Отбасындағы бала және еңбек тәрбиесі

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
ІІ.1 Отбасындағы бала тәрбиесі
ІІ. 2 Еңбек тәрбиесі
ІІ. 3 Еңбек тәрбиесінің ұйымдастыру жүйесі
ІІ. 4 Еңбек тәрбиесінің ағартушылық ой.пікірлердегі көрінісі
ІІ. 5 Еңбек тәрбиесінің жүйесі
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Отбасы - адамзат қоғамының ең шағын бейнесі. Қоғамда отбасы екі қызмет атқарады, оның бірі – дүниеге ұрпақ әкелу, екіншісі-дүниеге келген сәбиді тәндік жағынан дамытуды қамтамасыз етіп, өмір бойы рухани жағынан жетілдіріп, оны тұлға ретінде қалыптастыру.
Отбасы тәрбиесі қоғамдағы өзгерістермен тығыз байланысты, сондықтан ол қоғам мүддесіне қызмет етуі тиіс. Отбасы – ең алғашқы тұлғаны дамытатын әлеуметтік орта. Отбасында баланың тұлғалық қасиетіне ықпал ететін көптеген жағдайлар болады. Мәселен, отбасы мүшелерінің мәдени деңгейі баланың түрлі әлеуметтік құндылықтарды игеруіне игі әсерін тигізеді.
Отбасында балалардың мүмкіндіктерін барынша дамытып, оны өмірде қолдана білуге, еңбек етуге, еңбектің қандай түрін болса да атқаруға психологиялық тұрғыдан даяр болуға, шығармашылық әрекетке даярлыққа, әрдайым өзінің білімін жетілдіріп отыруға тәрбиелеу қажет. Жеке бастың пайдасы мен ұжымдық пайданың үйлесімділігін табуға, іскерлікке, ізгілікке, өздігінен іздегуне, өзін-өзі жетілдіруге тәрбиелеудің мәні зор.
«Балының құқы жөніндегі конвенцияда» отбасында баланың құқын қорғау, оған қамқорлық жасау көрсетілген. Отбасындағы жас ұрпақтың тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына ата-ананың, отбасы мүшелерінің қарым-қатынасындағы мейрімділік пен махаббат қажет. Толық мәнді отбасы болу үшін ата-ананың және басқа отбасы мүшелерінің береке-бірлікті, түсіністікті сақтауы, сонымен қатар әр отбасы мүшесінің құқы қорғалуы тиіс.
Тек осындай ізгілік мұраттар отбасында орын алғанда ғана, Отанын, елін-жерін сүйетін, өз ұлтының салт-дәстүрін, сонымен бірге жалпы адамзаттық мәдени құндылықтарды бойына сіңіріп, өзінің кісілік келбетін сақтай алатын тұлға тәрбиелеуге болады. Бала отбасынан жақсыны да, жаманды да бойына сіңіреді. Сондықтан да халқымыз «Бала ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі» деп текке айтпаған.
1. Қоңырбаев С.С. «Отбасы: Бала мен ата-ана».
2. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Алматы, 2004
3. Қоянбаев Ж «Отбасы және балалар мен жеткіншектер тәрбиесі».
4. Дайрабаев Е. «Отбасы өміріндегі әдеп және психология».
5. Успанов К.С., Керимов Л.К. «Педагогика» оқулық
6. Афанасьева Т.М. «Отбасы»
7. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярва А «Педагогика».
8. //Бастауыш мектеп. 2005 жыл №4., 2006. №3.
        
        ЖОСПАР
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
ІІ.1 Отбасындағы бала тәрбиесі
ІІ. 2 Еңбек тәрбиесі
ІІ. 3 Еңбек тәрбиесінің ұйымдастыру жүйесі
ІІ. 4 ... ... ... ... ... 5 Еңбек тәрбиесінің жүйесі
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Отбасы - адамзат қоғамының ең шағын ... ... ... ... атқарады, оның бірі – дүниеге ұрпақ әкелу, екіншісі-дүниеге ... ... ... ... ... етіп, өмір бойы рухани жағынан
жетілдіріп, оны ... ... ... ... ... өзгерістермен тығыз байланысты, сондықтан
ол қоғам мүддесіне қызмет етуі ... ... – ең ... ... дамытатын
әлеуметтік орта. Отбасында баланың тұлғалық қасиетіне ықпал ететін ... ... ... отбасы мүшелерінің мәдени деңгейі баланың ... ... ... игі ... тигізеді.
Отбасында балалардың мүмкіндіктерін барынша дамытып, оны өмірде
қолдана білуге, ... ... ... ... ... болса да атқаруға
психологиялық тұрғыдан даяр болуға, ... ... ... ... білімін жетілдіріп отыруға тәрбиелеу қажет. Жеке бастың
пайдасы мен ұжымдық пайданың үйлесімділігін табуға, ... ... ... ... жетілдіруге тәрбиелеудің мәні зор.
«Балының құқы жөніндегі конвенцияда» отбасында ... ... оған ... ... көрсетілген. Отбасындағы жас ұрпақтың тұлғалық
қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... пен ... қажет. Толық мәнді отбасы болу үшін
ата-ананың және басқа ... ... ... ... ... ... әр отбасы мүшесінің құқы қорғалуы тиіс.
Тек осындай ізгілік мұраттар ... орын ... ... ... сүйетін, өз ұлтының салт-дәстүрін, сонымен бірге жалпы
адамзаттық ... ... ... сіңіріп, өзінің кісілік келбетін
сақтай алатын тұлға тәрбиелеуге болады. Бала ... ... да, ... ... ... ... да халқымыз «Бала ұяда не көрсе, ұшқанда
соны іледі» деп текке айтпаған.
Ғасырлар бойы ... ... ... ... ... ... ... сабақтастығы бүгінгі бала тәрбиесінде жалғасын табуда.
Отбасында халықтық рухани-интеллектуалды ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды көздеу өмірдің
талабынан туындап отыр.
Баланың отбасындағы тұлғалық қасиетін жетілдіретін жағдайдың
бірі – отбасы және ... ... ... ... Отбасындағы
күнделікті тұрмыс қажеттігін қамтамасыз етуден тынбайтын ... ... ... ... оны ... өмірге тәрбиелейді. Сондай
еңбектің барысында баланың жауапкершілігі артып, ... ету ... ... Отбасы тәрбиесі кешенді педагогикалық мақсаттылық арқылы
іске асады.
Еңбек тәрбиесінің мақсаты, міндеттері және мазмұны ... ... ... ... ... жетіліп отырады.
Балаларды еңбекке тәрбиелеу мәселесі ... мен ... ... ... ... ... мектептеріндегі еңбек
тәрбиесінің орны мен даму жолдарына үлкен мән берілді
Белгілі педагог А.С.Макаренко ... ... ... ... ... ... ... өзі шешуші рөл атқарады. Сіз
тәрбиені сөз арқылы немесе үйрету, бұйыру ... іске ... ... ... өмірдің әр сәтінде, тіпті сіз үйде болмаған кезде де іске
асады. Тәрбие ... ... ... ... ... сөйлесетініңіз,
олар туралы не ойлайтыныңыз, қалай күлетініңіз, қалай газет оқығаныңыз, осы
іс-әрекеттеріңіздің бәрі де балаңыз үшін ... ... ... ... де бала ... сіздің барлық ойыңыз баланың көкейіне беймәлім
жолмен жетіп жатады, сіз оны байқамайсыз да. Ол ... сіз ... ... ... осы ісіңізбен сіз балаға жаман тәрбие
бересіз...» - дейді.
Отбасындағы бала тәрбиесі
Отбасының көз қуанышы – ... ... да ... үй-базар, баласыз
үй-қу мазар» деп ата-балаларымыз тегін айтпаған. Бұл ... ... ... жоқ ... бара ... ... толғантып, ойлантуы керек.
Еліміздегі тастанды бала, көкек ана сияқты толып жатқан негізгі ... ... ... қылықтарға жол бермеу біздің тақырыбымыздың
көкейтесті мәселесі болмақ.
Иә, перзентсіз үйдің берекесі ... ... ... дөп ... ... аман ағымына қарай топшылап отырған. Дүниеге келгенде де,
келгеннен соң да ... ... ... ... жақындастыра түсетін
бала.
Алайда, «баланың балақайы да болады, қалақайы да болады» емес пе? ... ... ... ... ... ... беретін адам, я
болмаса ортасы алдымен өздері білімді, тәрбиелі болуы керек. Ал, ... ... ... құм ... жерге қаратпасын десең, сүйегімді
сындырмасын десең балаға кішкентайынан түзік тәрбие бер» деп ... ... мұра етіп ... ... ... ... тәлімді, тәрбиелі болу яғни,
бала ұрпақты баулу, тәрбиелеу-баба ұрпақ пен аға ... ... ... ... ... ... ... көптен-көп «Халық педагогикасының
негіздері» атты пәнін, ... ... ... ... ... ерекшелігін айтуға болады. Бұл жинақта барлығы дерлік жан-жақты
ғылыми тұрғыда қарастырылып, толық ... ... ... ... ... ... дәл
С.Ғаббасов еңбегіндегідей ... ... ... ашылып
көрсетілмеген. Ақтандақ тұстары да баршылық.
Жазушы, Совет-Хан Ғаббасовтың еңбегінде бала тәрбиесіне көп ... ... ... кеңейтілген түрде бала тәрбиесін ана ... ... ... ... ... айтылған екенін осы кітапты оқып,
зердесіне тоқыған адам ғана түсінеді. Аялаған ... ... ... ... ... ... ... сүюі, жеті атасын танып-білуі осы
отбасындағы ... ... ... ... ... ... өз
деңгейінде жазылып, көрініс таба білген.
«Баланы туады екенсің, мінезді тумайды екенсің» деп ... ... ... ... жақсы тәрбиенің игі ықпалына өте-мөте үлкен мән береді.
«Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер» деген нақылдың ... ... ... ... Иә, ... ... алдымен өзің
үлгілі озық бол деп өсиет, ... ... ... ... өзің ... ... сонда ғана отбасы, ошаққасындағы тәрбие түзеледі. Бесіктен
белі шықпаған бөбек кезінен жақсылыққа үйретіп, ... ... ... ... ... ... жазушы Совет-Хан Ғаббсов
еңбегінде: ата-ана бала арасындағы сыйластық қандай ... ...... ... ... жүргізіле отырып, тәжірибие арқылы мысалдармен
анық, нақты түрде жазылған. Бұдан ... ... бұл ... оның ... ... ... пән ретінде оқытылуы. Әрбір
адам баласы бұл еңбекті қолына алып ... ... ... Сонда ғана
отбасындағы болашақ тәрбиесі, тәлімі туралы түсініктерді өмір тәжірибесінде
қолдануда ешқандай қиналмайды, тәрбие ... ... ... ... ... ... ақылы, ұсынар үлгісі, берер
тәрбиесі өз дәрежесінде болса, біздің елеміздегі ... ... ... әрекеттер мүлдем бірден жойылып кетпесе де, біртіндеп жойылар
еді. ... ... ата, әке, ана ... тұлға баланы тәрбиелеуде.
Міне, осының барлығы да монографиялық еңбекте ұлы ... ... ... жазылған. Тағы бір қуантатыны,
жүрек тәрбиесі, ақыл тәрбиесі де анық, айқын байланыстырылып айтылғандығы.
Совет-Хан ... ... ... туралы сарапталып,
жинақталмаған халық педагогикасы туралы түсінікті жинақтап, ғылым ретінде
ендіріп, заман ... орай ... бұл ... ... ... ... мен оқу-ағарту үлгісі» атты концепциясымен байланыстырып
бағдарға алған.
Отбасындағы бала тәрбиесіне, яғни бала тәрбиесі шешуі қиын ... ... ... ... жаһандану дәуірінің апандай аузы жас ... ... келе ... ... ... ... алар ... жол
халық педагогикасы, ұлттық тәрбие десек, оны дәріптеу, ... ... ... дәл, ... бағдар, мағлұмат беріп, насихаттау керектігін естен
шығармауымыз керек.
Ата-баба мұрасын қаймағы бұзылмаған, өмір ... ... ... ... үрдісіне ендіру қажеттігі туындайды.
Қорыта келгенде, тәуелсіз еліміздің ұлдары мен қыздарына айтарымыз
отбасылық ... бала ... ... ... ... еліміздің инабатты,
адамгершілігі мол, білімді, саналы ұрпақ тәрбиелеуіне осы ... ... ... ... екендігін ұғынып, қадір-қасиетін
бағаласа!?
Халық педагогикасының отбасындағы бала тәрбиесіне берері мол. Халық
педагогикасының ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Яғни, бұл кітап біздің Темірқазығымыз ... ... ... да отбасындағы тәрбиені түзеу керек.
Алғаш рет Қарасаз орта ... ... ... ... ... ... ... оны Өтеев Жұмаш сынды ағаларымыз ұйымдастырып,
отбасылық өмірге даярлау ... ... ... еді. Міне ... ... ... ... ғалымдармыз, өз деңгейіне жеткізіп отырса нұр үстіне нұр еді-
ау!
Егемен ... ... ... ... халықтық педагогика
дәстүрлерін баласының тәрбиесіне қолдана білсе деген үмітпен, осы ... ... ... сіздерге ұсынып отырмын. Өздеріңізге
қажеттісін алады деген үміттемін.
Еңбек тәрбиесі
Қоғамдық құрылыста еңбек тәрбиесі – ... ... ... бір
саласы болып табылады. «Адамды адам ... ... - ... ... адам ... ... ... өзі де өзгереді» деген қағидаға
сүйенсек, еңбек әрекетіннің нәтижесінде адамның дене интеллектуалдық ... ... ... ... және одан әрі жетіліп отырады. Бұл әрине
адамның тұлғалық дамуының табиғи заңдылығы. Ол сонымен бірге ... ... және дене ... үйлесімді дамуына да жағдай
туғызады. Тұлғаның дамуында оқу мен ... ... ... оның
барлық қабілетін жандандырады, адамгершілік-ізгілік қасиеттері мен дене
күштерін қалыптастырады. Сондықтан да мектептегі еңбек ... ... ... ... арқылы оған адал ниеттік қатынас орнату, еңбекті
сүю, еңбек адамдарын құрметтеу, еңбектің қарапайым әдістері мен ... ... ... ... ... ... ... дағдыландыру.
Ол үшін, оның міндеттеріне:
1. Біздің елде әрбір етуге жарамды адамның еңбек етуге міндеттелігін ... мен ... ... ... етуге деген қажеттілік пен талпынысқа тәрбиелеу.
3. Еңбек етуге ... ... ... дағды сапаларымен қаруландыру,
тиімді еңбек ете білуге дағдыландыру.
4. Оқушылардың кәсіби мамандыққа даярлығын қалыптастыру, ол үшін ... мен ... бір ... бейімділігін ескере отыра,
болашақ мамандықты таңдауларына жағдай жасап, көмектесу т.б.
Еңбек тәрбиесінің мақсаты, міндеттері және мазмұны ... ... ... ... ... ... ... еңбекке тәрбиелеу мәселесі Н.К.Крупская мен ... ... ... ... кеңес мектептеріндегі еңбек
тәрбиесінің орны мен даму жолдарына үлкен мән ... мен ... ... практикалық жұмыстар
оқушылардың еңбегін коммунистік тәрбиенің негізгі факторына айналдырды.
А.С.Макаренко балалар ұжымын құруда ... ... ... ... ... тәрбиесінің ғылыми жүйесін жасады. Ол өзінің
практикалық ... ... ... барлық түріне қатыстырды және
ауыл шаруашылығы еңбегінің қарапайым түрінен сол дәуірдегі жаңа ... ... ... ... Оның бұл ... ... ... шығармашылыпен дамытып, жетілдірді. Оған:
- оқушылардың әртүрлі еңбек әрекетін тиімді ұйымдастыру және мектептегі
оқудың бірінші күнінен оларды халық ... үшін ... ... ... ... ... қасиеттерін дамытып және азаматтық тұрғыдан
жетілген етіп тәрбиелеу;
- оқушыларды саналы түрде ... ... және ... ... ұжымы мен
өз ауылына пайда келтіру ... ... ... ... ... бағытта ол еңбек тәрбиесінің және оқушылардың кәсіби ... сай ... ... мен ... ... аянбай еңбек
етті.
Оқушылардың еңбек процесінде ... ... ... ... ... Оның негізіне қоғамға пайда келтіру үшін оларда еңбек етуге
деген қызығушылығын қалыптастыру, ... ету ... мен ... ... ... ... ... психологиялық тұрғыдан даяр болуы белгілі бір тәрбиелік жүйе
құрып, мынандай міндеттерді шешеді:
1. еңбектің ... және ... жете ... ... ... ету ... қажетсінетін түрткі тудыру;
3. еңбек біліктілігі мен дағдысын қалыптастыру.
Мектептегі еңбекке оқыту мен тәрбиелеу мәселесінің қажеттілігі, оларды
ғылыми ... ... ... ... мән беруге ықпал етеді. Бұл
мәселе турасында ... Дж ... ... және ... ... құнды идеялар айтқан.
Еңбек – практикалық өндірістік әрекет ретінде ... дене ... ... әсер ... Физиологиялық зерттеу жұмыстарының нәтижесі
көрсеткендей, дене жұмысының қозғалыс және бұлшық ет жаттығуларымен тікелей
байланысы, таза ... ... бәрі де ... ... мен күш-қайратын
шынықтырады, оның өмірлік жегерін, қайратын ... ... ...... ... қабілетін, оның зеректігін, шығармашылық
тапқырлығын дамытады. Қазіргі өндірістегі жұмыс адам ... ... және кең ... ... ... жаңа технологияны тез
меңгеру біліктілігін, еңбек тәсілдерін жетілдіру және ... ... ... ...... ... тәрбиесіндегі маңызы ерекше.
Көптеген ... ... ... ... ... ... патриоттық сезімдерімен және өздерінің қоғам алдындағы борыштарын
түсінуімен байланыстырды.
Еңбектің маңызды қызметі оқушыларда ... ... және ... ... ... ... ... болып
табылады. А.С.Макаренко «Тек коллективтік еңбекке қатысу адамға басқа
адамдармен ... ... ... ... – барлық еңбекшілерге
туыстық махаббат пен ... ... ... қашатын адамдарға
ашулануға және кінәлауға мүмкіндік береді», - деп атап көрсетеді.
Еңбек тәрбие факторы ретінде тұлғаның ... ... ... және
мамандығын дұрыс таңдауға әсер етеді.
Еңбек - адамның заттық және рухани қажеттілігін ... ... ... ... ... бағытталған саналы, мақсатты, жасампаздық және
интеллектуалдық ... ... ... ... ... және рухани игіліктер
жасалынады; еңбек процесінде адам ... өзі ... оның ... ... ... ... тәрбиесі оқушылардың еңбекке
психологиялық және практикалық тұрғыдан дайын тұруы жағдайына бағытталады.
Қазіргі кезеңдегі қоғамдық және ... даму ... ... ... ... ... еңбекке қарым-қатынасын – негізгі қоғамдық міндетке
айналдыру; кез ... ... ... жауапкершілікпен қарауы – еңбекті және
оның нәтижесін қадірлеуі; ... ... ... ... белсендік
таныту және оған шығармашылық қарым-қатынас жасауы; өзінің ақыл-ой және
дене күшінің толыққанды ... ... ... ішкі ... болуы;
еңбекті ғылыми тұрғыда ұйымдастыруға ынталы болуы; еңбекке қарым-қатынасы ... ... және ... ... ... ... баласының еңбекке саналы көзқарасы оларда еңбектің қоғамға және
жеке басына тигізер пайдасына, маңызына жете ... ... ... ... ... ...... материалдық және рухани байлығының
негізгі көзі, адам баласының қасиетті борышы, тұлға дамуның ірге тасы.
Сондықтан да ... ... ... ... бойы ... ... мәселелерінің бірі болып табылады.
Еңбек тәрбиесінің ұйымдастыру жүйесі
Еңбек әрекетінде оқушыларды тәрбиелеу нәтижесінің ... ... оның ... тұрғыдан дұрыс ұйымдастырылуына байланысты.
Мектептегі еңбек тәрбиесінің ... ... ... ... ... ... пайдалы еңбек әрекеті жатады.
Оқушыларды еңбек процесіне қажетті жалпы, политехникалық және арнаулы
білімдермен, біліктілік пен дағды ... ... ... ... ... ... бірі ... саналады.
Еңбекке оқыту арнайы ұйымдастырылған педагогикалық процесс ретінде
оқушыларда еңбек біліктілігі және ... ... ... ... тәсілдерін меңгеруге бағытталған.
Еңбек тәрбиесі мен оқуда бастауыш сыныптарында қол еңбегімен айналысу
және жоғары сыныптарда оқу-өндірістік практика маңызды рөл ... ... ... ... пайдалы еңбектері үлкен
маңызға ие болып, өзінің ... мен ... ... ... болып
келеді. Сондықтан ол қоғамдық маңызына орай үш түрге жіктеледі:
1. Мектеп ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету жұмыстарын жатқызамыз. Мысалы, өздеріне қатысты
заттарды немесе мүлікті күтіп ұстау, оқу ... мен ... ... пен ... жабдықтарын жөндеу, құрал-жабдықтары мен
көрнекі құралдарын жасау, мектеп алаңында жұмыс істеу: көгалдандыру,
сенбіліктерге қатысу т.б.
2. Республика ... ... ... қоғамдық негізде
ұйымдастырылған қозғалыстары.
3. Өндірісте жұмыс істеу. Ауылшаруашылығына көмектесу.
Еңбек тәрбиесі дегеніміз оқушылардың еңбек ... ... ... әр ... ... процесі, атқарып отырған жұмыстарына оларда
шынайы жағымды қарым-қатынастарын орнату, жоғары ... ... ... мен ... ... ... ... кәсіби бағдар оқушыларды мамандықтың
және еңбектің әр түрімен ... ... мен ... ... ... ... ... көмек көрсету процесі ретінде
қарастырылады.
Еңбекті сүю – еңбек ... ... және ... ... ... кез ... жұмысты атқара алатын және оған адал ниетімен
тырысатын, еңбек әрекетінде кездесетін ... ... жеңе ... сапа ... анықталады.
Соған орай оқушылардың еңбек тәрбиесі өлшемінің ... ... ... ... ... және ... ... өнімнің тамаша
жоғары сапасы, еңбек процесіне белсенді және шығармашылық қарым-қатынасы
бола алады.
Еңбек тәрбиесі ... және ... ... ... ... ... ... оқуда, дене және спорт, көркеммәнерпаздар
әрекетінде, тіпті Отанға адал қызмет етуде нәтижелі психологиялық іргетасын
құрайды.
Бүгінде еңбек ... ... жаңа ... ... Оған оқушылардың теориялық білімдерін практикада қолдануы негіз
болады. Соған сәйкес еңбекке оқытудың құрылымы да өзгереді.
Еңбек тәрбиесіндегі жаңа ... ...... ... әдістері және формаларының түрлі нұсқада болу ұстанымы
жатады. Еңбекке оқыту бағдарламасы типтік сипатқа ие ... онда ... беру және ... ... ... ... өлшемі қарастырылған,
соған сәйкес оқушылардың, мұғалімдердің және ... ... ... ... ... айналуы үшін, оның нәтижесін және қуанышын
бастан кешіруі тиіс. Сондықтан еңбекке оқыту барысында оқушыларды ... ... шақ ... ... істерге қатыстырып, еңбектің нәтижесін
көру мүмкіншілігін және ... ... ... ... ... тудыруы
негізінде құру орынды.
Еңбек тәрбиесінің ағартушылық ой-пікірлердегі көрінісі
Еңбек тәрбиесінің әлеуметтік-экономикалық мәселелері адамзат қоғамының
барлық даму сатысында зерттеу нысанасы ... ... ... ... өз
ұрпағын еңбекке, қоғамдық өмірге икемдеп үйретуі қоғамның дамуымен бірге
жасасып келе жатқан тарихи ... ... – ақ ... ... ... көптеген ғасырларға ұласқан өзіндік мәдени-тарихи тағылымы
мен ой-пікірлері, ...... ... да бар.
Мәселен, қазақ халқының еңбек тәрбиесі туралы тәлімдік ой – пікірлері
сонау VII – VIII ... ...... ... жазба ескерткіштері мен
Қорқыт ата тағылымдарынан бастау алады. Ол жөнінде Философия институтының
директоры, ... ... ... тек ... мәдениеті тарихында
қалатын ұмытылмас оқиға болды. қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Орхон өзенінің бойында бұдан
1300 жыл ... ұлы ... ... ... ... ... ... «Тоныкөк» жырларының көшірмесін олардың тікелей мұрагерлерінің ата
жұртына ... ... біз ... ... өз ... ... ... тым тереңде жатқанын, елдік дәстүріміз бен рухани
бітіміміздің қайнар бастауы берік екенін өзіміз де ... ... ... ... жеттік», - деген сөздері дәлел бола алады (1).
Ал, енді осы тастағы жазулардың мазмұнына үңілсек, онда: «Егер сен,
түркі ... өз ... өз ... өз Отаныңнан жарық ... ... сен өзің де ... өмір сүресің, өзіңнің отбасыңда болсаң,
еш ... ... ... ... қойып тыңдаңыздар, тереңнен ойланып
– толғаныңдар! Менің ағам мені адам ... - деп ... ... ... ... ... пен береке – бірлікте өмір сүріп
бірлесе еңбек ... ... ізге ... ... баяндап
тұрғанын байқауға болады.
Әрине, «Орхон-Енисей» жазба ескерткіштерінен кейінгі еңбек тәрбиесі
туралы тағылымдық ой-пікірлер ... баба ... ... ... поэзиялық мұрасынан көшпелі тайпалардың тұрмысы мен әдет –
ғұрпын, тәлім – тәрбиелік мәліметтерін ... ... ... ... ... ұлы ойшыл Әл-Фараби өзінің
«Қайырымды қала тұрғындарының ... ... ... ... әр ... топтарын қайрымды, қайырымсыз қала тұрғындары ... ... ... ... ... тақырыбы қашқари мұрасында да ерекше орын алады.
Еңбектің ... адам ... ... өмір сүріп, алдына қойған ... оның ... ... ... этнографиялық
материалдарға берген түсіндірмелерінде жан-жақты көрініс тапқан.
Қорыта келгенде қазақ даласының ұлы ойшылдары мен ағартушыларының ... мен ... ... ... тәрбиесі туралы педагогикалық
идеялары бүгінгі тағдағы жеткіншек ... ... ... ... ... ... баулуға үлкен септігін ... ... ... ... беретін орта мектептердің оқу-тәрбие
процесінде қазақ халқының ... ... ... ... ... мен ... ... мұралары пайдалану мектеп
мұғалімдері мен сынып жетекшілерінің жауапты міндеттеріне айналу ... ... – бар ... ... тәрбиесі қашан да ең маңызды қоғамдық міндеттердің бірі болып
келеді. ... ... ... ... ... сәби ... ... алу
қажет.
Еңбек – адамның өз қажеттерін қанағаттадыру үшін табиғат заттарының
түрін өзгертілген және оны өз ... ... ... ... сай
істелінетін қызметі, қоғамның өмір сүруінің ... ... ... ... ... ... Я.А.Коменский, И.Пестолиции т.б. балаларды өз ... ... ... озық ... ... ... ... жақсы мінез-құлыққа және сүйіспеншілікке, еңбекке тәрбиелеу
тәсілдерін айқындайды. ТМД елдерінде әр ... ... ... халықтық
педагогиканың алатын орны, оны тарихи педагогикалық аспект ... ... ... қол ... ... ... кейін Г.С.Виноградов, Г.И.Волков,
М.Сайфуллаев, З.А.Измайлов т.б. көрнекті ... өз ... ... ұлттық тәрбиесінің мән-мағынасын, мазмұнын, тәрбиелік мүмкіндіктерін,
әдіс тәсілдерін айқындай отырып, бұл үрдісте балаларды ... ... ... атқаратын қызметіне сипаттама береді.
Баланың тұлға ретінде қалыптастыру заңдылықтарын психологиялық тұрғыда
зерттеген белгілі психолог ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... психикасын дамыту, еңбекке баулы жұмыстарында, ойын түрлерінде, жас
және дара даму ... ... деп ... ұлы ... ... педагогикалық идеясын
ұңілсек; ... ... ... ... деген сұрақпен тәрбиенің міндеті мен
өзгешеліктері жөніндегі ... зор ... ... ... ... ... ... өмір сүреді, еңбексіз өмір жоқ» - деген ... ... ... ... ... айтатын болсақ: «мәдениет дегеніміз – адам баласының
ақыл-ойы, маңдай тері, қажырлы еңбегі, мұның бәрі зор ... ... ... ... ... ... ... «Халық педагогикасында ауыз
әдебиетінің көрінісі» деп аталатын ... ... ... ... ... ... ... халқы ежелден ұл мен қыз баланың
тәрбиесін отбасында өзара бөлісіп алған. Ұлды мал ... отын ... ... ... ... ... үйреткен. Ал қыз балаға үй ... ... шай құю, ... тігу т.б. ... мен ... өз ... - деп ұлттық ұғымдағы еңбектің мәнін, сипатын өте шебер ... ... ... ... ... мен ... «Дәстүрдің өрісі салттан әлдеқайда кеңірек» - дейді. Мәселен,
үлкенді ... ... ... ... дәстүрлер олар көптеген салттардан,
ырымдардан, жол жоралғылардан, тәсілдерден тұрады – дейді.
Жаңа бағдарламаның, мақсаты да ... ... ... ... сәйкес үйлесімді, жаңарту, ақыл-ой, еңбек, дене, эстетикалық
тәрбие сапаларын жақсарту баланың жас ерекшелігін ... ... ... бала ... сәби ... ... ... бағдарлама тәрбие
тақырыптары біртұтас жүйеде кіріктіріле ... ... ... ... ... ... ата-бабадан қалған өнер мен өнеге
үлгілерінің маржан сөздерін құлағына құйып, көңіліне сендіре отырып, ойын
арқылы ... ... ... ... ... пен ... пен ... кішіпейілділікке баулып, адамдық қасиеттерді
қалыптастыру. Бала мен тәрбиеші арасындағы қарым-қатынасты ... ... ... ... ... ... ... кешенді
сабақтарда, балабақшадағы күн тәртібінде өтілетін ойын, еңбек, серуен, т.б.
арнайы ... ... ... дағдыларын тереңдете, солармен
жалғастыра ... ... ... ... ... ... ... бойынша еңбектің жемісін көру үшін,
адамның ақылы, әдіс-амалы, жігерлігі өнері, күші бірігуі керек. ол ... ... ... түсуі үшін ғылым мен өнердің маңызын айта келіп,
оны, бес ... ... ... ... сымбат, кескін, әуез, сөз өнері.
Қырғыз академигі ... ... Азия мен ... ... ... ... ... деген еңбегінде: «Халық
педагогикасы тәрбие әдістеріне өте бай, мәселен, әр ... жеке ... ... ... қою, ақыл ... ... ... т.б. тәсілдер
баланың жеке басын сыйлау, онды істерін қолдау, теріс қылықтарына ... ... ... ... - деп ... оның ... мақсат
мінедттеріне зор көңіл бөліп, ... ... ... пен ... ... ашып көрсетеді.
Ш.А.Мирзоев өз зерттеулерінде халықтың тәрбиенің үзілмес берік негізі
идеясының мағынасына тоқталады. ... ... ... ... ... мен ... мәселесіндегі адамгершілік, инабаттылық,
еңбек-қорлыққа баулу сияқты кейбір құпия қасиеттері, батыс ... ... ... ... ... ... «Әлем халқының этнографиясы»
деген еңбегінде «Қытайлықтар балаларын үнемі ... ... сен ... сен ... ... болуға тиіссің» - деп еңбекке ... ... ... ... ... өзін ... негіздеп,
отбасының жай-күйін білуге тәрбиелейді» - деп жазады.
Жапон мемлекетінің де ... бала ... ... ... ... ... ... 5 жасқа дейін отбасында өте еркін өседі,
ешқандай іс-әрекетіне шек ... ... ... оның орнына
көндіру, сендіру, түсіндіру ... жиі ... ... өз ... ... әсер ... ... тәрбиесінің жүйесі
Оқушылардың еңбек тәрбиесі мектепте, кәсіптік-техникалық училищеде
өткізіледі. Еңбек тәбиесінің жүйесіне түрлі іс-әрекеттері ... Олар ... ... ... тыс ... және жаппай жұмыстар; өзіне-өзі
қызмет ету; қоғамдық пайдалы және өнімді еңбек.
Еңбек ... үшін өте ... ... ... онда ... еңбек
дағдыларына үйренеді, техникалық білімді игереді. Еңбек ... ... ... және ... ... ... сабақтарының процесін жетілдіру оқушылардың еңбекке ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың еңбек және демалыс ... ... ... ... жағымды мысалдар аз емес. Оқушылар мектепте алған
білімдерін пайдаланып, әр түрлі өсімдіктерді өсіреді, тәжірибелер ... ... ... игереді, кейбір мамандықтардың түрлерін
меңгереді.
Еңбек пәнінің оқытушысы – еңбек тәрбиесі, оқыту және ... ... ... ... тұлғасы. Ол оқушыларды еңбектің әр ... ... ... ... ... практикада қолдана білуге
үйретеді, мамандықты таңдауға бағыт береді.
Еңбек тәрбиесінің ... ... ... ... ... ете отырып, әр түрлі еңбек іс-әрекеттерін ... ... ... жауапкершілігін сезеді, бұл ... ... ... ... бірге олар үлкендердің еңбегін бағалайды, олардан
үлгі ... ... ... дамыту үшін ата-аналар әр ... ... ... ... ... ... ... болуы үшін ата-
ана әрбір мамандыққа байланысты өздері қажетті мәліметтерді жете білуі
тиіс. Сонымен ... ... ... әр түріне ынтасын, бейімділігін,
қабілетін жан-жақты зерттейді.
Балаларды еңбекке көркем
әдебиет арқылы ... қай ... ... тәрбиелеуде еңбек тәрбиесін сырт
қалдырмайтыны анық.Себебі; еңбек-тіршілік көзі,адамзат өмірінің ... ... өмір ... ... жеті жасқа дейін патшадай күтетін қазақ халқы,әйтсе де
баласын еңбекке өте ерте ... ... десе ... Оған дәлел;
халқымыздың ауыз әдебиетіндегі ертегілер,аңыз әңгімелер мен ... ... мен ... ... ... мен бата-
тілектер.
Еңбектің бейнеті мен зейнетін басынан қатар өткерген халқымыз бесік
жырынан бастап, үлкен-үлкен жыр-дастандарына дейін тұнған ... ... ... ... ... ... ... «Менің бөпем қайда екен?...Алма теріп жүр екен. Алмасынан
канекей, Жаңа теріп жүр екен »,-деген бесік жыры бәрімізге таныс. ... ... әр ... ... ... ... түйген халқымыз
баланы еңбекке тәрбиелеуді отбасынан бастаған. Халқымыз өмірі техника мен
ғылымға ... ... ... өз ... күнделікті өмірдің
қажеттілігіне қасына ертіп жүріп үйреткен. Ер бала мен қыз бала ... ... ... Ұлды мал ... ... аулауға, мылтық
ұстайтын мергендікке, қолөнер шеберлігіне, мал тауып, отбасын асырауға ер
адамдар ... үй ... ... жинау, шай құйып, ас пісіру,
кесте тігіп, ою ою, тон ... ... тоқу т.б. ... ... тән
жұмыстарына аналары мен әжелері баулыған. Мұны ... ... ... ... бұл ... тіршілігіміз біраз өзгерген. Бұрын әке – шеше
баласының көз адында еңбек етіп, қара қайрат – ... ... ... ... ата – ананың тірлігінен бала бейхабар.Сондықтан да арнайы
бала тәрбиесімен айналысатын бізге үлкен ... ... деп ... ... барлық сабақта, тіпті ойын ... де ... ... ... ... ... әдебиет арқылы еңбекке
баулу жөнінде өз ... ... ... ... белгілі көркем әдебиетті ауыз әдебиеті және жазба әдебиет
деп екіге бөлеміз. Ауыз ... ... ... ... ... халық өлеңдері, санамақтар, мақал – мәтелдер, тыйым сөздер, ... ... т.б. ... Ал, ... ... аясы біршама кең. Мен мектеп
жасына дейінгі балалардың мүмкіндігін ескеріп, қазіргі көркем ... ... ... ... ... ... ... мысалдар, өлеңдер, жаттамақ – тақпақтар, шағын пьесалар ( скетч)
т.б.
Қолданылатын әдіс – ... ... оқу, ... ... ... және дидактикалық ойындар т.б. Қолданылатын құралдар; 1)
көрнекі; плакаттар, суреттер, еңбек құралдары, ... 2) ... ... бейнемагнитофон, теледидар т.б. Халықтың ауыз
әдебиеті – тәрбиенің бастауы. «Қобланды батыр» мен «Алпамыс батыр», ... ... ... қамын ойлаған батырлар өзінің күш – қайратын
елінің игілігіне жұмсағанын көреміз. ... ... ... ... ... атты ... «Толағай», қазақ балабақшаларына ... ... ... ... ... ... «ш ... «Торғай мен түлкі», «Жалқау мысық »,
«Тышқан, ит және ... , ... мен ... ... пен шөже» атты
ертегілер еңбекқордың табысқа жетіп, жалқаудың қор болатындығын ... ... ... тәрбиешілер оқып беретін әңгімелер;
Мәдіхат Төрежановтың «Ас ...... «Ана ... Өтебай Қанахиннің «Ақ
бидай», Қоғабай Сәрсекеевтің «Жер ана», «Жалқаудың жазасы» т.б. бүгінгі ... ... ... ... ... хрестоматиясы 1994 жылы Алматыдағы «Балауса»
баспасынан ... ... ... ... бар ... ... ... Әлімбаевтың «Он саусақ», Мүбарақ Жаманбалиновтың «Бір
аптада», «Бес саусағым», ... ... ... ... «Мен ... ... сүйсең...», Ермек Өтетілеуовтың «Егінжайға құмармын»,
Адырбек Сопыбековтың «Қуыр, қуыр, ... ... ... ... Қадыр Мырзалиевтің «Өзің пісірген ас ... ... ... ... ... ... ... «Қаласын апам қуанып»
т.б. тізіп айта ... ... ... ... жас ... ... не екендігін түсіндіруге, оның ... ... ... ... құрал іспеттес.
Қазақ халқының еңбек тәрбиесіне қатысты мақал –мәтелдер өз алдына бір
кітап болғандай. Оны сөз арсында да,еңбек ... да, әр ... ... жөн.
Халықтың тыйым сөздері үйдің ырыс несібесіне нұқсан келтірмейтіндей,
мал – ... ... ... ... жемісін өзіне бұйыртуға адамның
әрекет етуіне бағдар беретіндігін, ырым ететіндігін көреміз.
Ертегілер мен әңгімелерді, өлеңдерді оқу ... ... ... үшін әр ... ... ... керек. Балалардың естігенін есте
сақтап қаннан гөрі көргенін ұмытпайтындығын білеміз.
Егер оқылған материалды балалардың ... ... ... ойнатса, мәңгі
есінде қалары сөзсіз.
Көркем әдебиет шығармалары – тұнған тәрбие ... ... ... жан ... ... келгенде қазақ даласының ұлы ойшылдары мен ағартушыларының ой-
пікірлері мен тағылымдық мұраларындағы ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтарды қазақ халқының дәстүрлі
кәсіби іс-әрекетіне, шаруашылығына баулуға ... ... ... ... ... білім беретін орта мектептердің оқу-тәрбие
процесінде қазақ ... ... ... ... мазмұдалған ұлы
ойшылдар мен ағартушылардың шығармашылық мұралары пайдалану ... мен ... ... ... ... ... ... отбасындағы тұлғалық қасиетін жетілдіретін жағдайдың бірі –
отбасы және отбасынан тысқары ... ... ... күнделікті
тұрмыс қажеттігін қамтамасыз етуден ... ... ... әлеуметтік
қатынасқа түсіріп, оны ересек өмірге тәрбиелейді. Сондай еңбектің барысында
баланың жауапкершілігі артып, еңбек ету қажеттігін түсінетін ... ... ... ... ... арқылы іске асады.
Еңбек тәрбиесі қашан да ең маңызды қоғамдық міндеттердің бірі ... ... ... дейінгі балаларды еңбекке сәби кезден қолға алу
қажет.
Еңбек – адамның өз ... ... үшін ... ... өзгертілген және оны өз керегіне бейімдеуге бағытталған мақсатқа сай
істелінетін қызметі, қоғамның өмір ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
1. Қоңырбаев С.С. «Отбасы: Бала мен ата-ана».
2. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Алматы, 2004
3. Қоянбаев Ж «Отбасы және ... мен ... ... ... Е. ... ... әдеп және психология».
5. Успанов К.С., Керимов Л.К. «Педагогика» оқулық
6. Афанасьева Т.М. ... ... Ж., ... С., Құдиярва А «Педагогика».
8. //Бастауыш мектеп. 2005 жыл №4., 2006. №3.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасындағы адамгершілік тәрбиесі28 бет
Отбасындағы бала тәрбиесі7 бет
Отбасындағы қыз бала тәрбиесі5 бет
«Жанұяны фаминистік бағыт бойынша зерттеу»7 бет
«Отбасылық қарым-қатынас типтері»4 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс туралы4 бет
Бала тәрбиесінде халықтық педагогиканың бағыттары8 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Исламдағы бала тәрбиесінің ерекшеліктері74 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстарының криминалогиялық жағдайы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь