Қазақстандағы сақтандыру нарығы

1. Сақтандыру теориясы, сақтандырудың экономикалық негізі

1.1. Сақтандыру түсінігі және оның экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Cақтандыру қызметінің құрылымы мен жіктелу
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3. Сақтандыру қызметінің құқықтық мазмұны және
мемлекеттік реттеу тетіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .


2. Қазақстандағы сақтандыру нарығының қалыптасуы және дамуы.

2.1. Қазақстан сақтандыру нарығының ерекшелік сипаты ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Қазіргі кездегі сақтандыру қызметінің жетілдіру жолдары ... ... ... ... ...
2.3. Әлемдік сақтандыру нарығының негізгі даму үрдістері ... ... ... ... ...



Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Диплoмдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан» деп аталатын 2007-жылдың 28-ақпанында жасаған халыққа Жолдауында Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев айтады: «Осыдан 10 жыл бұрын, 1997- жылы Қазақстан халқына алғашқы Жолдауда біздің қоғамымызды болашақта қалай көретіндігіміз және мемлекетіміздің міндеттері жайлы 2030-жылға дейінгі Стратегия ұсынылған болатын. Біз бұл Стратегияны не орнатқымыз келетіндігін, біздің дамуымыздың басты траекториясы қандай болу керектігін анық білуіміз және түсінуіміз керек деген принциптен шыға отырып жасадық . Біз өзіміздің маңызды бағыттарымызды анықтап алып, сәйкес стратегияларды таңдап, ерік-жігер мен шыдам, мақсатқа тырысушылық таныта отырып біздің жолымызда тұратын кез келген қиындықтарды жеңе алатындығымызға сенімді болдық. Және біз адаспадық. Бүгін толық жауапкешілікпен айтуға болады: Қазақстан өтпелі кезеңді сәтті аяқтап, өз дамуында сапалық жағынан жаңа деңгейге өтті.
Сөз берілгендей, экономиканың тұрақты дамуы реформалардың әлеуметтік бағыттылығын күшейтуге мүмкүндік туғызып отыр. Бұл біздің экономикалық саясатымыздың маңызды қорытындысы. «Қазақстан-2030» Стратегиясын жүйелі түрде орындау ары қарай даму үшін сенімді негіз берді.
Бізде алға қарай бұдан да сәтті қозғалуға барлық негізіміз бар, және біз өзіміздің тарихи мүмкіндігімізді қолдан жібермейміз.
Қазақстан расында да тауарлардың, қызмет көрсетулер мен еңбек ресурстарының, қаржы және қазіргі заман технологиялар мен идеялар нарығының ажырамс қарқынды бөлігіне айналуы үшін он маңызды міндеттің бірін орындауымыз қажет. Олардың бірі:
Жұмыс істейтін әйел адамдардың жүкті болғанындағын, босануын, балаға аналық күтім жасау кезінде міндетті әлеуметтік сақтандыру. Сонымен қоса олардың зейнетақылық жинақтамасы декреттік демалыста кезінде және бала бір жасқа толғанға дейінгі оған күтім жасауға байланысты алған мерізім барысында түсіп отырады.
Бұл жәрдем ақыны төлеу әлеуметтік салықты қайта бөлістіру есебінен құрылған әлеуметтік сақтандыру қорының қаражатынан жүргізіледі.
Бұған мемлекеттік бюджеттен қосымша 9,2 млрд. теңге бөлу қажет.
Қазақстанның сақтандыру нарығы негізінен банктердің қосалқы құрылымдарынан тұрады және оның дамуы айтарлықтай дәрежеде банктік өнімдердің сақтандырылуымен байланысты.
Қазақстанның сақтандыру нарығы көптегн себептерге байланысты тенденциялар жиынтығымен сипатталады, олар : мемлекеттің әлеуметтік – экономикалық даму деңгейі, сақтандыру саласы заңнамаларының жалпы жағдайы, сақтандырылушылар мен сақтандырушылардың төлемқабілеттілігі және мемлекеттік реттеу құралдары мен олардың тиімділігі. Маңызды ықпал етуші себептер қатарына тек қан ішкі фактоларды ғана емес, сонымен қоса сыртқы- Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі, ТМД елдері мен Шығыс Еуропа елднрінің сақтандыру нарықтарының дамуы.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына «Болашақты бірге құрайық» атты Жолдауы Астана.2011
2.ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты 2010 жылғы халыққа Жолдауы. www. akorda. kz.
3.ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолдауы «Дағдарыстан жаңару мен дамуға» атты жолдауы // Астана. – 2009.- 6 наурыз.
4.Рыбин В.Н. Основы страхования М: 2010.
5.Антонов М.Т, Пессель М.А. Мировой страховой рынок на пути к глобализции. М.,2005.
6.Архипов А.П. Стахование. Современный курс. М: 2008.
7.Алтынбекұлы Қ.Ө. Өсербайұлы С.Ө. Сақтандыру. Оқу құралы-А:2006
8.Қазақстан Республикасының сақтандыру саласындаы заңнамалық актілер мен келісімдер. А:2001
9.Зернов А.А. Страховые иследования М. 2001.
10. Шахов В.В. Страхование: Учебник для вузов. М:2002.
11.Гапанов Г.А. Страхование: принципы и практика – Банковские услуги.1998-№5
12.Долан Э.Д .Деньги ,банковское дело и денежно-кредитная политика. М.,1996
13.Калянана Л. Страхование :Современный курс/Эксперт -2009г.-№16
14.Иванов В.В.Мировой страховой рынок.-М:МТ-Пресс,2000г
15.Банки и банковские операции ./Под ред.проф Жукова Е.Ф.-М:Банки и биржи ,ЮНИТИ ,1997
16.Научная концепция развития страхования на среднесрочную перспективу/Под общ.ред.Кравцовой Г.И-Мн.,2004
17.Давыдова Л.Плтежоспосбность стаховой организации Алматы,2001
18.Банковское дело (под редакцией проф. В.И. Колесникова),М.,1995.
19.Голицин Ю.Европейское законательство:оценка плотежеспособности страховых организаций по рисковым видам страхования.//Эксперт .-2000г.-№12
20.Риск-менеджмент/ Кравцов Г.И.-Мн :Меркование ,1994
21.Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции ,М.,1997
22.Банки и банковские организации в Республике Казахстан.Алматы ,2001.
23.Журкина Н.Г.Финансовое управление в страховых компаний //Финансы-2002№6
24.Банковский портфель-3/Коробов К.Л.-М:Соминтек ,1995 г
25.Букато В.И.,Львов Ю.И.Банки и банковские операции /Под ред.М.Х.
26.Лапидуса.Страхование -М:Финансы и статистика,2006.
27.Банковское дело (под редакцией Г.С. Сейткасимова Алматы,1998 г.
28.Головин Ю.В.Банки и банковские услуги –М:Финансы и статистика,2003
29.Головин Ю.В.Анализ рисков в страховых компаниях.М.2004г.
30.Зарождение страховой науки в Казахстане (под редакцией проф В.И.Колесникова ),М.,1995.
31.Егоров А.Е. Прблемы деятельности коммерчиских банков на современном этапе развития экономики //Деньги и кредит 2000-№-с.4.
        
        Мазмұны
1. Сақтандыру теориясы, сақтандырудың экономикалық негізі
1. Сақтандыру ... және оның ... ... қызметінің құрылымы мен жіктелу
ерекшеліктері......................................................
.......................................
3. Сақтандыру қызметінің құқықтық мазмұны және
мемлекеттік ... ... ... ... қалыптасуы және дамуы.
1. Қазақстан сақтандыру нарығының ерекшелік
сипаты...........................
2. Қазіргі кездегі сақтандыру қызметінің жетілдіру
жолдары...................
2.3. ... ... ... негізгі даму
үрдістері....................
Қорытынды.................................................................
..........................................
Қолданылған
әдебиеттер................................................................
.....................
Қосымша...................................................................
............................................
КІРІСПЕ
Диплoмдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан»
деп ... ... ... ... халыққа Жолдауында Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаев айтады: «Осыдан 10 жыл бұрын, 1997- жылы ... ... ... біздің қоғамымызды болашақта қалай көретіндігіміз
және мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ... Біз бұл ... не орнатқымыз келетіндігін, біздің
дамуымыздың басты траекториясы қандай болу ... анық ... ... керек деген принциптен шыға отырып жасадық . Біз өзіміздің
маңызды бағыттарымызды ... ... ... ... ... ... мен ... мақсатқа тырысушылық таныта ... ... ... кез ... ... жеңе ... ... болдық. Және
біз адаспадық. Бүгін толық жауапкешілікпен айтуға болады: Қазақстан өтпелі
кезеңді сәтті аяқтап, өз дамуында сапалық жағынан жаңа ... ... ... ... тұрақты дамуы реформалардың ... ... ... ... отыр. Бұл біздің экономикалық
саясатымыздың маңызды қорытындысы. ... ... ... ... ары қарай даму үшін сенімді негіз берді.
Бізде алға ... ... да ... ... ... ... бар, және ... тарихи мүмкіндігімізді қолдан жібермейміз.
Қазақстан расында да тауарлардың, қызмет көрсетулер мен ... ... және ... ... ... мен идеялар нарығының
ажырамс қарқынды бөлігіне ... үшін он ... ... ... ... ... бірі:
Жұмыс істейтін әйел адамдардың жүкті болғанындағын, ... ... ... ... ... міндетті әлеуметтік сақтандыру. Сонымен ... ... ... ... ... ... және бала ... толғанға дейінгі оған күтім ... ... ... ... ... ... ... ақыны төлеу әлеуметтік салықты қайта бөлістіру ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен қосымша 9,2 млрд. теңге бөлу қажет.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... және оның ... айтарлықтай дәрежеде банктік
өнімдердің сақтандырылуымен ... ... ... көптегн себептерге байланысты тенденциялар
жиынтығымен сипатталады, олар : мемлекеттің әлеуметтік – экономикалық даму
деңгейі, сақтандыру саласы заңнамаларының жалпы ... ... ... ... және ... ... құралдары
мен олардың тиімділігі. Маңызды ықпал етуші себептер қатарына тек қан ішкі
фактоларды ғана емес, сонымен қоса сыртқы- Қазақстанның ... ... ... мен ... ... елднрінің сақтандыру нарықтарының дамуы.
Нарықтың қозғалысы мен көлемдерін ... ... ... ... ... ... ... үш кезеңге бөлуге болады:
қалыптаса бастауы, ... ... ... және ... ... Төртінші кезең, біздің ойымызша, Қазақстанның ДСҰ-ға
кіруімен және шет елдік сақтандырушылар тарпынан болтын ... ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы қабылданған
болатын және ол бүкіл отандық сақтандыру ... ... ... іс ... ... бағдар ретінде болды. Сол жылдар сақтандыру
іс қызметін ... ... ... енгізілді, яғни сақтандыру ұйымының
капитализациясына талаптар күшейтілді, олардың ... ... ... ... тиым ... ... келісімшарттардағы
жауапкершіліктің барынша жоғары көрсеткіші енгізілді. Бірақ бұған қарамай,
сақтандыру компанияларының саны өсе берді және 1999 – ... ... ... 71-ге жетті.
1998-жыл мен 2004-жыл арлығы қазақстандық сақтандырушылар үшін сандық
жағынан да, сапалық жағынан да ... ... ... ... ... ... ... 2000%-ке өсіп кетті. ... ... ... автокөлік иелерінің азаматтық ... ... ... ... болды. Содан кейінгі жылдары
әлеуметтік сақтандыру түрлері 9-ға ... ... және бұл ... ... дамуына түрткі болды.
Бірақ осы үрдіспен қатар, сақтандырушылардың саны қысқарды. Капитализация
дәрежесіне, қаржылық тұрақтылығына және ... ... ... ... ... ... ... сақттандыру компанияларының
жабылуына әкелді.2004-жылы нарықта 34 сақтандыру компаниясы қалды.
Дәл осы кезеңде ерікті мүліктік сақтандыру ... ... ... ... осы ... сақтандыру кірістері 33% , ал 2005-жылы -
40%, ал 2006 -жылы 93% құрады.Мамандар ... ... ... ... өсуін банктік «жарылыспен» байланыстырады. Осылайша,егер
қарыз алушы банктердің бірінде автокөлік ... ... ... ... ... сол банктің қосалқы сақтандыру компаниясының сақтандыру полисін сатып
алуы қажет. Бұл шартты орындамайынша несиелендіру жүзеге асырылмайды.
Банктік ... ... ... ... өз ... ресми емес түрде
отандық сақтандыру компанияларының банктік және ... ... ... ... айтарлықтай дәрежеде өзінің бас бөлімінің
банктік өнімдерін сақтандыруды ... ету ... ... Ал ... ... бумасы бар сақтандыру компаниялары жатады.
Көптеген зерттеушілер мен осы сала ... ... ... біржақты даму тенденциясы отандық сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары
өздерінің басты құрылымдарының (банктің) қанатының астында өз қызметін
жүзеге ... ... ... ... орнына банк
кірістерінің оптимизаторларына айналып отыр. Бірақ ... ... ... ... отырған жүйелік тәуекелділіктердің артуына салдарын тигізуде.
Нәтижесінде сақтандыру компаниялары қаржылық нарықта тұрақтандырушы рөл
ойнай алмайды, себебі тәуекелділіктер өз ... ... ... ... ... ақша жай ғана бір қалтадан екінші бір қалтаға
өткізіледі.
Қалыптасып отырған бұл ... ... ... ... ... мүмкіндігін бермей отыр.Банктік сақтандыру қауымдастығының күннен
күнге өсіп отырған резервтері банктік трансакцияларға оралады да, ... ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде,
сақтандыру нарығының шынайы капитализациясы шектеулі, жекеленген түрде
жүзеге асады да, ал бұл өз ... ... ... ... ел ... ... ... болады. Шет елдердің тәжірибесі
көрсеткендей, сақтандыру компаниялары капитализация көлемі бойынша ... ... ... ... отыр.Онда сақтандыру компаниялары банктерге
қатысты ... іні» ... ... ... ... ... біздің
пікірімізше, бүкіл Қазақстан экономикасы үшін отандық сақтандыру нарығын
транспоренттілік бағытында және «ата ... ... ... ... ... ... ... – сақтандыру ұйымының төлем ... ... ... ... ... үшін келесі міндеттер қойылды және
шешілді:
- сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігінің мәні мен ерекшелігін ... ... ... ... ... органын қарастыру;
- Еуропалық Одақ елдерінің сақтандыру нарығын зерттеп-үйрену;
- сақтандыру ұйымының іс қызметі түрлеріне ... ... ... ұйымының қаржылық құрылымын зерттеу және оның төлем
қабілеттілігін бағалау;
- сақтандыру нарығын жетілдіру жолдарын қарастыру.
Дипломдық жұмысты ... ... ... болған осы саладағы отандық
және шет ел ... ... Бұл ... ТМД ... мен ... ... өте құнды деп атауға болады.
Ақпараттық база ретінде Қазақстан ... ... ... ... халыққа Жолдауы, «Қазақстан-2030» стратегиясы,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Республикасының құқықтық нормативтік
актілері және «Тұран Әлем ... ... ... есептерінің мәліметтері
пайдаланылды.
Зерттеу пәні сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігіне баға беру және
бақылау.
Зерттеу объектісі болып сақтандыру компаниясы табылады.
Дипломдық ... ... ,үш ... бөлімнен ,қорытындыдан ,23 кестеден ,9 суреттен
,28 әдебиеттерден құралды.
Бірінші бөлімде сақтандыру ... ... ... ... ,төлем
қабілеттілігінің мәні ,және оның сақтандыру ұйымының ерекшелігі.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... және шетелдік үлгілерінің ... ... ... ... ... ... ұйым
төлем қабі- леттілк факторы ретінде капиталдың құрамы мен құрылымының
қалыптасуы қарастырылады.
Үшінші ... ... ... ... ... ... Сақтандыру теориясы, сақтандырудың экономикалық негізі.
1.1. Сақтандыру түсінігі және оның экономикалық мәні.
Cақтандырудың түп-тамыры ежелгі ... ... ... ... ... вавилондықтарды теңіз шаруашылығында қарыз беру жүйесі
болған, осы жүйеге сай іс зиян ... ... ... жағдайда қарыз
қайтарылмайтын болған. ... 916 жылы ... орта ... алу ... 1584 жылы ... теңіз жүктерін сақтандыру тәртібі
жүктерді тасып жеткізу үшін 5% ақшалай ... ... ... ... ... ... теңіз тасымалдарын сақтандыру 1601 жылы Парламент
Актісімен ... ол ... ... сақтандыру жағдайларына
қатысты «Акт» деп аталады [6.34]. Ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... өмір ... келеді. 1584 жылы сақтандыру
полисінде үш сақтандырушы қол қойған, олардың бірі ... ... ... ... ... ... екеуі бөліп алған. XVIII ... ... ... ... кәсіби сақтандырушылардың шығуына әкелді.
Өрттен сақтандырудың элементар түрлері орта ғасырда дамыды. Англияда
30 жылдың ішінде ... ... ... мен ... қоғамдар
құрылды. Олар халықтан ақша жинаумен ғана айналысып, нақты жұмыс жасаған
жоқ. Сақтандыру ... ең ... ... 1797 жылы ... Еуропадағы
селден қорғану жөніндегі бірлескен сақтандыру компаниясының құрылуы болды.
Өмірді сақтандырумен айналысқан ... ... 1706 жылы ... қоғам» болды. Ресейде XVIII ғасырдың аяғына ... ... ... ... жоқ, тек шетелдік сақтандыру ... ... ... көп ... ... ... қалып, Ресей
экономикасына зиянын тигізді. 1786 жылы Ресейде мемлекеттік сақтандыру
монополиясы ... ... ... ... ... оның ... 75% ... жүргізілді. Төлемдер жылына
сақтандыру соммасының 1,5% ... 1827 жылы жеке ... ... ... 1846 жылы ... акционерлік сақтандыру қоғамы құрылды,
ол елдің жекелеген аймақтарындағы құрылыстарды сақтандыру құқына ие ... 35 жылы ... жеке ... ... ... жеке ... ... құрылды. 1875 жылы алғашқы үстемдік етуші бірлестік
сақтандыру синдикаты ұйымдастырылды. Бұл синдикат 1918 ... ... ... 1864 жылы ... ... сақтандыру қоғамдары пайда ... ... ... ... ... ... ... 1890 жылы 24% жетті.
Шетелдік сақтандыру қоғамдары ішкі істер министрлігі ... ... ... 1913 жылы ... ... ... мекемелерінде 21
млрд. Сомның мүлкі сақтандырылды, мұндағы акционерлік ... ... ... ... ... ... ... Орыс акционерлік сақтандыру қоғамдары 1913 жылы 129 млн. Сақтық
төлемдерді жинаса, шетелдіктер-12 ... ... ... ... ... ... ... ресурстарына ірі инвестициялардың
көзіне айналды[11.98]. Олар мемлекеттік қарыздар мен акцияларға ... ... ... ...... және ...
экономикалық әртүрлі күштердің қарсыласуы мен өзара әрекет етуі ... Адам мен ... ... ... (су ... ... жер сілкінісі және т.б. табиғи кездейсоқ апаттар),
бір жағынан, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... соғыстар және т.б.), екінші
жағынан, бұлар жинақтала келе, ... ... ... ... ... ... жасайды, қоғамдық – ұдайы өндірістің ... және ... ...... ... тән
белгілі бір тәуекел ... ... ... жағдайлар бүкіл әлемдегі
сақтандыру іс - әрекетінің пайда болуына және дамуына әкеледі.
Сақтандыру экономиканың маңызды, ... ... ... ... ... ... өте ертеректе пайда болған категориялардың бірі және
ол кездейсоқ қауіптерден сақтық қорғаудағы адамның әртүрі ... ... ... өндіріс, айналым, материялдық
игіліктерді айырбастау және тұтыну ... ... ... ... ... ... іске асады. Ол барлық шаруашылық ... мен ... ... ... ... ... ... яғни
көптеген тұлғалар арасында бөлу арқылы заңды немесе жеке тұлғаның мойнына
алған шығындарын өтеу әдісі ретінде көрініс ... ... ... (немесе орнын толтыру) ... ... ... қорларының қаражаттарымен жүзеге асырылады.
Эономикалық категория ретінде сақтандыру әртүрлі тәуекелдер ... ақ ... ... ... ... бір ... көмек
көрсету кезіндегі шығындарын өтеу үшін ақша қаражаттарының мақсатты құру
және пайдалану әдістері мен ... ... ... ... жүйесі болып табылады.
Сақтандыру, бір жағынан, адамдардың бизнесі мен ал – ... ... Ал ... ... табыс әкелетін іс - әрекет түрі ретінде кқрініс
табады. Сақтандыру ұйымдарының табыс көздері келесідей:
- саақтандыру іс - ... ... ... ... ... ... бойынша табыстар;
- басқа кәсіпорындардың ауциялары бойынша табыстар;
- банктік депозиттер бойынша табыстар;
Экономикалық категория ретіндегі сақтандырудың ... ... ... ... ... немесе басқа да қиратушы күштерінің кездейслқ
сипаты;
- залалдың ... ... ... ... ... формадағы
көрінісі;
- шығындарды өтеудің объективтік қажеттілігі;
- нақты оқиғалардың салдарын алдын алу және ... ... ... ... экономикалық категория ретінде қаржының құрамбас бөлігі болып
табылады, бірақ оның бірқатар ерекшеліктері ... ... ... ... ... және ақша ... ... құру
тән болса, сақтандыру натуралдық – заттық сипатты болуы ... ... ... ... ... болу ... ие, яғни
сақтандыру қатынастары кездейсоқ мінездемелі; сақтандыру қорының
қаражаттарын ... ... ... ... мен ... байланысты;
- егер мемлекеттік бюджет табыстары заңды және жеке тұлғалардың міндетті
төлемдері есебінен құрылатын ьолса, ... бұл ... ... ... төлейтін төлеушілер шегінен шығын кетеді де белгілі ... ... және ... ... арасында қайта бөлу жүреді, ал
сақтандыру – ... ... ... ... ... ақшалай
сақтандыру қорының көлемінде шығындардың тұнықталған қайта бөлінуін
қарастырады;
- құнның ақшалай формасының қозғалысы сақтандыруда сақтандыру ... ... ... ... дәрежесіне
бағынады[13.65].
Сондай – ақ , сақтандырудың «қаржы» және ... ... ... ... ... - сақтандыру кезінде арнайы сақтандыру қорын қалыптастыру
және пайдалану ... ... ... ... пйда ... ... мен» - сақтандыру қорының ... ... ... сақтандыруға қатысты); мүліктік сақтандыру кезінде, қайғылы
оқиғалардан сақтандыру және тағы ... ... ... ... ... ... ... болғанда және сәйкес қаражаттар
негізінде төленеді. Бірақ, бұл төлемдердің ... ... ... ... ... - ... және «несие » категориялары мен байланыстырушы
белгілерге байланысты, экономикалық ... ... тек ... ... атқарады. Сақтандырудың функцияларын жалпы және арнайы деп
ажыратуға болады. ... ... ... ... ... ... Ақша қаражатының арнайы сақтандыру қорын құру: ол міндетті ... ... ... Бұл ... ... келесі жағдайлар іске асырылады:
- банктік және басқа да коммерциялық құрылымдардың қызметіне уақытша бос
қаражаттарды инвестициялау;
- жылжымайтын мүлікке ақша қаражаттарын ... ... ... ие болу ... және жеке ... материалдық қамсыздандырылуы ... ... ... ... ... ... ... болып
табылатын , заңды және жеке түлғалар ғана ... ... ... Осы ... ... олар ... ... өздерінің экономикалық
қажеттілігін іске асырады.
3.Сақтандыру оқиғасын алдын ала ескерту және шығынды (зиянды) төмендету.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... азайту
немесе болдырмауға байланысты іс шараларды қаржыландыруды қамтитын шаралар
кешенін қарастырады. Осы ... іске ... ... ... ... ... іс-шараларының жүргізуде ерекше ақшалай ... ... ... көзі ... ... ... ... сақтандыру төлемдері табылады.
«Қаржы» категориясы өзінің мәнін бөлгіштік функциясы арқылы бейнелейді,
бұл ... ... ... ... ... ... -
тәуекелдік; - ескерту; - жинақтық; - бақылау;
Ескерту фунциясы- сақтандыру ... ... ... және сақтандыру қоры қаражатының бөлігін пайдаланумен
байланысты.
Жинақтау функциясы – ... ... ... қорғауды
қажетсінуімен байланысты өмір сүруінің соңына дейін сақтандыру көмегімен
ақша сомаларын жинақтау.
Бақылау функциясы – ... ... ... құру және ... мақсатты пайдалану ретіндегі, сақтандыру категориясының
қасиетін сипаттайды. Бұл функция ... ... ... ... және ... бір уақытта ... ... ... ... көрініс табады. Бақылау функциясының
талаптарына сәйкес, сақтандыру операциясын дұрыс жүргізу бойынша қаржылық ... ... ... асырылады[16.69].
Сақтандыру теориясы және тарихы
Сақтандыру – экономикалық категория ретінде қауіптіліктің алдын алу.
өндірісті бөлу, ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісі немесе
жеке тұлға алдын ала сақтану мақсатындағы байланыстарға түседі.
Сақтану мәні табиғат пен адамның етене ... ... ... ... ... ... мүмкін. Осы тұрғыда
қауіптіліктің алдын алу мақсатында жеке адамның өз өмірінен бастап, әртүрлі
жағдайдан сақтануы ... ... ... ... ... субъектілердің өкілдері
үшін әртүрлі жағдайдың алдын алуға ... ... ... ... жеке ... т.б. сақтау.
Сақтандыру нарықтық экономикасында жеке дара ... ... ... үш ... ... ... ... ғғ нарықтық экономикадағы сауда қарым-қатынасынан туындаған
капитал қорларын әртүрлі негізгі жағдайлардан ... ... ... ... ... Азияға тауар өнімінің кішкене бөлігін
жергілікті ... ... ... тапсырып отырған.
2.Кейінгі кезең капиталистік жүйенің қарқынды даму ... ... ... ... ... байланысты, ірі өнеркәсіп салаларында,
шаруашылық қатынастарда дамыды.
3.Сақтандыру кезеңі ХХ-ХХІ ғғ ерекшелік негізі кәсіпкерліктің алпауыт
монополия ... ... өту ... ... ірі ... қалыптасты.
Б.ғ.д. 916 жылы жалпы орта мәнін алу жүйесі енгізілген. Бұл ... ... ... ... ... 1584 жылы ... теңіз
жүктерін сақатндыру тәртібі жүктерді тасып жеткізу үшін 5% ақшалай сыйлық
төлеуді қарастырған. XVI ... ... ... ... ... 1601 жылы ... Актісімен бекітілді, ол саудагерлер
арасындағы сақтандыру жағдайларына ... ... деп ... Ұзақ ... ... ... ... оперциясының бөлігі ретінде өмір сүріп
келеді.1584 жылы ... ... үш ... қол ... ... ... ... мойнына алса, екінші жартысын қалған екеуі бөліп
алған[20.58].
XVIII ғасырда ... ... ... ... ... ... ... Өрттен сақтандырудың элементар түрлері
орта ғасырда дамыды. Англияда 30 жылдың ... ... ... мен ... ... ... Олар ... ақша жинаумен
ғана айналысып, нақты жұмыс жасаған жоқ. Сақтандыру ісіндегі ең ... 1797 жылы ... ... ... ... ... ... компаниясының құрылуы болды. Өмірді ... ... ... 1706 жылы құрылған. «Достық қоғам» болды.
Ресейде XVIII ғасырдың аяғына ... ... ... ... жоқ, тек ... ... қоғамдарының қызметі пайдаланылады.
Сөйтіп көп қаржы шетелге кетіп қалып, Ресей экономикасына ... ... ... ұғымы жеке тәуекелге барудағы іс-әрекет немесе жеке
жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі болатын қауіптің төнуінен бойында қорқыныштың ... ... ... Кім ... ... алса, бағалай білсе, жетістікке жетеді.
Кездейсоқ қауіпті ... ... ... ала жабу ... ... ... үшін екі негізгі тәсілді ойлап тапты – превентивті және
репрессивті.
Превентивті – ... ... ... ... алу. ... өртке төзімді материалдар қолдану, қорларды қалыптастыру т.б.
Репрессивті – аяқ астынан келген қауіптің салдарынан жою. Мысалы, өртті
сөндіру, ... қою, ... ... ... ... болып
табылады.
Сақтандыру ерте кезеңнен б.з.д. 2000ж ... ... ... ... ... ... тауарларынан айырылып қалғанда,
өзара көмектесу мақсатында, арнайы қаржыларын бөліп, қорға салған, өзара
көмектесуден ... ... ... ... ... ... ... жеке тәуекелділікті серіктестерімен бөлісе білген, кейіннен
арнайы ұйымдарға, яғни ... ... ... ... ие ... Сақтандырушылар белгіленген ақыға, сақтану ... ... ... Қоғамға немесе жеке ... ... саны көп ... да, ... және сақтану қорлары
құрылады. Олар әртүрлә формада ұйымдастырылады, әртүрлі мақсатта қызмет
етеді:
1. мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... корпоративті және индивидуалды резервтік қорлар
3. сақтандыру компанияларының жеке сақтандыру қорлары
Әрбір көрсетілген формалар тәжірибеде және жеке ... аясы бар. ... ... ... негізгі үш бағыттағы сақтандыру қызметтерін
қамтиды:
1.Мемлекеттік-әлеуметтік ... ... ... ... және пайдасыз, көбінесе мемлекеттік арнайы қорлармен іске ... ... емес ... ... ... болады. Олардың
мақсаты - әлеуметтік теңестіру және белгілі бір ... ... ету ... ... және ... ... мемлекеттік емес коммерциялық
сақтандыруға негізделеді. Көбінесе, ... ... ... ... іске ... сақтандыру, қоғамдағы өзара сақтану арқылы іске асады, өзара
көмектесу қағидаттарымен айқындалады.
Сонымен, сақтандырудың экономикалық мәні: ... бөлу ... ... ... ... ... ... қадағалау,
уақыт пен кеңістіктік шегі бар, сақтандыру жарналарының қайтарымдылығы және
т.б. Жалпы экономикалық мәні келесі белгілермен сипатталады:
1. қатынастардың бөлу табиғаты;
2. ... ... ... және оны ... ... ... және ... сандарын қамтитын ... ... ... және ... ... ... сәйкестігі т.б.
1.2. Cақтандыру қызметінің құрылымы және жіктелу ерекшеліктері.
Сақтандыру нарығы тауар шаруашылығының пайда болу кезінде қалыптасты
және оның ... ... ... ... ... Екеуінің де пайда болу
шарты-еңбектің қоғамдық бөлінісінің және ... ... ... тауар өндірушілерінің болуы. Сақтандыру нарығы ... ... өз ... ... ... ... ... сату-сатып алу мәселесіндегі тең құқылы бірлесе қызмет жасауын,
көлденең және тіке байланыстардың дамыған жүйесінің болуын ескертеді.
Дамыған ... ... бар ... ... ... ең қауіпсіз
жағдайы көп бәсекелестердің қызмет ... ... ең ... ... жалпы
сақтандыру қызметін сатудың жалпы көлемінен аспауы қажет. Егер ... ... ... ... ... қолданып
сақтандырушылардың қатысуын шектейді. Сақтандыру нарығының құрылымы
институционалдық және ... ... ... ... – ол ... ... ... және
мемлекеттік сақтандыру компаниялары түрінде көрсетіледі. Аймақтық аспектіде
– жергілікті сақтандыру нарығын, ұлттық және ... ... ... ... ... ... дамуы қоғамдық – экономикалық прогесс
жолындағы аймақтық кедергілерді ... ... ... ... ... сақтандыру нарығын әлемдік нарыққа қосуға жеткізеді. Осындай
интеграцияның нәтижесінде ЕҚ-мүше елдердің жолпы еуропалық ... ... ... ... ... ... пен ... көлемдеріне қарай ішкі
сыртқы және халықаралық сақтандыру нарықтарын бөлуге ... ... ...... сақтандырушыларды қанағаттандыруға бағытталған
сақтандыру қызметіне ... ... бар ... ... ... ... – ішкі нарық шеңберінде орналасқан және осы аймақтан тыс
жерлердегі аралас сақтандыру компанияларына да бейімделген нарықты ... ... ... деп – ... ... шаруашылық аумағындағы
сақтандыру қызметіне сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... – сақтандыру қызметі. Ол қызмет шарт ... ... ... жеке ... ... ... ... қызметін сату –
сатып алу актісі сақтандыру келісім – шартымен бекітіледі және ... ... ... ... ... түрлерінің тізімі
сақтандыру нарығының ассортименті деп аталады. ... ... ... ... екі ... күшейген:
1) Сақтандырушылардың қызметін мамандандыру;
2) Сақтандырушылар қызметінің әмбебап сипатта болуы;
Біріншісі, қоғамдық еңбек бөлінісінің тереңдеуімен байланысты, яғни ... ... ... объективтік қажеттілікке айналады. Сақтандыру
нарығы күрделі көп факторлы динамикалық жүйеге жатады, яғни әрдайым өзара
әсер ... және ... ... жеке ... бөліктердің біртұтас топқа
бірігуі[16.76].
Сақтандыру қызметінің басты мақсаты – қаржылай сенімділігі бар жалпы
талаптарға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... үшін әрекет ету. Олар: коммерциялық
және коммерциялық емес ретінде көрінеді. Пайда табу және ... ... ... ... Бұл ... өзара іс-әрекеттегі
қарама-қайшылығы жоқ, жеке мақсаттарын кәсіпкерлігінде ұтымды ... ... ... ... экономикадағы сақтандыру ролі тәуекелділік ... ... ... үшін ... және осы қызметтің құндық
ұғымдары жиі кездеседі. ... ... ... ... ... болып
табылады. Ағылшындардың айтқанындай, сақтандырушы сақтанушыға тек ... ... ... ... ... – тәуекелділіктен қорғану. Оның
негізінде кездейсоқ жағдайлардан алдын алу, қауіптен ... ... ... әйгілі диаграммасында көрсетілгендей, сәтсіздікке ұшырау
көріністерінің ерекшеліктерін ... ірі, ... өте ... ... және ... ұсақ, бірақ өте көп кездесетін құбылыстар болады.
Сурет 1: ... ... ... тар ... ... жайындағы заңмен реттелетін
қатынастар болып табылады. арнайы сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... да қамтиды. Оның ішінде, зейнетақы
сақтандыру қоры, міндетті денсаулық сақтау, өзара сақтандыру басқа ... ... ... ... ... ... қызметін сақтандыру объектісіне,
сақтандыру ... ... ... және ... да шарттарына
байланысты жеке ... мен ... ... ... салалар ішінде,
сақтандыру түрлері мен ерекшеліктеріне, мысалы, сақтандырудағы ... жеке және ... ... ... ... ... ... мал-мүлікті сақтандыру саласында, тұрғын-үйді,
индустриалды құрылыс объектілерін және ауыл ... ... т.б. ... түрлерін бөлуге болады. Сақтандыру түрлері
мен салалары әртүрлі критерийлері бойынша жіктеледі:
- Сақтандыру объектісі (тәуекелділік түрлеріне байланысты);
- Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... бағалау;
- Қолданылу аясы;
Сақтандыру объектісі ретінде заңға қайшы емес мүліктік мүдделерді, жеке
адамның мал-мүлкін, ... ... ... жағдайын атауға
болады. Адамға әртүрлі қауіп-қатер төнуі мүмкін. Сондықтан критерийлері мен
белгілеріне байланысты сақтандыруды ірі ... ... ... ... мүліктік сақтандыру; азаматтық жауапкершілікті сақтандыру;
Сақтандыру тарифтерін есептеу бойынша жіктелуі әртүрлі ... ... ... 2 ... бөлінеді:
1. болу мүмкіндігі төмен болатын жағдайлар;
2. болуы әбден мүмкін жағдайлар, бірақ олардың уақыты кездейсоқ,
белгісіз болып ... ... ... ... болатын жағдайлардан сақтану тарифтері олардың
ықтималдығына байланысты есептеледі. Өмірді сақтандыру және ... ... ... ... ... да бір ... кәрілік жасына
келуіне байланысты), адам өлімнің келуін біледі, бірақ ешкім қай уақытта
болатынын айта ... Адам ... ... бір ... ... сақтандырушының тәуекелділігі ... ... ... ... сақтанушының мерзімінен бұрын өлуіне
байланысты жинақтай алмауы мүмкін. Сондықтан өмірді сақтандыруды сақтандыру
жарнасының жинағы сақтандыру ... ... ... ... өмірді
сақтандыруды сақтандыру қоры деп те атайды.
Сондықтан сақтандырудың жіктелуі сақтандыру тәуекелділігін бағалауға
әртүрлі тәсілдерде сақтану ... ... ... ... үшін өмір сүру ұзақтығының статисткасына және жағымсыз кездейсоқ
жағдайлардың сақтандыру статистикасына қарай байланысты.
Сақтандырудың ... жеке ... ... толыққанды қорғануын
қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан сақтандырушы кешенді ... ...... ... ... ... авариясынан,
ұрлануынан және жолаушыларды кездейсоқ жағдайлардан сақтандыру.
Сақтандырудың ... ... ... ... мен
сақтандыру пассивіне байланысты ... ... ... ең ... түрлеріндегі залалды жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... Оған
негізгі құрал-жабдықтар, өндірістік қорлар, аяқталмаған өндіріс, даяр ... т.б. ... Ал ... ... залалды сақтандыру қарыз
өтемдері төлеусіз қалған жағдайда қалыптасады. Пассивті сақтандыруға заңды
түрде кәсіпорындардың белгілі бір міндеттерін ... ... ... ... жатқызуға болады [29.94].
Сақтандыру тарифі сақтандыру қорынан және ... ... ... негізінде қалыптасады. Сақтандыру нарығы
қазіргі әлемдік ... ... және ... ... ... жағдайда
дамуда. Сақтандыру нарығы сақтандыру ісі бойынша субъектілердің арасында
және олардың клиенттері мен ... ... сату және ... ... ... қатынастар жүйесін ... ... ... ...... ... ... табылады, ол –
сақтандырушылардың көрсететін қызметі. Кез келген тауар сияқты сақтандыру
қызметінің де ... жеке ... құны мен ... болады. Тұтыну құны
кездейсоқ шығындардың келісімне байланысты қорғанысты қамтамасыз ... ... ... жағдайы күнделікті тұрмыс жағдайында кездесетін әртүрлі
оқиғалардың келуінен сақтану арқылы сақтандыру ... іске ... ... сақтандыру қайтарымының формасында сақтанушының шығындары
қайта жабады.
Сақтандыру қызметінің бағасы сақтандыру сыйақысы арқылы ... ... ... ... ... ... сақтандыру
тарифі сақтандыру саласының бірлігіндегі сақтандыру сыйақысының ставкасы
болап табылады. олар үлестік ... ... да ... байланысты
есептеледі.
Мүлікті сақтандыру кез келген заңды меншік иелерінің мүлкінің бүлінуі
немесе жоғалуы тәуекелділіктерінен қорғау мүддесін қамтамасыз ... ... иесі ... оның ... ... ... ... және
басқаратын материалды объектілер немесе заттар. Жеке адамның немесе ұйымның
мүлкіне жер, ... ... ... ... ... акциялар,
авторлық шығарма туындылар, автомобиль және де басқа да мыңдаған заттар
енеді. Осы ... иесі ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Мүліктік сақтандыру келісімшартты ... және іске ... ... оған ... сақтандырушы сақтанушыға қандай да ... ... ... ... ... ... сыйақысы) төлеуге
міндеттенеді немесе басқа адам ... ... ... ... бұл ... ... тисе және басқа да мүліктік мүддесімен есепке
алынып іске асады.
Сақтандыру жайындағы жаңа заң ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру;
- Темір жол транспортын сақтандыру;
- Су транспортын сақтандыру;
- Жүкті сақтандыру;
- Ауыл шаруашылығын сақтандыру (астық, көп ... ... ... ... ... ... мүліктерін сақтандыру;
- Азаматтардың мүліктерін сақтандыру [13.59].
Мүлікті сақтандырудың мақсаты- ... ... ... ... ... ... сақтандырушы сақтық оқиғасы өткеннен ... ... ... жағдайда болса, қаржы жағдайын сол жағдайға ... ... ... ... ... ... ... өз
мүддесіне сәйкес бағаланады. Тек мүліктің құнынан жоғары болмауы ... ... бұл ... ... ... мойнына
алып, белгілі бір мөлшерде мүліктік сақтандыру ... ... ... ... міндеттенеді. Мүліктік сақтандыруда сақтандыру соммасының
максималды көлемі ... ... ену ... ... ... ... құнымен анықталады. Мүліктік сақтандыру құны оның
нағыз құымен есептеледі, яғни оның ... жері және ... ... ... ... құны бұл – ... шегеріп тастағандағы мүліктің қайта
қайта қалпына келтіру құны.
Мүлік үшін тарихи қалыптасқан құн ... ... ... Қалпына келтіру құны- жаңа объектілердің сметалық құны.
2. Шын мәніндегі құны- қайта қалпына келтіру (алғаш кезіндегі) ... ... ... ... ... айырмасы.
3. Қалдық құны (жалпы)- ғимараттың сату бағасы (егер ғимарат ... ... ... ... Баланстық құн – бухгалтерлік есепте көрсетілген құн.
Рыноктың ... ... ... ... ... мүмкін. Дегенмен,
рыноктық баға ұғымында сұраныс пен ұсыныстың өзара байланыстылығының
нәтижесінде ... Ол ... ... ... бола ... ... ... келесі бағалау амалдары қолданылады:
- Табыс ... ... ... белгілі болатын табыстарға
негізделеді.
- Салыстырмалы объктілердің ұқсас объектілерге сәйкес ... ... ... ... ... ақпараттар көздерін жинақтау
объктілерге ... ... ... ... іске ... ... ... және шығындарын есепке ала отырып объектіні
ауыстыруға байланысты қайта өндіру үшін кажетті шығындарын ... ... ... ... ... ... стандарттар келесі бағалаудағы түрлерінде ... ... - ... - ... бұл ... ... кайтаруға жатпайтын келісімшартта
белгіленген сақтану соммасының шығыны. ... ... ... ұласпалы операцияларының механизмі алдымен:
- Объектіні талдауды кажет етеді;
- Тәуекелділікті ... ... ... ... ... ... соммасымен келісу;
- Франшизада келісу болып табылады
Коммерциялық кәсіпкелік қызмет пайда табуға ... ... ... міндеттері іс әрекеттің нәтижесінде барынша аз
шығынмен максимум пайда табу ... ... ... ... тәуекел
деп тауар және қызметтерді өндіру, оларды өткізу, тауар ауша ... ... және ... техникалық жобаларға байланысты
кәсіпкерлік қызметтің кез келген түрінің ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік қызметтегі қатынастарға байланысты сыртқы
ортадағы белгісіздікке қатысты ... ... ... қалыптасады. Сыртқы ортадағы объективті экономикалық, әлеуметтік
және саяси шартының тәуекелділіктері ... яғни ... ... ... ... ... болатын өзгерістерді айтуға болады. Белгісіздік пен
тәуекелділік кәсіпкерлік орта іс ... өте ... рөл ... тәуекелділік көбіненсе кәсіпкерлік іс әрекеттің түрлеріне
байланысты ерекшеленеді:
- Өндірістік, сауда, қызмет аясы;
- Қаржы, ... ... ... ... ... тәуекелділігі деп қаржы келісімшарттарында ... ... ... болады. (банкке қаржы салуда, акцияларда, биржалық
ойындарда және т.б) Бұл ... ... ала ... немесе ақша
қаражаттарынан айырылуына байланысты туады. Сақтандыру арқылы шығындардан
құтылуға мүмкіндік береді.
Қаржы тәуекелінің басқа да ... ... ... Ол ... жобаларға ақша қаражатын салу (инвестициялау) ... ... ... сақтандырудың маңызды түрлеріне қндірістің
уақытша тоқтауына байланысты. Мысалы, цех ... өрт ... ... ... ... іс ... ... да кез келген кәсіпкерлік тәуекелділікпен
байланысты. Шетелде соңғы жылдарда ... ... ... ... ... ... ... ететін жалпы
пакеттермен ерекшеленеді. Дәстүрлі банктік пакет шығындарын сақтандыру,
оның ... ... ... ... өз ... ... ... бүлінуінен, жоғалуынан және де банктік ... ... ... ... сақтануды атауға болады.
Дамыған елдерде сыртқы ... ... ... және ... ... ... экономикалық қызметтің негізгі мызғымас
бөлігі болып табылады. Саяси ... ... ... ... ... ... ... байланысты және де
отандық инвестиция салынған қаражаттарына байланысты қалыптасады. ... ... ... ... ... ... басты
ерекшеліктері банктік тәуекелділік, ... ... ... ... анықтадық.
Экономикалық оқулықтарда кәсіпкерлікке байланысыт туындайтын
проблемаларға кәсіпкерлік тәуекелділік классификациялық жүйесі ... жоқ. Бұл ... ... үшін оның ... ... ... ... қажет. Тәуекелділікті белгілі топтарға
бөлуге болады:
1.Кәсіпкерлік тәуекелдің пайда болу аясына ішкі және ... деп ... ... ... ... ... заңнамалық саяси режимінің
ұлттандыру процесі, қоғамдағы ереуілдер және ... ... ... ... ... көздеріне кәсіпкерлік іс әрекеттегі менеджмент басқару тиімсіздігі,
маркетингтік саяси қателігі, стратегиялық бағдарлама, ... іс ... ... іске ... кез ... ... көздерді анықтауға
болады.
2.Уақытқа байланысты, қысқа тұрақтылыққа байланысты деп бөлуге ... жүк ... ... ... ... ... ... және динамикалық депе ажыратуға
болады.
Статистикалық – табиғи апаттар, ... ... ...... табу және пайдаға байланысты алып сатарлық спикулятивті
әрекеттерінің нәтижесінде көрінеді.
Сонымен, анықтап өтсек:
1. Саяси тәуекелділік мемлекеттік саясаттан туындайды.
2. ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарының теріс нәтижесінің болу
мүмкіндігі, конструкторлық және технологиялық өңдеудің нәтижесіздігін
атауға болады.
3. Өндірістік;
4. Коммерциялық ... ... ... ... несие, инвестициялық тәуекелдер).
Сақтандыру компаниясы сақтандыру рыноғындағы институты құрылымының негізін
құрайды.Олар:
1. ... ... ... жеке ... (корпоративті),
мемлекеттік, құқықтық.
2.Іске асырылатын ... ... ... ... ... сақтандыру және т.б.), әмбебап, қайта
сақтандыру.
3.Қызмет көрсету аймағы ... ... , ... ... ... бөлінеді.
Жарғылық капиталына байланысты сақтандыру төлемінің көлеміне және де
басқа ... ... ... ... ... рыногында
олардың орны, рөлі, анықталады.Олар:ірі, орта, шағын болуы мүмкін.
Жеке сақтандыру бір немесе бірнеше ... ... ... ... тағы бір ... сипаттағы тұлғасы
ретіндегі кевтивті атауға болады.Кевтив сақтандыру компаниясы ... ... ... ... ... ... етеді.Кейде жеке
шаруашылық субьектісіне де қызмет етеді.Кевтив сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік-жауапкершілік принципі
- Басқарушының этикалық принципі
- Ұжымдарды басқару өкілетінің қызметтік ... ... ... экономикасында институционалды ұйым ретіндегі ... ... іске ... рөлі ... ... ... зейнетақы қызметіменде байланыстыруға ... ... ... ... да және ... ... инвестициялануы немесе капитал ретінде қолданылуы мүмкін.Әрине
бұл ерекшеліктердің қызметтері тәуекелді сондықтанда ... ... ... ... ... ... қызметтерінің бірі
нарықтық экономиканың маркетингтік тұрғыда зерттеуді қажет етеді.
Жеке сақтандыру адамның ерте кезеңнен ... ... ... алу
мақсатындағы әрекетімен ерекшеленеді. Мысалы, ... ... ... қоғамдық өзара көмектесу негізінде немесе адам ... ... ... ... ... беру ... ... ала қауіптен
сақтану мақсатында сақтану үлгілерін қалыптастыра бастады.
Жеке сақтандырудың келесі түрлерін ажыратуға болады:
1. Өлімнің келуіне байланысты ... бір ... ... немесе басқа
оқиғалардың туындауына байланысты өмірді сақтандыру.
2. Зейнеткерлік сақтандыру, яғни адамның бойындағы қайратының болашақта
туындауына ... ... ала ... ... ... да бір
мөлшердегі бірліктік сыйақысын бөлу ... ... ... ... Кезеңдік сақтандыру төлемдері сақтандырушының инвестициялық табысына
сақтанушының ... ... ... ... ... ... және ... сырқатына байланысты сақтандыру.
5. Медициналық сақтандыру.
Бұл сақтандыру түрі адам өмірінің циклдарымен ... ... ... ... шағы және өмірдің белсенді кезеңдерінде ... жиі ... ... ... ... ... ... жаста
өмірді сақтандыру жиі кездеседі. Кәрілікте зейнеткерлік сақтандыру және
өмір бойы медициналық сақтану ... іске ... ... ... әлеуметтік кызметті атқарады және ол
сақтандырудың басқа салаларымен салыстырғанда ... ... ... ... Оның ... әрине, басымлдылықты зейнеткерлік және
медициналық сақтандыру болып ... Бұл ... ... ... ... ... соммасын құрайды[15.58]. Жеке сақтандырудың
коммерциялық шарты бойынша жеке ... ... ... сақтандырудағы қосымша ... ... және ... дамуына септігін тигізеді. Дегенмен, олардың қатынастық
үлестері әртүрлі болуы ... ... ... ... ... үшін өте маңызды. Ұзақ
мерзіміді сақтандыру ... ... ... қорларын
инвестициялауға мүмкіндік алады. Дамыған ... ... ... бойынша жеке сақтандыру түрлерінің ішінен өмірді сақтандыру көшбасшы
болып саналады. Өмірді сақтандыру зейнеткерлік сақтандырумен бірдей ұлттық
экономиканың ... ... ... ... ... Мысалы,
Евроодақ, АҚШ, Жапония елдерінде ұзақ мерзімді, ... ... ... және ... ... ... компанияларының инвестициялық мүмкіншіліктері ... ... асып ... кезде өмірді сақтандыру ... ... ... 7/10 ... ... Мысалы, АҚШ та 78% ... ... бар. ... ... 74% ... [ ]. Сақтандыру
тәуекелі бұл накты адамның өмір сүру ұзақтығына ... ... яғни ... бұл өнім емес, оның келу уакытысына
байланысты. Өмірді сақтандырудың ... ... ... Сақтану мүддесі
2. Пайдаға сақтандырушылардың қатысуы
3. Сатып алынған соммасын төлеу
4. Өмірді сақтандыру «ашықтығы»
Қазақстан тәжірибесіндегі сақтандыруда ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру белгілі мерзім ішіндегі өлім ... ... Өмір бойы ... ... өмір бойы ... ... ... сақтандыру.
3.Аралас өмірді сақтандыру белгілі кезең ағымында өлім оқиғасына және ... ... ... ... сақтандырушы сақтану соммасын төлеуге
міндеттенеді.
Сонымен бірге, келісім шарттарды жеке топтарға бөлуге болады:
1. Зейнеткерлік келісімшарт;
2. Аннуитеттік сақтандыру немесе ... ... ... ... келісім шарты мемлекеттік зейнеткерлікпен камтамасыз
етудегі қосымшасы болып табылады. Бұл үшін, алдымен, ... ... ... ... ... ... ... нысаны
бойынша арнайы аннуитет өмір бойы рентасын төлеуді қарастырады.
Бірге сақтандыру және қайта ... ... ... ... тәуекелділік қабылдау бойынша мүмкіншіліктері
обьективті түрде шектеулі болып келеді. Бұл тәуекелдердің негізгі себептері
сақтандырушыларды қаржы ... ... ... ... ... олардың мүмкіншіліктері және оқиға салдарының ... ... ... ... жиі ... ... ... тәуекелділігі қаржы мүмкіндіктерінен әлдеқайда жоғары
болатын тәуекелді ... ... ... ... ... ... жиі ... Шетел әріптестерімен салыстырғанды
қаржыалпауыттар қатарына қосыла алмайды және ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері төмен болып келеді.
Сондай-ақ, сақтандырушылар тәуекелді сақтандыру ұсынысынан бас ... ... ... ... ... ... жоғалтуы мүмкін. Мұндай
проблеманы шешуде тарихи қалыптасқан алғашқы ... ... ... болып табылады. Бірнеше субьектілердің сақтандыру қорларын
тәуекелділік құны бойынша өте жоғары ... ... үшін ... ... ... Бұл ... Англияда жақсы дамыған, ондағы
теңіз кемелерін ... ... құны ... ... қатысады.
Бірге сақтандыру жайындағы заңға сәйкес – бұл бір сақтандыру келісімі
бойынша брнеше сақтандырушылар обьектіні ... ... ... ... ... ... айырмашылығы келісім-шартта және
жауапкершілік бөлу әдісі анықталған және барлық ... ... ... ... ... ерекшелігі жауапкершілік үлесіне,
үйлесімділігіне байланысты сақтандырушылардың көшбасшысы тағайындалады және
оның шешіміне ... ... ... ... ... жауапкершілік әртүрлі нұсқалармен
кездеседі.Жеке үлестері бойынша әрқайсының индивидуалды жауапкершілігінен
барлық бірге сақтандырудың ... ... ... ... ғ ... сақтандырудың тәжірибесінде жоғарыда бірге
саақтандыруды іске ... ... ... ... Кооперациялаудағы
экономикалық тұрғыдан тиімді тәсілі қайта сақтану ілімі қалыптасып дами
бастады. Заң ... ... ... сақтандыру соммасын төлеу
тәуекелділігі ретінде сақтандырукелісімі бойынша сақтандырудың толығымен ... ... ... ... жеке ... сақтандырушының соңғы қайта
сақтандыру келісімімен байлансыты. Дегенмен сақтандырушының алдындағы
жауапкершілік негізгі келісім-шартқа ... ... ... ... міндеттенеді. Қайта сақтандыруды сақтандырудың бір түрі
деп атасақ та болады. Қайта сақтандыру ... ... ... барлық белгілеріне тән тек қайта сақтандырудың ... бір түрі деп ... ... Бұл ... қайта сақтандырудағы
келісім-шарттың қатысушылары сақтанушы мен сақтандырушы емес, бұл кәсіби
сақтандырушылар.
Қайта сақтандырудағы цессия деп – ... ... ... ... ... тәуекелді беру, бәрін не бір ... ... ... ... ... ... ... сақтандыруға –
цессионер бекітіледі. ... ... ... ... ...
ретроцедент, ал тәуекелді қабылдаушыны – ретроцессионер деп атайды. Қайта
сақтандырукелісім ... ... ... не ... іске ... қайта сақтандыру ұғымында «әрбір жеке жағдайдағы шешім»
түсіндіріледі. Оның ... мәні ... ... ... ... ұзақ ... ... міндеттерін алмайды, өз кезегінде ... ... ... ... жоқ. ... ...... тәуекелді индивидуалды өткізу. Бұл тікелей сақтандырудан
айырмашылығы жоқ. Барлық тәуекелжайында маңызды ... ... ... Олар ... ... Ол ... ... қамтуы керек:
- Сақатандырушының аты; - Мекен-жайы; - ... ... ... ... ... - Сақтандырусыйақысы; - Франчиз; - ... ... ... ... ... ... ... қайта сақтандыруды өткізудк не қабылдауда балгілі салада ... ... іске ... ... екіжақтың берілген міндеттерін
орындамауға құқы жоқ. Тәуекел ... ... ... ... арнайы
құжатын алады. Қайта сақтандаруды кварталды негізде даярланады [29.58].
Сақтандыру – бизнес процестерінің негізі.Сақтандыру ... ... ... бизнес процестері ретінде көрсетуге болады. Негізгі ... ... ... ... ... өңдеу, сату
шығындарды реттеу, келісімшартпен байланысты әрекеттерді атауға болады.
Жалпы маркетингтік қызметтің ұғымында өндіруші мен тұтынушының ... ... ... және ... ұзақ ... ... өзара
табыс табу қатынастарын айтады. Сақтандыру маркетингі келесі негізгі
қызметтерді қамтиды:
- Зерттеушілік ... ... ... ... жоспарлау және бақылау)
- Кәсіпкерлік (сақтандыру сұранысын тиімді ... ... ... ... ... ... ... маркетингінің ерекшелігі сақтандыру ... ... ... ... бизнес процесіндегі
ұласпалық – ... ... ... ... (жай, ... шартарымен қызмет етеді; - негізгі каналдарына сақтандыру
қызметіне ... оның ... ... ... ... ... ... бағалау, оны қабылдаудағы шешімге келу, тарифті белгілеу,
сақтандыру шарттарын ... - ... ... ... ... және ... есептер; - Сақтандыру қорларындағы есептер
мен инвестициялар; - ... ...... жағдайында арызды
тексеру, талда; шығындарды бағалау, сақтандыру объектісін тексеру, ... ... ... ... ... Бұл ... процестердің негізін
маркетинг құрайды. ... ... ... ... ... ... ... Маркетингті өнім деп – еркін
нарықтағы ... ... және ... да бір қажеттілікті
қанағаттандыруға арналған болуы ... ... ... – бұл ... өз ... ... қанағаттандыру мақсатында
қандай да бір ақы үшін ... және ... ... ... ... іске ... келесі құрылымы бар:
1. Қызметтің өзі (сөз беруді сату) – ... ... ... іске ... ... формалары сақтандыру (өнімі, келісім, полис)
3. Қызметтерді қамтамасыз ету (клиентке ... ... ... ... ... қызметінің ерекшеліктерін айқындап, осы ... ... ... ... ... мемлекеттер деңгеіндегі
ғалымдардың зерттеулерінде айтарлықтай көңіл бөлінген және өте тиімді
бизнес ... ... ... ... ... ... мазмұны және
мемлекеттік реттеу негізі.
Сақтандыру құқықтық қатынасы жеке тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... ... қатынас – құқықтық нормалармен реттеу нәтижесінде олар заңды
сипат алып, сақтандыру құқықтық қатынасқа ... ... ... ... тін ерекшелігі мен белгілері бар. ... ... ... ... ... ... Барлық құқықтық ... ... ... белгіленеді. Барлық қоғамдық қатынастар
мемлекетпен белгіленген және бекітілген құқықтық нормалармен реттеледі.
Және бұл ... ... ... ... ... ... түрде іске асырады.
ҚР сақтандыру жүйесінің құқықтық аясын қалыптастырушы үш негізгі саты
бар:
1. Азаматтық құқық
2. Сақтандыру ... ... ... ... Үкімет, Парламент.
Жалпы және нақты заңдар нормаларымен ерекшеленеді. Сақтандыру
жүйесіндегі ... ... ... ... ... тарапынан
тексеруші органдар: салық комитеті, құқық қорғау органдары.
Барлық құқықтық ... өмір сүру ... ... ... де қамтамасыз етіледі. Мысалы, міндетті сақтандыру – заң ... ... ... заң ... ... жүзеге асырылады.
Сондықтан да құқықтық қатынас ... ... ... ... ... нақыт түрде құқық нормаларымен реттеледі.
Өз өмірін немесе денсаулығын сақтандыру міндетін азаматқа заң ... ... де ... ... ... да ... өз өмірін немесе
денсаулығын сақтау сыртқы ықпал ету функцияларынан тыс іске ... ... ... ... ... ... мен ... тараптардың өзара
келісімдерімен белгілі құқықтық аясында ... ... ... ... құқық нормасы ретінде саналып, тараптардың міндеттері мен
құқықтары ... ... ... ... ... ... нақыт тұлғалар арасындағы өзара іс-әрекеті заңмен белгіленген
және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілетін
қатынас. Құқықтық қатынас, бұл – мемлекет немесе ... ... ... ... асырылатын жақтардың құқық пен міндетке негізделген
қатынасы.
Сақтандыру заңына сәйкес ... ... ... ... ... яғни ... ... өзара
сақтандыру қоғамы, сақтандыру агенттері, сақтандыру брокерлері, сақтандыру
актуарлары және сақтандыруды қадағалау органдары болып табылады.Сақтандыру
ұйымдары ... ... ... сақтандыру брокерлері және сақтандыру
актуарлары сақтандыру ісінің тұлғалары.
Сонымен, сақтандыру – сақтандыру ұйымының активтері ... ... ... сақтандыру келісімінде белгіленген сақтандыру
оқиғаларының пайда болуы кезінде жеке ... ... ... , ... ... мүдделерін , мүліктерін ... ... ... ... болып табылады (2000ж. 18-желтоқсандағы № 126- II.
Қазақстан ... ... ... ... заңы және ... ... 2003 жыл 10-наурызда, №483 II бойынша, 4 бап).
Сақтандыру актуары еңбек келісімінің негізінде іске ... ... ... ... жайында аттестаты бар азаматта айтады.Немесе
сақтандыру тарифтерінің, сақтандырк қорларының есебі ... ... ... ... ... ... бағалау бойынша
сақтандырушы қызметімен ... ... іске ... айтамыз.Сонымен бірге сақтандыру қатынастарында маңызды рөл
атқаратын сақтандырушы агент және ... ... ... келісіміне байланысты жеке пайыздық мөлшерлемеге жұмыс істейтін
тұлғаны айтады.Сақтандыру брокері ҚР-ң ... ... ... кәсіпкер
ретінде бекітіледі немесе заңды тұлғалар ретінде(коммерциялық ұйымдар)
сақтанушы мен ... ... ... ... ... азамат
болып табылады [25.89].
Сақтандыру агентінің басты қызметті сақтандыру өнімдерін ... ... ... ... ... ... өзара байланыстары келісіммен
жүзеге ... ... мен ... келісіледі.Сақтандыру
агентінің делдалдық қызметі бекітілген мөлшері бойынша төленеді.Сақтандыру
сыйақысының көлемі бойынша пайыз есебінде иемденеді.Жалақысы шектеулі ... ... ... ... сақтандыру компаниясындағы ең жоғарғы жалақы
алуы мүмкін.
Көптеген ... ... ... жеке ... ... ... этика қағидаттарына негізделген.Әрине бұл
қағидаттар компанияның ... ... ... ... ... ... ... тұлғасы жауапкершілігі мол және тиянақты, адами
сапалы қасиеттерге ие болуы ... ... ... ... ... ... ал 20% ... агенттеріне тиесілі.Брокер
сақтандыру заңдарына сәйкес және ... ... ... ... лицензиясы болу керек.Заңды тұлға жеке
қызметімен кез-келген ұйымдық-құқық формада жұмыс ... ... ... орган–сақтандыру қызметінің Қазақстан ... ... ... және сақтандыру нарығын реттеу бойынша
құзіреттіліктер мен ... ... ... ... ... ... құқықтық мәртебесі Қазақстан Республикасының заңдық
актілерімен анықталады. ... ... ... ... ... ... бөлімшелерінің қызметкері бола алмайжы: ... ... ... ... ... туыстары немесе сақтандыру
ұйымының дауыс беруші акцияларының 5 пайызынан артық акцияларды ... ... ... ... ... ... ... реттеудің негізгі міндеттері
келесідей:
1) Қазақстан Республикасында тұрақты сақтандыру жүйесін жасау, әрі ... және ... ... ... ... ... ... нарығын реттеу және сақтандыру қызметін бақылау;
3) сақтандыру негіздерін заңдық тұрғыдан күшейту, ... ... ... ... ... ... ... қатысу принциптерін жасау;
4) сақтандыру процесіне қатысушы барлық жақтардың құқықтары мен заңды
мүдделерін ... ... ... ... мемлекет тарапынан бақылауды
қамтамасыз ету және сақтандыру саласындағы мемлекеттік ... ... ... ... және ... да ... органдар көмегімен
жүргізіледі.
Басқа мемлекеттік органдардың аталған заңмен айқындалмаған құзіреттері
міндетті сақтандыру түріне ... ... ... ... ... мен ... ... дәрежелі қызметкерлеріне
Қазақстан Республикасының ... ... тура ... ... ... ... ... мен сақтандыру брокерлерінің
қызметіне араласуға тыйым салынады.
Құзіретті орган:
1) Қазақстан Республикасында сақтандыру жүйесінің қызмет етуін ... ... ... ... қа- лыптастыруға және
сақтандыру нарығының барлық қатысушыларының заңды мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... әдістері мен принциптерін, сақтандыру
қызметін бақылауды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... аталған заң талаптарын ескере отырып сақтандыру ұйымының ірі мүшесі
мәртебесін иемденуге рұқсат беру және рұқсатты ... алу ... Ірі ... ... ... дауыс беруші акцияларын тура
немесе жанама түрде иемдену үлестерін анықтайды.
5) сақтандыру ұйымының акцияларына қатысты келісімшарттар жасауға ... ... ... ерікті түрде қайта құру мен ... ... ... ... ... тұлғалардың қатысуына рұқсатт береді.
8) аталған Заң ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы актуарлық қызметті жүзеге
асыру құқығына лицензия беру тәртібін анықтыйды және лицензия береді.
9) ... ... беру ... анықтайды;
10) сақтандыру ұйымының пруденциалды нормативтерін, міндетті түрде сақталу
керек нормаларды және ... ... ... жарғылық
капиталдың, кепілдік қордың, төлем қабілеттілік маржасының минималды
мөлшерін ... ... ... бақылауды қамтамасыз етеді;
11) ликвидацияланатын сақтандыру ұйымдарының ликвидациялық ... ... ... ... ... ... мен сақтандыру брокерлерінің ... ... ... ... ... береді;
13) сақтандыру ұйымының қаржылық ... мен ... ... мен ... жүзеге асырады;
14) сақтандыру ұйымының сақтандыру полистерін есептеу тәртібін ... ... ... ... ... ... ... тарифтерін
есептеу принциптері мен әдістеріне талаптар қояды;
16) сақтандыру ұйымының шығын коэффициентін есептеу тәртібін ... ... ... ... ... және ... мен ... реестрін жүргізеді;
18) қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ... ... ... ... ... ... автоматтандыруға қойылатын талаптарды орнатады;
20) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ұйымы мен сақтандыру нарығының басқа да мүшелеріне
міндетті ... ... ... ... қызметінің субъектілерінің, сақтандыру брокерлерінің және
олардың бөлімшелерінің тексеруін жүргізеді;
23) сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... нарығының кәсіби мүшелеріне берілген лицензиялардың
қызметін уақытша тоқтату және ... ... ... ... ... Республикасының Заңында қарастырылған жағдайлар негізінде
сақтандыру ұйымының ... ... ... туралы шағыммен сот
органдарына жүгіну шешімін қабылдайды;
26) ... ... ... оның ... және ... мәртебесі және қаржылық жағдайы туралы мәліметтер алуға құқылы;
27) Қазақсатн республикасының Заңына сәйкес сақтандыру нарығының кәсіби
мүшелерінен, оның ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес 11.06.2004 бастап алынып
тасталынға. №562-11
29) мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... және ... ... жататын мәліметтерді болсын
пайдалануға құқылы;
30) міндетті сақтандырудың жеке ... ... ... ... жасауға және оның мазмұнына қойылатын талаптарды орнатады;
31) сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңына сәйкес сақтандыру ұйымының ... ... ... байланысты шаралар қолданады;
33) Қазақстан Республикасының қаржылық нарығының субъектілерін бақылаушы
басқа да құзіретті органдармен серіктестік пен ... ... ... асырады;
34) өзге елдердің сақтандыруды бақылаушы органдарымен ... ... ... реттеу және сақтандыру қызметін бақылауға
қатысты сұрақтарда халықаралық ұйымдармен ... ... ... ... [9.54].
Қазақстан Республикасының Заңдық актілеріне сәйкес басқа да ... және ... ... ... Қазақстандағы сақтандыру нарығының қалыптасуы және дамуы.
1. Қазақстан сақтандыру нарығының ерекшелік сипаты.
Кеңес үкіметінің ... ... орын ... баға ... сияқты құбылыстар айтарлықтай ... ... ... ... ... ... елдің қалыптасып қалған
шаруашылықтық өмірінің бұзылуына, оның ішінде ... ... ... ... ... да ... мен ... ұшырады.
Енді ғана тәуелсіздік алған жас мемлекет өз тарапынан қазіргі заман
талаптарына сай келетін және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық сақтандыру жүйесін қалыптастыру
жолында бірқатар іс шаралар жасады.
Мемлекетіміздің экономикалық ... ... ... ... ... ... өтумен сипатталады. Аталған
түрлендірулер ... ... ... ... әсер ... ... пайдалану арқылы оның тұрақты дамуына жағдай жасауға бағытталған.
Ал бұл, өз кезегінде, Қазақстан ... ұзақ ... ... ... ... табады. Тұрақты әрі үнемі өсіп отыратын экономикалық
дамуға дұрыс қызмет ... ... жүйе мен ... ... ... қолжеткізу мүмкін емес. Ал аталған ақша-кредиттік жүйе
және қаржылық сфера сақтандыру ісінде маңызды орынға ... Банк ... 30- ... ... Республикасының
нұсқауына сәйкес сақтандыру нарығын реттеуші және ... іс ... ... ... ... мен құзіреттерін жүзеге асырып
келеді.Бағдарлама 1999-жылы Қазақстан қаржыгерлерінің ... ... ... ... ... ел ... ... Ұлттық Банк тарапынан
жасалған болатын.
Қазақстанда сақтандыру іс ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 40-
бөлімі толығымен арналған. 2000- жылдың желтоқсан айында мемлекет басшысы
сақтандырудың халықаралық тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... Республикасының жаңа «Сақтандыру қызметі
туралы» Заңына қол қойды. [8.54]
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... дамытудың
Мемлекеттік бағдарламасы бекітілгеніне бірнеші жыл болды, ол ... мен ... ... ... ... ететін мемлекеттік әлеуметтік саясаттың концептуалды мақсатына
жетуге; ішкі резервтердің, атап айтқанда ел экономикасына ұзақ ... ... ... ... ... құру ... ... қайта
құруларды тездетуге бағытталған болатын. Заң сақтандыру ... ... ... ... іс ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... іс қызметін тоқтату ерекшеліктерін және
сақтандыру ... өзге де ... ... ету шарттарын
айқындайды.
Сақтандырудың түбегейлі жаңа түрі – аннауитеттік ... ... ... ... ... Кодексінде анықталғанындай, және
кейіннен зейнет жасының, жұмыссыздықтың немесе келісімшартта көрсетілген
басқадай да жағдайларың ... ... ... ала ... ... ... сақтандырушыдан алып тұру мақсатында анықталған соммаға дейін
төленетін бірыңғай уақыттық жарна ... ... бір ... аралығында
төленіп тұрылатын төлем.
Мемлекеттік өкілетті органның сақтандыру іс қызметі ... ... ... қалыптастыру және дамыту бағытындағы ... ... ... ... ... тән ... мемлекеттің жекеленген
аймақтарына тән сипат болып табылады.Алматы қаласы мен ... ... ... қызметін жүзеге асыруға мемлекеттік лицензиясы бар 27
сақтандыру ұйымы бар немесе басқаша ... ... ел ... осы
кәсіпкерлік саласында қызмет көрсетуші ұйымдардың 67,5% -і. Ағымдағы жылдың
29-науырызында 14сақтандыру ... ... ... жаңа нысандағы
лицензиялар алды.
Өткен жылдың бас ... ... ... ... ... ... ... тіркеуден өткен сақтандыру ұйымдар саны
ағымдағы жылдың басында 30 %-ті ... Ал дәл осы ... ... ... 45%-ті ... ... қызметті жүзеге асырушы сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... ... ... санының ішінде 16 ұйым
жабық акционерлік қоғам ... 10- ашық ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ретіде жұмыс істейді.
Алдыңғы жылмен салыстырғанда, сақтандыру ұйымдарының іс қызметі ... ... ... ... 3%-ке, ... ... жұмыс
операцияларының көлемі 6,5 есеге өскен. Аймақ ... ... ... екі есеге өсіп, ал төленген сақтандыру төлемдеріне 15%
жұмсалған. ... ... ... ... қызметін жүзеге асырушы
сақтандыру ұйымдарының жарғылық және ... ... ... ... ... ... нәтижесінде аймақтағы сақтандыру
компанияларының алдыңғы жылмен салыстырғанда өзіндік ... 85%-ке ... ... 81%-ке өсуі ... ... ... өсу ... қарамастан, кейбір
статистикалық мәліметтер сақтандырушылардың ... ... ... ... мен аталмыш саладағы қызмет көрсетудің сапасын
арттыру жолында жасалынып жатқан іс ... әлі де ... ... ... ... қызметін көрсету нарығының жеткілікті ... ... ... ... мен ... сәйкес түрімен
айналысатын ұйымдардың саны туралы ... ... ... 25- ... ... ... ... түрлері
Өмірді сақтандыру сияқты сала жеткіліксіз дамуда, тіпті әлсіз деуге
боларлық ... Бұл ... ... тек бір ғана ... ... ... ... соттар мен олардың мүліктерінің міндетті
сақтандырылуы саласында да орын алып отыр, мұндай қызметті тек екі ... ... ... ... ... ... автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық
жаупкершілігіндегі міндетті сақтандыру түрі басым болып келеді, атап ... 90%-ті ... ... сақтандыру сыйақыларының көп бөлігі шет
ел сақтандыру ұйымдарына қайта ... ... ... ... ... ұлттық нарығының жеткілікті дәрежеде
дамымауы жалпы ... ... ... ... өз ... ... әсер етіп ... фкаторлар қатарына отандық
экономиканың дамуының қазіргі ... ... ... ... ... ... атай ... алдыңғы орында теңгеге
деген және жалпы сақтандыру институтына деген ... ... ... деп санаймыз. Мысалы Еуропада сақтандырудың 500-ден аса түрі бар, ал
АҚШ-та 3000. Көршілес Ресей Федерациясының өзінде сақтандырудың 100-ге ... бар. ... ... ... әрі ... әрі қиын үрдіс жіне бұл тек қана
мемлекеттік өкілетті органның міндеті болып табылмайды.Көп ... ... ... өз іс ... ... ... ... тұтынушылардың сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының
сақтандырушылық қызметі жайлы анықтамалық, сараптамалық, сатистикалық ... де ... қол ... мүмкіндігі бұрынғысынша ... ... ... ... ... «Сақтандыру қызметі жайлы» жаңа Заңына сәйкес
енді сақтандыру ұйымдары әр жылы жалпы ... ... ... ... ... ... ... есепті баспада жариялауы қажет.
Халықтың сақтандыру саласындағы төмен белсенділігін ... өз іс ... ... ... ... ақпараттануы,
оларды бұрыннан бар және жаңа сақтандыру түрлері жайлы қажетті ... ету, ... және ... ... жасау мәселелеріне мән бермеуі
деп айтуға ... ... ... ... тұтынушылық сұранысты
қалыптастыру, сақтандыру қызметін тұтынушылардың негізгі ... ... ... ... кең түсіндіру де жеткіліксіз дәрежеде
зерттеледі және жасалынатын ... да ... ... ... өркениетті қоғамда тәуекелділіктерді бөлудің маңызды тәсілі
бола ... ... ... ... ... бөлігіе айналған, ал
дамыған сақтандыру қызметін ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады.
Мысалы, жылдап қалыптасқан бұқаралық сақтандыру ... ... ... ... ... үшін бірқатар стереотиптер
қалыптасқан, ол ... ... (үй, ... ... өмір ... ... тәжірибеде сақтандырк ұйымдары бірлесе ... аз ... ... төлемдер жинау арқылы арнайы резервтік сақтандыру қорларын құрады.
Ол әртүрлі қолайсыз, бақытсыз жағдайларда болған шығындар мен ... ... ... ... тиімсіз ортаны болдырмау мақсатына
жұмсалады. Сақтандыру ... ... ... ... ... ресурстар орын басуын жақсартады, ұзақмерізімдік құнды қағаздар,
бірлескен акциялар мен облигациялар нарығының дамуына қолдау болады.
Біздің елімізде де ... ... ... ... ... ал ... ... сай сақтандыру индустриясын және
сақтандырушылық қызмет көрсетудің толық ... ... ... ұлттық
нарығын құру бағытындағы бағдарламалық іс шаралар ... ... ... деп ... ... ... сақтандыру нарығындағы іс-жағдайды қанағаттанрлық деп
атауға болмайды. Ел экономикасының жылдам дамуы жағдайындағы сақтандыру
нарығының ... ... ... ... ... емес екені
анық. Қазақстанның сақтандыру нарығы өз дамуында бұрынғысынша, қаржылық
нарықтың басқа ... ... ... ... Ал сол ... ... ... өсімнің қарқынынан да алда келеді. ... ... ... қызметі нарығының жеткілікті дәрежеде
дамымауы бірқатар субъективті және ... ... ... және ... шешілуі үшін өте көп уақыт қажет.
Ұлттық Банк негізгі себептердің қатарына халықтың төлемқабілетті-лігінің
жеткіліксізділігінен сақтандыруға ... ... ... ... ... ... орындалуын қадағалаудың болмауын,
өмір мен денсаулықты ұзақ мерзімді сақтандырудың, зейнетақылық аннуитеттің,
сонымен қатар өзге де жинақтау-шы ... ... ... Өзге ... қатарында, отандық сақтандыру компанияларының
жеткіліксіз дәрежеде ... ... және ... ... ... шет ... сақтандыру ұйымдарына берілетін
сақтандыру сыйақы көлемінің ... Ал ... ... ... ... және ... сақтандыру нарығының мүмкіндіктерінің шектеулілігі.
Әрине, бұл аталғандардың ... да ... ... ... даму ... әсер етпей қоймайды. Міндетті сақтандырудың
жаңа түрлерінің енгізілуі сақтандыру ұйымдарының іс қызметіне ... ... деп ... Бірақ, сонымен қоса ... ... ... ... ... ... нарығының соншалықты бір аса
үлкен қарқынмен дамып ... деп ... да ... Ондай үлкен
өзгерістер тек қана өмірді сақтандыру көлемі өскен ... ғана ... ... ... ... ... елде бұған объективті алғышарттар жоқ. Билік
өкілдері бағалауынша, өмір сүру ... ... 1.5 ... сәл ғана
асатын және күндік кірісі кедейлік сызығы деңгейінде, яғни 2 ... ... ... үшін сақтандырудан бұрын, өзге одан күрделі мәселелер
маңыздырақ екені анық.
Қазақстан Республикасында қазіргі ... ... екі ... ... және ... ... сала өз ережелері, шарттары және сақтандыру
тарифтері бар жеке ... ... ... табылады.
Сақтандыру нарығы қарқынды даму үстінде әрі қызметтердің кең ... ... ... саны және жаңа қажеттілікиердің пайда болуы
мен бәсекелестіктің күшеюіне байланысты операциялар ... өсуі ... ... тән ерекшелік болып отыр.
2002 жылы сақтандыру ісін реттеу қажеттілігі туралы ... ... ... қызметін жүргізуге 22 компаняның лицензиясы бар болатын,
ал 2006 жылы ... ... ... ... 2213 млн. теңге жарғылық
капиталы бар 71 ... ... ... ие ... 2006 ... ... ... түскен төлем көлемі 4195,2 млн. теңгеге
жетті. Бұл 2005 жылмен салыстырғанда 853,5 млн. ... ... 1220,2 ... ... сома қайтарылып төленген, бұл көрсеткіш 2005 жылмен
салыстырғанда 707,7 млн. теңгеге азайған. ... ... ата ... жай, ... ... ... ... міндетті сақтандыруға тиісті және осы сақтандыру түрі көптеген
сақтандыру ұйымдары ... ... көзі ... ... ... ... мідетті және ерікті сақтандыру түрлернің арасындағы қатынас өзгеріп
келеді, яғни ... ... ... өсіп келе ... ... ... жылдар аралығындағы сақтандыру түрлері
(мың.тг)
|Сақтандыру түрлер |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... ... |4,2 |9,1 |6,9 |58,6 |37,7 ... Ерікті жеке сақтандыру |62,8 |43,7 |38,8 |16,0 |18,4 ... ... ... |33,0 |47,2 |54,3 |25,4 |43,9 ... | | | | | ... |100% |100% |100% |100% |100% ... ... бюлетень бойынша мәлімет)
Қазақстан сақтандыру нарығы жас және ... ... ... кезігіп отыр. Негізінен, олар ... ... ... бос ... ... орналастыркмен байланысты
қиыншылықтар, сақтандырушылардың қаржылық ... мен ... ... ету, ... сақтандыру мәдениетінің
жетіспеушілігі сияқты мәселелермен тығыз байланысты.
Тағы бір айта кеу керек, ... ... ... ... Бұл ... ... ақпараттық-аналитикалық жұмыстарды
ұйымдастыру, сақтандыру нарығының инфрақұрылымын құқықтық реттеу сақтандыру
ұйымдарының сақтандыру қызметін ынталандыру ... ... ... ... сақтандыру нарығында шетелдік қатысумен ... саны ... Бұл ... ... ... жағдайын
жақартып қана қоймай, халықаралы тәжірибені ендіруге, жаңа етхнологияларды
пайдалануға, отандық сақтандырушылардың әлемдік ... ... ... ... Ірі ... қызметі соның ішінде, шетелдік
капиталды сақтандырушылар қызметі ... өте келе ... ... ... ... әрі ... инвестициялар
кепіліне айналуы мүмкін. Бұл бюджетке түсетін ... ... ... ... және ... қаржыны ынталандыруға себеп
болады.
Сақтандыру ұйымдарының қаржылық жағдайы жарғылық ... ... ... ... ... 2010 жылы оның көлемі 766 млн. ... ... 719 млн. ... ... Ал олардың жалпы көлемі 3201
млн. теңгені ... ... ... ... негізгі өсімі жаңадан
құрылған сақтандыру ұйымдарының үлесіне келеді. 12 ... ... ... ... ... үшін лицензия берілді, ал 3 сақтандыру ... ... өз ... тоқтады.
Кесте-2
2006-2010 жылдар аралығында сақтандыру төлемдерінің көрсеткіштері
( мың.тг)
|Көрсеткіштер |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... | | | | | ... ... |158,6 |682,4 |1298,2 |3341,7 |4195,2 ... ... ... |6,6 |62,2 |89,0 |1958,3 |1580,9 ... ... ... |152,0 |620,2 |1209,2 |1383,4 |2614,3 ... ... | | | | | ... ... |99,6 |298,0 |503,8 |535,3 |770,9 ... ... |52,4 |322,2 |706,1 |848,1 |1843,4 ... ... | | | | | ... |79,2 |195,3 |230,5 |512,5 |1220,2 ... ... ... |7,7 |0,9 |1,4 |181,9 |496,9 ... ... ... |71,5 |194,4 |229,1 |330,6 |723,3 ... ... | | | | | ... ... |37,1 |133,0 |187,7 |262,0 |372,2 ... ... |34,4 |61,4 |41,4 |68,6 |351,1 ... қор |133,4 |403,7 |816,8 |1447,4 |2213 ... ... |203,3 |572,2 |1018,0 |2481,7 |3201 ... | | | | | ... саны |22 |53 |56 |65 |71 ... ... ... бойынша мәлімет)
Сақтандыру ұйымының капитал құрылымындағы cақтандыру нарығының
қазіргі жағдайы (2010 жылдың 1 желтоқсаны) сақтандыру сыйақылары, ағымдағы
жылдың 11 ай ... ... ... ... ... көлемі 26,2
млрд. теңгені ($ 178,6 млн.) құрады, бұл 2009 жылдың осындай кезеңінде
жиналған сомадан 33,1%-ға артық.
Сақтандыру нарығындағы ... ... ... ... 2010 жылы жағымды
нәтижелерді байқауға болады. Есептік кезеңде ... ... ... ... 2009 жылы жиналған сақтандыру сыйақыларының
көлемінен артық екендігі ... (22,7 млрд ... ... ... ... байқаймыз: міндетті сақтандыру ... ... ... 2010 ... 1 ... көрсеткіші 2009
жылдағымен салыстырғанда 87,2 %-ға артқан. Ерікті жеке сақтандыру бойынша
53,3%-ға көбейген ... ... ... ... 26,7%-ға өскен.
Қараша айын қоса есептеген кезеңде жиналған сақтандыру сыйақылары ... ... ... ... соманың 83% (1,7 млрд теңге) ерікті ... ... ... ... ішінде, 12% жүктерді сақтандыру, 32%
тарнспортты сақтандыруды қоспағандағы ... ... және 41% ... азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру.
Кесте-3
Сақтандыру сыйақыларының түсімі
|Сақтандыру сыйақыларының түсімі|01.12.09 |01.12.10 ... |
| ... | ... |
| | ... ... | ... ... ішінде |19665,9 |26181,7 |100,0 |33,1 ... ... |1380,2 |2583,8 |9,9 |87,2 ... жеке ... |1538,2 |2359,2 |9,0 |53,3 ... ... ... |16746,5 |21238,7 |81,1 |26,8 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
Сурет 3. Сақтандыру ұйымының проектісі
Қараша айын қоса есептеген кезеңде ... ... ... 2,1
млрд теңгені құрады. Аталған соманың 83% (1,7 млрд ... ... ... ... ... ... ішінде, 12% жүктерді сақтандыру, ... ... ... ... ... және 41% ... азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру .
1.12.2010 кезеңдегі сақтандыру кластары бойынша ... ... ... ... атап ... ... ... барлық сақтандыру сыйақыларының түсімінің 92,2%
(2,4 млрд теңге) автокөлік иелерінің ... ... ... ... жеке ... ... ... түсімінің 44% (1 млрд
теңге) медициналық сақтандыру, 31,3% (0,74 млрд ... ... мен ... сақтандыру, 15,7% (0,37 млрд теңге) адам өмірін сақтандыру
үлесіне ... ... ... ... ... ... 34,4% (7,3
млрд теңге) мүлікті сақтандыру, 13,7% (2,9 млрд теңге) жүктерді сақтандыру
және 24,2% (5,1 млрд ... зиян ... ... ... ... ... ... бойынша жиналған сақтандыру сыйақыларының көлемі
келесі түрде:
Кесте-4
Сақтандыру сыйақыларының көлемі
|Сақтандыру салалары |1.12.09 |1.12.10 ... ... ... | | ... ... ... | |% |
| ... |Үлес, % |Сома ... % | ... ... | | | | | ... ... |19665,9 |100,0 |26181,7 |100,0 |33,1 ... ... |182,3 |0,9 |370,0 |1,4 |103,0 ... ... |19483,6 |99,1 |25811,7 |98,6 |32,5 ... ... ... ... ... сақтандыру» саласы. 2010 жылдың 11 айында «өмірді сақтандыру»
класы бойынща ... ... ... ... 370,0 млн теңгенң
құрап отыр. Бұл ... ... ... ... ... сомадан 2 есеге
артық. «Өмірді сақтандыру» саласы бойынша жиналған ... ... 1,4%, ал 2009 ... 1 ... бұл шама 0,9% ... ... ... нәтижелері бойынша аталған үлес 0,8% болды).
«Жалпы сақтандыру» ... ... ... 11 ... кезеңінде «жалпы
сақтандыру» саласы бойынша жиналған сақтандыру сыйақыларының көлемі 25,8
млрд теңгені құрады, бұл 2009 ... ... ... ... ... ... «Жалпы сақтандыру» саласы бойынша негізгі үлестерге ие
болатын ... ... ... атап ... ... ... ... класы - 28% (7,3 млрд теңге);
- «зиян келтіруден ... ... ... ...
19,9% (5,1 млрд теңге);
- «Жүктерді сақтандыру» класы – 11,3% (2,9 млрд ... ... ... ... ... жауапкершілігін
сақтандыру» класы – 9,2% (2,4 млрд теңге).
Барлық сақтандыру сыйақыларының 64,2% үлесін ... ... ... көшбасшылары болып табылатын 5 сақтандыру
компанияларының арасында 2010 ... 1 ... ... бойынша
жылдың өткен айларымен салыстарғанда кейбір өзгерістер байқалды.
Аталған компаниялар қатарында: «Қазахинстрах» ЖАҚ – 20,1%, «БТА» СК ААҚ ... ... ... ... ААҚ – 10,3%, ... - Полис» СК
ААҚ – 9,5%, «Евразия» СК – ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялардың
жинаған сақтандыру сыйақыларының үлесі 29,1% (7,6 млрд теңге) құрады.
Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру ... ... 15,2 ... ... ал бұл ... ... ... 58%. Соның ішінде,
резидентеместерге қайта сақтандыруға ... ... ... ... сақтандыру
|Қайта сақтандыруға берілген |01.12.09 ... ... ... | | |
| ... ... % ... ... % ... ... ішінде |14500,2 |73,7 |15186,3 |58,0 ... ... |13512,2 |68,7 |13088,5 |50,0 ... |988,0 |5,0 |2097,8 |8,0 ... ... ... бойынша мәлімет)
Кестеден көрініп тұрғандай 2009 жылдың 1 ... ... ... ... азайған. Аталған үлес нақты көрсеткіш түрінде 686,1
млн теңгеге өзгерген. ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының үлесі екі есе өскен. ... ... ... ... немесе сақтандыру резервтерінің өскендігін
көрсетеді. Осыған орай, сақтандырудың бөлек келісімшарттары ... ... ... ... ... ... сақтандыруға берілген сақтандыру сыйақыларының жалпы көлемінің
негізгі үлесін ерікті мүліктік сақтандыру алады – 97,0%, ал ... ... – 2,9% ... ... ... – 0,1% құрап отыр.
Сақтандыру төлемдері. 2010 жылдың 11 айлық ... ... ... ... көлемі 3,7 млрд теңгені құрады, бұл өткен
жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда, 79,2% өскен. Соның ... ... ... ... ... ... ... үлесі 20% (0,7
млрд теңге) құрағанын айта кеткен жөн.
Ағымдағы жылдың ... ... ... ... төлемдерінің жалпы
көлемі 393,0 млн теңгені құрады. Олардың ішінде негізгі үлес ... ... яғни 38%-ға тең, ... ... сақтандыру үлесі
төлемдердің 34% құраған болса, 20% төлемдер ерікті жеке ... ... ... ... 99,9% транспорт құралдары
иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру үлесіне тиеді.
Сурет 3.Сақтандыру ұйымының төлем қабілеттілігі
Кесте-6
Сақтандыру ... ... ... ... ... |
| ... | ... |
| | | |% |
| | ... ... % | ... |2056,5 |3686,1 |100,0 |79,2 |
| | | | | ... сақтаныру |674,0 |1090,9 |29,6 |61,9 ... жеке ... |552,3 |904,9 |24,5 |63,8 ... ... ... |830,1 |1690,3 |45,9 |103,6 ... Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
01.12.2010 жағдайға сәйкес, сақтандыру кластары бойынша ... ... ... ... ... атап ... боады:
Міндетті сақтандыруда жалпы төлемдердің 99,7% (1087,5 млн теңге)
транспорт құралдары ... ... ... міндетті
сақтандыру үлесіне тиеді;
Ерікті жеке сақтандыруда сақтандыру төлемдерінің 88% (796,4 млн теңге)
медициналық сақтандыруға тиесілі болса, 10,4% (94,1 млн ... ... мен ... ... және 1,1% (10,3 млн ... өмірді
сақтандыру үлесіне тиеді;
Ерікті мүліктік сақтандыруда сақтандыру төлемдерінің 27,1% (458,4 млн
теңге) ... ... ... тиеді, 29,0% (490,1 млн теңге)
автокөлікті сақтандыру бойынша және 20,7% (349,9 млн ... зиян ... ... сақтандыру бойынша жиналған.
2010 жылдық кезеңде жасалынған сақтандыру төлемдерінің жалпы сомасынан
міндетті ... ... ... ... иелерінің азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін сақтандыру бойынша төлемдердің ең үлкен ... ... ... сақтандыру төлемдерінің жалпы сомасының 29,5% құрайды.
Сақтандырудың аталғанкласы бойынша шығын коэффициенті 45,6% құрап ... ... ... ... ... аталған сақтандыру класы ... ... ... ... ... ... ... ұлғайғандығын байқаймыз. Өткен айда шығын коэффициенті 41,5%
тең ... ... ... ... ... шығын коэффициенті (сақтандыру төлемдерінің
сақтандыру сыйақыларына қатынасы) 14,1% ... ... ... ... |Шығын коэффициенті, % |
| ... ... ... соның ішінде |10,5 |14,1 ... ... ... |48,8 |42,2 ... жеке сақтандыру бойынша |35,9 |38,4 ... ... ... ... |5,0 |8,0 ... ... ... ... ... нарығы бойынша жалпы мәліметтер
01.12.2010 жағдай бойынша Қазақстан Республикасы ... ... ... ... (соның ішінде: 1 - өмірді сақтандыру; 5 - Қазақстан
резиденті еместерінің ... ... ... 6 сақтандыру брокері,
28 актуарилер және ... ... ... ... ... ... бар
34 аудиторлық ұйым лицензияланған сақтандыру қызметін атқарады.
Кесте-8
Сақтандыру нарығы бойынша жалпы мәліметтер
|Сақтандыру секторының институционалды |01.01.10 ... ... | | ... ... саны, соның |33 |32 ... | | ... ... ... |3 |5 ... ... ... |1 |1 ... ... саны |5 |6 ... саны |26 |28 ... ... ... ... |28 |34 ... бар ... ... саны| | ... ... ... ... ... Қазіргі кездегі сақтандыру қызметінің жетілдіру жолдары.
Өкінішке орай, біздің ел ... ... ... ... көңілге
соншлықты үміт ұялатпайды. Бұл жағынан даму басымдылықтары да анық емес,
себебі билік көбінесе жарқын ... ... ... сөз ... ... қояды. Біздің пікірімізше, халықтың кіріс деңгійінің шынайы
өсімінсіз, сақтандыру ... ... ... үміттенуге
болмайды. Мүмкін, өкілетті органның бұл ... ... ... себебі де осы шығар: ол енді сақтандыру нарығының дамуына
біршама көп уақыт ... деп ... ... ... ... ... даму ... бүгіннің
өзінде уақыт талаптарына жауап бермейді. Сақтандыру ұйымдарының активтері
соңғы уақытта 25 млрд. ... ... ... көтерілсе, банктердің жалпы
қосқандағы активтері 1500 млрд. теңгені ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның сақтандыру ұйымдарының
бүгінгі күнгі ... ... ... ... ... қалып отыр. Айталық олардың банк депозиттерін сақтандыруға
немесе зейнетақылық аннуитет келісімшарттары негізіндегі ... ... ... ... ... ... қолдау
көрсетуге шамасы ... ... ... ... ... саласындағы тәуекелділіктерді сақтандыру және өзге ... ... ... де ... болып отыр. Қазақстандық сақтандыру
нарығы өз қалыптасуының бастапқы кезеңінде тұр ... те, ... бұл ... ... ... жеткілікті дәрежеде
жоғары деп бағалауға болады : жақын бес жылдықта оның даму ... 25% ... ... ... ... ... ... ағымдағы қарқынмен де қолданып келеді.
Осылайша, қазақстандық сақтандыру ұйымдарының 2010 - ... ... ... ... ... 76 млрд. теңгеге жеткен, бұл одан
алдыңғы жылдың дәл осы көрсеткішінен 80 %-ке жоғары болып табылады. ... бір ... ... ... ... ... 52% ... 1-
қыркүйекке қарай 111 млрд. теңгені ... Ал ... ... ... ... өсті және 63,4 млрд.-қа жетті. Және сақтандыру резервтері(қорлары) 62,3
млрд. теңгені құрады. [31.77]
Сарапшылардың ... ... ... ... ... ... алты жыл
бұрынғы банк нарығы сияқты аса қарқынды даму кезеңін бастан ... ... ... ... ... ... ... білдіріп отыр.
Қазіргі таңда нарықта 39 сақтандыру компаниясы тұрақты қызмет көрсетіп
отыр, олар екі бағытта – жалпы сақтандыру (бұл ... тағы non life деп ... және ... ... ... life) жұмыс жасайтын
сақтандырушылар.Атап өту ... ... ... ... бір ... ... екі ... да іс қызмет жүргізе
алмайды. Бұл талапта да, жалпы алғанда да сақтандыру қызметін ... ... ... ... ... ... мен ... ұстанады.
Қазақстанда өмірді сақтандыру сегментінде төрт қана сақтандырушы қызмет
көрсетеді. Олардың ішінде «БТА ... (бұл ... ... ... «Валют- Транзит life » және ... ... ... ... өзге қатысушылары міндетті және ... ... ... ... түрімен айналысады. Өз кезегінде соңғылары мүліктік
және жеке ... ... ... сақтандыру нарығындағы ойыншылардың қатарына 11
сақтандыру брокерлерін де жатқызуға ... ... ... ... іс ... және қайта сақтандыру ұйымдары арасындағы делдалдықты жүзеге
асыру болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... 33 актуарий де саналады. Мұнымен
қоса, банктік сектордағыдай, сақтандыру саласында да ... ... ... ... компаниясы кіретін Сақтандыру төлемдерін кепілді(міндетті)
қайтару Қоры да қызмет етеді.
Сурет-4 Компаниялардың сақтандыру ... мен ... ... жағдай бойынша, ... ... ... асық бөлігі 5 ірі компанияларының үлесіне келіп отыр
екен. Олар ... (13,2%), «БТА ... (13%), ... ... ... ... сақтандыру тобы»» (7%).
2010-жылдың 8 айы ішінде сыйақылардың жалпы ... ... ... ... 14% ... Мұнда көшбасшы орындарды «Евразия»(2 ... ... ... млрд.теңге) және «Виктория» (1 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы
нарығы мен қаржы ұйымдарын бақылау Агенттігінің(ҚБА) 2010 – ... ... ... ... сақтанлырудың бұл түріндегі анағұрлым
үлкен орын жұмыс берушінің ... ... (АҚЖ) ... иелерінің АҚЖ сақтандыруы үлкен орын алады екен.
Сурет-5 ... ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандырудың 9 түрі
бар. Сонымен ... ... ... 2007- ж ... ... ... ... түрлерінің саны уақыт өте 11-ге жетуі қажет.
Сурет-6 Сақтандыру компанияларының қаржылық көрсеткіштері
Мемлекет нарықтық ... ... ... әлеуметтік жауапкер
шіліктерінің бір бөлігі жекеменшік институттарға берілуі қажет деп санайды.
Дегенмен, бұл саясатты ... ... да ... ... ... ... Украинада міндетті сақтандыру түрлерінің саны 42 – ге
жетті. Украиндық ... ... ... ... ... ... ... тіпті, сақтандырудың міндетті түрлерін қысқарту жайлы
заңнама қабылданған ... ... ... ... ... ... сыйақыларының жалпы
бумасында міндетті сақтандыру үлесінің азаю тенденциясы байқалуда. ... ... 20%-ті ... соңына қарай 14%-ке қысқарған. Сонымен
бір уақытта, бұл ... ... ... ... мәні ... өскен – 4 млрд.-тан 8 млрд. тенгеге өскен. Яғни ... ... ... ... ... жалғасып отыр, тек қана олардың жалпы
сыйақы құрылымындағы үлесі ғана өзгеріп отыр.
Қазір ... ... ... ... ... қатысты
заңнамалық актілерге толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы заңжобасы
қаралуда. Қайта қарауды ... етіп ... ... ... АҚЖ –і, ... міндетті сақтандыруы жайлы заңдар.Дегнемен, сақтандыру компания
лары үшін ең маңызды болып отырған ... ... ... ... өсіру болып отыр. Сақтандырудың бұл түрі бойынша тиімсіздіктің
жылдан жылға өсуі сақтандырушылар үшін бұл түрді қызықсыз етіп ... ... ... ұйым сияқты сақтандыру компаниялары өз іс өызметінен
белгілі бір кіріс алғысы ... ... ... ... орын ... ... ... сақтандырушыларкіріс алмақ түгілі, өз
қақтандыру резервтерін қалыптастыра алмай отыр. [30.87]
Тарифтер ... ... ... ... ... ... де автокөлік иелері болып табылатын және автосақтандыру ... ... ... емес ... ... әрі шыдамсыздықпен,
әрі үмітпен күтіп жатыр.
Міндетті сақтандыру түріне қарағанда ерікті ... ... ... көп ... ... ... 2010–жылдың 1-қыркүйегінде міндетті
сақтандыру сыйақысының көлемі, өткен жылмен ... дәл ... 28%-ке ... болса, ал ерікті жеке сақтандыруда өсім 46% құрап,
ал ерікті ... ... – 102,8% -ке ... ... ... ... де ... үлеске ие. Осылайша, егер жеке сақтандыру
бумасында 7,5 млн. ... ... ... – 57 млн. ... ... жеке ... көп ... бақытсыз жағдайлардан сақтандыруға
келеді – 3 млрд. теңге (44%). Науқастанған жағдайдағы сақтандырылу 1 млрд.
теңгені құрайды. ... ... ... ... және аннауитетті
сақтандыру ерәктә сақтандыру бумасында сәйкесінше, 21% және 8,7% құраған.
Бақытсыз ... ... ... ... етіп келе ... ... ... тобы»: ағымдағы жыл айларымен қосқанда
сегіз айдың ішінде аталмыш ... түрі ... ... ... 2 млрд.
жуық жиналған. Одан кейін үлкен ... ... ... (190 млн. теңге) және «Казкомерц -полис»(175 млн. ... өту ... ... сақтандыру түрінің өсуі банк өнімдеріне деген
сұраныстың өсуімен тікелей ... ... ... ... ... ... Амерходжаевтің пікірінше, заңды тұлғалардың
қатысы бар ерікті сақтандыру ... өсуі ... ... ... жатыр, себебі банктер өз қарыз алушыларынан бақытсыз жағдайдан
сақтандырылуды ... ... және ... ... ... өз ... аз ... сақтандырудағы мүліктік бумаға қатысты айтар болсақ, мұнда бірінші
орынды түрлі ... ... ... алады -37% немесе 21 млрд.
Теңге. АЖҚ сақтандыруына 30% немесе 17 ... ... ... ... мен ... ... сақтандыру сәйкесінше, 20% (11
млрд. теңге) және 5% (3 ... ... ... ай ... ... мүліктік сақтандыру түрлері бойынша сыйақы
ең көп жинаған «БТА сақтандыру» компаниясы болып отыр – 10 млрд. ... ... ... асық ... арқылы одан кейінгі орында «Евразия» сақтандыру
компаниясы тұр, ал «Казинстрах» болса 6,6 млрд. ... ... ... үшін мұнай-газ саласының кең мүмкіндіктер-
ді ашып отыр. Сақтандыру ... ... ... Каспий
мұнайының қазақстандық сектордың ... ары ... ... ... ... мен жаңа ... ... орындарын зерттеу мүлікті
сақтандыру көлемінің және бұрғылау мен тасымалдау кезіндегі ... ... ... ... ... Осылайша, «Қашаған» мұнай
орнының игеріле бастауы мүліктік сақтандыру түрлері ... ... ... келді.
Сақтандыру компанияларының және жалпы қаржылық сектордың іс қызметін
реттеумен және ... ҚБА ... Ал ... ... мен ... ... қарым-қатынас «Сақтандыру туралы» Заңмен
қарастырылады. Және өз ... ... мен ...... ... Азаматтық кодексі реттейді.
Бұл саланың реформалануы Үкіметтің 2008 ... 1- ... (№ ... ... ... нарығының 2008-2010 жылдарға арналған
Бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылды. Оның аясында ... ... ... Одақ ... мен ... ба-
ғытталды. Осылайша ҚБА сақтандыру түрлерінің жіктелуін өзгертіп, өзіндік
қаражаттың минималды ... ... ... орынбасары Ғани Узбековтың атап өтуінше, сақтандыру
нарығын дамытудың ... ... бірі оның ... әдістерінің
жетілдірілуі арқылы қаржылық тұрақтылығын арттыру. Яғни бұл дегеніміз
сақтандыру компанияларының қаржыландырылу дәрежесін ... ... ... ... ... механизмдерін жетілдіру, ерікті ... ... ... ... ... және ... қоса, қаржы
нарығының осы сегменті қатысушыларының ... ... ... ... өкілетті орган талаптарын орындауын тиімдірек ету.
Нарық сыйымдылығын арттыру және шет елдік қайта сақтандырудың үлесін
азайту үшін агенттікпен ... ... ... ... ... ... жоспары жасалған болатын. Ол ... ... ... ... стандарттармен
сәйкестендіруге әкелуді қарастырады. 2009 – жылдың 1- желтоқсанында, яғни
капитализацияны ... ... ... ... ... ... істейтін сақтандырушы -лар дың ... ... 80 млн. - 180 ... ... ал өмір ... компаниялардікі -
300 млн.-дан – 430млн. – ға дейін өсті.
Ағымдағы ... ... ҚБА ... жаңа ... ... ... ол ... компанияның капитализациясына деген
талаптар «кепілдік қордың минималды көлеміне» қатысты болуы қажет. ... 2010 – ... ... басталған екінші кезеңде жалпы
сақтандыру компанияларының кепілдік қорының деңгейі 250 млн. ... ... ... ... үшін 400 млн ... кем ... ... Және
соңғы кезеңде, яғни 2010 жылдың 31- желтоқсанынан басталатын үшінші
кезеңде жалпы ... ... үшін бұл ... 350 млн құрап, ал
өмір сақтандырушы ұйымдарға кем дегенде – 500 млн ... ... ... ... сақтандырушылардың 2008 ... ... ең ... ... Еуропалық Одақ орнатқан директивалармен тең болады.
Бұл дегеніміз non life ... ... ... ... ұйымдары үшін 3 млн.
евро, ал life ... іс ... ... ... 4 млн. ... [26.98]
Кепілдік қор - бұл өзіндік капиталдың белгіленген ең аз көлемі
Бірінші кезеңдегі ... ... ... түгелге
жуық компаниялар орындады. Реттеушіге белгілі бір алаңдатулар туғызған ... ... ... және ... ... Ат»
болатын.Дегенмен, өзіндік капиталдың минималды ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Ғ. Узбековтың
болжамы бойынша, капитализацияның екінші кезеңі де аса бір ... өтуі ...... ... ... ... қайта сақтандырылуға
берілген сақтандырудың сыйақылары 30 млрд теңгені құраған, ал бұл ... ... ... 40% -ке ... Тек кейбір сақтандыру
ұйымдары ғана ... ... ... ... ... ... негізінде жұмыс істейді. Осылайша 2010 – ... ... ... ... ішкі ... қайта сақтандыру 3,6 млрд теңгеге
жүзеге асырылған немесе жалпы сақтандыру сыйақылары көлемінің 4,7% -і.
Және ... ... ... емес сақтандыру субъекті-
леріне қайта сақтандыруға 26 млрд. ... ... ... сақтандыру
сыйақылырының 36% -тен астамы берілген болатын. Қазіргі таңда қазақстандық
тәуекелділіктерді ... ... мына ... – АҚШ -20%, ... -12,8%, ... - 12,9 % үлесіне келеді екен.
2010-жылдың ... ... ... ... ... ... ресейлік
компаниялардың үлесі қазіргі американдық компаниялардың үлесімен бірдей
болды. Және Ресей ... ... ... қайта
сақтандыру батыс елдеріне қарағанда анағұрлым арзанға түсіп отырды. Бұл
қайта екіншіреттік қайта ... ... ... үлкендігінен
Ресейлік ірі қайта сақтандырушылар үшін тарифтер қазақстандық компанияларға
қарағанда біршама кіші болды.
Дегенмен 2010 -жылдың 1- ... ҚБА ... ... жаңа ... ... болатын. Енді, егер ... «А» ... ... ... ... & Poor’s ... қайта сақтандырушы ұйыммен қызметтес болғысы келетін болса,
онда оған сақтандыру ... ... яғни өзі ... ... ... ... ... керек. Ал бұл өте қымбат болады. Мұның
нәтижесінде, бұл рейтингке жауап бермейтін ... ... ... өз ... ... ... ... та, резиднт емес қайта ... ... ... ... жылға өсіп келеді. Егер, бір жыл бұрынғы шет ... ... ... ... ... 11,7 ... ... құраса
(2009 жылдың жалпы сақтандыру сыйақыларының 28%-і), бүгін бұл сомма 26
млрд. теңгені құраған. ... ... ... ... ірі ... ... ... тәуекелділіктің өсуімен және мұны олардың өз қолдарында
қалдыра алмайтындықтарымен түсіндіреді.
Жылдан ... ... ... ... ... өсіп ... 2009-жылда сақтандыру сыйақыларының ЖІӨ-ге қатысы 0,56%- ті құраса,
бүгінгі күні бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... ... 7 ... компаниясы резидент емес
ұйымдардың қатысуымен өз қызметін жүзеге ... Шет ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақысының үлесі 2010 ... 1- ... 13,7% -ті ... 10,4 ... ... ... сақтандыру нарығына инвестиция салу ниеттерін «Ингосстрах»,
«РОСНО» сияқты ресейлік сақтандыру ... ... ... ... болатын. Ceska Pojostovna чехтік сақтандыру компаниясы
Қазақстанның сақтандыру ... ену ... ... ... ... болатын. Қазір аталмыш компанияның ұсыныстары және лицензия берілуі
жайлы мәселе ҚБА –де қарастырылып жатыр. Ендігі жылы ... ... тағы бір жаңа ... ... life» ... болуы мүмкін.
Жалпы алғанда да, дәл осы сақтандыру түрін, яғни ... ... ... ... ... салу түрі деп ... ... Шындығында
да: Қазақстанда ең аз дегенде экономикалық белсенді халық 5 млн.-ды құраса,
қазіргі кезде life ... ... ... ... ... 70 ... ... [11.78]
«БТА Өмір» сақтандыру компаниясының төреайымы Айман Мухтабаеваның
пікірінше шет елдік қатысушылардың саны соншалықты көп өсе ... ... ... ... ... ... немесе украиндық
нарықтармен салыстырарлықтай емес. Халық саны тұрғысынан алып қарайтын
болсақ, ... ... үшін ... ... ... бір ғана ... ... мен қатар қойып салыстыруға келеді.
Сонымен қоса, «Алматы - ... ... ... ... Ергали
Бегимбетовтың айтуынша, Қазақстандық әрбір тұрғын сақтандыруға өз айлық
жұмыс ақысының 13%- ін ғана ... ... үшін ... болсақ :
Ресейде -50%,Чехияда- 55%). Мұның барлығы ... ... ең ... ... бес ... шет ... ... «жаулап алуы» қауіпі
болмайтындығына сенімділік ұялатып отыр.
Ал егер ... ... шет ... ... ... ... сақтандыру компанияларының алдында анағұрлым ... ... ... ... ... қайта сақтандыру департаменті
директоры Михаил Мумин, life cаласында жұмыс ... ... өте жас. Және ... ... шет ... ... өз брендімен
келіп, қаржылық тұрақтылық тарихын «әкеліп» және кең ... ... ... ... ... тез жаулап алуы мүмкін. ... ... ... қатар, алдыңғы қатарлы сату технолгиялары мен қымбат
бағалы ақпараттық жүйелер де жетіспейді, ал бұл батыс ойыншыларының негізгі
мақтаныштарының бірі ... ... бір ... ... компанияңды ашқан ба, әлде жұмыс істеп тұрған
бизнесті сатып алу ма. Қазақстанда сақтандыру ұйымын құру үшін ... алуы ... ал ... ... ... елдегі лицензия алуға деген
талаптарды ... деп ... ... Егер компания тек халықаралық
рейттгтік төрт агенттіктің(Standard & Poor’s, Moody’s, Fitch ... ... ... қатысты бекіткен елдік рейтингтен төмен емес не ... ... ... ... ол өз ... ... аша алады немесе
қазақстандық сақтандырушыдан белгілі бір үлес сатып ала алады. Қазақстанның
Еуропалық Одақ директиваларына ... өте ... ... ... ... ... ... келуі мүмкін потенциалды
инвесторлар, әлі де болса, Қазақстанда ... алу ... шет ... ... бір ... туғызып отырғанын және бұл ... ... ... ... капитал ағымына кері әсерін тигізіп
отырғанын айтады. [24.87]
Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі шет ел компанияларына өз ... ... ... ... ... Бұл ... нарығымызға енуді анағұрлым
жеңілдетеді, себебі жарғылық капитал бойынша талабына сәйкес келу ... ... ... ... ... ... кезеңіне қатысты келіссөздер
жүргізу барысында, ол бойынша дайындық кезеңінде шет ел ... ... ... елде аша алмайды. Дегенмен тағы бір 5-8 жылдан кейін,
отандық қаржы нарығы түгелімен, ... ... ... да шет ... үшін кез ... ... инвестициялауға толығымен ашық
болады.
Өткен жылмен ... ... ... ... ... ... 39%-ға өсті. Ал бағалы қағаздардың көлемі 6,5 есеге
өсті. Премиялық суммалар 2 ... ... ... ... өсті.
2.3. Әлем елдеріндегі сақтандыру рыногының тәжірибесі.
Қазіргі кездегі халықаралық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қатынастар
жүйесіндегі кеңістіктерөалырптасып дамуда. Әлемдік экономикалық байланыстар
жаһандату процесін үдете ... даму ... ... ... ... жұмысшы күштерінің еркін қозғалысы, инвестицияның
тартылуы, пайдаланылуы. Трансұлттық корпорациялардың ... және ... ... ... ... ... сақтандыру рыногы да қазіргі әлемдік
экономиканың маңызды элементі ретінде қалыптасыпдамуда. ... ... ... ... бөлісумен байланысты б.т. әлемдік сақтандыру
шаруашылығында қоғамдық қатынастар жиынтығын сақтандыру аясында сақтандыру
өызметнің өндірісі ... сату және ... ... байланысты. Мысалы
әлемдік деңгейдегі сақтандыру рыногында 80жылдары ... ... ... ... ... 50%-н – АҚШ, 26% - Еуропа елдері және 20% ... ... ... ... ... ... ... динамикасы
бойынша АҚШ үлесі төмен, индустриалды елдердің үлесі көбеюде [21.57].
Жаһандану белгісінің бірі ретінде ірі ... ... ... жеке ... сақтандыру компанияларын
иемденуде. Мысалы: Венгрия, Румыниядағы сақтандыру компанияларын тұтастай
шетелдердің капиталымен жүзеге ... ... т.б. ... ... ... рыногының тұтас мемлекеттік немесе
кеңістік деңгейде қалыптасып дамуда. Атап ... ... ... ... ... ... Еуроодақ сақтандру рыногының негізгі
ерекшелігі – тұтас сақтандыру кеңістігінің қалыптасуында және ... ... ... қалыптасты. Бұл бірлікке түрткі болған 1957 ... ... ... ... сәйкес құрылтайшылардың еркіндігін
жариялап, капитал қозғалысының еркіндігі, ... ... ... ... ... ... белгіледі. Олар Батыс Еуропа
сақтандырудың негізгі ... ... бір ... ... ... ... құрылтаайшыларының шарттары тәртібін анықтауда
бірліктік құқықтық енгізді:
- Бірліктік құқықтық ... ... ... ... ... ... бір сақтандыру қорларын қалдырады.
- Сақтандыру қорларын инвестициялау ережелерін енгізді.
Сақтандыру аясындағы келесі даму ... ... жж. ... ... ... ұйымдарының қаржы жағдайын бағалау принципін
енгізді. Ұлттық сақтандыру құқығындағы келісімдерде мемлекеттік ... ... 1992 жыл ... ... ... ... еркін
көрсетуге мүмкіндік жасады.
Ұлыбританияның сақтандыру рыногы ГФР сақтандыру ... ... ... ІІІ, ІV ... ... ХХІ ғ. ... жылдық
сыйақысының жиынтық көлемі орта есеппен 237млрд. доллар ... ... авто ... ... жағдайына байланысты
сақтандыруға , әуе және ... ... – 1%, ... ... құрайды[8.48]. Сақтандыру компанияларының саны Ұлыбританиядағы
сақтандыру қызметі сақтандыру компаниялары ... ... ... ... ... ... ... брокерлерінің
тіркелуімен және оларды реттеуші заң шеңберінде әрекет етеді. Кез келген
делдал ... ... ... ... үшін ... ... ... тіркелуі жайында рұқсат алуы тиіс. Бұл ... өзін ... б.т. ... ... ... заң 1986 жылдан бастап Ұлыбританиядағы
инвестициялық қызметін реттейді. Оның ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары корпорацмя
салығының ставкасы 31% ... ... ... компаниялары жеке
қызметтің түрлеріне байланысты салық салудың ерекше жеңілдікке ие тәртіп
бойынша салынады. ... ... ... ... ... ... ... қолданды. Егер сақтандыру қызметтерінде қиыншылықтар ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығы Ұлыбританияның сақтандыру ... ... ... ... көрсеткіштер бойынша, әлемде үшінші,
төртінші орынды бөлісіп отырады. 2002 ... ... ... сыйақы көлемі
237 млрд доллар құраған, оның ішінде автосақтандыру 12,8% ... ... ... ... ... сақтандыру 19,8 %, авиационды және
көліктік сақтандыру 1 %, өмірді сақтандыру 67,3 % құраған ... ... ... ... ... рұқсаты бар
сақтандыру компанияларының саны 800-ден астам.1992 жылдан бастап Ллойдтың
(әрқайсысы сақтандыру ... өз ... ... ... ... өз ... қамтамасыз ететін жеке және
корпаративтік сақтандырушылардың бірлестігі) мүшелері бірден ... бұл ... ... корпаративті мүшелердің жіберілуімен ... ... ... құрулар мен жаңарулар долындағы бағдарламаның
басталуымен түсіндіріледі. Синдикаттардың ... 1994 жылы ... ... 164-ке ... ... ... /4,б.382/ Дегенмен, синдикаттардың орташа
қаржы айналымы бірден 27 млн. фунт стерлингтен 66 млн. фунт ... ... ... ... ... ... компаниялары жайлы
1982 жылғы заңмен реттеледі. ... заң ... ... ... ... by bodies ... сақтандыру қызметін
реттейді. Мұнда Ұлибританияда немесе басқа елде акционерленген ... –OBC; ... емес ... және ... ... ... ... сақтандырушы делдалдардың іс-қызметі
1977 жылдан бергі сақтандыру брокерлерінің ... ... ... ... Оған сәйкес өзінің сақтандыру қызметінде тек брокер сөзін
қолданғысы келетін кез ... ... ... ... қай ... ... ... сақтандыру не басқа түрі болуы мүмкін)
сақтандыру брокерлерін тіркеуден ... ... ... ... жайлы
куәлік алуы қажет. Кеңес өзін өзі реттеуші орган болып табылады. Сақтандыру
нарығындағы барлық делдалдардың өмірді сақтандырудан басқа ... ... ... нормалары мен тәртібін ... ... ... ... сәйкес жүгеще асырылуы ... ... ... ... Еуро ... ... ... сәйкес болуы тиіс. Оны брокер сақтандырылушыға көрсетуі қажет.
1986 жылдан бері ... ... ... жайлы Заң өмірді сақтандыру
мен зейнетақылық сақтандыруды қосатын ... ... ... Ұлыбританияны өнеркәсіптеріне корпарацияларға қатысты мөлшері
31% болатын ... ... ... ... жүзі ... ... салынады, бірақ сақтандыру компанияларына ... ... ... ... ... ... ... Өмірді
сақтандырумен айналыспайтын компанияларға әдеттегі қалыпты салық ... ... ... қызметінен келетін кіріс коммерциялық қызмет
кірісі деп қарастырылады. Өмірді сақтандырумен ... ... ... ... түрі ... компаниялары туралы заң 1994 жылдан бергі ... үшін ... ... ... ... ... сәйкес келуін (сақтандырушының актитері міндеттемелерінен
аспауы тиіс) міндеттейді.
1975 жылыдан бергі полисұстаушылар мүдделерін қорғау туралы Заңға ... ... ... ... құрылған. Оның міндеттеріне сақтандырушының
төлем қабілетсіздігінен зақым шеккен полис ұстаушыларға шығындарының орнын
толтыру немесе қандай да ... ... ... ... ... ... Егер
Ұлыбританияда сақтандыру қызметін жүргізуге лицензиясы бар ... ... онда ... ... ... беру ... ие. ... осы мақсаттарға бағытталған арнайы алым
алынатын тұрақты ... ... ірі ... ... ... в) Германияның сақтандыру ... 2002 ж ... ... ... ... ... операцияларының сақтандыру
сыйақыларының көлемі 136 млд.$ құраған, оның ... ... ... ... ... үлесі 45.2% , несиелендіруді сақтандыру,
авиациялық ... және ... ... ... 1,0% ... , өмірді
медициналық сақтандыру 12% ... ... ... ... ... [31.89].
Жалпы әлемде Германияның сақтандыру (қайтасақтандыру) компания
ларын ең ... ... ... жүзден асық жыл бұрын
әлемдегі ең ... ... ... ... ... осы ... ... дәл осы Германияның өзінде ең ... ... ... енгізіліпті.Сонымен қоса осы елде Еуропаның ең ірі ... ... (Alianz ... ... әлемдегі ең ірі
қайта сақ ... ... ал ... ... ... сақтандыру
компа- нияларының ішінде 3 орынды ... ... ... компаниясы
орналасқан.
Германияның әлеуметтік сақтандыру жүйесі жүзден аса жылдар бойы ... ... ... ... ... ... сақтандыру және
жұмыссыздықтан сақтандыру.1995 жылы осы үшеуіне тағы біреу қосылды–жұмыстан
науқастанғаннан немесе қартайғанда кетуге байланысты ... ... ... ... ... және заңмен реттеледі.Олар жалдамалы
жұмысшылар төлейтін сақтандыру алымының есебінен қаржыландырады.
Бұләлеуметтік сақтандыру төлемін жалданып жұмыс істейтін жұмыскер ... ... , ... ол ... ... 325 ... дейінгі және
аптасындағы жұмыс сағаттары 15 тен аз ... ... және ... сақтандыру жарнасын міндетті төлеудің
максималды жалақысы жылына 54000 евро ( одан көп ... ... бұл түрі ... емес, олар мұны еркін түрде жүзеге асыруы
мүмкін ).Жалпы жарналардың проценттік ( пайыздық ) мөлшері ... ... ... ... ... кассаларына төлем төлеуші
сақтандырылушылар саны қанша көп ... , ... ... міндетті
төлемдерінің көлемі азаяды. 1999 жылы Германияның халқының жан ... ... ... ... 6600 евроны құраған [12.39].
Міндетті зейнетақылық сақтандыру құрамына сақтандыру іс ... ... ... мен орнына келтіруді кіргізеді. Оған
біліктілікті асыру, жаңа мамандық игеру мен ... ... табу ... ... ... ... байланысты зейнетақы ,сонымен қатар
зейнетақылық жасқа келуге (ер ... үшін 65 жас, ал әйел ... ... және жетім дер мен жесірлерге төлемдер кіреді. ... ... ... ... ... жеткен бүкіл тұлғалардың еңбек кірістеріне
және сақтандырылған тұлғаның өзінің еңбек еткен жылдарының ... ... ... ... ... көп және ұзақ ... істесе ,
соншалықты оның зейнетақысы жоғары болады.
Міндетті зейнетақылық сақтадыру ( МЗС ) жүйесі заңнамалық негізге ие.Ол
Германияның 90% ... ... Бұл ... ... ... мен жеке ... қарастырылмайды.2001 жылдан
бастап Германияның батыс федералды жерлеріндегі ... ... ... ... 1120 ... , ал жаңа ... жерлеріндегі 1010
евроны құрайды.Зейнетақылық сақтандыру «ұрпақтардың айтылмайтын ... ... ... ... ... ол ... ... жұмыс істеп
жатқан ұрпақ зейнетақы кассаларына сақтандыру төлемдерін төлегенде , келесі
ұрпақта дәл осылай ... ... ... ... берушілер мен
жалданып жұмыс істейтін жұмыскерлер төлем ... ... ... жеке ... мен өз ... сақтанушылар бұл сомманы толық
төлейді.
Германиядағы ... ... ... да ... ... жылдық кірісі 40 мың ... ... ... отба сыларына бұл міндеттеменің қатысы жоқ. МЗС жүйесіне төлем –
бұд жалақының 11,2 % - тен 14,9 % -ке ... ... ... ... ... ... беруші төлейді. ... ... бірі ол ... ... ... табылады.Яғни
сақтандырылушының жұмыссыз жұбайы ( не зайыбы ) және ... ... егер олар ... ... істесе онда , олар да ... ... және ... ... ... ... ... мақсаты жұмыссыздарды өмір сүру
қажеттіліктерімен қамтамасыз ету және жұмыссыздықтың ... ... ... ... азайтуға бағытталған. Жұмыссыздықтан
сақтандыру жалдамалы негізде ... ... ... ... жарнасының есебінен жүргізіледі. Міндетті зейнетақылық,
медици ... және ... ... ... жарналарын
ауруханалардың кассалары жинайды. 2002 жылы әрбір жалдамалы негізде жұмыс
істейтін жұмысшы жұмыссыздықтан сақтайтын ... ... ... ... 3,25% ... және дәл сондай сомманы жұмыс беруші төлеген.
Жұмыстан ... және ... ... ... ... максималды жалақысы жылына 54000 евро ( одан көп ... ... бұл түрі ... ... олар мұны еркін түрде
жүзеге ... ... ... ... ... көлемі жұмыссыз болғанға дейінгі жұмыс
стажына, жасына, соңғы жалақысына және ... бар ... ... ... ету қалауы мен мүмкіндігі саналады. Сондықтан
жұмыскер ... өз ... бас ... , ... ... ... ... белгіленген күндерде келмей жүрсе не ұсынылған жұмыстан бас
тартса онда жәрдемақы төлену тоқталады. Сонымен ... ... ... ... ... не ... ... себептермен жұмыстан босатылғандар
ала алмайды. Себебі біріншіден, жәрдемақы алуға құқық беретін жұмыссыздық
– ол ... ... ... ... отыр және ... ... жалақы саласындағы саясатқа араласы ... ... ... ... ... бойынша әлеуметтік
көмек алады.1990 – ж.ж ... ... ... ... саларынан
ауруханалық күтім шығындарын қар жыландыру үшін әлеуметтік ... ... ... болатын. Заң бойынша бұп сақтандыру түрінің аясына
міндетті медициналық сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... сақтандырылғандар осы
жағдайға жеке сақтандыру ... ... ... ... қартаю саларынан
ауруханалық күтім қажеттілігі туған жағдайда әлеуметтік сақтандыру
функцияларын ... ... ... Сақтандыру шығындары ... және ... ... ... есебінен жүзеге асырылады.
Сақтандыру жарналарының көлемі сақтандырылушының кірісіне байланысты.
Бақытсыз жағдайлардан ... ... ... ... және оның ... ... азайтуға бағытталған.
Бұл үшін бақытсыз жағдайлардың алдын алу ережелері ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін
орнына қайтаруға ықпал етіледі және зақымданған сақтанды рылушының
емделуіне ... ... ... ... , ... ... ... ережелерге сәйкес келсе) да қаржы бөлінеді.
Жалпы сақтандыру барлық жалдамалы ... ... ... оның ... шоу ... ... ... өнер
әртістері мен өкілдеріне , сонымен қатар суретшілерге де қатысты.Одан басқа
сақтандыру құқығына ауылшаруашылық ... ... кіші ... ... балық аулумен айналысатын кәсіпкелер де ие. Сақтандыру
қызметтерімен, сондай–ақ , ... ... және ... ... ... ... тәуекелге қоятындар қолданады.Өмірін ерікті
сақтандыру ... ... ... тән. ... ... ... ... кіріс әкеледі де (ақталма ған түрде) күтіледі.
Соңғы кездерде, өмірді сақтандыру компаниялары өз ... ... ... ... ... Мұндай жағдайдың туындауында екі
себеп бар: фондтық нарықтағы және ссудтық ... ... ... ... 1994 – 2000 ж.ж. өмір ... ... бойынша кіріс 8% - ке жетіп отырса , 2001 ж 6 – 7 % ... ... Ал 2002 ж ескі ... ... 4 %, ал ... 3,25% ке ... түсіп кетті. Онымен қоса 2000 - жылға қарай түгел
дерлік өмір сақтандыру компанияларының резервтері қысқарды [16.96].
Сақтандыру ... ... ... ... 1902 жылы ... ... күнге дейінгі бар ... ... ... ... VAG) . Ол 1992 жылы ... деңгейде бақылау жүргізу
үшін қосымша заңнамалық актілермен өңделді . 1993 ж және 1994 ... ... ... ... ... және шет ... ... мемлекеттік бақылауды ... ... ... Федералды бақылау жүргізу ведомствасы жүзеге асырады. Ол
сақтандыру компанияларының ... мен ... ... лығына
мониторинг жүргізіп, компаниялардың ... ... ... ... компаниялардың ішкі аудиторлары мен жоғарғы шендерге кандидаттарға
келісім береді және сақтандырылушылар мен ... ... ... ... қатар, сақтандыру компания ... ... ... ... ... үшінші жаққа өтпеуіне
бақылау жасайды. Германия да жеке ... ... ... заң ... өз ... алдында тоқтаусыз өз компаниясының қызметін
ұсынушылар ағымы мен пошта арқылы жіберілетін жарнамалардың болмайтындығына
сенімді бола ... ... ... ... ерікті түрде құрылған
неміс сақтандыру компанияларының еркін одағы - ... ... ... ( GDV ) мүше болып табылады. Еуропаның өзге де ұлттық
ұйымдары ... ... ... ... ... саяси
партия лар мен ... ... , ... ... ЕО ... ... және халықаралық ұйымдардың алдында ұлттық сақтандыру
компанияларының мүдделерін ... ... ... Батыс және Орталық
Еуропаның сақтандыру нарықтарымен тығыз әріптестік қатынасты ұстанады.Сол
елдердегі ... ... және ... ... көмек ретінде
ақпаратпен және кеңес берумен ... етіп және ... ... мен ... және ... қызметін бақылау органдарының
жетілдірілуіне септігін тигізе отырып қазіргі заманға сай ... ... ... ... г ... ... нарығы 2002 жылы француз сақтандыру
компаниялары мен олардың шет елдік бөлімдерінің жалпы алған сақтандыру
сыйақысының көлемі 125 млд.$ ... оның 64 % -і ... ... ... ... ... ... 5–орынға ие. Тіркеуден өткен
сақтандырушылардың саны 600-ге ... ... 98%-і ... ... ... 360-ы ... басқа түрлерімен айналысады екен.Францияның
сақтандыру нарығының 40%-ті 5 аса ірі сақтандырушылары, ал 58%-і 10 ... ... ... ... ... ... ... брокерлік компаниялардың бірігіп кету үрдісі айқын байқалады және
олардың халықаралық нарықтағы қызметі ұлттық нарықтан анық ... ... ... ... ... ... өз іс
қызметі барысында көптеген қиыншылықтарға тап болып ... бұл ... ... мен бір ... компаниясымен ғана қатынасына
негізделген дәстүрлі жүйесімен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... бара ... қарамастан, олар әлі де болса
өмір сақтандырдан басқа сақтандыру түрлерін таратудың ең ... ... ... ... сақтандыру саласын реттейтін негізгі заңнамалық акт бұл
Сақтандыру кодексі болып табыады.Бұл кодекске сәйкес сақтандыру ... ... ... ... ... ... түріне Қаржы
министрлігінен әкімшілік ... алу ... ... сақтандыру
компанияларының екі құқықтық ұйымдастырушылық нысанын бөліп көрсетеді:
акционерлік және өзара сақтандыру қоғамдары. ... ... ... ... ... серіктестік не өзара ... ... ... ... ... сақтандыруды бақылау органы 1989 жылы
құрылған және ... ... ... жауапты тәуелсіз орган
Сақтандыру іс-қызметін бақылау бойынша Комиссия болып табылады. Комиссия
Қаржы министрлігі бес жыл ... ... бес ... ... Франция
сақтандыру компаниялары өзге де заңды тұлғалар сияқты 33 % ... ... ... ... ... ... компаниялары сақтандырушылар
төлейтін сияқысы және инвестициялық іс-қызметтің кірісі үшін (іс жүргізуге
кеткен шығындарды шегергенде) ... ... ... ... ... 991 ... ... шетелдік не ұлттық
сақтандырушымен жасалынған тәуелсіз кез келген сақтандыру келісімшартына
салық ... Оның ... ... ... ... 7-30% аралығында өзгереді. Бұл баптан тек қана өмірсақтандырушы,
Франция ... ... және ... болып табылмайтын жеке
тұлғаларға және сақтандыру объектісі ... тыс ... ... ... жоқ. Сақтандыру сыйақысына салынатын салынатын
салықтың көлемін есептеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... келісім шарттарына қатысты
және сақтандыру полисі құнына кіретін сақтандыру салымы, шығындар).
Сақтандыру кодексіне ... ... ... НДС ... ... қызметтері жалпы саны 17 мыңнан астанын делдал
брокерлер және агенттер ... және ... ... ... ... ... жалдамалы қызметкерлер ... ... ... түрлеріне байланысты сақтандыру ұйымы
өмірді ... ... ... бірі ... ... бірінші көрсеткіші болып сақтанушының
төлем қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... реттелуі керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мемлекеттің қалыпты дамуының негізгі шарттарының бірі нарықтық қатынастар
дамуын жағдайындағы қоғамның қауіпсіздігін қамтамасыз ету. ... ... ... жағымсыз жағдайларда, апаттарда және т.с.с
шаруашылық субъектілерінің және азаматардың. шығындары үшін ... ... ... ... ... ... толтырушы құрал нарықтық
қатынастар жағдайында – сақтандыру болып табылады.
Сақтандыру тәуекелділіктерді басқару құралы ретінде кәсіпорындар ... ... ... және ... қауіпсіздігі мен
тұрақтылығын қамтамасыз етуде қолдау ... ... ... ... ... орны ... деп айтуға болады, себебі ол
нарықтық ... және ... ... ... ... ... жақсаруына түрткі болады.Тәуекелділіктерлдің қайта
бөлінілуіне ... ... ... ... ... ұлттық сақтандыру жүйесін дамыту нарық инфрақұрылымы ... ... ... бірі ... ... тәжірибе көрсетіп отырғандайәлеуметтік шығындар мен сақтандыру
саласының даму деңгейі тығыз байланысты.Сақтандыру ... ... ... ... ... ... Мысалы, жинақтаушы
сақтандыру халықтың қаражат сақтау және ... көзі бола ... әрі ... үшін де және тұрғындардың өздері үшін де пайдалы.
Егер еліміздің қалыптасуының ... ... ... ... ... де ... етілмеген болса, ал қазір ... ... ... ... бөлігіне айналып жатқандығының алғашқы
белгілері пайда болып жатыр.
Қазақстандағы сақтандыру республика тәуелсіздігін алған кезден ... ... ... ... Бұл үрдістің құқықтық негізінің бастамасы
1992 жылғы 3-шілдеде қабылданған «Қазақстан Республикасындағы ... » № ... ... ... Заңы ... ... ... алып тастады және оны кәсіпкелік түрі деп
жариялады.
Сақтандыру нарығының ... ... ... бірі 19898-жылы
сақтандыру саласын мемлекеттік бақылау органының ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкіне берілуі болды.
2000- жылдың қазан айынан бастап Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
сақтандыру саласын ... ... мен ... ... ... сақтандыруды бақылау органдары Ассоциациясының толыққанды
мүшесі болып табылады(IAIS).
Соңғы жылдары, сақтандыру нарығы ... ... ... ... ... ... Бұл сақтандыру мен сақтандыру іс қызметіне өзектілік
беріп,сақтандырушылардың заңды мүдделерінің қорғалуына ... ... ... ... ... тәртіптері пен
есептері және олар жүзеге асырып отырған сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... индустриясының дамуына жағдай жасау жолында
бірқатар жұмыстар жасалынды.Біріншіден, заңнамалық база ... ... және ... іс ... ... ... ... бергі №126 «Сақтандыру іс қызметі туралы» Заңы және
Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... негізінде
жүзеге асырылады.Екіншеден,өкілетті орган ретінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... жаңа ... мен
нормативтер жасалып енгізілген болатын. Ол сақтандыру ұйымдарының ... мен ... ... ... ... ... атлған және өзге де іс шаралардың жүзеге асырылуы белгілі бір
ережелердің қалыптасуына, сақтандыру нарығындағы бәсекеге қабілетті ... ... және ... ... ... ... ... жылдарда қалыптасқан экономикалық тұрақтану сақтандыру саласындағы
қызмет көрсету көлемінің өсіуіне ... ... ... Инфляция
деңгейінің төмендеуі және ұлттық валютаның тұрақталуы ... ... ... ... ... бір ... ... Осылайша, соңғы бес жыл
(2004-2006) ішінде сақтандыру сыйақыларының көлемі бес ... ... ... 22,6 млрд. теңегні құрады.Сонымен қоса ... ... ... де үш ... аса ... және 2007-жылдың
басындағы мәліметтер бойынша сақтандыру ... ... ... ... отырып есептегенде өзіндік капитал 6,1 млрд.
теңгені құраған. Сақтандыру ұйымдарының активтерінің көлемі 4 ... ... ... ... ... және ... резервтері де 4 есеге көбейген,
нәтижесінде ол сомма 12,6 млрд. теңгеге жеткен. ... ... ... ... да 2004 –жылдағы 0,2%- тен 2006 –жылы 0,6 %-ке
өскен.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... іс ... жасалынды және әлі де жасалынады. Солардың айтуға
тұрарлықтарының бірі ретінде Қазақстандық актуарлық ... ... ... Ол ... саласының ақпараттарының қалыптасуының
әдістемелік базасын ... ... ... ... ... ... төлемдерін қайтарудың кепілдемелік Қорын ... ... ... ... ... Қорын құру
туралы» Заңына сәйкес) ... ... ... ... ие ... бұл аталған көрсеткіштер мен жетістіктер дамыған және жекеленген
дамушы елднрдің сәйкес көрсеткіштерімен қатар ... ... ... әлі де ... ... шеілмеген міндеттер мен мәселелер бар. Дегенмен,
жалпы алып қарағанда, отандық сақтандыру нарығы ... ... және ... қаржы нарығының өзге салаларымен ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы қатарында шет
елге қайта сақтандыру арналары арқылы беріліп жатқан сақтандыру сыйақылары
көлемін азайту және ұзақ ... өмір ... ... ... тұр.
Сақтандыру сыйақыларының көлеміні ңөсуімен қатар қайта сақтандыруға
берілген сақтандыру сыйақылары да өсіп отыр. Егер ... ... ... құраған болса, онда дәл осы көрсеткіш 2002 жылы 67,6%-ке ... Шет елге ... ... ... ... сақтандыру сыйақыларының
ішінде негізгі үлесті ерікті мүліктік сақтандыру түрі алып ... ... және ... ... ... әлі де
болса отандық сақтандырушылардың жеткіліксіз капитализациясы мен ... ... және ... ... ... ... сақтандыру механизмдері Қазақстанда енді ғана пайда болу кезеңінде
және бұл ешкімге де ... ... бұл ... ... ... қатар себептерге байланысты , олардың қатарына : тұрғындардың әлі де
болса ... ... ... ... ... ... аз ақпараттану және соның нәтижесіндегі
сақтандыру ұйымдарына халық тарапынан ... ... ... ... отырған 32 сақтандыру компаниясының ішінде тек біреу ғана «өмір
сақтандыру» түріне лицензиясы бар. Ал бұл ... ... ... ... ... бұл жүйе ... ... саналы түрдегі экогмикалық
түрткі болатын іс ... ... ... береді.
Екіншіден, өмірді сақтандыру операцияларының сәтті дамуы және соған
байланысты ... ... ... ... тұруы нарыққа
инвестициялық ресурстар ағымына ... ... ұзақ ... ... ... онда ... ... отандық
нарық салаларына ұзақ мерізімдік инвестициялар тартуына мүмкіндік туады.
Қазіргі таңда сақтандыру мен ... іс ... ... ... өкілетті орган ретінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
тарапынан басымдылық мақсаттары мен ... жету ... іс ... ... салудың заңнамалық
жетілдірілуі және оларды реттеу ... ... ... ... ... ... ... жағынан жақсаруында
және эконмикалық өсім мен мемлекттік бюджетке түсетін ауыртпашылықты
азайтуға ... әсер ... ... ... ... ... сақтандыру институты әлеуметтік-
экономиклық жүйенің органикалық ... ... ... даму ... ... эклномика анағұрлым жылдамдатылған қарқынды қажет
ететіндігін атап өтсек. Қазір, сақтандыру саласы қаржылық жүйенің ажырамас
элементі ... ... ... ... оның ... ... бастаған
уақытта отандық сақтандыру жүйесінің қалптауындағы рөлі өте үлкен.
Қолданылған ... ... ... Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына «Болашақты бірге құрайық» атты ... ... ... Н.Ә. ... «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу –
Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты 2010 жылғы ... ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолдауы «Дағдарыстан жаңару мен
дамуға» атты жолдауы // Астана. – 2009.- 6 ... В.Н. ... ... М: ... М.Т, ... М.А. ... страховой рынок на пути к глобализции.
М.,2005.
6.Архипов А.П. Стахование. Современный курс. М: 2008.
7.Алтынбекұлы Қ.Ө. Өсербайұлы С.Ө. Сақтандыру. Оқу ... ... ... ... ... ... ... А:2001
9.Зернов А.А. Страховые иследования М. 2001.
10. Шахов В.В. Страхование: Учебник для ... ... Г.А. ... принципы и практика – Банковские услуги.1998-
№5
12.Долан Э.Д .Деньги ,банковское дело и денежно-кредитная политика. М.,1996
13.Калянана Л. Страхование :Современный курс/Эксперт ... ... ... ... и ... ... ./Под ред.проф Жукова Е.Ф.-М:Банки и биржи
,ЮНИТИ ,1997
16.Научная концепция развития страхования на ... ... ... ... стаховой организации Алматы,2001
18.Банковское дело (под редакцией проф. В.И. Колесникова),М.,1995.
19.Голицин Ю.Европейское законательство:оценка плотежеспособности страховых
организаций по ... ... ... ... ... ... :Меркование ,1994
21.Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции ,М.,1997
22.Банки и банковские организации в Республике Казахстан.Алматы ,2001.
23.Журкина Н.Г.Финансовое управление в страховых ... ... ... ... ,1995 ... ... Ю.И.Банки и банковские операции /Под ред.М.Х.
26.Лапидуса.Страхование -М:Финансы и ... дело (под ... Г.С. ... ... ... ... и банковские услуги –М:Финансы и статистика,2003
29.Головин Ю.В.Анализ рисков в страховых компаниях.М.2004г.
30.Зарождение страховой науки в ... (под ... ... ... А.Е. ... ... коммерчиских банков на современном
этапе развития экономики //Деньги и кредит 2000-№-с.4.
-----------------------
3000
30
1

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Сақтандыру нарығы және оның Қазақстан Республикасында дамуы12 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Delphi программалау ортасы15 бет
Word редакторында құжаттарды теру және оларды сақтау8 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
«Лондон-Алматы» сақтандыру компаниясына сипаттама25 бет
«Семей қаласында орналасқан 5 қабатты тұрғын үйдің жобасы»70 бет
Автокөлікті сақтандыру23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь