алмаймын.
13. Мәтінде белгісіз темин ... оны ... ... ... ... Иә, ... Иә, егер терминді оңай есте сақтауға болатын болса.
В) Жоқ.
14. Бос уақытыңызда жақсы көресіз:
А) Оңашада ойлануды.
Б) Компанияда болуды.
В) Сізге бірі бір, бәрі бір өз ... ... Сіз ... ... ... жатырсыз. Бұл істі мынадай жағдайда
ғана тоқтатасыз:
А) Жұмыс аяқталды, сізге тамаша орындалған тәрізді көрінеді.
Б) Өзіңізге шамалы болса да ризасыз.
В) Бәрін ... ... ... да жұмыстар бар.
16. Оңаша қалғанда:
А) Сүйікті жасаушыңыздың кітаптарын оқисыз.
Б) Өзіңізге нақты іс табуға ... Өз ... ... мәселелерді шешесіз.
17. Сізде бір идея пайда болған жағдайда:
А) Қай жерде, ... ... ... соны ... ... ... Аса шулы емес жерде ғана.
18. Сіз өз ... ... ... ... ... одан бас ... ... дәйектме келтірілсе де, өз пікіріңізде қаласыз.
В) Қатты ... ... ... ... өзгертесіз.
Ұпайларыңызды төмендегідей санаңыз:
А жауабына - 3 ұпай.
Б жауабына - 1 ... ... - 2 ... ... қосындысы шамамен шығармашылық потенциалыңыздың
деңгейін көрсетеді.
49 және одан ... ... ... ... байлығын
білдіретін потенциалыңыз бар. Егер өз қабілетіңізді істе қолдана алсаңыз,
сіздің қолыңыздан шығармашылықтың ... ... ... 48 ұпайға дейін. Сізде қалыптағыдай шығармашылық потенциал ... ... ... кедергі жасайтын проблемаларыңыз да бар. Егер
өзіңіз қажет еткен жағдайда, шығармашылық танытуға потенциалыңыз жетеді.
23 және одан аз ... ... ... ... шығармашылық потенциалыңыз
шектеулі. Мүмкін, сіз өз қабілетіңізді ... ... ... Өз ... ... ... Сіздің шығармашылығыңызға кедергі
жасайтын шығар? Сізге көбірек сенімділік ... Бір ... істі ... ... ... ... проблемаңызды шеше аласыз.
8.2 Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар
1. Мектеп жасына дейінгі балаларды мектепке дайындауда жас кезеңдеріне
бөлудің ... ... ... ... ... ... дайындығы" деген
ұғым нені білдіреді?
3. Тестілеу, оның түрлері, қолданылу мақсаттары.
4. Баланың ... ... ... ... ... ... Қандай жағдайларда баланы жан-жақты тексеру жүргізіледі?
6. Баланың даму деңгейін тәрбиеші қалай анықтайды, бұл қашан және не үшін
керек?
7. Мектеп жасына ... ... ... үшін ... тестілер
қолданылады?
8. Баланың танымдық психикалық үрдістерін дамытуға және түзетуге ... ... ... ... ... ... балалар үшін психологиялық жаттығулардың маңызы
мен орны.
10. Баланы ... ... ... мен ... ... ... маңызы.
11. Ата-аналар баласының мектепке дайындығын қалай тексереді?
12. Баланы мектепке дайындаудағы ата-ана мен баланың бірлесе ойнауының
маңызы.
Глоссарий
|№ ... ... ... ... | ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде |
| | ... ... ... өзі ... |
| | ... ... ... арқасында басқа |
| | ... ... ... ... ... ... |Ережелер мен нормалар бойынша адамдармен |
| ... ... ... ... ... алуы. |
| |оқуға) | ... ... ... |Танымдық процестердің даму деңгейі: зейіні, |
| | ... еске ... ... ... да |
| | ... байланысты. ... ... ... ... ... ... ... ол кім, ол қандай |
| | ... ... ... білуі. |
|5. ... ... ... жеке ... ... |
| | ... ... және дамытуына ұмтылуы. |
|6. |Іскерлік ойын ... ... ... сай ... |
| | ... ... және әлеуметтік мазмұнын|
| | ... ... ... жүйесін модельдей |
| | ... ... ... ... (қозғалыс) және ішкі (психикалық) |
| | ... ... ... ... ... |Бейімделу (Адаптация) |Ағзаның құрылымы мен функциясының, оның |
| | ... және ... ... ... | ... адамның іс-әрекетінің жаңа |
| | ... ... ... ... ... ... ... бастапқы |
| | ... және ... |
| | ... алу үшін ... ... | ... ... сұрақтарға жауап беру). |
|10.|Психологиялық кедергі |Қандай да бір әрекетті орындауға кедергі |
| | ... ... ... емес |
| | ... ... ... жағдайы. |
|11.|Зейін ... осы ... ... да бір ... |
| | ... идеал объектіге ден қоюы (затқа, |
| | ... ... ... ... ... ... психикасының жасына байланысты |
| |психологиясы ... ... ... ... ... ... тікелей физикалық әсер |
| | ... ... ... мен оқиғалардың |
| | ... ... ... ... ойлау қабілетінің салыстырмалы |
| | ... ... ... ... ... кезеңдерінің ауысуына байланысты белгілі|
| | |бір ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... және ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ойлау |Мәселені шешу жағдайды нақты, физикалық |
| | ... ... ... асырылуы арқылы |
| | ... ... ... |Жағдайлар мен оның өзгерістерін көзге |
| | ... ... ... ... |Түсініктерді, логикалық құрылымдарды |
| | ... ... ... тұлғаның |Жеке тұлғаның ... ... |
| ... ... ... ... ... сақтау ... ... ... жаңғыртуға |
| | ... сана ... ... ... |
| | ... ұйымдастыру және сақтау процестері. |
|22.|Психодиагностика ... жеке ... мен даму |
| | ... ... ... ... ... ... мен ... ... |
| | ... ... басу ... ... |
| | ... босаңсу, тыныштық жағдайы. |
|24.|Рефлексия ... ... ... мен ... |
| | ... тану ... ... |Арнайы социометриялық әдістеменің көмегімен |
| | ... топ ... ... |
| | ... ... ... ... да бір ... ... атқару |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
|27.|Тестілеу ... ... мен ... |
| | ... ... бір ... ... бар |
| | ... ... ... |
|28.|Эмпатия ... ... кешу ... ... |
| | ... ... жетуі. ... ... Р.И., ... Г.Н., ... Л.К. и др. ... ... ... М., 1991.
2. Абраменко Н.К. Подготовка ребенка к школе. Минск, 1972.
3. Безруких М., Морозова Л. Методика оценки уровня развития зрительного
восприятия ... 5-7,5 лет ... ... Т.Г., ... Т.В. ... ... ... М., 1994.
5. Бредвей Лорен, Алберс Хил Барбара. Ребенок от 3 до 7 лет. ... к ... М., ... Васильева Н.Н., Новоторцева Н.В. Развивающие игры для дошкольников.
Ярославль, 1997.
7. Венгер Л.А., ... А.Л. ... ... ... М., ... Вообрази себе. Поиграем-помечтаем. М., 1994.
9. Готовность к школе. Под ред. Дубровиной И.В. М., 1995.
10. ... ... О.С., ... Т.Д. и др. 150 тестов,
игр, упражнений для подготовки детей к школе. М.,2000.
11. Деловое общение в ... ... Под ред. ... Т.Б ... О.М. С.-П., ... Диагностика и коррекция психического развития дошкольника. Под ... Я. и ... Е. ... ... Дьяченко О.М., Веракса Н.Е. Чего на свете не ... М., ... ... ... ... к ... М., ... Дурова Н.В., Новикова В.П. 200 упражнений для подготовки детей к
школе. М., 2001.
16. Забрамная С.Д. Психолого-педагогическая диагностика умственного
развития детей. М., ... ... Г.К., ... А.Г. Твое ... Регуляция психики. С.-П.,
2000.
18. Захаров А.И. Как предупредить ... в ... ... М.,
1986.
19. Коломинский Я.Л., Панько Е.А. Учителю о психологии детей шестилетнего
возраста. М., 1988.
20. Кряжева Н.Л. ... ... мира ... Ярославль, 1996.
21. Лев Ф. Перед школой. М., 1971.
22. Мухина В.С. Детская психология. М., 1985.
23. Мухина В.С. Шестилетний ребенок в ... М., ... ... ... Пер. с ... М., ... Парамонова Л.Г. Как подготовить ребенка к школе. М., ... ... Г.Г. ... ... 6-7 лет и ... их к школе. Минск,
1975.
27. Подготовка детей к школе в детском саду. Под ред. Ф.А.Сохина и
Т.В.Тарунтаевой. М., 1978.
28. Рабочая книга ... ... Под ред. ... М., 1991.
29. Развитие мышления и умственное воспитание дошкольников. Под ред.
Н.Н.Поддьякова, А.Ф.Говорковой. М., 1985.
30. ... Д. ... ... ... в ... ... М., ... Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога в образовании. М.,
1996.
32. Руководство ... ... Под ред ... И.В. М., ... Симаковский А.Э. Развитие творческого мышления детей. Ярославль, 1996.
34. Субботина Л.Ю. Развитие воображения детей. Ярославль, 1997.
35. ... Е.В. ... ... мир. М., ... ... Г.Г. О ... особенностях физического и психического
развития детей. Ленинград, 1958.
37. Штольц Хельмут. ... ... быть твой ... М., 1988.
38. Эмоциональное развитие дошкольника. Под ред. А.Д.Кошелевой. М., 1985.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автоматты басқару теориясы31 бет
Қазақстандағы бухгалтерлік күйге келтірулердің сипаттамасы24 бет
Ата-аналарға ойын терапиясының маңыздылығын қалай түсіндіру қажет4 бет
Балабақша мен отбасы қарым-қатынас ынтымақтастығы26 бет
Отбасы мен балабақша арасындағы өзара әрекеттестік8 бет
Психологиялық дамуында ауытқуы бар балалар10 бет
Ата-аналарға кеңес3 бет
Бастауыш сынып оқушыларындағы мәселелері бойынша ата-аналарға кеңес беру90 бет
"Суицид сыры неде?"6 бет
Алименттік міндеттемелер24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь