«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

І.
Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
1.1 Жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып
оқытудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
6
1.2 Жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып
оқытудың практикалық маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8
1.3 «Биология. Адам және оның денсаулығы» (8.сынып) пәнін
оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны
пайдаланудың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2
ІІ
2.1

ІІІ ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ТАЛҚЫЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1818

20
3.1 «Биология. Адам және оның денсаулығы» (8.сынып) пәнін
оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны
пайдаланудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

20
3.2 «Биология. Адам және оның денсаулығы» (8.сынып) пәнінен
өтілетін тақырыптарды оқытуда жеке тұлғаға бағытталған
технологияны пайдаланудың мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

22
3.3 «Биология. Адам және оның денсаулығы» (8.сынып) пәнін
оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып
оқыту әдістемесі мен нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
37
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
Зерттеу тақырыбының көкейкестілігі. Қай елді, халықты болсын, прогреске бастайтын жол-білім жолы. Егемендік алған Қазақстанның болашағы жастарға байланысты. Қазіргі кездегі ғылым мен техниканың дамып өркендеуіне байланысты дарынды жастарды тәрбиелеп шығару ұстаздар қауымына үлкен сын болуда. Сондықтан да жастарды білімге құштарлыққа, ізденуге, талпынуға тәрбиелеу арқылы баланың қабілет-қасиеттерін ашып көмектесу керек.
Өйткені, осындай жастар ғана егемендігіміздің ертеңін баянды ете алады; қазақ елінің ертеңіне қызмет ете алады.
Қазақстан Республикасында Білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында білім беру саясатының негізгі міндеттерінің бірі «Халықтың барлық жіктерінің сапалы білімге қол жеткізуін қамтамасыз ету» екендігі, оны іске асырудағы мектеп бағдарламасы баланың жеке тұлғасын қалыптастыруға, оның жеке қабілетін ашуға және дамытуға бағыттау қажеттілігі атап көрсетілген [1].
Бұл міндетті іске асыру үшін аталған құжатта: «Оқу процесі:
- өз бетінше білім алу және оны практикада қолдану қажеттігі мен дағдысын қалыптастыруға, танымның ғылыми тәсілдеріне мақсатты және жүйелі түрде баулуға;
- оқушыны жеке тұлға және қызмет субъектісі ретінде дамытуға, өмірлік құнды бағдарларын қалыптастыруға;
- ұлттық мәдениетті құрмет тұтуға тәрбиелеуге және басқа да мәдени бастаулардан нәр алуын бойында қалыптастыруға;
- нарықтық экономика мен сапаның негізгі түсініктерін және оларды практикада қолдана білуді қалыптастыруға;
- жалпы негізгі білім беру сатысында бейіналды даярлықты және жалпы орта білім беру сатысында бейінді оқытуды қамтамасыз етуге бағытталатын болады», - делінген.
Мұның өзі бағдарламада атап көрсетілгендей, «оқытуды ұйымдастыру қағидаттарын және оқушының білім-білікті, дағдыны енжар «алушы» рөлін танымдық процестің белсенді субъектісіне өзгертуді» міндеттейді.
Көрнекті ғалым-психологтар мен педагогтар В.В.Давыдов, П.Я. Гальперин, Н.Ф.Талызина және басқалар өздерінің ғылыми зерттеулерінде жастардың білімге деген ынта-жігерін қалыптастырудың мол мүмкіндіктерін ашып береді. Білім берудің негізгі бөлігі оқушының өз бетінше жұмыс жүргізе алуында болып отыр. Мұның өзі оқу процесінің ұйымдастырылуы мен оқыту әдістемесінің жетістіктерімен сабақтас болады [2,3].
Қазіргі кездегі білім беру ісі дүние жүзілік білім беру кеңістігіне енуге бағытталып отырғандықтан, бұл реттегі жұмыстарға педагогика ғылымының теориясы мен практикасында елеулі өзгерістер енгізілуі тиіс. Осы ретте Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында [4], Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жалпыға міндетті орта білім беру стандартында (Негізгі қағидалар) [5], Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасында [6], Қазақстан Республикасында 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы [7] мен тағы басқа соңғы кезде қабылданған ресми құжаттарда білім беру ісін ізгілендіру мен демократияландыру бағытындағы ережелер енгізілген. Осы және т.б. құжаттарда жалпы білім берудің ұлттық мақсаты мен оған қол жеткізуге жетелеуге тиіс міндеттер мемлекеттік білім беру саясатының негізгі принциптеріне сәйкес, қазақ халқының ұлттық-тарихи және этникалық дәстүрлері мен оқушылардың жалпығаламшарлық ауқымда ойлай алуына бағытталған жалпыадамзаттық құндылықтарды ескере отырып анықталған.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы туралы» 2004 жылғы 11 қазандағы №1459 Жарлығы. Астана.
2. Философско-психологические проблемы развития образования/под ред. В.В. Давыдова.-М., 1981.
3. Гальперин П.Я., Талызина Н.Ф. Современная теория поэтапного формирования умственных действий.-М.: Педагогика, 1979.-С.125.
4. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі «Білім туралы» № 319-ІІІ Заңы.
5. ҚР Білім және ғылым министрінің 2006 жылғы 23 қазанындағы №551 бұйрығымен бекітілген ҚР Мемлекеттік жалпыға міндетті орта білім беру стандартының (Негізгі қағидалар).
6. Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы// Егеменді Қазақстан-Алматы, 1994 ж. 25 тамыз.
7. Қазақстан Республикасында 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы. //«12 жылдық білім. 12-летнее образование» республикалық ғылыми-әдістемелік және ақпараттық-сараптамалық журналы//-Астана, №1. 2004.-Б.22.
8. Кларин В.М. Педагогические технологии.-М.: Знание, 1998.-С.101.
9. Кукушкин В.С. Современные педагогические технологии. Начальная школа. Пособие для учителя. (Серия «Школа развивающего обучения»).-Ростов н/Д: издательство «Феникс», 2003.
10. Селевко Г.К. Современные образовательные технологии.-М.: Народное образование, 1998.
11. Гусарова Е.Н. Современные педагогические технологии. Учебно-методическое пособие для студентов и преподавателей вузов культуры и искусств.-М.: АПК и ПРО, 2004.
12. М.М. Жанпейісова. Модульді оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде (аударған Д.А. Қайшыбекова)-Алматы, 2002.-Б.148.
13. Технологии обучения казахстанских авторов./Н.Н. Нурахметов, Г.Д. Аульбекова, М.Р. Ковжасарова-Алматы: Издательство «Мектеп», 2005.-С.135.
14. Михальская А.К. Педагогическая риторика: история и теория.-М., 1998.,-С.145.
15. Коменский Я.А., Локк Д., Руссо Ж.Ж., Песталоцин И.Г. Педагогическое наследие/ Сост.В.М. Кларин, А.Н. Джуринский.-М., 1987.-С.220.
16. Кузьмина Н.В. Способности, одаренность, талант учителя.-Л., 1995.-С.154.
17. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии.-М.: Педагогика, 1989.-С.89.
18. Ушинский К.Д. Собрание сочинений: В 11т.-М., 1958.-Т.2.,-С.148.
19. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 11 қаңтардағы «Ақпараттандыру туралы»№217 Заңы.
20. Лернер И.Я. Качества знаний учащихся. Какими они должны быть?-М.: Знания, 1978.-С.127.
21. Матюшкин А.М. Проблемные ситуации в мышлении и обучения.-М.:Мир, 1972, -С.235.
22. Махмутов М.И. Современный урок.-М., 1985.-С.188.
23. А. Байтурсынов. В здоровом теле-здоровый дух// В кн. Антология педагогической мысли Казахстана. Сост. К.Б. Жарикбаев, С.К. Калиев.-Алматы, 1995,
24. Выготский Л.С. Собрание сочинений: в 6т.-М., 1984. –С.318.
25. Леднев В.С. Содержание образования: сущность, структура, перспективы.-М., 1991.-С.108
26. Хмель Н.Д. Теория и технология реализации целостного падегогического процесса: учебное пособие в помощь преподавателям, аспирантам, магистрантам, студентам. /-2-е изд; перераб. и доп.-Алматы: КазНПУ им. Абая, 2008.-С.254.
27. Қисымова Ә.Қ., Нұрланов Е.Б. Оқыту технологиялары. І бөлім. Оқу-әдістемелік құрал.-Алматы, 2007.-Б.152.
28. Қисымова Ә.Қ., Увалиева Т.Ж. Оқыту технологиялары. ІІ бөлім. Оқу-әдістемелік құрал.-Алматы, 2007. -Б.188.
29. 12 жылдық оқыту мәселелері «Қазақстан Республикасында жалаы орта білім беру жүйесін дамытудың негізгі бағыттары» (ҚР Білім және ғылым министрімен диалог). Құрастырушы-авторлар Ү.Б.Жексенбаева, Ж.Б.Самуратова, Б.Қ.Игенбаева. -Алматы: «Мастер-Принт» полиграфиялық орталығы, 2006, -Б.127.
30. Биология. 8 сынып. Адам: Жалпы білім беретін мектептерге арналған оқулық /Н.И. Сонин, М.Р. Сапин, Ә. Қисымқызы.-Алматы: Дрофа-Кітап, 2004.-Б. 216.
31. Биология. Адам және оның денсаулығы. 8-сынып: Хрестоматия/ А.Қ. Қисымова.-Алматы: «Таймас» баспа үйі ЖШС, 2008.-170 бет: суретті.
32. Сонин Н.И., Қисымова Ә.Қ., Елизекова Н.А. «Биология. Адам. 8-сынып» мұғалімінің жұмыс дәптері.-Алматы: Дрофа-Кітап, 2006.-Б.160.
        
        М А З М Ұ Н Ы
| |КІРІСПЕ............................................................|3 |
| ... | |
| | | ... ... |6 |
| ... |
| ... | ... |Жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып | |
| ... ... ... |6 |
| ... ... ... ... бағытталған технологияны пайдаланып | |
| ... ... ... |8 |
| ... | |
|1.3 |«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін | |
| ... жеке ... ... ... |2 |
| ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ ... ... |8 |
| ... ... | ... |...................................................................|20 |
| |......................... | |
| | | |
| ... ... МЕН | |
| ... | ... ... Адам және оның ... (8-сынып) пәнін | |
| ... жеке ... ... ... | |
| ... ... |20 |
| ... |
| ... | ... ... Адам және оның ... (8-сынып) пәнінен | |
| ... ... ... жеке ... ... | |
| ... ... ... |22 |
| ... | ... |«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін | |
| ... жеке ... ... технологияны пайдаланып | |
| ... ... мен |26 |
| ... |
| |....... | |
| | | |
| ... |
| |.................................... | |
| ... ... |39 |
| ... | ... ... ... Қай ... халықты болсын, прогреске
бастайтын жол-білім жолы. Егемендік ... ... ... жастарға
байланысты. Қазіргі кездегі ғылым мен ... ... ... ... ... тәрбиелеп шығару ұстаздар қауымына үлкен сын
болуда. Сондықтан да жастарды білімге ... ... ... ... ... ... ашып ... керек.
Өйткені, осындай жастар ғана егемендігіміздің ертеңін баянды ете алады;
қазақ елінің ертеңіне қызмет ете алады.
Қазақстан Республикасында Білім беруді дамытудың ... ... ... бағдарламасында білім беру саясатының ... бірі ... ... ... ... ... қол жеткізуін
қамтамасыз ету» екендігі, оны іске асырудағы мектеп бағдарламасы баланың
жеке тұлғасын қалыптастыруға, оның жеке ... ... және ... ... атап ... [1].
Бұл міндетті іске асыру үшін аталған құжатта: «Оқу процесі:
- өз бетінше білім алу және оны практикада ... ... ... ... танымның ғылыми тәсілдеріне мақсатты және жүйелі
түрде баулуға;
- ... жеке ... және ... субъектісі ретінде дамытуға, өмірлік
құнды бағдарларын қалыптастыруға;
- ұлттық мәдениетті ... ... ... және ... да ... нәр ... ... қалыптастыруға;
- нарықтық экономика мен сапаның негізгі түсініктерін және оларды
практикада қолдана білуді қалыптастыруға;
- ... ... ... беру ... ... ... және ... білім беру сатысында бейінді оқытуды қамтамасыз етуге бағытталатын
болады», - делінген.
Мұның өзі ... атап ... ... ... және оқушының білім-білікті, дағдыны ... ... ... ... ... ... ... міндеттейді.
Көрнекті ғалым-психологтар мен педагогтар В.В.Давыдов, П.Я. Гальперин,
Н.Ф.Талызина және басқалар өздерінің ... ... ... ... ... қалыптастырудың мол мүмкіндіктерін ашып береді.
Білім берудің негізгі бөлігі оқушының өз бетінше жұмыс жүргізе ... ... ... өзі оқу ... ... мен ... ... сабақтас болады [2,3].
Қазіргі кездегі білім беру ісі дүние жүзілік ... беру ... ... отырғандықтан, бұл реттегі жұмыстарға педагогика ғылымының
теориясы мен практикасында елеулі өзгерістер ... ... Осы ... ... ... туралы» Заңында [4], ... ... ... ... орта ... беру ... қағидалар) [5], Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру
тұжырымдамасында [6], Қазақстан Республикасында 2015 ... ... ... ... ... [7] мен тағы ... соңғы кезде қабылданған
ресми құжаттарда білім беру ісін ізгілендіру мен ... ... ... Осы және т.б. ... ... ... ұлттық мақсаты мен оған қол жеткізуге жетелеуге тиіс міндеттер
мемлекеттік білім беру ... ... ... сәйкес, қазақ
халқының ұлттық-тарихи және этникалық дәстүрлері мен ... ... ... алуына бағытталған жалпыадамзаттық
құндылықтарды ескере отырып анықталған.
Соңғы ... ... мен ... ... ... ... жас ұрпақты тәрбиелеуде шығармашыл, өз көзқарасы бар,
дүниежүзілік мәдениетті танып білетін, кәсіби ... ... ... ... қоюда.
Мектептерде соңғы кезде бұл бағытта біршама жұмыстар жүргізілгенмен,
әлі де болса, жеке тұлғаны ізгілік ... және ... ... ... ... тек ... ... оқушылар мен белсенділікке
талпындыратын әдістерді пайдалану және нақты өмір жағдайын ескермей ... ... Бұл ... ... ... ... ... оқыту технологиясы оқытушыдан терең ... ... ... ... шеберлікті,
шәкірттердің жан дүниесіне терең үңіліп, оны ұғына білуді ... ... ... әдістемелік, педагогикалық және ғылыми еңбектерде
«педагогикалық ... ... ... ... оның ... пайдалану мүмкіндіктері жайлы жарық көрген ... бар ... ... даму бағыты мен технологияларын қамтитын көптеген
педагогикалық ... атап ... ... пен ... дамыта оқыту технологиясы [12], Ж.У.Кобдикова, Н.Н.Нұрахметов
[13], т.б. технологиялары мектеп практикасына енгізілуде.
Шын мәнінде, педагогикалық технологиялар ... ... ... ... ... ... зерделеп-талдау, ой елегінен өткізу
оқытушыларға құнды педагогикалық біліммен қарулануға мүмкіндік береді.
Оқыту барасында жаңа ... ... ... ... білу ... ... Бұл ... зерттей келе,
педагогикалық технологияны пайдалану ... мен оны ... ... ... ... ... ... байқалады. Педагогикалық
технологияның ғылыми негіздерін білмей, оның тиімділігіне көз жеткізбей,
кездейсоқ, оқтын-оқтын ... ... ... ... ... ... ... республикамызда мектептегі биология курсының пәндерін, соның
ішінде «Биология. Адам және оның ... ... ... ... ... білім беру процесінде пайдаланылуына талдау
жасау негізінде және жүргізген сауалнамаларға сүйене ... ... бұл ... өте баяу ... ... шалағай пайдалану бұл бағыттағы
істі жетілдіруді, оның маңызы мен мәнін ... ... ... қажет
етеді деген ойға келдік.
Сондықтан да біз бітіру жұмысымыздың тақырыбын: «Биология пәнін жеке
тұлғаға бағытталған ... ... ... жолдары» деп таңдадық.
І. ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1. Жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып оқытудың
теориялық негіздері
Оқушылардың өз бетімен істейтін ... ... ... алғашқы
мәліметтер көне Грекияның бірқатар ойшылдарының еңбектерінде ... алу ... жеке ... өз ізденісіне ұлы грек философы
Аристотель (б.з.б. 384-322 жж.) ас ... мән ... Ол ... атты
еңбегінде балаға зорлап ешнәрсе түсіндірудің мүмкін емес ... ... ... ойынша, білімді жетістікпен игеру баланы оқу процесінде
қанағат пен ... ... ғана ... ... ... өз ... жұмыс істеуінің маңызы туралы мағлұматтар ... ... ... де ... айтылған. Ол білім алуда
балалардың өздерінің еңбектенуі пайдалы да қажет екенін уағыздады. ... ... [15] деп ... ... еңбегінде оқытушы аз оқытып, оқушы
өзі көп ... ... ... ... ... Я.А. Коменский
балалардың қабілеттілігін ... ... ... білуге үйретіп, ең
бастысы баланың білім мен оқуға деген ынтасын дамытуды ... ... ... ... өз ... ... істеуін ұйымдастыруға,
олардың білімге деген белсенділігін дамытуға ... ... ... баса ... ... Осылайша Я.А. Коменский оқу ... ... ... дайындаудың психологиялық,
педагогикалық мәселелерін шынайы талдаудың алғашқы қадамын жасауға тырысты.
Оқушының өз ... ... ... ... энциклопедияда
мынадай анықтама беріледі: «Оқушылардың өзі істейтін жұмысы олардың ... ... тыс, ... ... ... ... жеке және
ұжымдық оқу әрекетінің жиынтық түрлері».
Мұндай тапсырмаларды орындау оқушылардан белсенді ой қызметін, әртүрлі
танымдық мәселелерді ... ... ... ... ... ... етеді. Өзіндік жұмыстардың әр түрін орындау нәтижесінде
оқушылардың танымдық белсенділігі және ... арта ... және ... әдебиеттерде бұл ұғымға әртүрлі
анықтамалар береді.
Кейбір ғалымдар оқушының өз бетімен ... ... ... ... ... ... Т.Сабыровтың пікірінше, оқушылардың өз бетімен
орындайтын жұмысы жеке өз ... ... ... бола ... ... өздік
жұмыстардың өзі әртүрлі әдістер арқылы іске ... ... ... ... В.П. ... ... өз бетімен
орындайтын жұмыс адамның белгілі бір ... өз ... ... ... ... ... ... өзіндік жұмысы күрделі әрекет
болғандықтан бір ғана белгімен сипаттауға ... ... ... XVIII ... ойшылы Жан-Жак Руссо да көңіл бөлді.
«Өзінің қателіктеріне (баланың өз тәжірибесін ... ... ... ... жете ... ... оқытудың балалар дербестігін,
дамытуға ықпал жасауына, олардың айналадағы көрінген заттар мен оқиғаларды
«зерттеу» қабілеттілігі ... ой ... ... оқытудың негізгі міндеттерінің бірі олардың өз бетімен
білім алуға тырысуы, ойлау қабілетінің дамуы, ... та анық ... деп ... ... ғылымды оқытуда емес, оны дәніктіруге, ол
ғылымдарды сүйетін болсын, одан кейін оған оқып, білім алудың әдісін ... ... ... ... ... ... міндеттері оқушылардың
дербестігін дамыту, байқап-ұғына білуге үйрету. Алайда бұл міндетті жүзеге
асыру тиісті ... ... ... ... Бұл ... ... тырысуға, таным белсенділігіне ... ... ... бере ... ... керек.
Баланың ой және ... ... ... міндетін және
белсенділігін дамыту үрдісінде орындау XVIII ғасырдағы француз ... ... ... ... ... ... дамытуды оқыту үрдісінде
қалыптастыруды жақтады [15].
Батыстың озат, прогресшіл педагогикасы теориясының басты ерекшілігі-
оқушының дербестігі ... ... ... ... ... ... өздері зерттеп және текесеретін материал ретінде берілсе,
баларды дамыту, шын ... ... ... ... ... нық сенім.
Ал оқытудың ең жоғарғы принципі мынандай: «тәрбиеленушіңді шындықты ... ... ... ... ... шындықты іздеу үстінде
дамыту үшін танымға баулы». ... ... ... бұл ... оқу ... ... процесінде дербестік теориясын одан әрі
дамытуға сөзсіз ықпал жасады.
К.Д.Ушинскийдің (1824-1871) ойынша, ... ... ... білім беруде ғана емес, оларда жаңа білімді ... ... ... ... ... ... ... пайдалы білімді
кітаптардан іздеп, тауып қана қоймай, ... ... ... да таба білу ... ... оқушылардың өз бетімен ойлана білуге дамытудың қажеттігін ерекше
атап көрсеткенін мына ... ... «... ... мүмкігдігінше өз
бетімен еңбектенсін, ал мұғалім олардың дербес еңбегіне басшылық жасап,
оған материал беріп ... ... ... дамыту үшін К.Д.
Ушинский мынадай әдістерді ұсынады: оқулықпен жұмыс, жаттығулар орындау, өз
істерін өздерінше ... Ол: ... ... ... ... ... ... құмарландыру, мектептің ең басты міндеттерінің бірі»,-
деді [18].
Оқушылардың дербестігі мен белсенділігінің принціпін К.Д. Ушинский оқу
процесінің ... ... мен ... жас ... ... ... жасай отырып дәлелдеп берді.
Оқу процесінің құрылысы, К.Д. Ушинскийдің ойынша, ... ... де ... оқып, білуге талпынуын дамыту үшін қажетті
жағдайларды алдын ала жасауда болуы тиіс.
Шынында да, адамның мұндай жарасымды ... ... өте баяу ... ... өте тездей түседі, оқушы ... ... ... ... сайын, оның жан дүниесін идеялар билеген сайын, ... ... да ... «үй» ... ... деген ұлы педагогтың ойы
бұрынғыдан өзекті болып көрінеді.
Өйткені, ... ... ... ... ... өз ... жұмысына көп уақыт бөлмейді, тиісінше назар аудармайды.
Қазіргі білім беру ... жаңа ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2007 жылғы
11 қаңтардағы «Ақпараттандыру туралы» №217 Заңына ... ... ... ... ... негізінде электрондық
ақпараттық ресурстарды, ақпараттық жүйелерді қалыптастыруға және ... ... ... және ... ... ... ... [19].
Ал, ақпараттық технологияларға ақпаратты жинауды, құруды, сақтауды,
жинақтауды, өңдеуді, ... ... ... түсіруді, беру мен
таратуды қамтамасыз ететін технологиялық кешенге біріктірілген әдістердің,
өндірістік процестер мен ... ... ... ... ... технологияларының ақпараттандыруда әдістердің ... ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие
процесінде сабақты тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді, бұл өз ... ... ... өзгертуді қажет етеді.
1.2. Жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып оқытудың
практикалық маңызы
Білім беру ... ... тек ... ... ғана ... ... да түзету енгізеді. Теория практикасыз
ешнәрсені өзгерте алмайды. Теорияның практикалық күшімен энергиясы болады,
алайда ол ... ... ... ... ... санасымен
қабылданғанда ғана материалдық көрініс береді. Сонда ғана теория ... ... ... бағыттаушысы мен реттеушісі
рөліне ие бола алады.
Ал теория практикаға технологиялық процесстер арқылы ғана ене ... ... ... ғылыми теория мақсатты ... ... ене ... ... ... ... ... теория мен
практика алшақты нақты теория мен технологияның қолданбалы ... ... орын ... Осы ... жою ... қазіргі кезде
педагогикада технологияландыру ... ... ... отыр. Жаңа
мазмұн, жаңа әдіс, жаңа қарым-қатынас негізінде білім беру ісі жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа ... лайықты ауқымда
және деңгейде іске асырылатын болады.
Осылайша елімізде педагогика ғылымның теориясы мен практикасында оқыту
мен тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... мектептермен авторлық жобалар пайда бола бастады солардың
ішінде жаңа ... ... ... ... ... ... қарай өзгереді.
Білім беру жүйесіндегі өзгерістер ондағы әдістермен тәсілдерді
өзгертуге алып ... олар өз ... оқу ... өзгертуді талап етті. Осы
ретте мемлекеттік жалпыға міндетті орта білім ... жаңа ... Онда ... оқу ... ... Білім беру мазмұны
өзгертудегі негізгі мақсат-оқытудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... жаңа
заманғы өмір талаптарына сай жас ұрпақты ... ... ... технология арқылы оқытуды оқушы белсене субъект ретінде
қарастырылады. ... ... ... өзінің еркіндігін сақтай
отырып, өз мүмкіндігін, қабілетін іске асыруға тырысатын жеке тұлға ретінде
қарайды. Оқыту технологияларын пайдалану арқылы ... беру тек ... ... бойынша білік пен тағды қалыптастыруға бағытталған дәстүрлі ... ... өз ... тек ... ... ғана ... олардан
бәсекеге қабілетті белсенді өмір өзгерістеріне тез бейімделе ... ... ... ... ... ... талап етеді. Ол үшін бүгінгі ... ... өмір ... ... ... жоба ... алатын,
әртүрлі жағдайды, қиында болса, дұрыс шешім қабылдай алатындай ... ... ... ... ... жаңа идеялармен жаңа технологиялар,
әртүрлі педагогикалық жүйелер жасалынып-енгізілуде. ... беру ... ... ... ... технологияның толығымен жан-
жақты игерген мұғалім ғана алдына қойған ... жете ... ... ... ... ... ... көптеген ғалымдар еңбек етуде.
Ал біздің ойымызша, оқыту процесіне жаңа педагогикалық технологияны ... ... ... оқытуды ғылыми негізге қоюға, бұл ... ... ... ... береді.
Қазіргі кездегі әдістемелік, педагогикалық және ғылыми еңбектерде
«педагогикалық ... ... ... ... оның ... ... мүмкіндіктері жайлы жарық көптеген еңбектер бар
[8,9,17,10].
Қазіргі ... ... ... ... ... ... [12,13]. Дегенмен, оқыту технологияларын таңдау мен дұрыс
пайдалануды, әдетте, қиындықтар туындайтындығы-шындық.
Сондықтан да оқыту ... ... ... ... ... қазіргі кездегі барлық педагогикалық технологияларды зерттеп, оларды
жүйелеп, ғылыми негіздерін анық білу ... Әр ... ... ... ... пайдалану арқылы өткізілетін сабақтың оқушының білім
алуына тиімді екендігін түсіну ... ... ... ... ... мүмкін еместігін түсініп, оны игерудің ... ... ... ... ... ... әдістері мен тәсілдерінің оқышының білімге ... ... алып ... отыр. Білім берудегі жаңа ... ... ... ... ... ... практикасында негізгі
орынды жеке тұлға бағытталған бағыт маңызға ие болуда, оның негізгі идеясы
оқушының ... ... жеке ... ... ... ... ... жаңа педагогикалық технологияны пайдалануды көптеген
педагогтар мен психологтар оқу процесінде баланың өз бетінше ... деп ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
беретін жол деп түсінеді. Міне, мұндай жағдайда оқушы алға қойған жалпы
мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... белсенді түрде оқу процесіне араласатын, онда бір-бірін тексеру,
талдау арқылы ... ... ... ішкі ... ... ... ... пайда болуыныңда себебі де, оның артықшылығы
да, бұрынғы өзінің белсенді араласуынсыз өткізілетін ... ... де ... ... ... ... өз ... шешім
қабылданбайды, проблеманың шешу жолдары іздестірілмейді. Онда білім дайын
түрде ... Бұл ... ... ... жағдайдағы қажеттілікті
қанағаттандырмайды. Сондықтанда педагогикалық технологиялар түрлерінің көп
болуы, оларға қойылатын талаптардың да сан ... ... өмір ... ... болып отыр.
Оқыту технологияларының оқу процесіне енуін тарихында келесі кезеңдерді
бөледі:
1. 1960- жылдары «оқыту технологиялары» деген ұғым пайда болады. ... ... ... ... ... ... 1970- ... «оқытудың ақпараттық технологиясы» пайда болды.
3. 1980- жылдары «термин педагогикалық ... ... ... ... ... оқу ... ұйымдастыруы
мен басқаруы үшін пайдаланылатын әдістер, тәсілдер мен ... ... ... процесіне енді. Педагогикалық технологиялар түрлері қалыптаса
бастады.
5. Қазіргі кезең-оқытудағы технологиялық бағыт ... ... ... ... Оқытуды педагогикалық технологияның ... ... ... ... ... оқыту процесінде пайдалану салыстырмалы
түрде жаңа бағыт болып саналады. Әртүрлі ғалымдар бұл ... ... ... ... кейбіреулерін қарастырайық.
Педагогикалық технологияның әдістемелік негізін қалыптастырған ... ... ... Ол ... ... екі жүйеден тұрады деп
есептейді: 1) дидактикалық мақсат және 2)мақсатты ... ... ... Беспалконың ойы бойынша, әр мақсатқа белгілі бір технология арқылы
жетуге ... ... ... бір-бірімен байланысқан ... ... жүйе ... ... нысаны, дидактикалық
процесс және мұғалімнің шеберлігі.
Мұндағы негізгі идея ... ... ... бір ... жұмыстардың жүйесіне айландыру қажет. Педагогикалық процес
алдымен жобаланып, содан соң жоба ... ... ... ... ... ... жан-жақты білімді жеке ... ... ... ... ... жүзеге асырылуға тиіс.
Міне, осындай жұмыс нәтижесінде мектептегі оқыту ... ... ... ... ... ... ... оқыту технологияға барлық оқыту
процесі мен білімді игеру ... адам ... ... мен ... ... әдісін қалыптастыру [9].
В.М. Монахов: педагогикалық оқыту технология бірлескен іс-әрекеттің
барлық жағынан ойластырылған мұғалімге де, оқушыға да ыңғайлы ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудың
негізгі идеясы-оқушының іс-әрекетке бағыттайтын жұмысын қарастыруы. ... ... оқу ... ... ... белгілі тәсіл,
әдістердің жинақтығы деп санайды. Бұл әдістемелік технология ... оқу ... ... мен оқу ... толық игеруге
бағытталған талаптарға сай құрастырылады.
Ал, енді бір ғалымдар тобы, педагогикалық технологияны ғылымның ... ... ... ... ... ... ... тиімді жолдарын зерттейтін
ғылым;
- педагогикалық технология оқыту жүйелерімен оқыту ... ... ... ғылымның жаңа (50-жылдан бастап)
бағытты;
- педагогикалық технология оқу ... ... ... ... оқу ... тиімділігін іске асыруға бағыттаған педагогика
ғылымының қолданбалы ... осы ... ... ... ... ... ... түсіну педагогикалық технология мазмұнының күрделі, әлі де
болса, қалыптасып келе жатқан жаңа бағыт деп ... ... ... беру ... ... бағалаушы ғана емес ол оқушы
іс-әрекеті кезінде кездесетін қиындықтарды уақтылы анықтауға, оларды жеңуге
көмектесетін кеңесші маман. Бұл мұғалім мен ... пен ... ... де ... ... ... ... оқыту кезінде оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру
жеке оқушыға, оның ойлау қабілетіне, жеке пән ... ... ... Бұл ... ... ... ... талап барлық
дамыған елдерде қатаң қойылады. ... ... не ... ... орталығына шығарылады. Оқушының талап білуге арналған іс-әрекеті
бүкіл білім беру ісін ұйымдастыратын ... ... ... оқу-
әдістемелік кешендерінің, зерттеушілердің ең шешуші мәніне ие болуы керек.
Бұл кезде жеке тұлғаға бағытталған оқыту оқушының жан-жақты тұлға болып
қалыптасуына ... ... ... қажет. Адамның ақыл-ойының
дамуымен қатар оның дене, ... ... ... ... ... кәсіби шеберлігіне бағытталған дағдыларын да
дамыту керек. Міне осындай жан-жақты өмір ... ... ... өз ... ... алады, белсенді іс-әрекет жасайды, өмірдің өзгеруіне
бейімделе алады.
Осы мақсаттарды шешу жолдары ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Бұл мақсаттарға негізінде жеке тұлға бағытталған арқылы қол жеткізудің
бірнеше мүмкінділіктері бар, атап ... ... ... ... ... ... ... мақсатта
пайдалануға әр оқушының білуі үшін белсенді іс-әрекетке ... ... ... ... ... ... ... істей
алу дағдыларының қалыптасуы;
- өз сыныбының, мектебінің және баса адамдармен кеңінен қарым-қатынас
жасау;
- қажетті ақпаратты алу, ... ойын ... оны ... ... ... ... ... байланысты әралуан ролдерде, кейде
топпен бірге шешу де өзінің үнемі ақыл-ой қабілетін, дене және адамгершілік
дамуының жағдайын тексеру мүмкіндігі.
1.3. «Биология. Адам және оның ... ... ... оқытуда жеке
тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланудың маңызы
Оқушының ... ... ... оқыту прроцесін
оқушылардың өз бетінше бағдарлау әрекеті мен ... ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз.
Бұл мәселе И.Я. Лернер, А.М. Матюшкин, М.И. Махмутов, В.Оконь және т.б.
ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған. Сонымен бірге Ш.А. ... ... ... зерттеуші пелагогтардың жұмыстарында да мәселелер практика
жүзінде іске ... [9, ... ... ... іс-әрекеті танымдық қызығушылықтан туындайды.
Олай болса, Г.И. Щукинаның ... ... ... ең ... бірі бола ... оның ... бір жағдайларға байланысты
«жеке тұлғаның іс-әрекеті мен ... ... ... ... күшіне айналады» деген пікірімен келіспкуге болмайды.
Сонымен, бұл жағдайлардан оқушы ... ... ... ... ... іс-әрекет жасауға мүмкіндік алады.
Т.И. Шаманованың пайымдауынша, оқушылардың ... ... ... ... ... оқу ... ... әдістері мен
ұйымдастыру нысандары.
Сонымен бірге танымдық белсенділікті арттыру құралдарының ... ... ... ... тиісті:
- оқытуды ұйымдастырудың барлық кезеңдерінде оқушылардың ішкі ... ояту мен ... ... ... ... ... мақсатын қою мен жоспарлауды
қамтамасыз етуге бағдарлауын көтермелеу;
- ... оқу ... ... ... ... ... ... бақылауы мен түзетуі негізінде оқытуда өз
бетімен істейтін іс-әрекетін қамтамасыз ету.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... дербес белсенділігінің тиімді деңгейі ... ... ... дәлірек айтқанда:
- оқушыны нақтылы іске байланысты қажеттілікті қалыптастыру мен орнықты
орындау қызығушылыққа тәрбиелеумен;
- оқушыны ... ... ... байланысты интеллектуалдық және
өздігінен жоспарлау, ұйымдастыру мен бақылауды жүзеге асыру дағдыларын
қалыптастырумен;
- материалды ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Ғалымдардың айтқан пікірлеріне сүйене отырып, оқушылардың өз ... ... деп ... жұмыс істеу барысында өздігінен жоспарлау,
бағдарлау, тексеру және қорытынды жасау сияқты шығармашылық ... ... ... ... тізбегі екенін түсінеміз.
Осы айтқан тұжырымға сай оқушының орындайтын іс-әрекетін ... ... ... ... ... ... ... байланысты жүргізілген практикалық жұмыстар нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... мен ... материалдардың арасындағы байланысты
әртүрлі мысалдар беру арқылы оқушының білімін толықтыру;
- ... өзі ... ... ... ... олардың оқу-
тәрбие процесіндегі белсенділігін арттыру;
- оқушыларға теориялық білімді күнделікті өмірмен байланыстыру арқылы
өз бетімен білім алып, ... ... ... ... ... ағартушы А.Байтұрсынұлының пікірі бала білімді тәжірибе арылы
өздігінен алуы ... ... ... ... ... ... мен
шеберлігі осы ұзақ жолды қысқарту үшін, ол жолдан керек білімді кешіктірмей
кезінде беріп отыру үшін ... ... ... ... ... беру
мен бетін белгілеген мақсатқа қарай түзеп отыру керек [23].
Оқушылардың орындайтын жұмыстарының мән-мағынасын ұйымдастырудың тәсіл-
амалдарын бір ғана ... ... ... ... ... негізгі шарттары мыналар:
- мұғалімнің нақты тапсырмалар беруі;
- жұмысты ... ... ... ... ... ... ... өзара байланысы
олардың жұмысты өз еркімен және қолдарымен ... оған әсер ... ... ... ... ... оқушыны және тұлға ретінде қабылдау,
яғни оқушыны өз іс-әрекетін қалыптастыруға бағыттау, ... ... ... оның ... қажет. Осы бағытта оқушыларға берілетін жеке
тапсырмалардың ... ... ... ... ... жұмысын жүргізуге баулу. Бұл оқушыға «кішкентай» жаңалық
ашқанмен бірдей болады.
Түрлі әдістеме мен ... ... ... ... ... ... қабілеті жоғары баланы іздеп, онымен жұмыс жасау, оны
жан-жақты тануды ойлап, ... ... ... бақылап отыру-кез
келген мұғалімнің негізгі міндеті.
Бұл ретте психолог-ғалым Л.С. Выготскийдің «Әрбір баланың өз ... әр ... ... ... ... оның ... ... қажет. Баланы оның жеке таяудағы даму аймағында жетілдіру ... ойын ... ... ... ... жеке қасиеттерін ашу арқылы тәрбиелей отырып,
оның жеке қабілеттерін қалыптастыру және ой-өрісін дамыту негізінде олардың
шығармашылық ... ... ... жұмыс түрлерінің маңызын таныту.
Қазіргі қоғамдағы өзгерістер білім беру жүйесін жаңартуды міндеттейді.
Сондықтан да оқыту процесін ... ... ... ұзақ уақыт есте
сақтайтындай, оларды одан әрі ... және ... етіп ... ... мектептегі ... ... ... оның ... сай, оған ... болашақ өмірге
баулитындай болуы қажет. Осындай болған кезде ғана мектеп өмірі оқушының
қызығып қатынасатын қажетті ... ... ... ... ... ... ... арттыруы;
- баға критериін дұрыс анықтауы;
- белсенді оқыту әдістерінің ... ... ... ... ... беру негізінен:
- белсенді (интерактивті) оқу әдістерімен;
- әдістемелік және дидактикалық материалдарды көбірек пайдалана отырып;
- оқушыны ... ... мен ... ... ... ... ... үлкен этикалық талап негізінде өткізілуге тиіс.
Белсенді (интерактивті) оқыту әдістерін ... ... ... мынадай қабілеттіліктерін дамытады:
- өзінің жеке көзқарасын қалыптастырып оны жеткізе алу;
- басқа адамдардың көзқарасын силай білу;
- оқу ... ... ... ... оқу материалына шығармашылықпен қарау;
- үлкен аудитория алдында өз көзқарасын дәлелді түрде жеткізе ... оқу ... ... ... ... ... жасау;
- жиналған ақпаратпен жеке жұмыс істей алу;
- өзінің жеке бағытын көрсете және ... ... ... өмір тәжірибесін әртүрлі ситуацияларды болжау білу.
Оқыту технологияларын пайдаланып оқу процесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... жеке анық көзқарастың болуы;
- өзіне-өзі сын тұрғысынан ... ... ... ... ... ... алу;
- өздігінен белсенді іс-әрекет жасай білу;
- өзі де жеке шығармашылдықта қызмет ете алуы.
Қазіргі жағдайда мектеп мұғалімдеріне ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі;
- білім беру жүйесі сапалығының артуы;
- мұғалімнің кәсіби шебер болуы.
Сыныптағы оқушының психологиялық жағынан ... ... ... ... ... ... ... бір талап, бір баға критериін
қойып, бір түрлі сарынмен өткізу «әдітінің» ... қате ... ... әр ... ... типтері әртүрлі, берілген ақпаратты
қабылдау жылдамдықтары әртүрлі деңгейде, есте сақтау қабілеті де ... ... оған ... ... ... ... ... назарын
аударуда.
Міне, осы ретте, оқыту технологияларын ... ... ... ... ... өз ... жұмыстарын жағымды бағытта
ұйымдастыру қажет. ... беру ... ... ... мақсат-жан-жақты
білімді жеке тұлға тәрбиелеу. Олай болса, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыру
кезінде ... ... ... ... т.б. тұрғыдан әсер
етуіміз керек.
В.С. Леднев жеке тұлғаның құрылымдық анықтамасын зерттей келе, ... ... ... олар ... ... ... ... қабылдау, ойлау, сезім, ерік,
өзін-өзі ұстай алуы, көңіл бөле алу ... ... ... жеке ... ... ... білу ... сапасы.
3) жеке тұлғаның қасиеті, мінезі, иемпераменті, ... жеке ... ... ... Н.Д. ... М.М. Жанпейісова, Б.И.
Мұханова, Т.К. ... және ... жеке ... дамуын әртүрлі
критерилері (сапалары) бойынша қарастырады [12,13,26].
Мұғалім оқушыларының қасиеттеріне қалай ... ... ... ... өзі ... ... негізгісі педагогикалық технологияларды
пайдалану арқылы педагогикалық процесті ... ... ... ... даму ... сол пән ... ... тәжірибе деңгейі ескеріліп, әр оқушыға жеке ... ... ... ол оқыту, тәрбиелеу, дамыту, жан-жақты
жеке тұлға қалыптастыруға бағытталады. Ал, педагогика мен ... ... ... бері жеке ... өз ... нәтижесінде ғана дамитындығын
дәлелдеген.
Ал, іс-әрекеттік белсенділікке, жеке және ... ... ... ... ... ... ... болуы қажет. Педагогикада іс-әрекет пен
жеке тұлға ... ... ... ... ... бар. ... ... осы құрылымдық компоненттің бірі түсіп қалатын
болса, онда іс-әрекеттің толық болатындығы туралы ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесі жасалынып, әлемдік
білім кеңістігіне ену бағытында елеулі істер атқарылуда, мысалы:
- білім парадигмасы өзгерді;
- ... беру ... жаңа ... жасалынды;
- білім берудің ұзақ мерзімді стратегиялық бағдарламасы қабылданады;
- жаңа ... мен жаңа ... ... ... оқу ... ... және ... министрлігі ұсынған
көпнұсқалық бағдарламалар бойынша өз қалауларына қарай оқуға ... ... ... ... ... ... жаңа ... мен жаңа
технологиялар бар. Бұл жағдай ... ... ... таңдауға, оны
оқушылардың жеке ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі озық идеяларды игерген, сауатты,
шығармашыл, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдерге мынадай мүмкіндіктерді
ұйымдастыруға жол ашады:
- есте сақтауға ... ... ... ... ... ... ақыл-ойды дамытатын оқуға көшу;
- білімнің статикалық үлгісінен ақыл-ой әрекетінің динамикалық құрылым
жүйесіне көшу;
- оқушыға орташа білім беретін ... ... ... ... ... ... технологияландыру - бүгінгі күннің қажеттілігі.
Педагогикалық технологияның түрлері де көп. ... ... ... ... мұғалімдерге оған көшу қиындық туғызып жүргендігін
жасыруға болмайды.
Бұл ретте ... ... ... ... деген ынтасын тудыратын;
- оқудағы танымдық іс-әрекетті оңтайлы ұйымдастыруға көмектесетін;
- ... ... жол ... ... ... нәтижелілігі мен жинақылығына көмектесетін;
- оқыту мен тәрбиенің тиімділігін қамтамасыз ететін оқыту процесінің
негізгі компоненті екендігін әр ... ... ... ... ... мына ... еске алынуы қажет:
- қазіргі кездегі қоғамның түлекке қойып отырған талабы;
- таңдалынып отырған технологияларды іске асыруға мектептің мүмкіндігі
мен ... ... ... ... ... ... бұл ... технологиялық тиімділігі [27].
ІІ. ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
2.1. Зерттеу жұмысының әдістері:
зерттеліп отырған ... ... ... ... және ... ... ... жасау; мектептегі оқу-
тәрбие процесін бақылау; сауалнама жүргізу; ... ... ... жүйенің мақсатқа сәйкестігін және педагогикалық тиімділігін
эксперимент арқылы тексеру.
Зерттеу жұмысының нәтижесі бойынша қорғауға ұсынылатын қағидалар:
1. Жеке ... ... ... ... ... ... ... Жеке тұлғаға бағытталған технологияны «Биология. Адам және оның
денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда пайдаланудың мүмкіндіктері
мен тиімділігі.
3. Оқушыда ... ... ... ... ... ... мақсаты-мектептегі «Биология. Адам және ... ... ... оқыту процесінде жеке тұлғаға бағытталған
педагогикалық технологияны пайдаланып ... оның ... ... мен ... ... ... жұмысының міндеттері:
1. Жеке тұлғаға бағытталған технологияны оқыту процесінде пайдаланудың
теориялық негізін анықтау.
2. «Биология. Адам және оның ... ... ... ... тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланудың мүмкіндіктерін нақтылау,
оны пайдаланудың тиімділігін ... ... ... егер ... Адам және оның ... пәні жеке тұлғаға бағытталған технология негізінде оқытылса, онда
оқушыларда өзінің денсаулығына деген жауапкершілік ... ... ... ... ... қалыптасады; олар салауатты өмір салтын
жүйелі сақтап, денсаулық мәдениетін дамытуына негіз болады.
Зерттеу жұмысының негізгі идеясы: мектеп ... ... ... ... ... ... жүйесі.
Зерттеу жұмысының теориялық негізі: философиялық, пеадагогикалық,
психологиялық, әлеуметтанулық ... ... ... ... мен ... жұмысының көздері: Қазақстан Республикасының Конституциясы,
«Білім туралы» Заңы, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында Білім беруді дамытудың 2005-2010
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы, Қазақстан Республикасында ... ... ... ... дамыту тұжырымдамасы, оқулықтар, әдістемелік
құралдар, мұғалімдер тәжірибелері.
Зерттеу жұмысының ... және ... ... Теориялық маңызы:
жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдаланып оқытудың теориялық негізі
анықталып, оны пайдаланудың ... ... ... ... ... ... технологияны пайдаланып «Биология. Адам және оның
денсаулығы» (8-сынып) пәнін ... ... үшін ... онда ... ... рөлі ... жұмысының базасы: Алматы қаласының Ж.Жабаев ... ... ... ... жеке тұлғаға бағытталған технологиялардың
теориялық негіздері, олардың оқу-тәрбие ... ену ... ... ... ... мен ... атты бөлімінде «Биология.
Адам және оның ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері анықталып, тиісті жолдары мен ... ... ... ... ... ... ... бөлімінде зерттеу нәтижелері, тұжырымдар
жасалынады.
ІІІ. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ТАЛҚЫЛАУ
3.1. «Биология. Адам және оның ... ... ... ... ... ... технологияны пайдаланудың жолдары
Соңғы он жылдықта оқыту процесінде «жеңіске жету жағдайын туғызу» ... ... ... ... ... оқу-тәрбие процесінде 1-2 рет оқушыға
жеңіске жету ... ... ... оның ... ... жоғары нәтижеге
жете алатындай болуға тиіс. Бұл таным белсенділігін ... ... ... жету, оқушының ерік сапасының қалыптасуына кері
әсер етеді. Сондықтан да мұғалім оқушыға оқу ... ... ... ... одан ... шығуға үйрету қажет. Бұл сабақ кезінде
әртүрлі ситуация туғызу арқылы іске ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл ретте мұғалім
оқушыда жағымды эмоциялық жағдай қалыптасуын қамтамасыз ... ... ... ... ... өз күшіне сенуді қамтамасыз етеді, жеңіске
жету тағы да ... ... ... ... бір ... тағы да бөленсем»
деген бір түрткі туғызады. Жағымды эмоция ішкі келісім жағдайын ... ... ... ... білінеді.
Жеңіске жетуге итермелейтін ситуация біртіндеп саналы түрде мына ретте
қалыптасады:
- іс-әрекетке бағытталған дұрыс ұстанымның ... ... ... ... ... ... нәтижені болжанған нәтижемен салыстыруға болатындығы.
Сабақта жеңіске жету алгоритмі үш кезеңнен тұрады:
1) түрткі ... ... ... ... қорытынды кезеңнен.
Алғашқы кезеңдегі мұғалімнің мақсаты тапсырманы орындауға ... ... ... ... ... жету ... ... ету, танымдық іс-әрекет
ұйымдастыру.
Соңғы, үшінші кезең оқу іс-әрекеті нәтижесіне ... ... жаңа ... ... бағытталады.
Бұл кезде оқушыға дұрыс эмоционалдық қолдау керек. Сонда ғана жағымды
эмоция және іс-әрекетке ... ... ... Егер оқушы өз қателерін
ескеріп, түзету бағытында жұмыс істесе, нәтиже біртіндеп жоғарылайды.
Бұл ретте ... мына ... ... ... болады:
- қызық тапсырмаларды өз бетінше шешу;
- өзінің іс-әрекетінің адамдарға пайдалы жағын көрсету;
- мұғаліммен жаңа ... ... ету ... ... ... оқыту процесіндегі ең маңызды ... ... ... сын тұрғысынан қарауы. Бұл ... ... ... ... ... ... Бұл іс әрекет бірнеше циклден тұрады (1-кесте)
[28].
Міне, осылайша оқушыда педагогикалық процесті технологияландыру арқылы
өз ... ... ... ... ... ... пайда болады.
1-кесте
Жеңіске жету алгоритм кезеңдері
|Мотивациялық кезең|Іс-әрекет кезеңі |Қорытынды ... ... |
| | ... |өзгерістер ... ... ... кезең ... ... ... ... оқу ... ... |Нәтижесінде |Жағымды эмоция ... ... ... ... ... |оқушының өз күшіне|
|жетуге түрткі |қамтамасыз етеді. |эмоция ... ... ... ... | ... тапсырма |ол жаңа тапсырманы|
| | ... ... |
| | | ... |
|Оқушы тағы да жеңіске жетуге тырысады. ... ... ... ... ... тапсыр-ма|Оқушы өзінің |Қиындықты жеңу |
|жетуге деген ... оны ... ... ... ... ... ... |орындауға ... ... ... ... ол үшін ... ... |бағалайды, |кезінуге, оны |
|оқушы белгілі бір |күш-жігерін ... ... ... ... жұмсауға дайын|жұмсап, ойлау |бағасы-мен |нәтижесін бекітуге|
|тұрады. ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... | |
| | ... | ... ... ... әрі ... ... берген |Оқуға деген |Өзінің ... ... ... ... ... ... |
|деген «ішкі |нұсқа-ларының ... ... мен ... |
|түрт-кі» пайда |ішінен оқушы |нәти-жені ... ... ... онда ... ... мен ... ... бола-ды, |
|танымдық процеске |қиын-дық |бағалай білу ... ... ... |дәрежесіне |сезі-мі ... ... ... ... ... |болады. ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... сти-лі | | |
| ... ... | | ... ... ... өз ... ... |Оқушы өзінің |Оқушы өзін-өзі ... ... ... ... ... ... |
|алуға, білім-ін |бағытталған |болашақтағы ... ... ... ... өзі ... |бағ-ытталған |
|қажеттілік пайда ... ... ... ... ... ... ... |ала-ды, өзіне де, |
| | |деп ... ... де ... |
| | | ... қоя ... |
| | | ... |
Бұл ... ... ... ... ... оқу-танымдық іс-әрекетін
ұйымдастырудың жолын табуға көмектеседі.
«Биология. Адам және оның денсаулығы» пәнін оқытуда қазіргі кезде жалпы
денсаулықтың төмендеуі, аурулардың ... ... ... ... ... ... технологияландыру арқылы қол жеткізуге болады.
Біз болашақта бұл жағдайда өзгереді деген үміттеміз. Денсаулықтың,
соның ішінде ... ... ... ... қауіпті
көрсеткіштермен сипатталып отыр. 2009 жылғы тексеру ... ... ... ... ... ... нашар, оның ішінде 35%-ы
түрлері ауру нысандары ... ... ... ... ... [29].
«Биология. Адам және оның денсаулығы» пәнін оқытқанда бұл жағдайға аса
көңіл аударылмайды. Осы себепті бұл пәннің ... ... ашу үшін ... қойылатын талаптар мен әдістерді өзгертуі қажет.
2. «Биология. Адам және оның ... ... ... ... жеке ... бағытталған технологияны пайдаланудың
мүмкіндіктері
Жоғарыда көрсетілген жеңіске жетуге бағыттайтын оқу жағдайын қамтамасыз
ету жолын әр мұғалім біліп, ... алса ғана ... ... ... Адам және оның ... ... ... да ондағы істелінетін
жұмыс түрлері де бұлардың барлығын қолдануға ... Оны 2-3 ... ... ... ... ... мазмұны оқушының өзі үшін қажет білім мен
білікті қалыптастыруға бағытталғандығы.
Оны оңтайлы бақылау үшін «Биология. Адам және оның ... ... ... ... берілген мына көрнекілікті келтірген жөн [31].
2-кесте
«Биология. Адам және оның денсаулығы» пәнінің мазмұны, ондағы
істелінетін жұмыс түрлері
|Тақырыптың атауы ... ... ... ... |
| ... ... ... Адам және оның ... ... ... ... ... ... мен | ... даму тарихы | ... бас ... ... бас гигиенасын сақтау |
|Күн ... ... күн ... ... ... жүйесі ... ... ... |
| ... ... ... |
|Асқорыту жүйесінің аурулары, олардың|Дұрыс тамақтануға дағдылану ... алу | ... ... ... және олардың |Дұрыс тамақтануға дағдылану ... алу | ... ... ... ... |Дұрыс тамақтану ережесін жасау |
|тамақтану | ... ... ... кезде минералды заттардың |
| ... ... ... ... ... ... ... жасаған кезде |
| ... ... өсуі мен ... ... ... ... ... өлшеудің қарапайым |төлқұжатқа түсіру ... | ... ... және қозғалыс |Денені үнемі шынықтыруға дағдылану ... | ... ... ... айналдыру ... ... ... ... ... тасымалдау |Алғашқы көмектің қарапайым тәсілдерін |
| ... ... ... ... ... ... (бас ... ... ... ... және нашақорлар ... ... ... ... |
| ... ... ауру ... ... ... микроорганизм-дерді |
|түрлері. Вирустар және олардың алдын|білу, олардан сақтану дағдысын ... ... ... таралу жолдары ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... тудыратын микроорганизмдерді |
| ... ... ... ... |
| ... ... даму ... ... ... ... бұл ... |
| ... дене ... ... |
| ... ... ... ... гигиенасы |Даму ерекшеліктерін білу, бұл кездегі |
| ... дене ... ... |
| ... ... денсаулық ... ... ... ... |
| ... ... денсаулық |Өзінің эмоционалдық ... ... |
| ... ... оның ... ... ... ... меңгеру,|
| ... ... ... ... және ... ... бағалауға және өзін-өзі |
|сыйлау ... ... ... және ... ... таза ... |
| ... дағдылану |
|Азық-түліктегі пестицидтер ... таза ... |
| ... ... ... ... ... түсінік |ЖҚТБ (АҚТҚ) сақтану жолдарын меңгеру ... мен ... ... арналған сұрақтар
|№ |Тарау тақырыбы |Қандай білімді |Оның өмірде |Сен нені өзгерттің |
| | ... ... ... |
| | | ... ... | |
| | | ... | |
|1 ... ... мәнін |Денсаулықты |Денсаулығымды |
| ... оның ... ... ... ... Деген |
| |денсаулығы» | ... ... ... |
| |(8-сынып) | ... | |
| ... | | | |
| ... мен | | | |
| ... даму| | | |
| ... СӨС | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... бас ... бас |Жеке бас ... бас ... ... Күн ... ... |ережелеріне дег-ен |
| |тәртібі ... ... ... |
| | ... ... |өз-герттім |
| | | ... | |
| | | ... | |
|3 ... ... ... тамақ-тану|Тамақтануға деген |
| |Жү-йесі. |ереже-лерін ... ... |
| ... ... ... дағ-дысын|өз-герттім |
| |жүйесінің | ... | |
| ... | | | |
| ... алдын | | | |
| |алу. | | | |
| ... ... | | | |
| ... және | | | |
| ... ... | | | |
| |алу. ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
|4 ... ... даму|Организмнің өсу |Организмнің өсу мен |
| |мен ... ... даму ... көрсеткіштерін |
| |көрсетк-іштерін |ң заң-дылықтарын|көрсеткіштерін |жоғарлатуға |
| ... ... ... ... |
| |қарапайым | ... ... |
| ... Дене | ... ... | |
| ... және | ... | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
|5 ... ... ... ... ... |
| ... |жарақаттар |жар-ақаттан ... ... |
| ... ... ... ... дағдысын|түсіндім |
| ... ... ... | |
| ... | | | |
|6 ... ... ... ... ... |
| ... жә-не |заттар-дың әсері|заттар-дан аулақ|қа-тысты қарсы |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... |қал-ыптастырдым |қалыптастыр-дым |
|7 ... ауру ... ... ... ... |
| |тудыратын |таралу ... ... ... |
| ... ... ... дағдысын|жоға-рлату қажеттігін|
| |түрлері. |түрле-рін ... ... |
| ... және ... | | |
| ... ... | | | |
| |алу. ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | | |
|8 ... ... ... ... ... ... ... |
| |кезеңдері. Ұлдар|ерекше-ліктерін |ережелерді |ор-ганизмді шынықтыру|
| ... ... ... ... ... ... ... | ... | |
|9 ... ... |Психикалық |Психикалық |
| ... ... ... ... сақтау |
| | ... ... ... ... |
| | ... |қалыптас-тырдым |түсіндім ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... |сақтау дағды-сын|қа-жеттілігін |
| | ... ... ... ... |Кикілжің, оның |Кикілжіңді ... ... ... |
| ... |туғызбауға өзін |ту-ғызбау, өзін |өзін бағалау |
| ... ... ... |қажет-тілігін |
| |жә-не өзін-өзі ... ... ... |
| ... |меңгердім ... | ... ... және ... мен ... ... деген |
| |денсаулық. |денсаулықтың ... ... |
| ... ... ... |өз-герттім |
| ... ... | | ... |ЖҚТБ (АҚТҚ) |ЖҚТБ (АҚТҚ) |ЖҚТБ (АҚТҚ)-дан |ЖҚТБ (АҚТҚ)-ның |
| | ... ... ... ... ... | ... |да-ғдысын ... оның ... ... | | ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... |
3. ... Адам және оның ... ... ... жеке ... ... технологияны пайдаланып оқыту әдістемесі
мен нәтижелері
Жеке тұлғаға бағытталған технология негізінде оқытудың мүмкіндігінің
жоғары екендігін ескере отырып, бұл ... ... ... төлқұжатын
жасау әдістемесін енгізуге талаптандық [30].
Алғашқы оқушылар толтырған төлқұжатпен ... ... ... өз бетімен жұмыс істеу дағдысының аздығы байқалады. Бірақ
оқушылар қызығушылығы жоғары, олар ... ... ... ... мұндай жұмыс мұғалімнің уақытын көп алатындығы байқалды.
Екінші байқалған жағдай - төлқұжат ішінде көрсетілген тармақтар ... ... ... ... ... көп ... көп ... көрсетуді қажет ететіндігін аңғартты.
Сондықтан төлқұжатпен жұмыс істеу өзіндік жеке ... ... ... тек ... ... ... ... төлқұжаты мазмұнының үлгісі
| ... ... ... ... ... ... айы, жылы_________________________________ ... ... ... ... мәліметтеріңді көрсет: ... ... ... ... ... және бас шеңберлері_______________________________________ ... ... ... (ӨТС, ... |
|Қолыңның күші (динамометрия)__________________________________ ... ... ... ата: ... ... ... қысымының деңгейі_________________________________________ ... ... ... ... ... ... деңгейі______________________ ... ... ... ... ... ... ... |
|Денсаулық ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... |
|Оның денсаулыққа жағымды әсері қандай?_________________________ ... ... ... орындайсың? Қашаннан бері?__________ ... ... ... |
|Бір жылда қанша рет тыныс ... ... ... және басқа аурулармен|
|ауырдың?____________________________________________ ... да бір ... ... ... ... ... |
|«Биология. Адам және оның денсаулығы» пәнінен алған ... ... ... мен ... ... ... ... мінезің қандай-көпшілсің бе, өте тұйықсың ба?________________ |
|Адамдармен жиі ұрсысасың ... ... ... ... ... ... ... дене
салмағы, кеуде көлемі, ӨТС, қолдың күші).
Оны салыстыру үшін қалыпты даму көрсетілген кестесі қосып беріледі (5-
кесте) [32].
Мұнда мына бір ... ... жөн. ... қосу қыс ... көбірек
болады, ал бойдың өсуі жаз мезгілінде байқалады. Себебі, қыс ... ... ... ... ... ... ыстық күндерге қарағанда
жоғарырақ болады. Ал, жазда барлық витаминдер көп; күн көзіне ... ... көп ... ... ... ... бала ... өсуіне
септігін тигізеді.
5-кесте
Қалыпты даму кезіндегі баланың бойы мен ... ... ... кг ... см |
| |Ер бала |Қаз бала |Ер бала |Қыз бала |
|1 ... ... |73-79 |72-77 |
|2 ... ... |85-92 |82-90 |
|3 ... |13,1-16,7 |92-99 |91-99 |
|4 ... ... |98-107 |95-106 |
|5 ... ... |105-116 |104-114 |
|6 ... ... |111-121 |111-120 |
|7 ... ... |118-128 |118-129 |
|8 ... ... |125-135 |124-134 |
|9 ... ... |128-141 |128-140 ... ... ... |135-147 |134-147 ... ... ... |138-149 |138-152 ... ... ... |149-165 |151-163 ... ... ... |155-170 |154-167 ... ... ... |159-175 |156-157 ... ... ... ата-аналар балаларының салмағы ... ... ... ... ... ... Сәби ай ... 1-1,5 кг-нан
салмақ қосса, онда дәрігермен кеңесіп, кейбір тағам түрлерін ... ... ... көбірек беру арқылы дер кезінде семіздіктің алдын алуға
болады.
Семіздік гипертония, ... ... ... ... өт ... ... зерттеуіне қарағанда, қазіргі кезде адамдардың тең
жартысының артық ... бар. ... ... ... ... екендігін
біліп, оның алдын алған жөн.
Семіздіктің ... ... ... ... кірген
энергияның артық болуы. Яғни, семіздік қозғалыс аз болғанда орын алады.
Семіздік- ауру. Адам ... мына үш ... ... ... тамақты көп жегенде;
2) аз қимылдағанда;
3) май алмасу процесі бұзылғанда.
Міне, осы үш көрсеткіш бірдей дамып жетілген бала төзімді, дені ... орта ... ... ой-өрісі, ұғымы мен түсінігі дұрыс
қалыптасқан болып жетіледі.
Бұл даму заңдылықтарын ата-аналардың білуі, оны ... ... ... ... алып ... ... ғасырдың жартысында көп елдерде ... мен ... ... ... жүре ... ... жалпы бой мен ... ... бұл ... ... ... ... бастады.
Бұл құбылыс акселерация (латынша acceleratio-жеделдету) деп аталады.
Акселерация- біздің елімізде де тіркеліп, ... ... ... ... дамуы өзара тығыз байланысты, бір-біріне себебін
тигізетін екі процесс бар, олар-өсу мен даму процестері. Өсу деп ... мен ... сан ... ... ал даму деп ... сапа ... тұтас бүкіл организмнің дамуын айтады. Соңғы кезде балалардың бойы мен
салмағының жылдам өсуін мектеп ғимараттарын салғанда, оған ... ... ... ... ... және оқу бағдарламасы мен тәрбие
жұмыстарын жасаған кезде ескеру ... ... ... осы даму мен ... ... өтпеуі мүмкін. Сондықтан да ата-ана мен мұғалім әр
баланың ... ... ... ... дұрыс (6 - кесте).
6-кесте
Күн тәртібін сақтау дағдысының үлгісі
|Күн тәртібін сақтайтындар |Күн ... ... ... ... Оның ... ... |
|салдарынан: ... ... ... ... ... ... ... тамақтанады; |-уақтылы не істейтіндігі ... не ... ... ... Сондықтан да нені |
|Сондықтан нені, қанша уақытта, қалай|қанша уақытта, қалай істейтіндігі ... ... ... ... ... ... ... уақытты үнемді ... ... ... ... ... күні бойы не ... ... тамақты да қанша |
|іс-тейтіндігім, оған қанша уақыт |жегім келсе жеймін, не істегім келсе ... ... ... ... ... ... төлқұжатындағы «Кейбір денсаулық көрсеткіштерін ата»
деген ... ... ... ... өздерінің денсаулық
картасынан толтырады, сондай-ақ «Денсаулық мәдениетінің аспектілерін
сақтау» атты ... ... ... сұраққа жауап беруге көмектеседі.
Өзінің іс-әрекетіне сын тұрғысынан қарау негізінде оқушылар:
- «Биология. Адам және оның ... ... ... ... саған
қалай көмектесті?»
- «Сенің мінезің қандай? Ол қалай өзгерді?»
- «Ата-анамен, ... ... ... ... ... ... ... тәртібін сақтаудың маңыздылығын түсінгеннен кейін оларда оны сақтау
дағдысын қалыптастыру үшін оларға тиісті үлгі ұсынылады (7-кесте).
7-кесте
Бірінші ауысымда оқитын оқушылар үшін күн ... ... ... ... ... |13-14жас ... ... ояну |7.00 |7.00 |7.00 ... ... ... ... |7.00-7.30 ... ... ... ... | | | ... ас ... ... ... ... алдындағы серуен |7.50-8.20 ... ... ... ... ... | | | ... жол | | | ... оқу сабақтары |8.20-14.00 ... ... ... ... ... | | | ... ас ішу), | | | ... тыс оқу сабақтары, | | | ... ... | | | ... үйге дейін |14.00-14.30 |14.00-14.30 |14.00-15.00 |
|жүретін жол | | | ... ас ... ... ... ... ... кейінгі | | | ... (7-8 ... | | | ... үшін ... | | | ... ауада жүру ойын ойнау|15.00-17.00 ... ... ... оқу ... ... ... ... ... жүру | | | ... ас және ... ... ... ... |
|айналысатын істер | | | ... ... ... |21.00-21.30 |21.30-22.00 |
|желдету, киімді ... | | | ... ... кию) | | | ... ... ... |22.00-7.00 |
Оған өздерінің толықтырулары мен ... ... ... ... ... ... ... мен уақытының шамамен ... ... Күн ... ... ... оқушылармен сақтамаған
арасында ерекшеліктерін болатындығын төмендегі кестеде көрсетеміз. Осылайша
оқушыда күн тәртібін сақтауда қажетті ... ... күн ... ... баланы тіршілікке үйретіп, олардың тәбетін, ұйқысын, ... ... дене ... ... ... және денсаулығының
нығаюына көмектеседі. Күн тәртібін сақтау- ... ... ... ... ... ... жас шамасына қарай өзіне ыңғайлы күн
тәртібін қарастырғаны жөн. Оны ... ... ... қажет.
Күн тәртібін толтырған кезде мына жағдайларға көңіл бөлу қажет:
1.Сағат нешеде тұрасың?
2.Ертеңгілік жаттығулар жасайсыңба?
3.Мектепте ... ... ... ... ... ... ... асты нешеде ішесің?
6.Мектепте сабақ нешеде аяқталады?
7.Таза ауада қанша уақытыңды өткізесің?
8.Үй тапсырмасын орындауға қанша уақытың ... ... ... ба?
10.Үй шаруасымен айналысасыңба?
11.Телевизор және компьютердің алдында қанша уақытыңды өткізесің?
12.Ұйқыға нешеде жатасың?
Тамақтану тәртібін құрастырған кезде мына жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... |Тәулік бойы атқарылатын жұмыстар ... ас: ... ... жаяу жүру ... | ... | ... | ... ас: ... оқу ... дене ... ... | ... | ... | ... ас: ... ... ... ... ... |
|1. | ... | ... | ... ас: |Үй ... үй ... кір жуу. ... | ... | ... | ... өз ... ... ... ... оған ... заттар түсіп
отыруы қажет. Қоректік заттарға белоктар, майлар, көмірсулар, ... ... және су ... Бұл заттарды организм азық-түлік
тағамдарының (ет, сүт, нан, ... ... және т.б.) ... ... ... ... организмнің жұмсайтын энергиясына, яғни
организмнің жұмысты орындауына сәйкес болуы ... ... ... ... энергияны көбірек жұмсайды. Сондықтан жұмсалатын энергияға сәйкес
ас ішу керек.
2. ... ... ... ... ... олардың қоректік
заттарды тәулік бойы қабылдауы, шығатын энергиядан ... ... ... тамақтанбау бойдың өсуін баяулатады, организмді ... ... ... қарсы тұруын төмендетеді.
3. Негізгі азық-түлік тағамдары:
- ет, құс еті, балық;
- сүт, сүт тағамдары.
Оқушыларда ... ... ... ... толтыру арқылы
тексеріледі (9-15-кестелер).
9-кесте
Организмнің қорғаныш күштерін денені ауамен, сумен және күн
сәулелерімен шынықтыру арқылы жоғарлату
|Табиғаттың жаратылыс күштері|Табиғаттың күштерімен сен ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... Қандай |
| ... ... ... ... | ... | ... ... | ... ... ... ... ... |Қозғалыстың осы түрлеріне сен, әдетте, қай |
|түрлері ... ... ... ... ... |
| ... (оқумен, жұмыспен) қалай |
| ... мұны |
| |не үшін ... ... жүру | ... ... спорт | ... ... | ... ... ... ... қажетті |Сен ұтымды тамақтану үшін өз мүмкіндіктері-ңе,|
|жағдайлар ... ... ... не ... ... |
| ... есте ... жөн деп ойлайсың? |
|Тамақтану режімі | ... ... | ... құрамы | ... ... | ... аурулар туралы білімнің негізінде олардан сақтана алу
|Жұқпалы аурулар |Бұл ... жұғу ... ... ... |
| ... сақтанса болады? Емделу жолдары қандай?|
|Тұмау | ... | ... бас ... ... ... бас ... ... осы гигиена бөлімдерінің талаптарын қалай |
|бөлімдері ... ... ... аса назар аударасың? |
| ... ... не? Өзің ... деп санайтын және |
| ... ... ... ... бар ма?|
|Ауыз қуысының гигиенасы | ... ... | ... мен аяқ киім | ... | ... ... | ... еңбегінің ережелерін сақтау дағдылары
| |Ой ... ... ... бе, ... ... ... маңызды мәселелері |кезінде шаршауды қалай жеңесің? |
| ... ... ... ... ... көргіштігіне қалай |
| ... ... ... оның ... ... | ... | ... ... Көз және ... | ... ... айналысқан кезде | ... ... ... | ... әдеттердің зиянын білу негізінде оларға қалыптастырылған
көзқарас
|Зиянды әдеттер ... ... ... ... ... |
| ... бұқаралық ақпарат құралдары берген |
| ... ... ... ... ... |
| ... қандай? Бұл көзқарасыңды қысқа |
| ... ... ... Бұл ... |
| ... ... ... кеңесің бар|
| |ма? ... шегу | ... ішу | ... пайдалану | ... | ... ... ... технология негізінде оқыту нәтижесінде оқушы
тұлғасында қалыптасатын сапалық өзгерістер 5-11 сыныпқа ... ... ... ... ... дені де, жаны да сау мүшелері ... ... ... ... ... ... ... жүйесін мектептерде
барлық пәндерде пайдалануға болады, ... ... ... ... толық қанағаттандырады.
Әрі оқушыда педагогикалық процесті технологияландыру арқылы өз бетінше
білім алуға деген тұрақты қажеттілік пайда болады.
Оқушы тұлғасының ... ... ... оң ... әкеледі,
әрі оқуға деген шығармашылық деңгейін жоғарылатады. ... өз ... алу ... қалыптасты.
1-сурет. Жеке тұлғаға бағытталған технологиямен оқыту нәтижесінде оқушы
тұлғасында қалыптасатын сапалық өзгерістер
Біз тәжірибе жұмыстарымызды білім ... ... екі ... ... ... онда ... ... түрде жүргізілді (16-кесте).
Екінші- тәжірибе сыныбында өзіміз құрастырған әдістеме негізінде ... ... ... ... ... ... ... ынталысың ба, ынтасыз ба? (астын сыз) ... ... ... ... ба, әлде ... ба? ... сыз) ... жүйелі шынықтырасың ба, әлде жүйелі шынықтырмайсың ба? ... ... ... ... әлде ... емессің бе? (астын |
|сыз) ... ... ... көзқарасың қалыптасқан ба, қалыптаспаған ба? (астын|
|сыз) ... ... ... ... бе, әлде ... бе? ... сыз) |
Сауалнама нәтижесі екі сыныпта екі түрлі болады. Бақылау ... өз ... ... ... ... ... ... жауаптардың көбі оларда денсаулық сақтауға бағытталған
дағдының қалыптаспағандығын көрсетті.
Ал, қарсы эксперимент сынып оқушыларында, ... ... ... ... ... қалыптасқан. Олар бұл жұмыстардың одан әрі
жалғасып жатқандығын, оны жүйелі ... ... ... ... төлқұжаттарын үнемі тексеріп, қажетті түзетулер енгізіп
отырады.
Бұдан ... ... ... өзі үшін ... түсінген
білімнің қабылдау деңгейінің жоғарғы болатындығы, оны ... ... ... Біз ... өзіміз тәжірибелік жұмыстың басында
жасаған болжамымыздың дұрыстығына көз жеткіздік.
ҚОРЫТЫНДЫ
Оқушылардың белсенділігі мен дербсетігін ... ... ... мен ... мұғалімдер әрқашан барынша көңіл бөліп келеді. Бұл
мәселелердің қазіргі кезде де мектептің оқу-тәрбие ... ... ... ... ... да ... жұмысымыздың бірінші тарауында біз әрқилы
жылдар ішіндегі авторлардың еңбегінде оқушылардың логикалық тұрғыда дамуын
бақылап шығуға әрекеттендік.
Жасалған ... ... ... ... ... ... ... ұстауға толық негіз болды.
Сондықтан да біз өзіміздің зерттеу жұмысында оқушалар бойындағы оларды
өз бетінше жұмысқа белсендіретін, жұмыстың ... ... ... ... ... ... дамытатын әдістерге талдау жасадық.
Бітіру жұмысындағы ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру мәселесіне қатысты келесі
сұрақтар шешімін тапты.
1.Оқушыларға сапалы білім беруде өздігінен ... алу үшін ... ... ... ... ... атап ... оқыту процесінің барлық кезеңдерінде оқушылардың танымдық қызметінің
белсенділігін арттыру жұмыстары;
- олардың өз бетімен орындайтын жұмыстар ... ... ... оны ... ... үшін дидактикалық материалдар жүйесінің
өажеттілігін негіздеу.
2.Оқушылардың өз бетімен орындайтын жұмысын ұйымдастыру үшін ... ... ... дайындау және оны жасау барысында сүйенген
негізгі бағдарлар талданып, соның нәтижесінде:
- білімді меңгеру және өз бетінше ... ... ... ... ... оны ... ... тәжірибелік іскерлік пен шеберліктерін қалыптастыруға;
- оқушылардың танымдық қабілетін дамытуға ... ... ... ... олардың танымдық іс-әрекет кезеңдеріне
байланысты бір жүйеге түсірілді.
3. Нәтижесінде бұл жүйені «Биология. Адам және оның ... ... ... ... ... пайдаланғанда оқытудың тиімділігі артатыны
дәлелденді.
Бұл ... ... ... ... ... мектептерде
барлық пәндерде пайдалануға болады, ... ... ... ... ... қанағаттандырады.
Оқыту жұмысының бұл нысандарында оқушыларға тапсырма беруде, мұғалім
білім беруші ғана емес, оқушылардың ... ... ... ... де
өзін көрсете алады.
Эксперименттің қорытындысы зерттеу болжамының дұрыстығын дәлелдеді,
оқушылардың өз ... ... ... ... ... ... ... оқыту сапасы мен тиімділігін ... ... ... қабілеттерді дамытты. Балалардың өз
бетінше білім-білік алу дағдылары ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасында
білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік
бағдарламасы туралы» 2004 ... 11 ... №1459 ... ... ... развития образования/под ред.
В.В. Давыдова.-М., 1981.
3. Гальперин П.Я., Талызина Н.Ф. ... ... ... умственных действий.-М.: Педагогика, 1979.-С.125.
4. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі «Білім туралы»
№ 319-ІІІ Заңы.
5. ҚР Білім және ... ... 2006 ... 23 ... №551
бұйрығымен бекітілген ҚР Мемлекеттік жалпыға міндетті орта білім
беру стандартының (Негізгі қағидалар).
6. Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы//
Егеменді ... 1994 ж. 25 ... ... ... 2015 ... дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасы. //«12 жылдық білім. 12-летнее ... ... және ... №1. ... Кларин В.М. Педагогические технологии.-М.: Знание, 1998.-С.101.
9. Кукушкин В.С. Современные педагогические технологии. Начальная
школа. Пособие для ... ... ... ... н/Д: издательство «Феникс», 2003.
10. Селевко Г.К. Современные ... ... ... ... Гусарова Е.Н. Современные педагогические технологии. Учебно-
методическое пособие для ... и ... ... и ... АПК и ПРО, ... М.М. Жанпейісова. Модульді оқыту технологиясы оқушыны дамыту
құралы ретінде (аударған Д.А. ... ... ... ... ... ... ... Г.Д.
Аульбекова, М.Р. Ковжасарова-Алматы: Издательство «Мектеп», 2005.-
С.135.
14. ... А.К. ... ... ... и теория.-М.,
1998.,-С.145.
15. Коменский Я.А., Локк Д., ... Ж.Ж., ... ... ... ... ... А.Н. Джуринский.-М.,
1987.-С.220.
16. Кузьмина Н.В. Способности, одаренность, талант учителя.-Л., 1995.-
С.154.
17. Беспалько В.П. ... ... ... ... ... К.Д. ... ... В 11т.-М., 1958.-Т.2.,-С.148.
19. Қазақстан Республикасының 2007 ... 11 ... ... ... ... И.Я. ... ... учащихся. Какими они должны быть?-М.:
Знания, 1978.-С.127.
21. Матюшкин А.М. ... ... в ... и ... ... ... М.И. Современный урок.-М., 1985.-С.188.
23. А. Байтурсынов. В здоровом теле-здоровый дух// В кн. Антология
педагогической ... ... ... К.Б. ... ... 1995,
24. Выготский Л.С. Собрание сочинений: в 6т.-М., 1984. –С.318.
25. Леднев В.С. Содержание образования: ... ... ... ... Н.Д. ... и ... реализации целостного
падегогического ... ... ... в ... ... ... студентам. /-2-е изд;
перераб. и доп.-Алматы: КазНПУ им. Абая, 2008.-С.254.
27. Қисымова Ә.Қ., Нұрланов Е.Б. Оқыту технологиялары. І ... ... ... ... ... Ә.Қ., ... Т.Ж. Оқыту технологиялары. ІІ бөлім. Оқу-
әдістемелік құрал.-Алматы, 2007. -Б.188.
29. 12 жылдық оқыту мәселелері «Қазақстан Республикасында жалаы ... беру ... ... ... бағыттары» (ҚР Білім және
ғылым министрімен диалог). Құрастырушы-авторлар Ү.Б.Жексенбаева,
Ж.Б.Самуратова, Б.Қ.Игенбаева. ... ... ... 2006, ... ... 8 ... Адам: Жалпы білім беретін мектептерге арналған
оқулық /Н.И. Сонин, М.Р. ... Ә. ... ... ... ... ... Адам және оның ... 8-сынып: Хрестоматия/ А.Қ.
Қисымова.-Алматы: «Таймас» баспа үйі ЖШС, ... бет: ... ... Н.И., ... Ә.Қ., ... Н.А. «Биология. Адам. 8-
сынып» мұғалімінің жұмыс дәптері.-Алматы: Дрофа-Кітап, 2006.-
Б.160.
-----------------------
Оқушы
тұлғасының
қалыптасуы
Денені
жүйелі
шынықтыру
Гигиеналық талаптарды
орындау
Өзіңді ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет
8-сыныпта «жылу құбылысы» бөлімін оқытуда компьютерлік технологияны қолдану36 бет
9 сыныпта бейорганикалық химияны оқытуда халықтық педагогика элементерін пайдалану әдістемесі73 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Delphi7 обьектілі бағытталған бағдарламалау ортасы17 бет
«жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан әдістемелік нұсқаулар10 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
«Тұздар» тақырыбын оқытуда тәрбиелей оқыту әдісін қолдану42 бет
«Экономикалық ақпарат жүйелері артықшылық үшін қолданылатын ақпараттық технологияны пайдалану"8 бет
Адам денсаулығы және радиация13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь