Кәсіпорынның рентабельділігі мен резервтері

КІРІСПЕ 3

1 КӘСІПОРЫННЫҢ РЕНТАБЕЛЬДІЛІГІ МЕН РЕЗЕРВТЕРІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 4
1.1 Кәсіпорын резервтерінің көрсеткіштері және оларды талдаудың міндеттері 4
1.2 Экономикалық рентабельділік көрсеткіштері 9

2 «ҚАЗМҰНАЙГАЗ» АҚ.НЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДА РЕНТАБЕЛЬДІЛІГІНІҢ РӨЛІ 16
2.1. «Қазмұнайгаз» АҚ.ның жалпы сипаттамасы 16
2.2. «Қазмұнайгаз» АҚ.ның рентабельділігін және іскерлік белсенділігін талдау 25

3 РЕНТАБЕЛЬДІЛІКТІ ЖӘНЕ ТАБЫСТЫЛЫҚТЫ АРТТЫРУ КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ РЕТІНДЕ 30
3.1 Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігін арттыру қаржылық тұрақтылықтың маңызды факторлары 30
3.2 Кәсіпорынның табыстылығын арттыру 32

ҚОРЫТЫНДЫ 34

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 35

А ҚОСЫМШАСЫ ІСКЕРЛІК БЕЛСЕНДІЛІК КӨРСЕТКІШТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЕСЕПТЕУ ТӘРТІБІ 37
Ә ҚОСЫМШАСЫ БІРІКТІРІЛГЕН БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС. 39
Б ҚОСЫМШАСЫ. АҚШАЛАЙ ҚАРАЖАТТЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП 40
В ҚОСЫМШАСЫ. ПАЙДАЛАР МЕН ШЫҒЫСТАР ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП 42
Г ҚОСЫМШАСЫ. КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП 44
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы нарықта білікті серікті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Кәсіпорындар бұрынғыдай жоғарғы жақтың жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады. Осы қатынастарда зиян шекпеу мақсатында шаруашылық субъектің тұрақтылығын алдынала білген жөн, оның сенімділігін сипаттайтын көрсеткіші болып меншікті капитал қаралады.
Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қаржы ресурстары жағдайын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми негізделген үшін оның меншікті қаражылық тұрақтылығына баға беру қажет. Тек терең және ұқыпты талдау негізінде ғана оның қызметін объективті бағалап, кәсіпорынның қаржылық сенімділігін нығайту немесе жақсарту және оның іскерлік белсеңділігін арттыруға бағытталған басқару шешімдерін қабылдау үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Отандық талдау әдебиеттерінде рентабельділікті талдау мәселесі аз зерттелген, сондықтан оның прогрессивті әдістері әзірше бізде ойдағыдай қолданыс таба алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен экономикалық дамуына, ең ақырында еліміздің экономикалық өсуіне кері әсерін тигізу мүмкін. Курстық жұмыстың өзектілігі осыменен байланыстырылады.
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты – кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау негізінде оның рентабельділігінің атқаратын қызметі мен рөліне баға беру және жетілдіру ұсыныстарын әзірлеу болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді анықтадым:
- кәсіпорын резервтерінің көрсеткіштері және оларды талдаудың міндеттерін қарастыру;
- экономикалық рентабельділік көрсеткіштерін топтастыру;
1 Мейірбеков А.Қ. Әлімбетова Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы оқу құралы. –Алматы: Экономика, 2003. -278б.
2 Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы. Жоғары оқу орындарына арналған оқулық. – Алматы: 2011 249-253 б.
3 Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001.-280б.
4 Табаев А.А. Кәсіпорын экономикасы оқу құралы. – Қарағанды: ҚарЭУ, 2011 ж.
5 Базылов К.Б.,Алибаева С.А., Аманжолова К.Б., Бабич А.А. Кәсіпорын экономикасы. – Алматы: АИЭС, 2009.
6 Қуатова, Дильмина Яхияқызы. Кәсіпорын экономикасы : практикум / Д. Я. Қуатова. - Алматы : Экономика, 2009. - 105 б.
7 Ниязбекова Р.Қ. Кәсіпорын экономикасы : Оқу құралы / Р. Қ. Ниязбекова. - Алматы : Экономика, 2011. - 792 б.
8 Любушин Н.П., Лещева В.Б., Дьякова В.Г. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия.М.: Юнити-Дана, 2001
9 Ковалев В.В. Введение в финансовый менеджмент. – Финансы и статистика,2001 ж.
10 Газарян В.В. Значение анализа финансового состояния предприятия для выводов в аудиторском заключении //Бухгалтерский учет. 2001 ж. - №7
11 Тасмаганбетов Т.А.,Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А.,Рабатов О., Байболтаева Н.Э., Радостовец В.К. Қаржы есебі. - Алматы: Дәуір,1998ж.
12 Шеремет А.Д. Методика финансового анализа деятельности коммерческих организации: М., 2004г
13 Хотинская Г.И. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: на примере предприятии сфере услуг: Учебное пособие- М.: Дело и Сервис,2004г
14 .Чечевицына Л.Н.,Чуев И.Н.Анализ финансово — хозяйственной деятельности - М.: ИЦК «Маркетинг», 2001 г.
15 Ефимова О.В., Мельник М.В. Анализ финансовой отчетности: Учебное пособие - М.: Омега - Л, 2004 г.
16 Абрютина М.С., Грачев А.В. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: учебно-практическое пособие. - Москва: Дело и сервис, 2000 г.
17 Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ: учебное пособие. – Москва-Новосибирск: Дело и сервис, 1999
18 Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия: учебное пособие для ВУЗов, под ред. П.Табурчака, В.М.Тумина, М.С.Сапрыкина. Ростов-на-Дону: Феникс, 2002
19 Аньшин В.М. Инвестиционный анализ: учебное пособие для программ подготовки управленческого персонала. - Москва: Дело, 2000Демеуов Б. «Анализ и оценка финансового положения компании в конкурентной среде», Қаржы-Қаражат, №6, 2003, стр. 68
20 «Қазмұнайгаз ПЛС» компаниясының 2011 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған кезең ішіндегі іскерлік қызметіне шолу //www.Kazakhmys.com
21 Қазмұнайгаз ПЛС-тың 2011 жылдың 31-ші желтоқсанында аяқталған төртінші тоқсанындағы жəне жылдық өндірістік есебі //www.Kazakhmys.com
22 «Қазмұнайгаз» тобының жылдық есебі ////www.Kazakhmys.com
23 Қазмұнайгаз ПЛС-тың 2012 жылға жоспары мен даму стратегиялары
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 КӘСІПОРЫННЫҢ РЕНТАБЕЛЬДІЛІГІ МЕН РЕЗЕРВТЕРІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... және оларды талдаудың міндеттері
4
1.2 Экономикалық рентабельділік көрсеткіштері 9
2 ... ... ... ... ... ... ... «Қазмұнайгаз» АҚ-ның жалпы сипаттамасы ... ... ... ... және ... ... 25
3 РЕНТАБЕЛЬДІЛІКТІ ЖӘНЕ ТАБЫСТЫЛЫҚТЫ АРТТЫРУ КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ
ЖАҒДАЙЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ РЕТІНДЕ ... ... ... мен ... ... ... ... маңызды факторлары 30
3.2 Кәсіпорынның табыстылығын арттыру 32
ҚОРЫТЫНДЫ 34
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... БЕЛСЕНДІЛІК КӨРСЕТКІШТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЕСЕПТЕУ ТӘРТІБІ
37
Ә ҚОСЫМШАСЫ БІРІКТІРІЛГЕН ... ... ... ҚОСЫМШАСЫ. АҚШАЛАЙ ҚАРАЖАТТЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП 40
В ҚОСЫМШАСЫ. ПАЙДАЛАР МЕН ... ... ... ЕСЕП ... ҚОСЫМШАСЫ. КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП 44
Кіріспе
ҚАЗІРГІ УАҚЫТТА БОЛЫП ... ... ... КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ
ШАРУАШЫЛЫҚТЫ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТ РЕТІНДЕ ҚҰҚЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫН ЕДӘУІР ... ... ... ЖӘНЕ ҚАРЖЫЛЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРДІ ӨЗ БЕТІНШЕ ШЕШУІНЕ
МОЛ МҮМКІНШІЛІК АШТЫ. АТАП АЙТҚАНДА, ІШКІ ЖӘНЕ ... ... ... ТАҢДАУҒА ҚОЛ ЖЕТТІ, ӨЙТКЕНІ БОЛАШАҚТАҒЫ БІРЛЕСКЕН ІС-ӘРЕКЕТТІҢ
ТИІМДІЛІГІ КӨБІНЕСЕ ОСЫҒАН БАЙЛАНЫСТЫ ... ... ... ... ЖӨН ... ЕМЕС, КОНТРАГЕНТТЕРДІ ҚАЗІРГІ КЕЗДЕ ӨЗ ҚАЛАУЫ
БОЙЫНША АЛАДЫ. ОСЫ ҚАТЫНАСТАРДА ЗИЯН ШЕКПЕУ ... ... ... АЛДЫНАЛА БІЛГЕН ЖӨН, ОНЫҢ СЕНІМДІЛІГІН СИПАТТАЙТЫН КӨРСЕТКІШІ
БОЛЫП ... ... ... өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және ... ... ... ... ... тез және ... ... оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады.
Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің
жетістіктері ... ... ... ... ... ... мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді
шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және ... ... ... ... экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен ... ... оның ... тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша
қаражатын еркін орын алмастыра отырып ... ... ... ... ... мен ... үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің
қаржы ресурстары жағдайын көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын бағалау, объективті, ... ... оның ... ... ... баға беру қажет. Тек терең және
ұқыпты талдау негізінде ғана оның қызметін объективті бағалап, ... ... ... ... ... және оның ... арттыруға бағытталған басқару шешімдерін қабылдау ... ... ... ... ... ... ... рентабельділікті талдау мәселесі ... ... оның ... ... ... бізде ойдағыдай
қолданыс таба алмай отыр. Ал бұл кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен
экономикалық дамуына, ең ... ... ... ... кері ... ... Курстық жұмыстың өзектілігі осыменен байланыстырылады.
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты – кәсіпорынның қаржылық жағдайын
талдау негізінде оның рентабельділігінің атқаратын қызметі мен ... ... және ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді анықтадым:
- кәсіпорын резервтерінің көрсеткіштері және оларды ... ... ... ... ... топтастыру;
-кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау негізінде рентабельділік және
іскерлік ... баға ... ... пен ... ... ... жағдайын
жетілдірудің негізі ретінде қарастыру.
Талдау объектісі ретінде «Қазмұнайгаз» акционерлік ... ... ... ... ... К.Ш. ... Э.Т. ... Жұмағалиеваның, В.В.Ковалевтің, А.Д. Шереметтің, ... ... ... ... ... заң ... және жылдық «Қазмұнайгаз»
кәсіпорнының балансы, қаржылық есебі пайдаланылды.
1 Кәсіпорынның рентабельділігі мен резервтерінің ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ТАЛДАУДЫҢ
МІНДЕТТЕРІ
Табыс — төтенше таралған, кең түрде қабылданатын, сонымен ңатар түрліше
маңызды қолданылатын көп ... ... ... кең ... ... ие болуды кез келген ақша қаражатының ... ... ... ... көрсетеді. [1,102-б.]
1-сурет. Кәсіпорынның табыстарын қалыптастыру
Кәсіпорынның табысы олардың активтерінің артуы ... ... ... ... міндеттемелердің кемуі. «Табыс» үғымы
жалпы ... ... ... ... (жалпы табыс, таза
табыс), ал жеке тұлғаларда (халықтың ақшалай табысы, жеке ... ... ... ... ... ... ... жалпы табысына ақшалай түсім тауарларды сату және қызмет
көрсетуден түсетін ақшалай ... ... ... ... ... ... ... алынатын тиісті проценттер ... да ... және ... түсімдер жатады.
Жиі ңолданылатын «таза табыс» үғымы ... ... және ... ... ... ... ... саналады.
Экономикалық теорияда табыс деп тқрақты және нарықтық субъектілердің
қарамағына занды түрде тікелей түсетін ақша ... ... ... ... -бұл қоғамның пайдалы қызметі. Бұл ... ... ... ... Мына төмендегі табыстардың түрлерін айыруға болады:
- Жалпы табыс (ЖТ) – бұл тауарлардың белгілі мөлшерін
сатудан түскен ақшалай сомасы. Ол ... ... ... ... тең.
- Орта табыс (ОТ) - жалпы табысты (ЖТ) өнім ... бөлу ... бөлу ... ... ... (ІПТ) — бұл өнім ... сатуды көбейту
арқасында жалпы табыстың үстелуі
(2)
Шекті табыс шығарған әрбір қосымша өнім ... ... ... ... Және де өзіндік құнмен ұштаса отырып, кәсіпорынды ұлғайту
мүмкіндігінде құндық бағдарлар қызмет етеді. [2,87-б.]
Кәсіпорын өз өнімін ... ... ол үшін ... ... алып отырады.
Бірақ та бұл пайда табуды білдірмейді. ... ... ... ... ... ... мен оны әрі қарай сатуға кеткен шығындармен, яғни
өнімнің ... ... ... қою ... ... пайда табады:
- егер түсім өзіндік кұннан жоғары болса;
- егер ... ... ... тең ... тек өнім ... мен оны әрі
карай сатуға кеткен шығындарды өтесе;
- ал, егер шығындар түсімнен жоғары болса, кәсіпорын ... яғни қиын ... ... банкротка әкелетін
жағымсыз қаржылық нәтижелерді көрсетеді.
Пайда - ... ... ... ... қорытынды
қаржьлық нәтижесі, жалпылай түрде, өнім бағасы мен ... ... ... ... ... кәсіпорын тұрғысынан өнімді өткізуден
түскен түсім мен өнімді өткізудің өзіндік құны ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметі процесіндегі
материалды өндіріс аясында ... таза ... ... ... таза ... ... формасында болады. Кәсіпкерлік ... ... ... ... кәсіпорынның, жұмыскерлерінің және толықтай
мемлекеттің қажеттілігін қамтамасыз етеді.
Пайда нарықтық қатынастардың маңызды категориясы ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болып пайда табылады, осыдан
тиімді қызметтің пайдалылық факторларын көруге болады.
Пайда ынталандырушы қызмет атқарады, ол ... ... ... кезі болып табылады. Нарықтық қатынастар жағдайындағы капитал иелері
мен ... ... ... ... ... ... болашақ
дамуына жүргізілетін дивиденттік және инвестициялық саясаты жөніндегі
шешімдер қабылдай алады. ... ... ... - ... өнім
мен өндірістік қорлардың жаңару көзі мен козғаушы күші болып табылады. ¥жым
мүшелері үшін пайда әлеуметтік игіліктің көзі ... ... ... ... ... ... қатар, басқада төлемдерден кейінгі
кәсіпорындарда қалдық ретінде калатын пайданың ... ... ... жұмыскерлерге әлеуметтік женілдіктер және т.с.с.
беріледі. [3,121-б.]
Пайда түрлі деңгейлі ... ... ... ... Ол ... ... ... қатар, экономикалық санкция түрінде түсуі ... ... ... нақты түрлі максаттарға қолданылады. Осындай
сипаттағы кәсіпорын пайдасы - оның әлеуметтік жэне ... ... ... ... да ... пайда әкелетін механизмді анықтау
аса маңызды.
Жалпы пайда - сатылған өнімінң толык өндірістік ... құны ... ... мен ... сатудан түскен түсімдері арасындағы
айырмашылыгы ретінде анықталады.
Таза пайда (бөлінбеген пайда) - кәсіпорынның иелігінде ... ... мен ... ... ... ... ұжымы еңбекақының жоғарылауына, пайданың ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмыскерлерінің өмірлік
деңгейлерінің, жағдайларының жақсаруына әрқашан қызығушылықтарын танытады.
Осыдан пайда мен жалпы ... ... ... ... нәтижесінде алынатын тиімділік көлемі ретінде сипатталады.
Нарықтық катынастар ... ... ... пайда табуға,
тауралар сату мен қызметтер көрсету нарығында ... ... ... ... ... ... ... бәсеке жагдайында өндірістік тұрақты
дамуды камтамасыз етуі керек.
Әлемдік тәжірибе көрсетуі бойынша нарықтық қатынастар жағдайында пайда
табудың үш негізгі көзі ... ... ... ... ... ... ... өсуші бәсеке.
Екінші пайда табу көзі ... және ... ... оның ... Кәсіпорындарға қатысы бар. Оны пайдалану тиімділігі
тұрақты өзгеруші конъюнктура кезіндегі өндірісті ... ... ... ... ... ... ... Бұл жерде барлығы жүргізілген
маркетингке сәйкесті жасалынады. Берілген жағдайда, пайда ... ... ... ... ... ... ... таңдауының дұрыстығына
(тұрақты және жоғары сұранысқа ие өнімді тандау); екіншіден, көрсетілетін
қызмет пен ... ... ... ... ... жасау (баға,
жеткізу мерзімі, сатып алушыларға қызмет керсету, сатудан кейінгі ... т.б) ... ... ... қаншалықты өндіріс көлемі жоғары
болса, соншалықты пайда жоғары); ал төртіншіден, ... ... ... тәуелді.
Үшінші пайда табу көзі кәсіпорынның инновациялық қызметінен шығады, оны
қолдану әрқашан шығарылатын өнім жаңартылып отырылуын, бәсеке қабілеттілігі
қамтамасыздандырылуын, пайда ... ... мен сату ... ... ... шаруашылық қызметінің қорытынды қаржылық нәтижесі болып
баланстық ... ... ... ... бұл кәсіпорын пайдаларының
(шыгындарының) соммасы. Қорытынды қаржылык нәтижесі ретіндегі ... ... ... мен ... ... шаруашылық операцияларының
бухгалтерлік есебі ... ... ... ... ... ... және ... корытындылар бойынша құралған кәсіпорын
жұмысы балансында көрсетілген қорытынды қаржылық нәтижелерімен байланысты.
Баланстық пайда нақты 3 ... ... ... ... ... ... өткізуден түскен пайда (шығын); негізгі
құралдарды өткізуден, тағыда басқадай шығыстарынан, кәсіпорынның басқадай
мүлігін ... ... ... ... орындалған операциялардан тыс
қаржылық нэтижелер.
Ұйымның табысы деп активтердің келіп түсуі ... ... ... ... ... ... мүліктер) немесе салымшы
катысушыларынан басқа, ұйымның капиталының өсуіне экелетін ... ... ... ... есебінде құрылады. Осы пайда
табу көзін ұстану әрқашан тауарлардын тұрақты жаңаруын талап ... ... ... қарсы әрекет етуші күштерді ескерген
2-сурет. Пайда көлеміне әсер ететін факторларының жіктелуі
Сыртқы факторларға жататындар: табиғи жағдайлар, мемлекеттік ... ... ... ... салық мөлшерлемесі мен
жеңілдіктер, айыппұлдық санкциялар мен т.б. Бұл ... ... ... ... ... ... ... маңызды ықпал етеді.
Ішкі фактрлар өндірістік және өндірістен тыс деп ... ... ... ... ... мен ... ... және қаржылық
ресурстарды. пайдалану мен іске асыру арқылы сипаталынады, өз кезегінде
экстенсивті және ... ... ... ... ... - пайда
табу процесіне сандық өзгерулер аркылы ... ... ... ... ... ... қаржылық ресурстар, жабдықтар жұмыс уақыты, персонал
саны, жұмыс уакыты коры мен оның сапасы т.б. Интенсивті ... - ... ... ... өзгерулер арқылы әрекет етеді: жабдықтардың
өнімділігін жоғарылату мен оның сапасы, материалдардың ... ... мен ... ... ... айналым құралдарының
айналымдылығын жылдамдату, персонал еңбегінің өнімділігі мен біліктілігін
жоғарылату, өнімнің ... ... мен ... ... ұйым ... ... ... қаржылық ресурстарды тиімді пайдалану
және т.б.
Өндірістен тыс факторларға қаруландыру - ... жән ... ... еңбектің әлеуметтік жағдайы мен т.б.
Кәсіпорын пайдасын жоспарлау әдістері. Пайда тек ... үшін ... ... ... ... экономикасы үшін де экономикалық және
әлеуметтік дамуыныі негізгі факторы болып ... Сол үшін ... ... ... кәсіпорын үшін өте маңызды. Пайданы түрлер
бойынша жоспарлауға болады:
Тауарлар мен өнімдерді сатудан;
Тауарлык емес сипаттағы түрлі ... мен ... ... ... ... ... пен мүліктік құқықтарды өткізуден;
Орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер және т.б. үшін төлемдер;
өткізуден тыс ... ... ... ... ... ... тікелей есептеу әдісі;
- талдамалық әдіс;
- аралас есеп айырысу әдісі.
Тікелей есептеу әдісі қазіргі ... ... ... аса кең ... түрі. Ол аса үлкен емес ассортиментте
шығарылатын өнімдер үшін қолданылады. Оның мәні ... ... ... пен ... ... бағаларға сәйкесті) және толықтай ... ... ... ... ... ... ... пайданың есебі мына формула арқылы есептеледі:
(3)
мұндағы К - табиғи көрсетілімдегі жоспарлы кезеңде ... ... - өнім ... шаққандағы баға (ҚҚС пен акциздерді есептегендегі);
Ө - өнім бірлігінің толық өзіндік ... ... ... ... ... кезеңде тауарлық шығарылымның
өзіндік құны анықталатын өнімдерді ... мен ... ... ... ... ... Бтп - әрекет етуші бағадағы өткізілген жоспарлы кезендегі
тауарлық шығарылымның құны ... ... ... және
т.б.жеңілдіктерді есепке алмағанда);
Өтп - жоспарлы кезеңдегі тауарлық өнімнің толық өзіндік құны (өнімді
өндіру мен ... ... ... сметасынан есептеледі).
Тауарлык шығарылымның есебіндегі жоспарлы көлемді пайданы өнімді өткізу
көлемінен жоспарланатын пайдадан айыра білу керек. Өнімді ... ... ... ... ... ... есептелінеді:
(5)
мұндагы Төө - эрекет етуші бағада ... ... ... ... ... ... саудалык және т.б.жеңілдіктерді есепке
алмағанда);
Өөө - келер ... ... ... толық өзіндік кұны.
Жоспарлы кезенде өнімді өткізу көлемінен түскен пайда жоспарлы кезеңнің
басындағы өткізілмеген өнімнің пайда қалдыктар соммасына жоспарлы кезендегі
тауарлық ... ... ... ... ... ... кезеңнің
соңындағы өткізілмеген өнімнің пайда қалдықтарын алғанға тең. Оны келесі
формула арқылы есептеуге болады:
(6)
Пайданы ... ... ... ... есептеу әдісіне қосымша
ол жоспарлы пайдаға әсер ететін әр ... ... ... ... ретінде және үлкен көлемді ассортиментте шығарылатын
өнімге қолданады. Бұл әдісте пайда жылда шығарылатын өнімнің әрбір ... ... ... ... ... ... өнім ... бөлек анықталады.
Аралас есеп айырысу әдісі. Бұл әдісте бірінші және ... ... ... ... жыл ... ... өнімнің құны
және есепті жылдағы кұны тікелей есептеу әдісімен анықталса, ... ... ... ... өзіндік кұнның езгеруі және т.б.
сол сияқты факторлардың жоспарлы пайдаға әсері талдамалық әдістің көмегімен
анықталады.
1.2 Экономикалық рентабельділік көрсеткіштері
Кәсіпорын ... ... ... ... атқаруға
экономикалык бағытталуы тікелей оның рентабельділігімен байланысты.
Рентабельділік - бұл ... ... ... ... ол қызметтердің түрлі бағыттарының (өндірістік, коммерциялық,
инвестициялық және т.б.) ... ... ... Кәсіпорын жұмысының
тиімділігін сипаттайды. [6,72-б.]
Рентабелділіктің пайдадан ... ... ... ... ... яғни тұтынылған ресурстардың тиімділік ... ... ... соммасының көрсеткіші кәсіпорынның жақсы
немесе нашар жұмыс аткарды ма, яғни ... ... ... ... ... Пайданың орындалған жұмыстар көлеміне қатынасы тек ... ... ... ... ... ... ... - шаруашылық қызметін бағалауға, ... ... ... ... ... ... ... ішінен талдау жасалынып
жатқан кәсіпорын орынын ... ... ... ... бағалау және инвестициялық саясаттағы және баға белгілеудегі құрал
ретінде пайдаланады.
Толықтай, рентабельділік - бұл ... ... ... мен
шығындар деңгейін сипаттайтын өндіріс тиімділігінің қатынастык ... ... ... келесі көрсеткіштер арқылы
жүргізіледі:
1. Өнімнің рентабельділігі (Рө) - бұл рентабельділік көрсеткіштері
тиімсіз ... ... алып ... мен өнімнің жаңа түрлерін шығару
мен енгізу, әр түрлі ... ... ... ... ... ... есеп ... кезінде рациоеналды түрде қолданылады.
Өнімнің рентабельділігі келесі формула бойынша есептеледі:
(7)
мұндағы Пө - өнімді, қызметті, жұмысты сатудан түскен пайда, тг.
Өө - ... ... ... ... ... тг.
2.Рентабельділік көрсеткішінің келесі түрі - сату ... ... ... - ... ... ... сатудан түскен түсім. ... ... ... ... ... ... келетіні
көрсетеді. Көрсеткіш өсімі болып өндіріс ... ... ... ... бағаның өсуі немесе ... баға ... ... ... табылады.
Өнімнің рентабельділігі мен сату рентабельділігі көрсеткіштері өзара
байланысты және барлық өнімдерге және әр ... ... ... ... өзгеруін сипаттайды.
3. Капитал рентабельділігі көрсеткіштері:
А) меншік капиталының рентабельділігі (Рмк)
(9)
Пт - таза ...... ... орташа көлемі.
Бұл көрсеткіш кәсіпорынның меншік капиталы бірлігіне қанша пайда
келетінін, меншік капиталдың ... ... ... ... ... ... ... мысалы, биржадағы
кәсіпорын акцияларының бағасы төмендеуінен немесе өсуінен болуы мүмкін.
Б) Инвестициялык капитал рентабельділігі - Ри
(10)
мұндағы Кик - ... ... ... ... ұзақ ... ... капиталды пайдалану тиімділігін
сипаттайды.
В) Кәсіпорынның барлық капиталының рентабельділігі – ... = Пк / Б орт * 100 % ... Пк - ... ... орт - ... ... баланстық орташасы
Берілген коэффициент кәсіпорынның барлық ... ... ... яғни ... ... пайдалану тиімділігінің
жоғарылауы туралы коэффициенттінің мәнінің өсуін ... ... ... ... - Р ... АА орт - айналым активтивтерінің орташа көлемі.
Капитал мен ... ... ... ... ... ... анықталады. [8,141-б.]
5. Негізгі құралдардың және басқа да айналымды емес активтердің ... А айн емес орт - ... ... жэне ... да ... ... ... көлемінің орташасы
Қазіргі жагдайда рентабельділік өсімінің маңызды факторы болып
кәсіпорынның ресурсты қорландыру (жинау) жөніндегі жұмыстары табылады, олар
өзіндік құнның ... мен ... ... әкеледі. Қазіргі кезеңде
ресурстарды үнемдеу өте тиімді әрі арзанға түседі.
Өндірістің рентабельділігінің және пайдалығының ... ... ... ... ... төмендеуі табылуы керек.
Қорытындылай келе рентабельділік көрсеткіштеріне талдау жасай ... ... аса ... ... ... ұйымның стратегиясынан тікелей тәуелді, белгілі бір
деңгейдегі ... ... ... ... ... тәуекелділік
деңгейі. Тәуекел қаншылық жоғары болса, ... ұйым ... ... ... ... ... мен ... бағалау есепті кезеңдегі
кәсіпорын қызметінің шынайы нәтижесінен көрінетін пайда мен бірнеше жылдар
қатарынан құрылатын активтер құны ... ... ... ықпалы келесідей түрде байқалады, басқа ұзақ
мерзімді инвестициялар және жаңа технологияларға көшу есебінен ағымды
кезенде ликвидтілік көрсеткіштері төмен болуы мүмкін, мұны жағымсыз ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің нәтижелігінің ең
маңызды көрсеткіші бола тұра, оның тиімділігі туралы толық ... ... ... ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінің ... ... ... бағалайды.
Өндірістің рентабельділігі – өнеркәсіп кәсіпорындарының, соның ішінде
мұнай және газ өнеркәсібі кәсіпорындарының жұмыс тиімділігінің ең ... ... ... ... рентабельділік көрсеткіші
бойынша бағалау өнімді өткізу ... ... ... оның ... ... ... жатқызылады. Өндірістің рентабельділік
көрсеткішін белгілеудің негізінде кәсіпорынның ... ...... ... ... ... ... еңбегімен құрылатын таза табыстың бір бөлігі. Жоспарлық пайданың
көлемі өнімді кәсіпорынның ... ... ... өткізуден түскен түсім
мен өнімнің жоспарлы өзіндік ... ... ... ретінде белгіленеді.
Егер пайда кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық іс-әрекетінен абсолюттік
әсерді көрсетсе, рентабельділік кәсіпорынға бекітілген ... ... ... дәрежесін сипаттайды. Іс-әрекеттің тиімділігіне баға
берудің критериі ретінде ... ... ... ... ... және ... күйінің толық бейнесін құруға
мүмкіндік береді.
Рентабельділік көрсеткіштерінің жүйесіне келесілер кіреді:
• кәсіпорын активтерінің рентабельділігі;
... ... ... ... ... (өткізу);
• өндірістің рентабельділігі;
• өнімнің рентабельділігі.
Жалпы алғанда рентабельділік ... 100-ге (%) ... ... ... бір ... ... ... (көрсеткішке)
қатынасымен белгіленеді:
R = П / У · 100, ... У – ... ... ... байланысты рентабельділік баланстық, таза ... ... ... ... ... ... және таза пайда бойынша белгіленеді:
Rа = Пб / А · 100
Немесе ... = Пч / А · ... Пб мен Пч – ... сәйкес баланстық және таза пайда, теңге.
А – кәсіпорын активтерінің шамасы (жылдың ... ... ... қатысты,
немесе ортажылдық), теңге.
Активтердің рентабельділігі активтерге салынған капитал теңгесіне
қатысты алынған баланстық ... ... ... ... ... ... қалатын таза пайданың пайызын сипаттайды.
Меншікті капиталдың рентабельділігі кәсіпорынның ... ... әр ... ... ... ие болатынын
көрсетеді:
Rск = Пнр / Кс · ... ... = Пч / Кс · ... Пнр – ... үлестірілмеген пайдасы;
Кс – кәсіпорынның меншікті капиталы.
Сатулардың (өткізудің) рентабельділігі ... ... ... әр теңгеден алатын пайданың пайызын сипаттайды:
Rр = Пб / Вр · 100, (31)
мұндағы, Вр – ... ... ... ... (ҚҚС мен кедендік бажсыз).
Өндірістің рентабельділігі – бұл ... ... ... ... және ... қаражаттардың (АҚ) орташа жылдық құнының қосындысына
қатынасы:
Rпр = Пб / (ОФ + ОС) · 100 ... ... ... ... ... ... ... қатынасы ретінде белгіленеді:
Rпрод = Пб / З · 100 (33)
Рентабельді өндірістің ... ... үшін ... ... ... ... түскен түсімді қосынды,
сондай-ақ айнымалы және тұрақты шығындармен салыстыруды ... ... – бұл ... орын ... ... кәсіпорын
не пайдаға, не шығынға ие болмайтын, б.а. өнімді сатудан ... ... ... ... ғана ... ... өнім өндірісі (бұрғылау,
өндіру, көліктің, өңдеудің көлемі) мен сатудан түскен пайда. Өнім өндірісін
бұдан әрі ... ... ... ... ...... етеді.
Рентабельділік табалдырығы:
ПР = Зпост : (Вр – Зпер) / Вр (34)
мұндағы, Зпост, Зпер – өнім ... ... ... ... және
айнымалы бөліктері (мұнай өндірісінде шамамен соған сәйкес 65% және 35%).
Тіркелген ... ... ... ... сала
резервтерінің орташа деңгейінен асатын жекелеген кәсіпорындардың есептік
рентабельділігін реттеу мен ... ... ... ... ... ... ... олардың орналасуы мен пайдалану жағдайлары жақсы болып келетін,
өнімділігі жоғары ұңғымалары бар кеніштерді игеріп ... ... ... ... ... ... кәсіпорындармен салыстырғанда үлкен
қосымша пайда құрылады. Тіркелген ренталық төлемдер ... ... ... ... ... ... бұл ... барлық
кәсіпорындарын бірдей экономикалық жағдайларға қояды. Мұнай өнеркәсібінде
бұл төлемдер мұнайдың әрбір 1 ... ... ... ... ... ... 1002 мың ... өткізу және 1 тоннадан алынатын
ренталық төлем 2 теңгеден болған жағдайда ... ... ... 2004 мың ... ... ... Банкілік несиеге қатысты
пайыздардың төлемдері кәсіпорынның несиелерге ... ... ... ... ... қатысты белгілеген мөлшерлемелеріне
негізделумен жоспарланады.
Жоспарлау кезінде жалпы және ... ... ... ... ... ... (Роб) келесі формула
бойынша белгіленеді (%):
Роб = Пб / А · 100, ... Пб – ... ... сомасы, теңге; А – өндірістік қорлардың
орташа жылдық бағасы ... ол ... ... ... ... айналымдық қаражаттардың (банкпен несиелендірілмеген) орташа
жылдық бағасына тең.
Негізгі өндірістік ... ... ... ... ... ... жоспарланып отырған жылдың басына қатысты сомаға немесе жоспарланып
отырған кезеңде ... ... ... және сатып алынып жатқан
негізгі өндірістік қорларды ... ... ... ... ... ... ... сол уақыт ішінде қолданыстан шығып жатқан негізгі
құралдардың ... ... ... ... ... Нормаланатын
айналымдық құралдардың орташа жылдық бағасын жоспарланып отырған жылдың
басы мен ... ... ... ... ... жартысын және
жылдың қалған айларының алғашқы күніне ... ... ... ... ... ... он екіге бөлумен белгілейді.
Есептік рентабельділік Рр сонымен қатар ... ... Пр ... ... ... бағасына қатынасы ретінде пайыздармен белгіленеді:
Рр = Пр / А · ... ... ... ... мен есептік рентабельділігін
есептеу.
Бастапқы деректер (мың теңге):
Баланстық пайда.....……………………………………………………….…..3004
Соның ішінде:
тіркелген ... ... ... ... ... үшін ... ... төлемдер ………………………..….40
Кәсіпорынның өндірістік қорлары........………………………………….….6000
Есептік пайда келесі шаманы ... = 3004 – (2004 + 500 + 40) = 460 мың ... ... ... = 460 · 100 / 6000 ≈ 7,7 ... ... ... ... әсер ... өнім ... пайданың, сатылу көлемі мен құрылымының, негізгі қорлардың және
нормаланатын ... ... ... ... ... ... болған қаржылық нәтижелердің өзгеруі, сондай-ақ сатудан тыс түскен
табыс пен шығындар. Осы факторлар ... ... әсер ... және ... ... ... ... құрумен белгілеуге болады.
Пайданың, сондай-ақ рентабельділіктің артуында шешуші мағынаға
өнімнің ... ... ... мен оны ... ... артуы, сондай-ақ
өнім құрылымының (ассортиментінің) өзгеруі мен ... ... ... ... сапасын жақсарту – кәсіпорын оңтайлығының артуының маңызды
шарты, ... ... ... ... сату ... олар қосылған бағамен
сатылады. Рентабельділік ... ... ... ... ... пайданың акционерлік капиталға ... ... ... ... жүзеге асырудың әр жылына арнап рентабельділік орташа
жылдық мағына ретінде есептеледі. Бұл ретте салық салу да ескеріледі.
Кәсіпорын ... оның ... ... мен ... бойынша
өзіндік құнды, пайда мен оңтайлықты жоспарлау ісі әртүрлі әдістермен және
әртүрлі көрсеткіштердің ... ... ... Кәсіпорын цехтары
бойынша пайда мен оңтайлықты жоспарлау ісі зауыт ішіндегі ... ... ... ... ... цехқа арнап ... ... сол ... ... ... тиіс және
мұқият негіздемелеуге жатады.
Мұнай өнеркәсібінде өндірістік қорларға қатысты ... ... ... емес ... ... бағасына негізделумен төленеді;
еңбек ресурстарына ... ... - ... ... ... ... ... норматив бойынша төленеді.
Өндірістің рентабельділігімен қатар ... ... ... ... ол ... сатудан түскен пайданың соларды
өндіруге жұмсалған шығындарға қатынасымен белгіленеді. Өнімнің оңтайлығы
негізінен оның кең ... ... ... ... ... рентабельділігін арттырудың үлкен ... ... мен ... ... ... жақсартуда, қор
қайтарылымын арттыруда жасырылған. Бұл ретте міндетті түрдегі шарт –
өндіріс ... ... ... мен ... ... бағасының өсуімен
салыстырғанда солардан бұрын өсуі.
2 «Қазмұнайгаз» АҚ-ның қаржылық ... ... ... ... ... ... СИПАТТАМАСЫ
«ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ – ұлттық мұнай-газ саласында қазақстандықтардың
мүддесін қорғаушы. Ол мұнай-газ саласындағы жобалардан  ... ... ... түсуіне ат салысады. Осы мақсатта біздің Компания мына үш бағытта
жұмыс ... ... ... ... ... ... етеді және тиімділігі жоғары халықаралық сыныптағы мұнай-газ
компаниясын ... ... және ... ... мына ... іс-
әрекет арқылы қол жеткізуге болады:
1. Ресурстық  базаны дамыту
2. Мұнай-газ саласының инфрақұрылымын дамыту
3. Мұнай өңдеуді және мұнай химиясын дамыту
4. Бизнес ... ... ... ... ... ... ... жобалардағы қазақстандық үлесті көбейту.
         Біз халықаралық сатыдағы компания болу үшін менеджмент
жүйесін тұрақты ... ... ... ... ... ... сай ... халықаралық аудиторлардың сертификатымен
дәлелденген. Біздің еншілес ... ... ... ақша ... халықаралық қор нарығына шықты.
2002 жылы 20 ақпанда «Қазақойл» ҰМК мен ... және газ ... ... ... ... ... ... компаниясын құру жөнінде 
Қазақстан Республикасы Президентінің ... қол ... ... өндіру бойынша республикада алдыңғы ... ... ... ... жол арқылы мұнай тасымалдаудың 80 пайызын, ... 100 ... ... өңдеудің 50 пайызын қамтамасыз етіп отыр.
2009 жылы мұнай және газ ... ... 9,5 млн. ... ... ... ... көмірсутегі өндіру 29 пайызға өсті.
2004 жылдан бастап «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясының бюджетке беретін
төлемінің өсім қарқыны әлемдік мұнай бағасының өсім ... ... ... кірісі 2009 жылы 812,2 млрд. теңгені ... 2002 ... екі ... ... ... ... 2009 жылы ... әр түрлі төлемдер түрінде 233 млрд. теңге ... бұл ... ... 10 пайызы.
Қазіргі уақытта «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы 615 млн. тонна ... ие ... ... Бұл осы ... 30 жыл бой мұнай өндіруге
мүмкіндік береді. Алайда, компания ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін құрлық пен теңізде жаңа
кеніштерді барлап, игеруде.
«ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы соңғы екі ... ... ... ... 8 ... ... үлесін, «ҚазГерМұнай» бірлескен
кәсіпорнының 50 пайыздық, ... 33 ... ... ... ... Nations Energy компаниясының акцияларын сатып алу
принциптері Келісіміне қол қойылды.Болашағы зор ... ... жол ... ... ... іске ... жылы байырғы зауыттардың бірі – Атырау мұнай өңдеу зауытын қайта
жаңғыртудың бірінші кезеңі аяқталды. АМӨЗ-ын қайта ... ... ... ... ... жеткізіп, экологиялық ахуалды жақсартуға
мүмкіндік береді.
«ҚазМұнайГаз» Барлау, Өндіру» АҚ өз ... ... қор ... ... 2,3 ... ... қаржы тартылды. Үстіміздегі жылдың
қаңтар айында депозитарлық қолхаттар мен ... IPO ... ... 35
пайызға өсті. Бүгінде  «ҚазМұнайГаз» Барлау, Өндіру» АҚ капитализацияланған
листингтік компаниялардың ... ... ... 8,7 ... ... ... ... Барлау, Өндіру» АҚ жоғары эффективті
компания.
«ҚазМұнайГаз»  Ұлттық компаниясы ISO 9001, ISO 14001 және OHSAS ... ... ... ... компания жыл сайын әлеуметтік салаға 100 млн. доллардан астам
инвестиция салып отыр. Компания Доссор (Атырау ... ... ... етуге, Жаңаөзен (Маңғыстау облысы) қаласында дене ... ... мен 3 мың ... ... ... ... ... үй кешенін салуға, Тараз қаласында спорт ... ... ... ... ... мен оқу ... ... қаржы бөлді. Жыл
сайын «Ақ бота» (Атырау қаласы), «Светоч» (Астана қаласы) ... ... ... ... ... әйелдер қауымдастығына, «Қазақстан
Республикасы ардагерлері ұйымы» бірлестігіне демеушілік көмек ... ... ... даму ... ... ... айқындайды. «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы елді
экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... өз болашағын елдің экономикалық мүддесін қорғау,
мұнай және газ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ұлттық мүдделерін қорғаумен
байланыстырады.  
“ҚазМұнайГаз” ҰК” АҚ 2005 жылдың бірінші жартыжылдығында ... ... және 2005 ... ... жоспары.
“ҚазМұнайГаз” ұлттық компаниясы 2005 жылдың қаңтар-маусым айында 4 577
мың тонна мұнай және газ ... ... бұл ... ... осы
кезеңімен салыстырғанда 332 мың тоннаға артық. Мұнай ... ... ... ... байланысты мүмкін болды. 2005 жылы 9  323 мың
тонна көмірсутегі өндіру жоспарланып отыр.
Үстіміздегі жылдың алты ... ... ... ... 1 798 мың ... ... бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 37,4 ... ... ... компаниясы ресурсынан 1 306 мың ... ... ... ... шығарылымы да артты: бензин – 47,7 ... ... -  32,1 ... ... – 69,3 ... ... қаңтар-маусым айында  “ҚазТрансОйл” АҚ жүйесі бойынша  18
380 мың тонна мұнай тасымалданды. 2005 жылы 36 574 мың ... ... ... ... ... ... ... Азия” АҚ-ының
магистральды құбыр жолдары арқылы 64,8 млрд. текше метр газ ... ... ... осы ... салыстырғанда 1,19 млрд. текше метрге 
артық. 2005 жылы 116,7 ... ... метр газ ... 2005 ... ... айында 266 млрд. теңге табыс тапты,
бұл өткен жылдың осы кезеңімен ... 25,4 ... ... 2005 жылы 581 млрд. теңге кіріс кіреді деп жоспарлап отыр.
Компания қарқынды инвестициялық саясат жүргізуде. Өз ... ... ... ... оның ... ... 32 млрд. теңге инвестиция салды.
Бұл өткен  жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 1,2 есе көп. ... ... ... ... 154,9 млрд. теңге көлемінде қаржы салмақ.
“ҚазМұнайГаз” ұлттық компаниясына  бағынышты, еншілес компаниялар 2005
жылдың қаңтар-маусым айында ... ... ... ... 62,7 ... ... салық құйды.
Барлау жəне өндіру секторы – Компанияның жүйе құрушы негізі. Оның ... ... ... ... ... ... ... өңдеу, мұнай
химия, мұнай мен мұнай өнімдерінің маркетингі; газ ... ... ... ... ... ... ... ең ірі 50 мұнай-газ компанияларының
қатарына кіреді жəне ҚР-да мұнайдың қорлары мен өндіру көлемдері бойынша ... ... ... ... ... ... ҚазМұнайГаздың ҚР мұнай өндіру
көлеміндегі үлесі азаяды, ... ... ... ... өсімі жоспарланып
отырған ең ірі жобалардағы (Теңіз, Қашаған) ҚазМұнайГаздың ... аз. Газ ... жəне оны ... ... ... ... ... позициясы əлсіз, негізінен, Қарашығанақ кен орнында үлесі
болмағандықтан. ... жаңа ... ... оның ... ... бассейндерге жататын (2Р санатындағы ҚР ... ... ... ... Каспий теңізінің қазақстандық секторында, жер
қойнауын пайдалану құқықтарын алуда басымдығы бар.
ҚазМұнайГаздың осы ... ... ... үшін ... ... ... жоқ. ... байланысты ҚазМұнайГаз
неғұрлым қиын жобаларды іске ... үшін ... ... ... ... ҚазМұнайГаздың басқа да елдерде
көмірсутегілерді барлау жəне ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтары жоқ. Осыған
байланысты, бастапқы кезеңде ... ... ... қол ... шетелдік əріптестермен ынтымақтастықты дамытатын болады.
Күшті жақтары
- Ұлттық компанияның мəртебесі,
- сұйық көмірсутегілердің қорлары 611,34 млн. ... ... ... мəні бар ... жəне ... ... үлестік қатысу,
- қолма-қол ақшаның айтарлықтай көлемі;
Əлсіз жақтары
- ескірген жəне қатты тозған активтер ... ... ... ... саласының көшбасшыларынан техникалық жəне технологиялық
тұрғыдан артта қалуы,
- əлеуметтік жүктеменің ... ... газ ... мен ... ... аз ... Қарашығанақ жобасында үлесінің болмауы;
Мүмкіндіктері
- мұнай баламасы 1,3 млрд. тоннадан астам жиынтық ... ... ... ... бар ... ... мен перспективалық
жобалар,
- Қазақстандағы жобаларға ВИНК тарапынан жоғары қызығушылық,
- шетелдік ... жəне ауыр ... кен ... ... ... ... портфелін əртараптандыру,
- ілеспе газды коммерциялау;
Қауіптер
- геологиялық тəуекелдер (күтілетін ... ... ... ... кен ... ... жəне игеру жобаларының көп
қаржы талап етуінің өсуі,
- өндірудің өзіндік құнының өсуі,
- баға конъюнктурасы,
- экологиялық тəуекелдер,
- ... ... ... ... ... ... тапшылығы.
Мұнай тасымалдау секторында
Мұнай тасымалдау жүйелері ҚР-дың ... жəне ... ... ... ... сондай-ақ ҚР-дың ғаламдық
экономикаға интеграциялануының құралы болып табылады.
ҚазМұнайГаз ҚР-дың мұнай тасымалдау жүйесін бақылайды, оның ... ... ... ... жəне ... ... (Грузия) порт
құрылыстары бар. Мұнай экспортының бағыттарын əртараптандыру ҚР-дың ұзақ
мерзімді ... жəне ... ... ... ... асырылып
жатыр.
SWOT-талдау
Күшті жақтары
- ҚР-да магистральдық мұнай құбырларымен мұнай тасымалдау секторындағы
үстемдік орны,
- Каспий ... ... ... ... ... тұрақты ақша ағындары,
- Компания бақылайтын шетелдік активтердің болуы;
Əлсіз ... ... ... ... жекелеген учаскелерінің əбден тозуының жоғары
деңгейі,
- қазіргі мұнай құбырлары жүйесінің жекелеген учаскелерін жүктеудің төмен
деңгейі,
- активтер ... ... ... ... ... ... жəне ... Каспий теңізіндегі танкерлік тасымалдау нарығында үлесінің аз болуы;
Мүмкіндіктер
- мұнай тасымалдау жүйесінің техникалық интеграциясының ... ... ... ... ... ... əлеуеті жəне мұнай өндіру
компанияларының жаңа экспорттық мұнай құбырларын салу жəне ... бар ... ... жобаларын қолдауға дайын болуы,
- транзиттік елдердің арасындағы бəсекелестіктің жоғары деңгейі,
- ... жаңа ... ... жəне ... ... ... ... қатысу (мұнай құбырлары, терминалдар, флот) жобалары бойынша ҚР
Үкіметінің қолдауы;
Қауіптер
- мұнай құбырларын салу жəне қайта жаңғырту ... көп ... ... өсуі,
- транзиттік елдердің тəуекелдері,
- Каспий маңы елдерінің танкерлік флоттарымен ... ... ... ... ... ... су ... өсуіне байланысты мұнай тасымалдаудан
түсетін кірістер есебінен u1089 су ... ... ... ... ... жəне ... өнімдерінің маркетингі секторында
Мұнай өңдеу саласын дамыту ҚР энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз
ету ... өсу ... ... үшін өте маңызды болып ... ... екі ... ... зауыты мен өңдеу қуаттарының шамамен
50%-іне ие. ПМӨЗ акциялар пакетін сатып алу ... ҚР ... ... басымдық орын алуға мүмкіндік береді. ҚазМұнайГаздың ҚР мұнай
өнімдерінің бөлшек сауда нарығындағы үлесі көп ... 5%). ... ... ... ...... қуаттардың айтарлықтай көлемімен сипатталатын нарықтағы
Petromidia жағалаулық ... ... ... ... ... ... Румыниядағы, Болгариядағы, Франциядағы, Албаниядағы,
Молдова мен Грузиядағы ... ... ... ... ие. ҚазМұнайГаз
шикізатпен қамтамасыз ету, мұнай өңдеу саласын қайта жаңғырту жəне мұнай-
химияны дамыту мəселелерін шешу ... ... ... белсенді
қолдауға мұқтаж болып отыр.
SWOT-талдау
Күштіжақтары
- ҚР мұнай өңдеу нарығындағы күшті позициялары (АМӨЗ, ПКОП, ПМХЗ),
- ... ... ... ... ... ... ҚР-дағы меншікті АҚС пен мұнай базалары жүйесі,
- ҚР нарығындағы ҚМГ СҮ бренді,
- ... ... ... ... үшін ... ... ... жақтары
- технологиялық дамудың жеткіліксіз деңгейі (өңдеу ... ... ... ... ... ... (кен орындары – МӨЗ – бөлшек сауда
желісі),
- ҚР-дағы мұнай өңдеу қуаттарын басқарудың күрделі құрылымы,
- ... ... ... ... ... тікелей
бəсекелестерінде жұмыс істемей тұрған айтарлықтай ... ... ... ... өнімін тұтынудың негізгі нарықтарынан алыс болуы,
- ҚР бөлшек сауда нарығындағы əлсіз позициялары,
- АҚС жүйесінің сапасы ... жəне ... ... болуы),
- өз мұнай өндіру көлемінің мұнай өңдеу бойынша жиынтық белгіленген u1179
қуаттарға барабар болуы;
Мүмкіндіктер
- ҚР ... ... ... ... өсуі,
- Компанияның мұнай өндіру көлемдерінің өсуі,
- ҚР мұнай өндіру жəне өңдеу орталықтарының интеграциясын қамтамасыз ететін
ішкі мұнай құбырлары ... ... ... ... ... ... өзгерген кезде табиғи хэдж ретінде
шетелдік МӨЗ пайдалану,
- мұнай химия кəсіпорындарын салу жобаларын салу үшін ... ... ... АҚС ... активтерін шоғырландырудың жоғары əлеуеті;
Қауіптер
- ішкі жəне халықаралық нарықтардағы бағалардың теңсіздігін сақтау,
маусымдық дала ... ... жылу беру ... ... жəне
коммуналдық кəсіпорындарға отынды тіркелген бағалар бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағалардан төмен бағамен сату
жəне т.с.с. нысанда «отын субсидияларын» пайдалану практикасын сақтау,
- мұнай ... ... ... ... ... ... нарығының жоғары волатильдік жағдайында өңдеу маржасын қысқарту,
- МӨЗ қайта ... жəне ... ... ... ... ... ... көп қаражат талап етуінің өсуі,
- мұнай өнімдері сапасының жаңа стандарттарын енгізу мерзімдерінің өзгеруі,
- мұнай химия өнімі нарығының конъюнктурасының өзгеруі,
- ... ... ... үшін ... ... ... мұнай химия жобалары өтімділігінің ұзақ мерзімдері,
- Компанияның өңдеу қуаттарын пайдаланып жатқан ... ... ... операторларымен бəсекелестіктің қарқынды өсуі (Sinoil – ПКОП, ... ... ... жəне маркетингі секторында
Газ тасымалдау жүйелері ҚР экономикалық жəне ... ... ... бірі ... ... ... ... тасымалдау секторында басымдық орынға ие жəне транзит
есебінен айтарлық түсімдер алуда. ҚазМұнайГаз ҚР газдың ішкі нарығын ... іске ... газ ... ... салуға (оның ішінде ҚР-дан тыс
жерде), экспорттық жəне транзиттік тасымалдау бағыттарының көп ... ішкі ... ... ... белсенді қатысады.
ҚазМұнайГаз ҚР мен ... газ ... ... ... Газ ... тозудың жоғары деңгейімен сипатталады. ҚР газ нарығын реттеу орта
мерзімдік перспективада отын субсидияларын сақтауды көздейді.
SWOT-талдау
Күшті ... ... ... ... газ ... тасымалдау секторындағы
басымдық позиция,
- газ транзитінен тұрақты ақша ағындары
- газ ... жəне ... ... Компанияның тігінен
интеграцияланған құрылымы;
Əлсіз жақтары
- өзінің айтарлықтай газ ресурстары мен ... ... газ ... жүйелерінің техникалық тұрғыдан интеграцияланбауы,
- газ тасымалдау жүйесінің жекелеген учаскелерінің əбден тозуының жоғары
дəрежесі,
- газ тасымалдаудың көп ... ... ... ішкі бəсекелестік;
Мүмкіндіктер
- газ тасымалдау, оны транзиттеу, ... ... жəне ... ... оператор мəртебесін алу,
- газ тасымалдау ... ... ... жəне жаңа ... газ ... ... ҚР-да ресурстық базаны ... жəне ... ... ... газ ... ... ... жоғары транзит əлеуеті,
- ішкі нарықта газға баға белгілеу қағидаттарын кезең-кезеңмен өзгерту;
Қауіптер
- ... ... жəне ішкі ... ... ... ... жəне экспорттық газ құбырларын жəне газ өңдеу қуаттарын
салудың жаңа ... көп ... ... ... өсуі жəне
рентабельдігінің азаюы,
- газдың ішкі тарифтері төмен деңгейде ... ... ... газ ... жəне ... газ ... ... жаңғырту жобаларының
көп қаражат талап етуінің өсуі.
Сервистік секторда
Бейінді емес жəне бейінді ... ... ... ... ... ... құрылымына салмақ түсіруде. Осыған ... ... ... ... іске ... жандандыру қажет.
Соңғы жылдары отандық сервистік сектор ... жаңа ... ... ... үшін ... спектрін кеңейтуге жəне сапасын
жақсартуға қабілетті. Осыған байланысты, Компания инфрақұрылымның ... ... ... ... ... ... ... назар бөлуге
ниетті.
SWOT-талдау
Күшті жақтары
- Каспий теңізі шельфінің ... ... ... ... кен
орындарын барлау жəне игеру жөніндегі ... ... үшін ... ... үйлестірушісінің рольі,
- Компания активтерінің ... ... ... ... ... ... ... жəне əлеуметтік активтерді дамытуға қаржылық жəне
ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... рентабельдігі;
Мүмкіндіктер
- стартегиялық əріптестер мен инвесторларды тарту,
- сервистік инфрақұрылымды ... ... ... ҚР ... ... сервистік инфрақұрылымды дамыту, мұнай саласы үшін тауарлар өндіруді,
жұмыстар мен қызметтер көрсетуді ... жəне ... ... ... жоғары қызығушылық білдіруі,
- заманауи технологиялар қолданудың жоғары əлеуеті;
Қауіптер
- конъюнктураның өзгеруі,
- кадрлар тапшылығы,
- ірі жеткізушілердің нарықты ... ... ... жұмыстар мен қызметтер жеткізушілердің өнімі
мен қызметтері сапасының жеткіліксіз деңгейі.
Басқару жүйесі
Қазіргі əлемдік экономиканың жаһандануы ... ... ... ... басқарудың төмен тиімділігі нəтижесінде жоққа
шығарылуы мүмкін. Осыған байланысты, ... ... ... ... ... ... болып табылады.
SWOT-талдау
Күшті жақтары
- Жалғыз акционер мен ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыру ... ... ... мен ... болуы,
- барлық деңгейлерде қайта құруды жүзеге асыру жəне басқару тиімділігін
арттыру қажеттілігін түсіну;
Əлсіз жақтары
- активтерді ... ... көп ... басқару жəне бағыну құрылымы,
- айтарлықтай бюрократиялық белгілері бар ... ... мен ... корпоративтік басқару рейтингінің болмауы,
- кадрлық саясаттың дəйекті болмауы.
Мүмкіндіктер
- тəжірибе жəне басқару технологиялармен ... ... ... ... ... ... интеграцияланған компаниялармен
əріптестік қатынастар,
- озат басқару технологияларын, корпоративтік ... ... ... ... ... ... бойынша Жалғыз акционердің
қолдауы;
Қауіптер
- коньюнктура айтарлықтай нашарлаған, ... ... ... Компанияның міндеттемелерін көбейтетін инвестициялық шешімдер
қабылданған жағдайда қарыз алу ... ... ұзақ ... ... ... дəйексіздігі,
- оқуға жəне біліктілікті арттыруға, АТ-технологияларды енгізуге жəне
т.с.с. бюджеттің қысқаруы,
- мұнай операцияларының ... ... ... ... үшін қажет
инженерлік-техникалық кадрлардың тапшылығы,
- активтер құрылымын өзгерту бағдарламаларын іске асыру кезіндегі ұйымдық-
құқықтық тəуекелдер.
2.2. «Қазмұнайгаз» ... ... және ... белсенділігін
талдау
Кәсіпорынның қаржылық саладағы іскерлік белсенділігі, ең алдымен, оның
қаражаттарының айналым ... ... Оны ... ... ... ... ... мен динамикасын зерттеуде
жатыр. Субъектінің қаржылық жағдайы оның ... ... ... ақшаға айналу жылдамдығынан тікелей тәуелділікте ... ... ... ... әртүрлі қарқынына ие, яғни ақшаға ... ... ие. ... ... болу ... ... ... ету аясы, субъект масштабы) және ... ... және ... ... ... ... ... әсерімен анықталады. [22]
Қаражаттардың ақшаға айналғыштығы субъектінің төлем қабілетіне тікелей
әсер етеді. ... ... ... айналымының ... ... ... жағдайларда шаруашылық субъектісінің өндірістік-
техникалық потенциалын көтеруді бейнелейді.
Іскерлік қабілеттілік көрсеткіштері және ... ... ... ... ... Сонымен қатар кезең үшін шаруашылық ... ... ... ... ... ... іскерлік
қабілеттілік коэффициентін келесі формула бойынша анықтауға болады:
Ид/а = DN / ФК * Д0 /S ... Ид/а – ... ... коэффициенті;
S - өткізілген өнімнің ... ... /S – ... қызметтің табыстылығы;
ДМ - өнімді өткізуден табыс;
Фк – ... ... ... және ... мерзімді инвестицияларды
шегергеннен кейінгі активтер).
«Қазмұнайгаз» АҚ-ның іскерлік белсенділігі көрсеткіштері 6-кестеде
келтірілген. ... ... Ә, б, В, Г ... ... жасадық.
6 - кесте. «Қазмұнайгаз» АҚ-ның іскерлік белсенділігі көрсеткіштері
|№ ... ... ... |
|1 ... ... |5,40 |5,3 |-0,1 |
| ... | | | |
|2 ... ... |7,02 |6,05 |-0,97 |
| ... | | | |
|3 ... ... |6,69 |6,61 |-0,08 |
| ... | | | |
|4 ... ... ... |53,81 |56,20 |2,39 |
| ... | | | |
|5 ... айналым |5,73 |4,23 |-1,5 |
| ... ... | | | |
|6 ... ... ... |51,863 |49,174 |-2,689 |
|7 ... ... |30,54 |23,08 |-7,46 |
| ... | | | |
|8 ... берешектердің |11,80 |14,60 |2,8 |
| ... ... ... | | | |
|9 ... ... |15,64 |16,81 |1,17 |
| ... | | | ... ... ... |23,02 |26,07 |3,05 |
| ... ... ... | | | ... ... қаражаттарының айналғыштығы|226,8 |220,3 |-6,5 ... ... ... ... |4,76 |4,62 |-0,14 ... ... белсенділік индексі |0,176 |-0,063 |-0,239 ... ... ... 2011 жылы ... ... ... ... бұл оларды тарту көздерінен тәуелсіз барлық қолда бар
ресурстарды пайдалану тиімділігінің төмендегенін ... осы ... ... ... ... ... меншікті
капиталдың айналғыштығы да төмендеген. Алайда бұл пассив балансындағы оның
үлестік салмағының төмендеуіне әкелді.
Ағымдағы активтердің ... ... 8%-ға ... бұл ... ... ... ... көрсетеді.
Айналым ұзақтығы жуықтап алғанда 2 күнге көбейді, яғни өндіріс және ... ... ... қаражаттарының және дайын өнімнің ... бұл ... ... ... ... азайғанын көрсетеді.
Дебиторлық берешекпен күрделі жағдай туды: оның айналымының орташа
мерзімі 3 күнге көбейді, бұл кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар кредиторлық
берешектердің айналым көрсеткіші кбейді. Егер «Қазмұнайгаз» АҚ өз шоттарын
төлеуді 2010 жылы ... ... 23 ... ... ал 2011 жылы 26 ... Бір жағынан алғанда, бұл ... ... ... ... ... айтып тұр.
Талдау толығырақ болу үшін іскерлік белсенділік ... ... ... ... ... ... ... – бұл кәсіпорынның табысын қалыптастырудың
нақты ортасының маңызды сипаттамасы. Сондықтан олар ... ... ... ... мен ... міндетті элементтері болып
табылады. Өндірісті талдау ... ... ... саясат пен баға құрудың құралы ... ... ... ... келесі топтарға біріктіруге
болады:
1. Өнімнің, сатудың рентабельділігі ... ... ... ... ... ... ... салымдардың рентабельділігі (шаруашылық қызметтің
табыстылығы).
Өнім рентабельділігі сатылған өнімнің ... ... ... ... Осы көрсеткіштің өсуі сатылған өнімді (жұмысты,
қызметті) өндіруге кеткен шығындардың өзгермеуі кезінде бағалардың ... ... ... ... ... шығындардың төмендеуінен болады.
Рентабельділік көрсеткіштерін біз курстық жұмыстың 7-13 ... ... енді біз ... ... ... ... «Қазмұнайгаз» АҚ–на талдауымызды жалғастырамыз.
Яғни Ә, б, В, Г қосымшаларындағы берілгендерді пайдалана отырып, ... ... ... АҚ – ның ... көрсеткіштерін
есептейміз.
7-кесте. «Қазмұнайгаз» АҚ-ның 2010 – 2011 ... ... ... ... |2010 |2011 ... |
|1 ... жалпы |105 |72.7 |-33 |
| ... | | | |
|2 ... таза |9.02 |1.77 |-7.25 |
| ... | | | |
|3 ... ... |21.50 |6.12 |-15.38 |
| ... рентабельділігі | | | |
|4 ... ... |120.53 |84.84 |-35.69 |
| ... ... | | | |
|5 ... ... капиталдың |294.54 |288.991 |-5.55 |
| ... | | | |
7 - ... ... ... 2010 жылы кәсіпорын
активтерінің бір теңгеге шаққандағы құны жалпы пайданың 1,05 ... 2011 жылы бұл ... 0,33 ... ... яғни ... тиімділігі түскен. Бұл көп жағдайда әлі өз ... ... ... желілерді сатып алумен байланысты.
Кәсіпорынның таза рентабельділігі де 7,25% - ға ... ... ... ... және ... ... түскен
табыс деңгейінің төмендеуімен байланысты.
Меншікті капиталдың таза рентабельділігі кәсіпорынның ... ... ... ... ... бұл шама 15,38% ... төмендеді, бұл айналымдылықтың және ... ... ... ... ... ... ... капиталдың өсу
қарқынынан өнімді өткізуден түскен пайданың өсу қарқынының асып кетуімен
байланысты 5,55% - ға ... ... ... ... ... ... рентабельділігі де 35,69 % - ға ... ... ... ... ... ... рентабельділіктің
өзгертілген формуласы жатқан ... ... ... ... ... = (15)
Экономикалық рентабельділік =
=
8- кесте. ... ... ... ... ... ... есептеу
|№ |Көрсеткіштер |2010 |2011 |
|1 ... ... % |3,06 |0,61 |
|2 ... ... |2,94 |2,88 |
|3 ... рентабельділік |9,00 |1,76 |
8 - ... ... ... ... ... 9 % - дан 1,76 % - ға ... ... Бұл негізінен
коммерциялық маржаның (сатудың таза рентабельділігі) төмендеуі есебінен
болды.
Нәтижесінде «Қазмұнайгаз» ... ... ... ... ... ... Нәтижесі ретінде өз ... ... ... ... ... өзінің инвестициялық
саясатын жетілдіруі қажет, жеке ... ... ... және ... ... ... қолдануды көрсетеді. Өндірістік
шаруашылық қызметті, қаржы саясатын жетілдіруді және кәсіпорын баға ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру және оны
тұрақты деңгейге көтеруге мүмкіндігі бар.
3 Рентабельділікті және табыстылықты арттыру ... ... ... ... ... ... ... РЕНТАБЕЛЬДІЛІГІ МЕН ІСКЕРЛІК БЕЛСЕНДІЛІГІН АРТТЫРУ
ҚАРЖЫЛЫҚ ... ... ... ... ... - бұл ... мүмкін болатын
деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... мен ... арқылы кәсіпорынның
дамуын көрсететін қаржы реурсының жағдайы. Ол ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Өндіріс көлемінің азаюы, өнімнің өте жоғарғы өзіндік құн кәсіпорынның
қаржылық ... ... алып ... Оған ... ішкі ... ... әсер ... [15, 158-б.]
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты емес. ... ... ... Кәсіпорынның тұрақтылығы ең бірінші өндіріс
шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен ... ... мен ... ... ... ... және айнымалы шығындар
арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның ... өнім және ... ... тығыз
байланысқан қаржылық тұрақтылығының маңызды факторларының бірі ... ... ... мен ... ... ... басқару
стратегиясын дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді басқару
өнері - кәсіпорын шотында оның ағымдағы жедел қызметі үшін ... ... ең ... ... ... ... тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл қаржы
ресурстарының құрамы(мен құрлымы, ... ... ... ... ... таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы ... көп ... ... ол өзін ... сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана емес, сонымен қатар оны
тара-ту ... ... ... дамытуға бағытталған бөлігі де ... ... ... ... тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығы әсерін
тигізеді. Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның
қаржылық мүмкіндіктері де ... ... ... ... соны-мен бірге
қаржылық тәуекелділік те өседі - яғни кәсіпорын өз ... ... ала ма, жоқ па? - ... ... ... де бұл ... кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің қаржылық
кепілінің бір түрі ретінде резервтерге ... роль ... [16, ... ... ... келе, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына
әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
- кәсіпорынның салалық топқа жатуы;
- шығарылатын өнімнің (жұмыс, қызмет) құрылымы және ... ... ... бар ... ... ... ... капиталдың мөлшері;
- шығындардың көлемі, олардың ... ... ... ... мен ... олардың құрамы мен құрылымын
қоса алғандағы мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы;
- ... ... ... ... ... ... ... жағдайының әсері,
қоғамда үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті бар сұра-ныс
және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және ... ... ... ... ... заң ... ... эконо-микалық
байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорын басшылығына қаржылық тұрақтылықты жетілдіру бойынша мынайдай
ұсыныстар ... ... ол ... ... ... ... сомасындағы меншікті капиталдың үлесін арттыруға негізделеді.
Айта кеткен жөн, қажылық тұрақтылықты қалыпты жағдайда ұстап тұру ... ... ... ... ... ... ... яғни
алдағы уақыттағы кәсіпорын қызметінің бағытын, өндірілетін өнім ... ... ... ... сапасын арттыру, аз шығын жұмсай оты-рып
өндірістің ... ... ету, ... ... ... және ... қажетті деңгейін қамтамасыз ету жолдарын анықтау қажет.
Меншікті капиталдың рентабельділігін арттыру мақсатында ... ... ... Ал ... ... ... ... және банктік несиелер болып табылады.
Стратегиямен байланысты шешімдер қабылдағанда мыналарды ескерген жөн:
стратегияның кәсіпорынның мүмкіншіліктерімен ... ... ... ... ... ... бар болуын және олардың мақсатты
пайдаланылуын, сондай-ақ тәуекел деңгейін.
Кәсіпорынның стратегиясы қаржы ресурстарын оның ... ... ... ... ... ететін іс-шараларға бағытталуын
қамтамасыз етуі тиіс.
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін талдау оның өз ... ... ... ... ... қаржылық жағдайында ең алдымен оның
қаражат айналымының жылдамдығымен көрінеді. Іскерлік белсенділікті ... өз ... ... ... ... анықтауға
мүмкіндік беретін, әртүрлі қаржылық айналымдылық коэффициенттердің деңгейі
мен қозғалысын зерттейді.
И.А.Бланк өз ... ... ... ... ... жолда-
рын атап көрсетеді:
1. Айналымдағы табыстың үлесін арттыру, яғни бұл негізінен шығындарды
азайтуға бағытталады. Осы мақсатта шығындардың қалыптасуына үнемі ... ... ... ... ... ... яғни кәсіпорын
қызметінің рентабельділігін арттыру болып табылады.
3.2 Кәсіпорынның табыстылығын ... ... ... кәсіпорын қызметінің рентабельсіз екенін
анықтады . Өйткені кәсіпорын талдау жүргізілген уақытта таза табыс таппай
отыр. Бірақ та уақыт өте келе ... ... аз да ... азаюда
екенін айтпай кетуге болмайды. [18, 141-б.]
Кәсіпорын ... ... ... үшін ең ... ... ... ... арттыруға тырысуы қажет. Сатудан түскен түсімді арттыру үшін және қо-
сымша пайда алуы үшін бөлшектеп сату ... көп ... ... ... ... ... өзіндік құнының құрылымын қайта қарап, шығындардың артуының
себептерін анықтап, оларды азайту жолдарын іздеу ... ... ... ... яғни өнім ... ... ... мөлшерін арттыру.
Өнімнің өзіндік құны-кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... ... ең бір маңызды жолы ... ... ... болып табылады. Өнімнің өзіндік құнын төмендетудің
бірден бір жолы - өндірілетін өнімнің ... ... ... ... бұл ... өнім ... ... тұрақты шығындардың мөлшері
азаяды.
Өнім өндірудің қандай көлемінде, өткізуден түскен ... ... ... ... тең болатын және табыс та, шығын да болмайтын ... ... ... қол ... деген сұрақ туады. Егер ... ... ... ... оның ... ... ... жоғары болса,
онда кәсіпо-рын ұшрайды. Сондықтан кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... ... деген атпен
белгілі әдіс қол-данылады.
Оның негізгі мақсаттары:
- Өндірістің қаупі көлемін анықтау;
- Өнім өткізуден түскен табыстың ... ... ... ... ... ... ... есептеу;
- Өткізудің қаупті бағасын есептеу болып табылады.
“Рентабельділік шегі” – кәсіпорынның қаржылық жағдайын оңтайландыру-дың
маңызды бағыттарының бірі ... ... ... ... оны ... ... ... баға белгілеуде және тиімді баға
саясатын әзірлеуге пайдалануға болады.
Осылайша, бұл іс-шараны жүргізу біздің кәсіпорын үшін ... ... ... және өткізудің қаупті бағасын есептеуге өте қажетті болып
табылады.
Қорытынды
СОНЫМЕН, ЖОҒАРЫДА АЙТЫЛҒАНДАРДЫ ТҮЙІНДЕЙ КЕЛЕ, КЕЛЕСІДЕЙ ... ... ... ... ... белгілі бір
деңгейдегі пайданы талап ететін, кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелділік
деңгейі. ... ... ... ... ... ұйым ... жоғары
пайда табады.
Рентабельділік көрсеткіші алымы мен бөлімін бағалау есепті кезеңдегі
кәсіпорын қызметінің шынайы нәтижесінен көрінетін пайда мен ... ... ... активтер құны есебінен айкындалады.
Уакытша аспектілердің ықпалы келесідей түрде байқалады, басқа ұзақ
мерзімді ... және жаңа ... көшу ... ... ликвидтілік көрсеткіштері төмен болуы мүмкін, мұны жағымсыз ... ... ... курстық жұмыста талдау объектісі ретінде «Қазмұнайгаз» АҚ –ның
қаржылық қызметі ... ... ... төмендегі бағыттар бойынша
жүргізіледі:
1. кәсіпорынның табыстылығын талдау;
2. рентабельділігін және іскерлік белсенділігін ... ... ... төмендегі қорытындыларға келдік:
- кәсіпорынның іскерлік белсенділік ... ... ... зиян ... ... ... ... кәсіпорынның таза рентабельділігі де 7,25% - ... бұл ... ... ... ... ... ... табыс деңгейінің
төмендеуімен байланысты;
- меншікті капиталдың таза ... 15,38% - ... бұл ... және ... байланысты;
- қызмет етуші капиталдың рентабельділігі ... ... өсу ... ... ... ... өсу ... асып кетуімен байланысты 5,55%
- ға төмендеді;
- жоғары да айтылғандардың ... ... ... ... де 35,69 % - ға төмендеді.
Менің пікірімше «Қазмұнайгаз» АҚ – ның ... ... ... ... ... бірі болып бүкіләлемдік қаржылық
дағдарыс табылады.
Экономикалық рентабельділікті көтеру үшін айналымды көбейту қажет. Бұл
жерде өсірілген ... ... ... актив (себебі активтің
әрбір басы артық теңгесі кәсіпорын даму үшін кедергі болуы мүмкін) болмауы
керек және таза ... ... ... ... пайдаға қарағанда тез
қарқынмен өсуі қажет. Сонымен бірге тауар бағасын өсіруге болады, бірақ бұл
жол ... және ... ... мүддесімен шектелген. ... баға ... ... ... одан әрі қиындатуы
мүмкін.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... А.Қ. ... Қ.Ә. ... ... оқу құралы.
–Алматы: Экономика, 2003. -278б.
2. Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. ... ... оқу ... ... ... Алматы: 2011 249-253 б.
3. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдау / Оқу ...... ... 2001.-280б.
4. Табаев А.А. Кәсіпорын экономикасы оқу құралы. – Қарағанды: ҚарЭУ, 2011
ж.
5. Базылов ... С.А., ... К.Б., ... А.А. ...... АИЭС, 2009.
6. Қуатова, Дильмина Яхияқызы. Кәсіпорын экономикасы : практикум / Д. Я.
Қуатова. - Алматы : ... 2009. - 105 ... ... Р.Қ. ... ... : Оқу құралы / Р. Қ. Ниязбекова. -
Алматы : ... 2011. - 792 ... ... Н.П., ... В.Б., ... В.Г. ... финансово-экономической
деятельности предприятия.М.: Юнити-Дана, 2001
9. Ковалев В.В. ... в ... ...... ... ж.
10. Газарян В.В. Значение анализа финансового состояния ... ... в ... ... ... ... 2001 ж. ... Тасмаганбетов Т.А.,Омаров А.Ш., Әлібекова Б.А.,Рабатов О.,
Байболтаева Н.Э., ... В.К. ... ... - ... ... ... А.Д. ... финансового анализа деятельности коммерческих
организации: М., 2004г
13. ... Г.И. ... ... ... ... ... предприятии сфере услуг: Учебное пособие- М.: Дело ... ... ... ... ...... ... М.: ИЦК «Маркетинг», 2001 г.
15. Ефимова О.В., Мельник М.В. Анализ ... ... ... - М.: Омега - Л, 2004 г.
16. Абрютина М.С., Грачев А.В. Анализ финансово-экономической деятельности
предприятия: учебно-практическое пособие. - ... Дело и ... ... ... В.Г., ... М.В. ... ... учебное пособие. –
Москва-Новосибирск: Дело и сервис, 1999
18. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия:
учебное ... для ... под ред. ... ... ... Феникс, 2002
19. Аньшин В.М. Инвестиционный анализ: ... ... для ... ... ... - ... Дело, 2000Демеуов Б.
«Анализ и оценка финансового положения компании в конкурентной среде»,
Қаржы-Қаражат, №6, 2003, стр. ... ... ПЛС» ... 2011 ... 31 ... аяқталған
кезең ішіндегі іскерлік қызметіне шолу //www.Kazakhmys.com
21. Қазмұнайгаз ПЛС-тың 2011 жылдың 31-ші желтоқсанында аяқталған ... жəне ... ... ... ... ... тобының жылдық есебі ////www.Kazakhmys.com
23. Қазмұнайгаз ПЛС-тың 2012 жылға жоспары мен даму стратегиялары
А Қосымшасы
ІСКЕРЛІК БЕЛСЕНДІЛІК КӨРСЕТКІШТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЕСЕПТЕУ ... ... ... ... ... ҮШІН МӘНДЕРІ |
|1 |ТРАНСФОРМАЦИЯ |ӨТКІЗУДЕН ... / |БІР ... ... ... ... ... ... |ӨНІМНІҢ КЕЗЕҢІН ӨТКІЗІЛГЕН|
| | ... ... ... ... ... АҚША |
| | ... ... ӘКЕЛГЕНІН |
| | | ... |
|2 ... ... ... ... ... ... |
| ... |/ ... ... БІР |ӨНДІРІСТІК ҚОРЛАРДЫҢ |
| ... ... ... ҚҰНЫ ... ... |
| | | ... |
|3 ... КАПИТАЛ|ӨТКІЗУДЕН ТҮСКЕН ПАЙДА |МЕНШІКТІ КАПИТАЛДЫ |
| ... |/ ... ... ... ТИІМДІЛІГІН |
| | ... ... ... |
|4 ... ... ... ... |ОНЫҢ АЙНАЛҒЫШТЫҒЫН ТЕЗДЕТУ|
| |АКТИВТЕРДІҢ |/ ... ... ... ... |
| ... ... АҒЫМДАҒЫ |ҚАЖЕТТІЛІГІН ТӨМЕНДЕТЕДІ |
| | ... ... | |
|5 |БІР ... |360 / ... ... ... |
| |ҰЗАҚТЫҒЫ ... ... ... |
| | | ... ... |
|6 ... |ЕСЕПТІ ЖЫЛДАҒЫ ... ... |
| ... ... ... ... |ТАРТЫЛҒАН ҚАРАЖАТТАР |
| |ҚАРАЖАТТАР |/ ... ... ... ... |
| ... |АЙНАЛЫМ КЕЗЕҢІ - ӨТКЕН | |
| | ... ... ... | |
|7 ... ... ӨНІМНІҢ |МӘНІ ЖОҒАРЫ БОЛҒАН САЙЫН |
| ... ... ... ҚҰНЫ / ... ... ӨТІМДІЛІК|
| |ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ |ӨНДІРІЛГЕН ҚОРЛАРДЫҢ ... ИЕ ... |
| ... |ОРТАША ҚҰНЫ | |
|8 ... ӨНІМ ... ... ... |ӨСУ ... ӨНІМГЕ |
| |АЙНАЛҒЫШТЫҒЫ |/ ОРТАША АЛҒАНДА БІР ... ... АЛ |
| | ... ... ӨНІМ ... ... ҚАЛУДЫ |
| | | ... |
|9 ... ... ... ... ... БЕРЕШЕК САПАСЫН|
| |БЕРЕШЕК |/ КЕЗЕҢДЕГІ ... ... ҮШІН ... |
| ... ... ... | ... ... |360 / ... ... КЛИЕНТІНЕ ШОТЫН |
| ... ... ... ... |
| ... | ... ... |
| |АЙНАЛЫМЫ | | ... ... ... ... ... ... |СУБЪЕКТ БЕРЕШЕКТЕРІН ТӨЛЕУ|
| |ШОТТЫҢ |/ ... ... ... ... |
| ... ... ... ШАМАСЫ|КӨРСЕТЕДІ ... ... ... |360 / ... ТИІСТІ |СУБЪЕКТ ҚАРЫЗДАРЫН |
| ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... АҚША ... АҚША |
| ... |ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ |ҚАРАЖАТТАРЫНА МҰҚТАЖДЫҒЫН |
| ... ... / АҚША ... |
| | ... ... | |
| | ... | ... ... ... ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ |АҚША ... |
| ... ... ... * 360 / ... ... |
| ... ҰЗАҚТЫҒЫ|КЕЗЕҢДЕГІ АҚША |МҮМКІНДІК БЕРЕДІ |
| | ... ... | |
Ә ... ... ... ЖЫЛДЫҢ 31 ЖЕЛТОҚСАНЫНДАҒЫ ЖАҒДАЙ БОЙЫНША
МЛН.АҚШ ДОЛЛАР
|Баптары |2011 ж |2010 ж ... | | ... тыс ... | | ... емес ... |1,126 |568 ... ... |3,601 |2,517 ... ... |3,326 |2,129 ... ... активтер |275 |388 ... ... ... ... |- |2,401 ... компанияға салыған инвестиция |4,045 |- ... ... ... |5 |12 |
| |8,777 |5,498 ... ... | | ... ... |734 |815 ... ... және өзге де ... ... |238 |212 ... ... ... |126 |- ... және өзге де ... ... |233 |333 ... |32 |57 ... ... және ... теңгерімдер |540 |439 |
| |1,903 |1,856 ... ... |10,680 |7,354 ... және міндеттемелер | | ... ... |200 |170 ... бойынша сыйақы |2,648 |570 ... ... |449 |2,088 ... пайда |4,180 |3,591 ... ... ... |7,477 |6,419 ... ... |20 |14 ... ... |7,497 |6,433 ... ... | | ... ... ... ... |266 |283 ... берілген сыйақы |40 |37 ... ... |198 |98 ... |1,702 |196 |
| |2,206 |614 ... ... | | ... ... |133 |14 ... |498 |2 ... және өзге неиелік берешек |306 |224 ... ... ... ... |36 |65 ... ... аспаптар |2 |- ... ... ... |2 |2 |
| |977 |307 ... ... |3,183 |921 ... мен ... ... |10,680 |7,354 |
Б ... ... ... ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП
2011 ЖЫЛДЫҢ 31 ЖЕЛТОҚСАНЫНДА АЯҚТАЛҒАН ЖЫЛҒА
МЛН.АҚШ ДОЛЛАР
|Баптары |2011 ж |2010 ж ... ... ... ... ... | | ... | | ... салығы мен қоғамдасқан компаниядан түсетін |1,752 |2.000 ... ... 14 | | ... дейін операциялық қызметтен түскен | | ... ... ... | | ... пайыздар |(70) |(14) ... ... ... |(621) |(850) ... компаниядан түскен дивидендтер |38 | ... ... ... таза ... ... |1,099 |1.136 ... ... түскен ақшалай қаражат | | ... ... |28 |121 ... шығарылған негізгі қүрал-жабдықтардан түскен|17 |8 ... | | ... емес ... ... алынуы |(12) |(459) |
|Негізгі ... ... ... |(654) |(455) ... ... активтерге салынған инвестиция |(28) |(30) ... ... ... ... ... |(3) |(3) ... ... | | ... ... ... ... |14 |3 ... түсімдер | | ... ... ... |(2) |(9) ... үшін ... ... ... |- |52 ... ... ... | | ... банк ... ... салынған |25 |1,133 ... | | ... үшін ... бар ... ... алу |- |(806) ... ... сатып алуы |(918) | ... ... ... ... от|(5) |- ... ... | | ... дочерних предприятий за вычетом |(993) |(259) ... ... ... | | ... ... ... таза ... |(2,531) |(704) |
|қаражаттар | | ... ... ... ... ... | | ... үлесін сатып алу |- |(12) ... ... ... сатып алу |(121) |(270) ... ... ... ... (21 ... |2,122 | ... ... ... | | ... үшін ... ... алымды | | ... | | ... ... ... |(268) |(112) ... төлеген дивидендтер |(200) |(419) ... ... ... ... |- |(5) ... | | ... ... ... таза ... |(818) ... | | ... ... мен ... ... таза |101 |(386) ... | | ... ... ... қаражаттар мен ақшалай |439 |786 ... | | ... ... және ... теңгерімдеріне әсер |- |39 |
|берген ... | | ... ... | | ... ... ... қаражаттар мен ақшалай |540 |439 ... | | |
В ... МЕН ... ТУРАЛЫ БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП
2011 ЖЫЛДЫҢ 31 ЖЕЛТОҚСАНЫНДА АЯҚТАЛҒАН ЖЫЛҒА
МЛН.АҚШ ДОЛЛАР
| ... |2011 жылы |2010 жылы ... |4 |5,151 |5,256 ... ... ... құны | |(3,397) |(2,832) ... ... |5 |1,754 |2,424 ... ... шығындар | |(152) |(81) ... ... | |(462) |(360) ... ... пайдалар | |205 |136 ... ... ... Құнсызданудан| |(49) |(41) ... ... | |(400) |(30) ... ... |11 |896 |2,048 ... ... пайдадан | |255 |2,048 ... үлес | | | ... ... мен ... ... |1,151 | ... пайда | | | ... ... ... | | | ... баптарды қоспағандағы қаржылық | | | ... мен ... ... ... | | | ... | |1,533 |2,072 ... ... | |(382) |(24) ... ... ... |6 |138 |260 ... ... шығындар |6 |(203) |(282) ... ... ... ... |7 |1,086 |2,026 ... ... бойынша шығындар | |(176) |(599) ... ... таза ... | |910 |1,427 ... ... | | | ... ... Азшылықүлесіне | |909 |1,416 |
| | |1 |11 ... ... ... | |910 |1,427 ... ... ... | | | ... және ... (АҚШ доллары) |8(а) |1.85 |3.04 ... ... ... ... |8(6) |2.27 |3.02 ... пайда (АҚШ доллары) | | | ... | | | ... ... дивидендтер (АҚШ центы)|9 |41.4 |89.3 ... ... ... |9 |200 |419 |
Г ... ... ... БІРІКТІРІЛГЕН ЕСЕП
2011 ЖЫЛДЫҢ 31 ЖЕЛТОҚСАНЫНДА АЯҚТАЛҒАН ЖЫЛҒА
МЛН.АҚШ ДОЛЛАР
|Баптары ... ... ... |
| |р | | | | ... жылдың 31 - |173 |504 |266 |2,916 |3,859 ... | | | | | ... ... таза ... | | | |1,416 |1.416 ... үшін қолда бар | | |1,595 |- |1,595 ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |- |- |223 | |223 ... ішіндегі пайдалар мен |- |- |1.818 |1,416 |3,234 ... ... | | | | | ... ... |1 |66 | |(52) |15 ... ... сатылып | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... кеткен 1 млн.АҚШ | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... | |4 |(270) |(270) ... ... | | | | | ... төлеген дивидендтер|- |- | |(419) |(419) |
|9 | | | | | ... ... | | | | | ... ... |- |- | | | ... | | | | | ... жылдың 31 - |170 |570 |2,088 |3,591 |6,419 ... | | | | | ... ... таза ... | | | |909 |909 ... үшін ... бар | | | | | ... ... | | | | | ... ... |- |- |1,041 |- |1,041 ... үшін ... бар | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |- |- ... |(2,636) ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |- |- |(11) |- |(11) ... ... хеджирлеудегі | | | | | ... | |- |1 |- |1 ... ... | |- |(36) |- |(36) ... ... ... мен | | | | | ... ... |- |- ... |(732) ... ... | | | | | ... | | | | | ... алынуына сәйкес | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... 10 ... доллары | | | | | ... ... | | | | | ... |32 |2,078 |- |- |2,110 ... | | | | | ... ... ... | | | | ... ... |(2) |- |2 |(121) |(121) ... | | | | | ... түріндегі төлемдер | |- | |1 |1 ... ... ... |- | |(200) |(200) |
|9 | | | | | ... ... 31 ... |200 |2,648 |449 |4,180 |7,477 |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның рентабельділігі мен іскерлік белсенділігі13 бет
Өндірістік кәсіпорынның өзіндік құнын төмендету және пайданы көтеру жолдары58 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың проблемалары4 бет
Негізгі-құралдардың-есебін-ұйымдастыру-және-оны-талдау79 бет
Құрылыс өндірісі тиімділігін бағалауда ықтималдық желілік модельдерді5 бет
Өзіндік құн, пайда және рентабельділік10 бет
Өнімнің өзіндік құнын төмендету және пайда,рентабельділікті арттыру әдістері22 бет
Коммерциалық банктердің сипаттаушы көрсеткіштері3 бет
Табыс (пайда) және өндіріс рентабелділігі3 бет
Өнімнің өзіндік құнын төмендету, пайда, рентабельділікті арттыру әдістері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь