Салық міндеттемесінің есебі


Салық міндеттемесі мемлекет алдындағы әрбір салық төлеушінің міндеттемесі болып табылады және ол салық заңына сәйкес жүргізіледі. 2001 жылғы 12 маусымда №209-11 Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері туралы» (өзгертулермен және толықтырулармен) салық Кодексі сәйкес жеке және заңды тұлғалардан алынатын салықтар мемлекеттік бюджетті толықтырудың негізгі көзі болып табылады. Салық кодексі және жергілікті бюджетке түсетін салықтарды, алымдар мен салымдарды және басқа да міндетті төлемдерді белгілейтін. Қазақстан Республикасы заңдарымен реттелетін кеден баж салығы, алымы мн төлемдері мәселелерін қоспағанда, Қазақстан Республикасындағы барлық салықтық қатынастарды реттейтін бірден-бір заңды құжаты болып табылады. Салық кодексі салықтардың толық тізімін, оларды есептеу тәртібін, салық салу обьектілерін, салықтың негізгі түрлері бойынша төлеушілерін анықтайды. Салықтар, алымдар мен басқа да міндетті төлемдер деп Кодексте белгіленген тәртіпке сәйкес Қазақстан Республикасының бюджет жүйесіне төлеушілерден аударылған (бөлінген) қаражаттарды айтамыз.
Салықтарды, алымдарды және басқа да міндетті төлемдерді енгізу және аудару немесе тоқтату құқығы Қазақстан Республикасының заң органдарының өкілеттілігіне жүктелген. Бұл құқық тек қана Салық кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы жүзеге асырылады.
Салық төлеуші, салық міндеттемесін орындау барысында, салық салынатын обьектісін, салық базасын, салық мөлшерлемесін, салық кезеңін білуге міндетті болады. Бұл кезде: салық салынатын обьектісі және салық салумен байланысты обьектілері: мүлік және әрекеті болып табылады, егер де олар бар болса, онда салық төлеушінің міндеттемесі де пайда болады.;
Салық базасы деп құқықтық, физикалық базасын айтады және де салық салу обьектісіне басқа да сипаттамасы бойынша салық салуға жатуы мүмкін. Салық базасының негізінде салық сомасы және басқа да төлеулердің мөлшері анықталады.
Салық мөлшерлемесі салық базасының өлшем бірлігіне есептелген

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге


Салық міндеттемесінің есебі. Міндеттеме тәсілімен табыс салығының
есебі.
Салық міндеттемесі мемлекет алдындағы әрбір салық төлеушінің
міндеттемесі болып табылады және ол салық заңына сәйкес жүргізіледі.
2001 жылғы 12 маусымда №209-11 Қазақстан Республикасының «Салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері туралы» (өзгертулермен
және толықтырулармен) салық Кодексі сәйкес жеке және заңды
тұлғалардан алынатын салықтар мемлекеттік бюджетті толықтырудың
негізгі көзі болып табылады. Салық кодексі және жергілікті бюджетке
түсетін салықтарды, алымдар мен салымдарды және басқа да міндетті
төлемдерді белгілейтін. Қазақстан Республикасы заңдарымен реттелетін
кеден баж салығы, алымы мн төлемдері мәселелерін қоспағанда,
Қазақстан Республикасындағы барлық салықтық қатынастарды реттейтін
бірден-бір заңды құжаты болып табылады. Салық кодексі салықтардың
толық тізімін, оларды есептеу тәртібін, салық салу обьектілерін,
салықтың негізгі түрлері бойынша төлеушілерін анықтайды.
Салықтар, алымдар мен басқа да міндетті төлемдер деп Кодексте
белгіленген тәртіпке сәйкес Қазақстан Республикасының бюджет жүйесіне
төлеушілерден аударылған (бөлінген) қаражаттарды айтамыз.
Салықтарды, алымдарды және басқа да міндетті төлемдерді
енгізу және аудару немесе тоқтату құқығы Қазақстан Республикасының
заң органдарының өкілеттілігіне жүктелген. Бұл құқық тек қана
Салық кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы жүзеге
асырылады.
Салық төлеуші, салық міндеттемесін орындау барысында, салық
салынатын обьектісін, салық базасын, салық мөлшерлемесін, салық
кезеңін білуге міндетті болады. Бұл кезде: салық салынатын обьектісі
және салық салумен байланысты обьектілері: мүлік және әрекеті болып
табылады, егер де олар бар болса, онда салық төлеушінің
міндеттемесі де пайда болады.;
Салық базасы деп құқықтық, физикалық базасын айтады және де
салық салу обьектісіне басқа да сипаттамасы бойынша салық салуға
жатуы мүмкін. Салық базасының негізінде салық сомасы және басқа да
төлеулердің мөлшері анықталады.
Салық мөлшерлемесі салық базасының өлшем бірлігіне есептелген
салық деңгейі болып табылады. Салық мөлшерлемесі пайыздық немесе
абсалютік сомасы бойынша салық базасының өлшем бірлігіне қарап
белгіленеді.
Салық кезеңі – бұл уақыт кезеңі, әрбір салық түріне және
Салық кодексінің басқа да міндетті төлемдеріне қолайлы етіп,
белгіленеді, сол кезең біткеннен кейін салық базасы анықталынып
бюджетке төленуге жататын салық пен басқа да міндетті төлемдері
есептелінеді.
Қазақстан Республикасындағы салық заңы – мүліктің кірістелген
және тауарды сату мақсатында жөнелтілген, қызметтің көрсетілген,
жұмыстың атқарылған кезеңімен есептелген шығысы мен төленген табысының
кезеңіне қарамастан, салықтық есептің әдісіне орап есептеу әдісі
бойынша құрылады.
Қазақстан Республикасында әрекет етіп тұрған салықтар мен
басқа да бюджетке төленетін міндетті төлемдердің сызбасы төменде
көрсетілген.
Кәсіпорынның бюджетпен есеп айырысу операциялары 63 «Бюджетпен
есеп айырысу» бөлімшесінің шоттарында есепке алынады. Бұл бөлімшеге:
631 «Төленетін ағымдағы табыс салығы», 632 «Кейінге қалдырылған табыс
салмағы», 633 «Қосылған құн салығы», 634 «Бюджетпен басқадай есеп
айырысу» шоттары кіреді.
Корпоративтік табыс салығы. Корпоративтік табыс салығы бойынша
бджетпен есеп айырысу 631 «Төлеуге жататын ағымдағы табыс салығы»
деген пассивтік шотында жүреді.
|Корпоративтік табыс |Салық салынатын |Салық |Салықтық кезең |
|салығын төлеушілер |обьектілер |мөлшерлемесі | |
|Заңды тұлға, Қ.Р. |Салық салынатын |30% |Календарлық жыл |
|резиденттері (бұларға |табыс | | |
|Ұлттық банкі мен | | | |
|мемлекеттік ұйымдар | | | |
|кірмейді) | | | |
| |Төлем кезінде |15% | |
| |алынатын табысқа | | |
| |салынатын салықта | | |
|Заңды тұлға, Қ.Р. |Салық салынатын |10% |Календарлық жыл |
|резиденттері, олар |табыс | | |
|үшін жер өндірістің | | | |
|негізгі құралы болып | | | |
|табылады. | | | |
|Қ.Р. тұрақты ұйымдар |Салық салынатын |30% |Календарлық жыл |
|арқылы, қызметін |табыс | | |
|жүзеге асыратын | | | |
|резиденттер емес | | | |
|заңды тұлғалар | | | |
| |Таза табыс |15% |Календарлық жыл |
|Қ.Р.-да төлем |Төлем кезінде |15% марапаттау | |
|кезінде табылатын |алынатын табысқа |мен қатысу | |
|резиденттер емес |салынатын салықтар|үлесімен | |
|заңды тұлғалар | |алынған | |
| | |табыстар, | |
| | |дивиденттер; 10% | |
| | |тәуекелділіктің | |
| | |сақтандыру | |
| | |келісім шарты | |
| | |бойынша | |
| | |төленетін | |
| | |сақтандыру | |
| | |пайдасы; 5% | |
| | |тәуекелділіктен | |
| | |қайта сақтандыру | |
| | |келісім шарты | |
| | |бойынша | |
| | |төленетін, | |
| | |сақтандыру | |
| | |пайдасы. 5% - | |
| | |халықаралық | |
| | |тасымалдауда да | |
| | |транспорттық | |
| | |қызмет көрсету | |
| | |ден түскен | |
| | |табыс; 20% - | |
| | |басқа да табыстар| |
Корпоративтік табыс салығының салық салынатын негізгі обьектісі
салық салынатын табысы болып табылады, оның деңгейі жылдық табыс
жиынтығы мен шегерімнің (тұрақты мекемелер арықылы қызметін жүзеге
асырмайтын, резидент еместерді қоспағанда) арасындағы айырмасы арқылы
анықтайды:
Салық Жылдық табыс Шегерімдер
= -
салынатын табыс жиынтығы
Жылдық табыс жиынтығына: жөнелтілген өнімдер, атқарылған жұмыстар,
көрсетілген қызметтер және басқа да операциялар үшін, салық төлеушінің
алуына ( алғанына) жататын ақшалай немесе басқа да қаражаттар, өзара
есеп айырысу ретінде үшінші тұлғаларға жіберілген, тікелей, не жанама
түрінде шығындарды өтеуге жібрілген құжаттар кіреді. Кәсіпкерлік
қызметтерден түсетін кірістерге: өнімді (жұмысты, қызметті) сатқаннан
түсетін кірістер; ғимараттарды, қондырғыларды сату кезінде құнының
өсуінен, сондай-ақ амортизациялауға жатпайтын активтерден инфляцияға
байланысты олардың құндарына түзетулерді есепке алу барысында түскен
кірістер; басқа да сатудан түскен тыс кірістер, соның ішінде:
проценттер бойынша кіріс; дивиденттер; ақысыз алынған мүліктер мен ақша
қаражаттары; мүліктерді жаға беруден түсетін кірістер; роялти;
мемлекеттен және басқа да заңды тұлғадардан алынған жәрдем ақшалар;
кәсіпкерлік қызметтен немесе оның қызметін шектеуден алынған
кірістер; қарыздарды есептен шығарудан түскен кірістер және т.б.
жатады.
Салық төлеушілер жылдың табысының мыналарды шығарып тастау
керек.
- дивиденттер, Қ.Р. заңды тұлға резиденттерінен алынған бұрындары
төлем көзінен ұсталғандары;
- кәсіпорынның меншігіндегі акциясының құны, олардың номиналдық
құнынан артқан деңгейі, яғни эмитенттердің орналастыру кезінде
және меншікті акциясын сатқан кезінде алынған табыстары;
- мемлекеттік бағалы қағаздарды сатқаннан түскен табыстары;
- әртүрлі апатты төтенше жағдайына, душар болған жағдайда,
гуманитарлық көмек ретінде алынған мүліктердің құны, егер де
олар арналымы бойынша пайдаланылса;
- мемлекеттік кәсіпорындардан тегін негізде алынған негізгі
құралдардың құны;
- зейнетақыны қамтамасыз ету туралы ҚР заңына сәйкес алынған
инвестициондық табыстары.
Заңды тұлғалардың жылдық табысының жиынтығынан оны алуға байланысты
барлық шығындар кемітіледі, соның ішінде табыс салығы салынатын еңбек
ақы бойынша шығындары да, яғни қызметкерлерінің материалдық және
әлеуметтік әл- ауқатын көтеруге шығарылған шығындар, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының заңдарымен реттелетін Мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру және арнайы қорларға салынған шығындар.
Салық төлеушілердің шегерімдерінің тиісті құжаттары бар болса,
яғни жылдық табыс жиынтығын алумен байланысты шығыстары расталса
ғана шегерім жасалады. Бұл шығыстарды сол өзінің жасалған салықтық
кезеңінен шегеріледі, бірақ оған болашақ кезеңнің шығыстары
қосылмайды.
Жылдық табыс жиынтығынан келесі шегерімдер жасалады.
Қызмет бабымен іс –сапарға кеткен шығындары және өкілеттік шығыстары
Қазақстан Республикасының Үкімет белгілеген нормалар шегінде
шегеріледі:
- сі -сапарға жіберілген жеріне дейін кеткен нақты жолымен
байланысты шығындары (билеттің құны), сондай-ақ броньға жасалған
шығындары жатады;
- шетелдік іс-сапарда жүрген кезіндегі тәулік шығындары Қазақстан
Республикасының үкіметінің белгіленген норма шегінде беріледі.
Алынған сыйақы (мүдде) бойынша шегерім келесі деңгейде жасалынады:
Сыйақы қатарына алынған несие (кредит, займ), мүліктер, дисконттар мен
депозиттер жатады.
- несиелер (займдар) бойынша, оның ішінде қаржылық лизинг бойынша
да, депозиттер, сондай-ақ мүліктерде теңгемен алынса (немесе
орналастырылса), онда Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі бекіткен
қайта қаржыландырудың 1,5-ке еселенген ресми мөлшерлемесі бойынша
шығарылған сомасы шегінде шегеріледі, ал ол шетел валютасында
берілген (немесе орналастырылған) болса, онда ол Лондонның банкаралық
рыногының 2-ге еселенген мөлшерлемесі (ставкасы) бойынша шығарылған
соманың шегінде шегерілуі тиіс.
Жоғарыдағы шектеулермен қоса, несиенің максималды марапаттау
сомасы да шегерімге жатады:
Заңды тұлға – Төлем көзінен
ұсталатын
резиденттеріне Төлеу көзінен табыс
салығының
төлейтін, марапаттау ұсталынған мөлшерлемесі
(15%)
және шегерімге = марапаттау х
______________________
жатқызуға болатын сомасы Корпоративтік
салығының
сомасы. мөлшерлемесі
(30%)
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі және Лондонның банкаралық рыногының депозиттерді, бағалы
қағаз қарыздарды, мүліктерді, сондай-ақ несиені (қарызды) рәсімдеу
кезеңіндегі мөлшерлемесі пайдаланылады.
Келісім- шартқа сәйкес несие (қарыз) үшін марапаттау сомасын
есептеу кезінде қалқып жүретін мөлшерлемесі және сол мәміленің
(операцияның) нақты жасалған күніндегі мөлшерлемесі есепке алынады.
2. Салықтарды шегеріс жасау. Бұл жерде мемлекеттік бюджетке есептелген
шегіндегі төленген салық шегеруге жатады, яғни жылдық жиынтық табыс
анықталғанға дейінгі салықтар; Қазақстан Республикасының аумағында
және басқа мемлекеттерде төленген табыс салығы мен корпоративтік
табыс салығы, сондай-ақ үстеме пайданың салықтары (яғни кәсіпорын
рентабельді болған сайын, одан ұсталатын салықтың да деңгейі
төмендейді). Сонымен қоса, өткен кезеңдер үшін ағымдағы салық
кезеңінде төленген салықтар да шегерілуі тиіс.
Ағымдағы салықтық кезеңде өткен кезеңдер үшін төленген салық
қай кезеңде төленсе, сол кезеңнің шегеріміне жатқызылады.
3. Салық салынатын табысты анықтаған кезде жылдық жиынтық табыстан
келесі шығыстар шегеруге жатпайды;
- жылдық жиынтық табысты алумен байланысты емес шығыстар;
- күрделі сипаттағы шығыстар, яғни тіркелген активтерді сатуға
және сатып алуға кеткен шығыстар;
- мемлекеттік бюджетке төленетін айыппұлдар мен өсімдер;
- жылдық жиынтық табысты алумен байланысты болса да, бірақ Салық
Кодексінің белгіленген нормасынан артық болса, онда ол
шегерімге жатқызылмайды;
Қазақстан Республикасының заң актісімен белгіленген нормадан жоғары,
төлеуге (төленуге) жататын міндетті бюджет төлемдерінің басқа да
сомасы;
- кәсіпкерлік қызметте пайдаланбайтын, құрылыс обьектілерін салу,
пайдалану және күтіп – ұстау шығыстары;
- тегін берілген мүліктрдің, жұмыстардың, қызметтердің құны;
Кәсіпкерлік қызметтен тартқан зияндар (егер шегерім түзетілген жылдық
жиынтық табыстан асып кетсе), сондай-ақ салық төлеушінің кәсіпкерлік
қызметінде пайдаланған ғимараттардан, қондырғылардан тартқан зиянды
салық төлеушінің келешектегі табысының есебінен өтеу үшін үш жылға
дейін төлеу мерзімі кейінге қалдырылады.
Корпоративтік табыс салығын есептеген кезде 851 шоты
дебеттеліп, 631 шоты кредиттеледі. Бұл салық жылдың соңында бір рет
есептелінеді.
Корпоративтік табыс салығын бюджетке төлеген кезде оның
ішінде аванстық төлемін қоса алғанда 631 шоты дебеттеліп, 441 шоты
кредиттеледі.
851 шотының дебеті бойынша және 632 шотының кредиті бойынша
кейінге қалдырылған салықтың пайда болғанын немесе ағымдағы кезеңде
уақытша айырмасының жойылғанын, болашақта бюджетке төленуге
жататындығын көрсетеді. Жыл соңында табыс салығы бойынша жұмсалған
шығыс сомасына 571 шоты дебеттеліп, және 851 шоты кредиттеледі.
Кейінге қалдырылған табыс салығы және сонымен байланысты есеп
айырысулар.
Кейінге қалдырылған салықтың есебі үшін 632 «Кейінге қалдырылған
табыс салығы» шоты арналған. Бұл шотта бухгалтерлік және салық
есебінің талаптарындағы айырманың нәтижесінде пайда болған уақытша
сомалары көрсетіледі.
Бухгалтерлік есепте табыс пен зиян есеп саясатында қаралған
және есеп стандарттармен қарастырылған қағидасы бойынша қаржылық
шаруашылық қызметінің нәтижесі анықталады. Салықтық есепте табыс пен
зиянның сомасы бухгалтерлік есепте көрсетілген сомамен салыстырылып,
солардың арасындағы айырмасына тиісті түзетулердің көмегімен
анықталады.
Бұл арада мынаны ескерген жөн: салық (жедел) есебінде жиынтық
жылдық табыстан (негізгі құрал-жабдықтарды амортизациялау, негізгі құрал-
жабдықтарды жөндеу, проценттер және тағы басқалары бойынша) ұстап
қалулар (жеңілдіктер) туралы, сондай-ақ табыстар туралы (үйлерді,
ғимараттарды) сату кезіндегі құнның, сондай-ақ ақша құнсыздануына
түзетулерді есепке ала отырып амортизациялауға жатпайтын алашақтардың
өсуі; кәсіпкерлік қызметті шектеуге келіскені және кәсіпорынды
жапқаны үшін тағы басқалары жөнінде хабарлама қалыптасады; бұл
хабарламада салық салынатын табыс сомалары және бюджетке төленуге
тиісті заңды тұлғалардан алынатын табыс салығының сомалары туралы
бухгалтерлік әрі салық есебі деректері арасындағы алшақтыққа әкеп
соғады.
Бухгалтерлік және салық есебі арасындағы мәліметтердің
теңдігін сақтау оңай шара емес, өйткені олардың арасында тұрақты және
уақытша сипаттағы айырмашылықтары болады.
Осының нәтижесінде уақытша және тұрақты айырмашылықтар, сондай-
ақ уақытша айырмашылықтардан салықтық тиімділік туындайды.
Тұрақты айырмашылықтар – бұл ағымдағы есепті кезеңде туындайтын
және бұдан кейінгі есепті кезеңдерде жойылмайтын (бухгалтерлік есеп
деректері мен заңды тұлғалардан алынатын табыс салығы жөніндегі
мағлұмдамада көрініс табатын деректер арасындағы айырмашылықтар)
салық салынатын және бухгалтерлік табыстар арасындағы
айырмашылықтар.
Тұрақты айырма ретінде келесі мысалды келтіруге болады:
- жылдық жиынтық табыспен де, шаруашылық жүргізуші субьектінің
кәсіпкерлік қызметімен де байланысты емес шығыстр (демалыс
үйлеріне жолдама алу, бассейінге абономенттерді алу, спорт құрал-
жабдықтарын алу және т.б.)., бұл аталған шығыстар бухгалтерлік
есепте шығысқа жатқызылады, ал салық есебінде олар
шегерім ретінде танылмайды;
- бюджетке төленетін айыппұл санкциялары бухгалтерлік есепте
жылдық табыстан шегеріледі, ал салық есебінде ол шегерілмейді;
- нормадан жоғары белгіленген іс-сапар мен өкілділік шығындары
бухгалтерлік есепте кезең шығыстарына жатқызылады, ал салық
есебінде ол шегерім құрамына енгізілмейді;
- қоршаған ортаны ластаудан тазартуға кеткен шығындар
бухгалтерлік есепте кезең шығыстарына жатқызылады, ал салық
есебінде ол жылдық жиынтық табыстан шегеруге жатпайды;
- марапаттау бойынша шығыстар толық көлемде бухгалтерлік есепте
шығысқа жатқызылады, ал салық есебінде – белгіленген шектеулер
шегінде ғана ескеріледі;
- несие бойынша, соның ішінде қаржылық лизингі бойынша да,
депозит бойынша да, сондай-ақ сенімді басқаруға алынған
мүліктер бойынша да Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің
белгілеген қайта қаржыландыру коэффициентінің 1,5 есе еселенген
ресми мөлшерлемесінің шегіндегі сомасымен есептейді, ал егер
ол шетелдік валютада орналастырылса, онда Лондондық банкаралық
нарықтың 2-есе еселенген мөлшерлемесінің негізінде
есептелінеді.
Жоғарыда келтірілген шектеулерге қосымша, шегеруге жататын несие
(қарыз) бойынша марапаттаудың масималды сомасы, келесі сомада
шектеледі:
Төлем көзінен
ұсталатын
Шегеруге Төлеу көзінен табыс
салығының
жатқызылатын және алынатын мөлшерлемесі
(15%)
заңды тұлға – резиденті = марапаттау x
____________________
төлейтін марапаттау сомасы
Корпоративтік
сомасы салығының мөлшерлемесі
(30%)
- сақтандыру пайдасы бухгалтерлік есепте ешқандай шектеусіз
шығысқа жатқызылады, ал салық есебінде – ол шегеруге жатпайды, егер
ол шегеруге жатқызылған жағдайда класы бойынша өкілетті органдардың
белгілеген шегінде ғана жүзеге асуы мүмкін;
- кәсіпкерлік қызметінде пайдаланбайтын обьектілердің пайдалануы мен
күтіп-ұстау шығыстары бухгалтерлік есепте толық көлемінде шығыс
ретінде есептелінеді, ал ол салық есебінде шегерімге жатпайды.
- және басқа да шығыстары.
Уақытша айырма бухгалтерлік табысты есептеген кезде кейбір табыс пен
шығыс баптарының бір бөлігі бір есептік кезеңде, ал салық салынатын
табысты есептеген кезде басқа есептік кезеңде есептелінеді. Сондықтан
бірінде болған айырма, екіншіде жойылады. Мысалы:
- материалдық емес активтер мен негізгі құралдар бойынша
жасалатын амортизациялық аударымдар.
Бухгалтерлік есепте амортизациялық аударымдар үшін әртүрлі тәсілдер мен
нормалар пайдаланылады және ондағы есептелген сома шығын ретінде
қабылданады. Салық есебінде тек қалдығын азайту тәсілі пайдаланылады.
Сондай-ақ екі есептің пайдаланатын нормасы да әрқилы болуы мүмкін,
нәтижесінде салық есебі бойынша обьекті толық амортизациялануы
мүмкін, ал бухгалтерлік есепте ол жалғасуы мүмкін.
- бухгалтерлік есепте негізгі құралды жөндеу шығындарын толық
көлемде алады, ал салық есебінде оның құндық балансының 15% тең
сомасын ғана алады;
- 15% асқан сомасы негізгі құралдың құндық балансына қосылып,
одан амортизация срмасы есептелінеді, яғни салық салынады. Бухгалтерлік
есепте тап бұндай операциялар көрініс таппайды.
- бағалы қағаздарды сатудан жабылмаған зиян оларды сату кезінде
пайда болады, сол пайда болған кезінде бухгалтерлік есепте есептеу
әдісі бойынша көрініс табады. Салық есебінде аталған зиянды құнның
өсімінің есебінен жабады (компенсацияланады), ал егер де ол
жабылмаса, онда оның жабу мерзімін үш жылға дейін созады;
- салық бойынша шығыстар (корпоративтік салығын, табыс салығын
қоспағанда бухгалтерлік есепте есептеу тәсілі бойынша көрініс
табады, ал салық есебінде – шегерімге тек төленген салық қана
алынады;
- теріс бағамдық айырма бухгалтерлік есепте толық көлемінде
алынады, салық есебінде шегерімге жатқызу үшін шектеулер қойылады,
ал шектеулердің сомасын мынадай жолмен анықталады:
Салық салынатын табыстың сомасынан 50%
алынады, ал ол жылдық жиынтық табыс пен
Он бағамдық + шегерімнің (табыс пен шығыстың бағамдық
айырмасы айырмасы есепке алынбайды) айырмасынан
шығады.
Айырма сомасы негізінен шектеудің салдарынан пайда болады, ал ол
келесі салықтық кезеңдердің іздестіру барысында компенсацияланады.
Құрылыс салуға алған несие (қарыз) бойынша бағамның теріс айырмасы
оны жүргізудің кезеңдік төлеміне байланысты пайда болады және салық
есебінде оның обьективтік құны ескерілсе, бухгалтерлік есепте ол
шығыс ретінде танылады;
және басқа да .
Тұрақты және уақытша айырма шаруашылық жүргізуші субьектісінің
есеп саясатына бухгалтерлік есептің де, салық есебінің де енгізген
өзгерістерінің (түзетулерінің) салдарынан болуы мүмкін. Бұл арада
тұрақты айырманы келесі есептік кезеңде жоюға болмайды, ал уақытша
айырма жойылады. Тұрақты айырманы да, уақытша айырманы да өте жеңіл
түрде табуға болады, егер де тиесілі бухгалтерлік регитрлеріне
салықтық есеп қағидасының зерттеулерін жүргізсе. Уақытша айырма
сомасынан салықтық эффектіні бухгалтерлік есепте көрсету және
анықтау жолымен оның уақытша айырмасын табады. Салық эффектісі
төлеуге жататын немесе кейінге қалдырылатын төлем болып саналады.
Халықаралық практикада жалпы қабылданған пікір бойынша табыстан
алынатын салықты сол табысты табу үшін жасалатын шығыс деп санайды,
ал ол шығыс есептеу қағидасына сәйкес, өз кезеңіне қарап, тиесілі
пайда болған табыстармен бірге танылады.
Есептік кезеңде уақытша айырамынң салдарнан пайда болған салық
эффектісі 632 «Кейінге қалдырылған табыс салығы» шотында көрініс
табады.
Салықтық төлем міндеттемесінің әдісіне сйәкес, олар кезең
барысында, өзіне мынаны енгізеді;
- салық салынатын табыстан төлеуге жататын табыс салығын, ал ол
әрекет етіп тұрған заңға сәйкес есептелінеді, оның деңгейі былайша
анықталады:
Бухгалтерлік Тұрақты Уақытша
+ +
- -
табыс айырмасы айырмасы
- уақытша айырманың салықтық эффектісі сол есептік кезеңде не
төленеді, не жойылады, оның мөлшерін ағымдағы кезеңнің салықтық
мөлшерлемесі бойынша жалпы уақытша айырманың сомасынан анықтайды.
Егер де келесі жылға корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесі
өзгеретін болса, онда ол сол өзгерген мөлшерлемесі бойынша алынады.
- кейінге қалдырылған салықтарды осы есептік кезеңге сәйкес
келетіндей етіп түзетеді. Түзету сомасы 632 шотта көрініс табады.
Мысалы: Кәсіпорын 2002ж нәтижесі бойынша келесі нәтижені алды делік:
|Бухгалтерлік есеп мәліметі |Жылдық жиынтық табыс туралы |
| |декларациясының мәліметі және жасалған |
| |шегерімдері |
|Көрсеткіштер |Сомасы |Көрсеткіштер атауы |Сомасы |
|атауы |мың теңге | |мың теңге |
|1 |2 |3 |4 |
|Өнімді (жұмысты, |10200 |Жылдық жиынтық |10400 |
|қызметті) | |табыс, оның ішінде | |
|сатқаннан түскен | |- өнімді (жұмысты,|10200 |
|табыс | |қызметті) сатқаннан|200 |
| | |түскен табыс. | |
|сатылған өнімнің | |Тауарды (қызметті, | |
|(жұмыстың, | |жұмысты) сатумен | |
|қызметтің) өзіндік| |байланысты | |
|құны, оның ішінде|7015 |шығыстары 7620 |7620 |
| |217 |теңге. | |
|негізгі құралдың | |(7015-217-94+916) | |
|амортизациясы |94 | | |
|жөндеуге кеткен | | | |
|шығыстары | | | |
|Кезең шығыстары |1915,54 |3. Марапаттау | |
|Жалпы және | |(Лондон банкаралық | |
|әкімшілік |1780 |мөлшерлемесі | |
|шығыстары, оған | |бойынша, несиені |67,77 |
|кіретіндер: |916 |алған күні оның | |
|басқару және | |деңгейі 2,455 | |
|шаруашылық | |құраған) - бірінші | |
|шығыстары |68 |шектеу кезеңіндегі | |
|- бюджетке | |марапаттау сомасы | |
|төленетін, ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық міндеттемесінің есебі35 бет
Салық міндеттемесінің есебі туралы64 бет
Банктік міндеттемелер есебі32 бет
Банктер мен банктен тыс мекемелердің несиелерін есепке алу40 бет
Бағалы қағаздар - қарыз міндеттемесі4 бет
Дебиторлық және кредиторлық берешектер есебі44 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі36 бет
Компанияның қаржылық жағдайына талдау7 бет
Кредиторлық қарыздар есебі22 бет
Негізсіз баюдың салдарын ашу26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь