Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктер

1. Коммерциялық банктер, олардың жіктелуі.


2. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктерді ашу және жабу тәртібі.

3. Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу құрлымы.


4. Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары.


5. Коммерциялық банктердің активтік операциялары.
Банкі ісінің пайда болуы Италиядағы орта ғасырлық айырбастаушылар қызметінен басталады. «Банк» сөзі итальяннша «banco» сөзінен шыға отырып, «айырбас үстелі» деген ұғымды білдіреді. Банктердің алғашқы клиентері ақша-сауда капиталының өкілдері болған. Алғашқы банктер тек қана саудаға қызмет еткендіктен, олардың клиентері саудагер болып табылды№ сондықтан да, бұл банктерді «коммерциялық банктер» деп атап кеткен.
Қазіргі коммерциялық банктер бұл тікелей кәсіпорындарға, ұйымдарға, сондай-ақ халыққа ететін банктерді білдіреді.
«ҚР банктер және банктік қызмет туралы» ҚР Президентінің заң күші бар жарлығының 1-ші бабына сәйкес «банк – бұл осы жарғыға сай банктік қызметті жүзеге асыруға құқылы, коммерциялық ұйым болып табылатын, заңды тұлға».
1. Банктер мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі.
• Меншік сипатына қарай:
• Мемлекеттік;
• Акционерлік (ақша және жабдық типтегі);
• Жеке;
• Пай қосу арқылы (жауапкершілігі шектеулі серіктестік);
• Аралас;
• Кооперативтік.
2. Операцияларының түрлеріне қарай:
• әмбебап, яғни экономиканың барлық салаларына бірдей және кең көлемді банктік қызмет көрсететін банктер;
• маманданған, яғни бір гана салаға қызмет көрсететін банктер;
3. Аумақтық белісіне қарай:
• Халықаралық;
• Ұлттық;
• Аймақтық;
4. Салалық белгісіне қарай:
• өнеркәсіптік банктер;
• сауда банктері;
• ауылшаруашылық;
• құрылыс банктері;
• басқа да.
5. Филиалдар санына қарай:
• Филиалсыз;
• Көп филиалды.
Егер банк акционерлік қоғам формасында құрылатын болса, онда оның жарғылық капиталы ашық түрде жазылып таратылатын акциялардың номиналдық құнының сомасында, кейде құрылтайшылардың арасында жарғылық капитплдағы үлесіне байланысты барлық акциялар тартылады. Қазақстан Ресубликасында банктер мәлімдеуші акцияны шығарып сатуға құқысыз, яғни жабық акционерлік қоғам формасында құрылады.
Акционерлік банктердің шығаратын акциялары екі түрге бөлінеді: жай және артықшылығы бар. Жай акция – оның иелеріне сол қоғамды басқару ісіне араласуына, оның пайдасына қарай дивидент алып отыруға құқық береді. Ал артықшылығы бар акция – оның иесіне қоғамды басқаруға қатысуына құқық бермегенмен, уақытылы, ягни қоғамның пайдасына байланыссыз тұрақты пайызын алуға, қоғам банкроттыққа ұшыраған жағдайларда жәй акция иесінен бұрын қоғамға қосқан өз үлессін алуға құқық береді.
«Ақша айналысы және несие». С.Б. Мақыш.

«Ақша, несие, банктер». Сейіткасымов. Саниев.

«Коммерциялық банктердің операциялары». С.Б. Мақыш
        
        Жоспар:
1. Коммерциялық банктер, олардың жіктелуі.
2. ... ... ... ... және жабу тәртібі.
3. Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу құрлымы.
4. Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... банктер, олардың жіктелуі.
Банкі ісінің пайда болуы Италиядағы орта ... ... ... ... сөзі ... «banco» сөзінен шыға отырып,
«айырбас үстелі» деген ұғымды білдіреді. Банктердің алғашқы ... ... ... ... болған. Алғашқы банктер тек қана саудаға ... ... ... саудагер болып табылды№ сондықтан да, бұл
банктерді «коммерциялық банктер» деп атап ... ... ... бұл тікелей кәсіпорындарға, ұйымдарға,
сондай-ақ халыққа ... ... ... ... және ... қызмет туралы» ҚР Президентінің заң күші ... 1-ші ... ... ... – бұл осы ... сай ... ... асыруға құқылы, коммерциялық ұйым болып табылатын, заңды тұлға».
1. Банктер мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі.
• Меншік сипатына қарай:
• Мемлекеттік;
... ... және ... ... Жеке;
• Пай қосу арқылы (жауапкершілігі шектеулі серіктестік);
• Аралас;
• Кооперативтік.
2. Операцияларының түрлеріне қарай:
• әмбебап, яғни экономиканың барлық салаларына ... және кең ... ... ... ... маманданған, яғни бір гана салаға қызмет көрсететін банктер;
3. Аумақтық белісіне қарай:
• Халықаралық;
• Ұлттық;
• Аймақтық;
4. Салалық ... ... ... ... ... ... ... құрылыс банктері;
• басқа да.
5. Филиалдар санына қарай:
• Филиалсыз;
• Көп филиалды.
Егер банк акционерлік қоғам ... ... ... онда ... ... ашық ... ... таратылатын акциялардың номиналдық
құнының сомасында, кейде құрылтайшылардың арасында ... ... ... ... ... ... ... Ресубликасында
банктер мәлімдеуші акцияны шығарып сатуға құқысыз, яғни жабық акционерлік
қоғам формасында құрылады.
Акционерлік банктердің шығаратын акциялары екі ... ... ... ... бар. Жай ... – оның ... сол қоғамды басқару
ісіне араласуына, оның пайдасына қарай дивидент алып отыруға ... Ал ... бар ... – оның ... ... ... құқық бермегенмен, уақытылы, ягни қоғамның пайдасына
байланыссыз ... ... ... ... ... ... жәй ... иесінен бұрын қоғамға қосқан өз үлессін алуға құқық
береді.
Ал мемлекеттік банктер мемлекеттік кәсіпорын формасында құрылады.
Ашық ... ... ... ... ... ... ... формасындағы) өтуі үшін. Ұлттық ... ... ... ... ... ... кейін бір жыл бойына Ұлттық банк
тарапынан бекітілген пруденциялдық ... және ... ... ... ... де банк ... ... қоғам түрінде құрылған болса,
онда оның ... ... әр ... ... ... ... ... және бұл банктің қатынасушылары немесе құрылтайшылары
өздеріне тиісті үлес шегінде ғана оның міндеттемелеріне береді.
Банктің ұйымдастырылуы және құқықтық формасынан ... ... ... оның ... жеке және ... тұлғалар есебінен
құрылады. Және олардың міндеттемелерінің қамтамасыз ету ... ... ... ... оның ... меншікті қаражаты
есебінен ғана ... ... ... несиелер есебінен жарғылық
капиталды құруға тиім салынады. Банктің жарғылық ... тек ... ... де ... ... ... уақытта жаңадан құрылған банктің ... ... ... ... оның ... ... ... ал тіркеуге алған кезінен бастап бір жыл ... ... ... толық төленуге тиісті. Жарғылық капиталдың сомасы
заңдылықтармен шектелмейді.
Коммерциялық банктер қызметін жүзеге ... ... ... ... еншілес банктерін аша алады.
Банктің филиалы – филиал туралы ережеде ... ... ... операцияларды жүзеге асыруға құқылы және өзінің
дербес бухгалтерлік балансы бар заңды ... ... ... ... өкілеттегі – банктік операцияларды жүзеге асырмайтын, яғни
банктік тапсырмасымен және оның атынан әрекет ететін ... ... тыс ... ... тұлға болып табылмайтын банктің құрылымдық
бөлімшесі.
Еншілес банк – жарғылық капиталдың елу ... ... бас ... және ... ... бухгалтерлік балансы бар, заңды тұлға.
2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ашу ... ... ... ... ... екінші деңгейін білдіреді.
Олар банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғаларға
кең көлемде банктік операциялар мен ... ... ... ... ... ... жүйесі 1990 жылдың аяғынан бастап
қалыптасты, яғни қазақстандық банктік жүйенің небары 10 ... ... ҚР ... ... өз қызметінде 1995 жылы 30 ... «ҚР ... ... және 1995 жылдың 31 тамызында қабылданған
«ҚР-ғы банктер және банктік қызмет ... ҚР ... заң күші ... ... ... ... 1 ... мәлімет бойынша еліміздегі екінші
деңгейдегі банктер саны – 71 құраған. Бұл 1994 ... ... ... ... өте көп ... қысқарғандаған сипаттайды.
Олардың қысқаруын банктердің интенсивтік жағынан өсуімен байланыстыруға
болады. ҚР ... ... ... ҚР Ұлттық банктің берген
лицензиясы негізінде ... ... ... стандартты формасы бар және онда коммерциялық
банктердің айналысатын қызмет түрі жазылады. Дамыған шет ... ... ... ... ... ... ... банк қызметінде мемлекеттік органдар банктердің мамандануын
белгілемейді, мысалға, инвестициялық ... ... ... және т.б. Қазақстандық банктер бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға алатын лицензиядан басқа ҚР
Ұлттық банктен валюталық операцияларды жүзеге асыруға бас лицензия алады.
Бас ... ... ... өз қызметін жүзеге асыруы үшін
қажетті саналатын банктер ... ... ... ... ... шет ... өз филиалдары мен өкілеттігін ашуға ... ... ... ... банктерге бағалы
металдармен операцияларды жүзеге асыру үшін ҚР ... ... ... деңгейдегі банктер өз қызметтерін бастауы үшін ҚР ... ... ... төмендегідей құжаттарды табыс етеді:
• Рұқсат алу үшін беретін өтініші;
• Банктің жарғысы (түп нұсқа);
... шарт (түп ... ... ... ... ... Үлес ... немесе банк акционерінің тізімі;
• Құрылтайшылардың қаржылық жағдайлары туралы аудиторлық қорытынды;
• Экономикалық негіздеме;
• Банктің 2-3 жылға арналған бизнес жоспары;
• Банк ... ... ... ... анықтама қағаз;
• Банктің бас бухгалтері туралы анықтама;
... ... ... ... ... ... ... – төлем
тапсырмасы.
Қазақстандық тәжірибеде басқа дамыған шетелдік тәжірибелер ... ... ... болады. Қазақстандағы банктік заңдарға
сәйкес банкті тіркеуге алу үшін ... ... 50 %-дан кем емес ... облигация, ақшалай қаражат, бағалы металдар немесе басқа да
материалды бағалылықтар мен ------- ... ... ... өз ... банк құрылтайшыларының
шешімімен, сондай-ақ ҚР заңдарына ... ... ... ... ... ... ... келесідей негіздерге байланысты қайтарылып
алынуы мүмкін:
• Құрылтайшылық шарт пен банк ... ... ... ... ... ... Банк ... кәсіби жарамсыздығы;
• Банк қызметіне байланысты жалған мәліметтердің болуы;
• Рұқсат берген күннен бастап өз қызметін 6 айдан ... ... ... ... нормативтердің жүйелі түрде бұзуы;
• Банк заңдылықтарында, сол сияқты жарғысында көрсетілмеген операцияларды
жүзеге асыруы;
• Тіркеуге алған уақытқа дейін жарияланған жарғылық ... ... ... ... ... жағдайларының тұрақсыздығы.
Банктің ашылуына берілген лицензияның қайтарылуы, ... ... ... ... ... банктердің ұйымдастырылу құрылымы.
Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу құрылымы банкті ... және оның ... ... мен әр түрлі қызметтерінің
құрылымына бөлінеді.
Басқару орган пайда алу мақсатында коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... құрылтайшылары басқару
органына тікелей қатысады.
Акционерлік коммерциялық банктің ең жоғарғы органы – ... ... ... ... ... ... жиналысы жылына бір рет
шақырылады. Бұл жиналыста мынадай міндеттер шешіледі:
• Банктің жарғысына өзгерістер енгізу;
• Банктің ... ... ... Банктің Кеңесін сайлау;
• Банктің жылдық есеп қисабын бекіту;
• Банктің құрлымдық немесе еншілес бөлімшелерін құру және ... ... ...... қадағалау кеңесі болып табылады.
Банктің бақылау кеңесі – банк ... ... ... ... ретінде,
келесідей міндеттерді шешеді: ... ... ... ... ... ... ... бойынша жасалған мәмлелерді бекітеді.
Келесі басқару органы – бұл ... ... ... – атқарушы немесе
өкілетті орган, яғни ол банктің иелерінен, оның ... ... ... иүдделерін қорғайды. Басқарманың міндеттеріне мыналар жағады:
• Банктің ... ... ... ... саясаттарын жасау;
• Жетекшілік қызметке кадрлар таңдау;
• Комитеттерді құру;
• Ссудалық және инвестициялық операцияларға бақылау жасау.
Басқарма төрағасы – бұл банктің бірінші ... ... ... және
ол банк қызметіне жетекшілікті жүзеге асырады. Банк ... ... ... ... қызметіне қатысты барлық ұрақтар бойынша бұйрықтар шығару және
нұсқаулар ... ... ... және ... да ... басқа банктерде, оның
ішінде шетелдік банктерде банк ... ... ... ... өкілеттілікті жүйеге асыру;
• Банктің мүлкіне және қаражаттарына ие болу;
• Банктің штаттық жұмысшыларының саны мен ... ... ... ... ... ... банктің лауазымды тұлғаларымен келісімдер
(контрактілер) жасасу.
Ревизиялық комиссия – банк қызметіне бақылау жасаушы ... ... ... – бұл ... ... ... жасаушы орган.
4. Коммиерциялық банктердің пассивтік операциялары.
Пассивтік операциялар негізінде банктің ресурстары жинақталады.
Сондықтан да, пассивтік операциялардың коммерциялық ... ... ... ... банк ... ... операциялар нәтижесінде
құралатындықтан да, оған анықтама беру ... ... және ... ... ... – бұл ... және активтік
операцияларды жүзеге асыруға арналған банктің ресурстарын ... - ... ... ... ... ... операциялары –
нәтижесінде пассивтік шоттағы ... ... ... ... яғни ... ... арту ... сипаттайтын
операциялар білдіреді.
Бұл анықтамалар бірін бірі толықтырады десе ... ... ... ... толық түсінігін бере алмайды.
Жалпы пассивтік операциялардың мынадай формалары болады:
• Коммерциялық банктердің бағалы қағаздарды алғашқы эмиссиялауы;
• Банк пайдасы ... ... ... ... ... және құру;
• Басқа да заңды тұлғалардан несиелер алу;
• Депозиттік операциялар.
Пассивтік операциялар айналыстағы ... ... ... ... ... ... пассивтік операциялардың екі формасы
негізінде, несиелік ресурстардың бірінші ірі тобы, яғни меншікті ... ... бір екі ... ... ... ірі топ, яғни ... ... ресурстар қалыптасады.
Банктің меншікті қаражаттары банктің экономикалық дербестігін және
қызмет ету ... ... ... әр түрлі қорлар мен бөлінбеген
пайда жиынтығы.
Банктің меншікті қаражатына жататындар:
• Банктің ... ... ... ... ... Басқа да қорлары;
• Сақтандыру резервтері;
• Бөлінбеген пайдасы.
Акционерлік капиталдың құрылымы әр ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
• Меншікті акционерлік капитал, яғни оған, жай және артықшылығы бар
акцияларды сатудан түскен ... ... ... ... ... жатады;
• Банктік резервтер, яғни алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды жабуға,
дивиденттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздың ... ... ... ... ... ... Банктің ұзақ мерзімді міндеттемесі (ұзақ мерзімді вексельдері,
облигациялары).
Меншікті ... ... ... ... ... ... қарауға
болады. Меншікті капиталға: жарғылық капитал; құрылтайшылық пайда; өткен
жылдардағы бөлінбеген пайда кіреді.
Банктік ... ... ... үш ... атқарады.
• Қорғаныс.
• Реттегіш.
• Оперативтік.
Қорғаныс қызметі банктің зиян шегу немесе борыштық тұрақсыздыққа
ұшырау ... ... ... мен кредиторлардың мүддесін қорғауды;
құрылған резервтер есебінен банктің төлем ... ... ... ... байланыссыз жалғаса беруін білдіреді. Қорғаныс қызметі
меншікті капиталдың негізгі қызметі болып саналады.
Оперативтік қызметі – банк ... ... ... ... ... Бұл ... екінші дәрежелі қызмет ... ... ... ... үшін ... ... ретінде банктің
қаражаттарын тартуда маңызды. Банктің меншікті капиталының бұл ... ... ... ... яғни ... ... сай
келетін банктік операциялардың көлемі мен сипатын қолдай отырып, қамтамасыз
етеді.
Реттегіш қызметі – қоғам ... ... ... етуіне
мүдделілік танытуда, сол сияқты коммерциялық банктер мен басқа да ... ... ... банк тарапынан заңдар және ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізінен
жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшерін сақтау, банк қызметі үшін ... алу, ... та ... ... ... ... ең жоғарғы мөлшерін
бұзбауға бағытталады.
Демек, банктің меншікті капиталы оның ... ... ... ... ... ... бірнеші дәрижелік мәнге ие болады.
Акционерлік капитал ол ... ... ... ... яғни банктің
әр жұмысын бастау барысында бірнші кезектегі шығындар жұмсалу үшін ... ... ... ... – бұл ... жарғылық
капиталы болып табылады. Жарғылық капиталы – бұл банкті ұйымдастырудағы
бастапқы нүктесі болып табылады. ... ... ... байланысты
жарғылық капиталды құру әр түрлі ... ... ... ету үшін жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері белгіленеді.
ҚР-сында жаңадан құрылатын банктер үшін, Ұлттық банктің пруденциялдық
нормативіне сәйкес ... ең ... ... ... ... Жаңа ... ... үшін 500 мың АҚШ доллары;
• Шетел валютасындағы ... ... ... ... ... алу үшін – 1,5 млн. АҚШ ... ... ақшалай қаражатын тартуға рұқсат қағаз алу үшін – 1,5 млн. АҚШ
доллары.
Жарғылық ... ... ... ... ... ... ... шығару немесе айналыстағы акцияның номеналдық құнын
өсіру арқылы;
• Жаңадан жарғылық капиталға үлес қосушылар есебінен;
• Пайдадан ... ... қор – бұл ... ... туындайтын зияндардың
орнын жабу үшін тағайындалады және ... ... ... ... ... және облигациялары бойынша дивиденд төлеу барысында қызмет
етеді. Резервтік қор ... ... ... ... ... яғни банктің
жарғылық капиталының төленген сомасының 25%-дан ... ... ... ... қор жарғылық капиталдың төленген сомасының 100%-не жеткен
уақытта, ондағы сома ... ... ... аударылып, резервтік
капитал жинақтала бастайды.
Меншікті қаражаттың ең маңызды ... ... ... ... ... пайда –бұл дивидендтерді төлегеннен кейінгі банктің
иелігінде ... ... ... ... ... ... ... шоттарындағы сомалар пайда
және зиян шотына аударылады, бұл ... бір ... ... ... бір
бөлігі дивидентер төлеуге, бір бөлігі салық төлеуге жұмысалады. Ал қалған
бөлігі банктің несиелік ресурстары үшін ... осы ... ... пайдасы деп атайды.
Банктің меншікті қаражаттарының ең маңызды қызметі бұл оның, салым
иелері алдындағы ... ... ету ... ... Олар банктің
өз міндеттемесін қамтамасыз ету ... ... Олар ... ... ... ... ... шекті шамасын көрсетеді.
Банктік тәжірибеде, меншікті ... ... зиян ... ... ақ, банктің төлем қабілеттілігін сақтауға мүмкіндік беретін
ресурстарды ... ... ... ... бар ... ... мөлшері, оның қызметінің
ауқымын анықтай отырып, бірнеше факторларға тәуелді болып табылады:
• Меншікті қаражаттар ... ... ... операцияларының шекті
мөлшерін анықтайды. Сондықтан да, белгілі-бір клиенттері бар банктер,
олардың үнемі ... ... ... қанағаттандырып отыру үшін
өзінде көлемде, меншікті қаражатты ... ... ... қажетті меншікті қаражаттар мөлшері, оның ... ... ... банктің клиенттері арасында ірі немесе
сыйымдылығы жоғары кәсіпорындар болса, одан ... ... ... ... ... ... Меншікті қаражаттар мөлшері үнемі активтік операциялардың сипатына
байланысты болады. Егерде банктің ... ... ... ... ... онда банктен меншікті қаражаттар мөлшерінің соған
қатысты ... ... ... ... бұл ... несиелік портфеліндегі
ссудалардың төменгі тәуекелде болуы оның меншікті қаражаттарының
төмендеуіне жол ... ... ... ... ... мөлшері, несиелік ресурстар нарығының
даму дәрижесі мен Ұлттық ... ... ... ... келеді.
Дамыған нарық жағдайында несиелік саясатты ыпықтандырылуы
банктердің ... ... ... ... ... ... ... деңгейін төмендетеді.
Несиелік саясатты қатаң жүргізу, банктерге қаржы нарығымен санаса
отырып, үнемі меншікті қаражаттарын ... ... ... ... меншікті қаражатты ұлғайтудың екі әдісін пайдалануы мүмкін:
1. пайданы жинау;
2. ... ... ... ... ... банктегі қорларды ұлғайту формасында және ... ... ... ... ... ... Әдетте, жыл соңына қарай
жарғылық капиталға пайданың бір бөлігін тікелей ... ... ... ... ... акционерге берілетін дивидентердің мөлшерін
төмендетуді білдіреді.
Екінші әдіс акцияларды шығаруға қосымша ... ... ... ... ... капитал – брутто және меншікті капитал-
нетто, бір-бірінен өзара ажыратылады.
Меншікті капитал-брутто – бұл банктің барлық ... мен ... ... ... ... капитал-нетто – бұл капитал бруттодан банктік кәсіпорындардың
және ұйымдардың шаруашылық қызметіне жұмсаған ... ... ... ... тасталған қаражаттарды, банктің дебиторларының сомасын
және зиянды шегеріп тастағанда қалғанын білдіреді.
Меншікті ... – бұл ... ... ... яғни айналымға жіберілген, меншікті қаражаттың бір бөлігі
болып табылады.
Банктің тартылған қаражаттары.
Коммерциялық банктің ... ... ... ... ... оның ресурстарының едәуір бөлігі меншікті қаражаттармен қатар,
тартылған қаражаттар құрайды. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Банкте тартылған
қаражаттар құрамына қарай әр түрлі болып ... ... ... ... ... ... ... кезінде тартылған, сол сияқты басқа ... ... ... ... қаражаттары жатады.
Сырттан тартылған қаражаттар үлкен екі топқа бөлінеді:
1. Депозиттік қаражаттар.
2. Депозиттік емес ... – бір ... ... ...... ... шартымен
уақытша пайдалануға беретін ақшасы.
Депозиттік операциялар – банктің негізгі пассивтік операциялары
құрайды. Шын ... ... ... ... ... ... ... ресурстар сатып алудағы делдалдық қызметінің мазмұнын
ашады.
Депозиттік операциялар – бұл заңды және жеке тұлғалардың қаражаттарын
белгілі-бір ... ... ... ... дейінгі салымдарға тартуға
байланысты банктің операциялары болып ... ... ... ... ... ... олардың
экономикалық мазмұнына байланысты жіктеу қажет етіледі. Халықаралық банктік
тәжірибеде депозиттер төрт топқа бөлінеді:
1. мерзімді ... ... ... да ... депозиттік
сертификаттар;
2. талап етуге дейінгі депозиттер;
3. халықтың жинақ салымдары;
4. бағалы қағаздар.
Мерзімдік депозиттер тобы, ... ... ... ... 3 ай ... ... депозиттер;
• 3 айдан 6 айға дейінгі мерзімдегідепозиттер;
• 9 айдан жоғарғы уақыттағы депозиттер;
• Бір жылдан жоғарғы уақыттағы депозиттер;
... ... екі ... ... ... ... біріншісі, банк заңды және
жеке тұлғалардан ақшалай қаражаттар қабылдай ... оны ... ... ... ... ... ... депозиттер, яғни банк
клиентке чек арқылы есеп-айырысуы мүмкіндігін беру барысында.
Көптеген елдерде депозиттік шоттардың жіктелуі ... екі ... ... ... ... ... мерзім,
• Салым иелерінің категориялары.
Қаражаттарды депозиттерге орналастыруды ... ... ... ... ... ... сомасың тұрақты сақталуын
қамтамасық етеді. Одан кейін мерзімді салымдар банктен төленетін ... ... ... ал, ... ... ... ... төлем құралы
қызметін атқарады.
Салым иелеріне байланыты шоттардың келесідей түрлері болады:
• Жеке тұлғалардың шоттары;
• Кәсіпорын, ... ... ... ... ... ... Қаржы мекемелерінің шоттары;
• Шетелдік салым иелерінің шоттары.
Талап етуге дейінгі депозиттер – клиенттің ... ала ... ... ... ... ... ... жататын қаражаттарды білдіреді.
Талап етуге дейінгі депозиттер шоттарда сақталуына байланысты
төмендегідей түрде ... ... жеке ... ... ... есеп ... шоттарында
сақталатын қаражат қалдықтары;
• әр түрлі қорларды сақтауға байланысты арнайы шоттардағы қаражат
қалдықтары;
... ... ... ... ... ... есеп айырысудағы қаражаттар;
• басқа банктердің корреспонденттік шоттарындағы ... ... ... ... шоттарындағы қалдықтар.
Талап етуге дейінгі депозиттерге сонымен бірге контокорренттік шотты
жатқызуға болады.
Контокорренттік шот – бұл банктің клиентпен жасалатын ... ... ... бір ... шот ... ... ... шотта,
бір жағынан банктік ссуда және клиенттің тапсырмасы бойынша шотынан
жүргізілетін ... ... ... ... ... ... ... түрінде, ссудалардың қайтарылуы және басқадай төлемдер ... ... ... ... бұл шот есеп ... және ссудалық
шоттардың бірігуі барысында туындайтын активті пассивтік шотты ... шот ... ... ... бұл ... ... қаражатының
барлығын, дебиттік сальдо бұл ... ... ... ... шот ... клиенттерге, бірінші классты қарыз
алушыларға ашылады. Контокоррентік шотың иесі шотқа ... ... ... сол ... ... сома мөлшерінде, банкінен ешқандай ... ... ала ... ... ... овердрафтиен өзара
ұқсастығы болады. Бұл шот несиені қарызға алуды білдіреді.
Коммерцилық банктердің ... ... ... ... ... ... ... үлесі өте жоғары. Бұл банк ресурстарын құрайтын
ең арзан көзі ... ... Бұл ... бойынша қаражаттар үнемі болып
тұрмайды. Шоттың иесі кез келген уақытта ... ... ақша ... ... Бұл шот ... қаражат, кей жағдайларда мүлдем төлемейді.
Талап етуге дейінгі депозиттерден басқа банктерде, сол сияқты ... ... ... – бұл ... бір ... тартылған депозиттер
болып табылады.
Мерзімді салымдармен алдын ала хабарлау ... ... ... ... салымдар банктің иелігіне келісім шартқа
сай белгілі бір мерзімге берілген және мерзімі өткен сөң ... кез ... ... ... ... ... ... бойынщша клиентке
төленетін пайыз мөлшерлемесі, оның мерзіміне, сомасына, шартты ... ... ... Іс ... мерзімді салымдар мерзім 1, 3, 9, 12
айларға және мерзімге салынады.
Алдын ала салымды алуды хадарлау салымы – бұл ... ... ... ... ... ... ... алуын білдіреді. Хабардар ету
мерзіміне байланысты пайыз мөлшерлемесі анықталады.
Жинақ салымдарына халықтың қорлану ... ... ... мақсатында құралатын салымдары жатады. Бұл салымдар ... ... ... ... ... төлейді. Жинақ салымдары жинақ
кітапшалары негізінде пайдаланылады. Кейде клиентке жеке ... ... ... тәжірибеде жинақ салымдары ... ... және ... ... ... түрді жіктеледі:
• мерзімді жинақ салымдары;
• қосымша жарна қосылатын мерзімді жинақ ... ұтыс ... ... сый ақы ... шартты салымдар;
• мәлімдеуші салымдар;
• депозиттік сертификаттар.
Бағалы қағаздар депозиттер түрінде келесідей болып бөлінеді:
• кәсіпорындар, ... және ... ... мен ... ... мен облигациялары;
• банктің сақтауға берген ссуданы алгашқы қамтамасыз етуге ... мен ... ... валюталармен операциялар бойынша бағалылар мен құжаттары.
Депозиттік операциялардың басты мақсаты банктердің ... ... және ... ... ... ... ... ресурстары жеткіліксіз жағдайларды банктер басқа банктердің
ресурстары есебінен өз ... ... ... ... ... ... алатын ресурстарды банкаралық несие деп атайды.
Банкаралық ресурс ретінде бүгінгі Қазақстан Ұлтық ... ... ... ... ... ... ... ломбардтық несие,
овернайт және овердрафт несиелері жатады.
Ломбардтық несие – екінші деңгейдегі банктерге ... ... ... отыру мақсатында, мемлекеттің бағалы қағаздарын кепілге
ала отырып, Ұлттық банктен берілген банкті несиенің бір үрі болып табылады.
Ломбардық несие ... ... ... ... ... ... бір ... құралдардың біріне жатады. Ломбардық несие келісім шарт
негізінде жүзеге асырылады.ломбардтық несиенің валютасына теңге жатады.
Ломбврдтық несие деген сұраныс Ұлттық ... бір ... ... ... қанағаттандырылады. Ломбардтық несие ... ... 28 ... жуық ... ғана ... ... ... өтеу мерзімі мемлекеттік бағалы қағаздарды өтеу мерзімінен 10 күн
бұрын ... ... ... ... ... несиені банктер өздерінің
қалаулары бойынша пайдалана алады.
Овернайт несиесі де ... ... ... ... ... ... ... банк тарапынан берілгеді. Бұл несиенің басты бір
еркшелігі ... ... ... бір ... ғана ... Бұл ... ... аяқ асты қаржылық қиындықтар туындай қалаған жағдайларда
алады.
Демек, көріп отырғанымыздай, банктердің несиелік ... ... ... ресурстар, оның ішінде депозиттік ресурстар алады.
5. Коммерциялық банктердің активтік операциялары.
Активтік операциялар – бұл ... ... алу және ... қамтамасыз ету мақсатында, ... бар ... ... ... ... ... ... операциялар өзінің формасына және тағайындалуына әр
түрлі болып ... ... ... ... ең көп ... ... ... Ссудалық операциялар;
• Инвентициялық операциялар;
• Депозиттік операциялар;
• Кассалық операциялар;
• Басқа да.
өтімділігіне және пайда әкелуіне қарай банк активтерін төрт ... ... ...... ... ... жатады. Бұл алынатын төлеуге
салымдарды және несиеге деген ... ... тез ... ... ең ... ... ... Мұндай активтерге:
кассадағы нақты ақшалар; Ұлттық банктегі корршоттағы қаражаттар; басқа да
банктердегі ... ... ... ... чектер және
басқа да құжаттар жатады. Мұндай активтер банкке табыс әкелмейді, ... ... қөзі ... ... ... топқа – екінші реттегі резервтер жатады. ... ... ... ... та, ... жоғары өтімді активтерретінде кішкене кешігіп
барып, ең төменгі тәуеклмен ... ... ... ... ... және ... да ... мерзімді бағалы қағаздар; сұранымды ссудалар;
және бірінші классты қарыз алушыларға берілген қысқа мерзімді ссудалар
жатады. Бұл ... ... ... – олар ... реттегі резервтерді
толықтыратын көздер ретінде қызмет ... ... ... бір ... ... --------- ссудалар
портфелі құрайды. Банктік ссудалар біршама табысты және өте ... ... ... Бұл ... ... ... басты пайда көзі
ретінде қызмет етеді.
Төртінші ...... ... ... ... құрайды. Банктің
бағалы қағаздар портфелін қалыптастыруының екі мақсаты ... ... ... ... ... ...... реттегі резервке қосымша көз ретінде
қызмет ету.
Ссудалық операциялар.
Ссудалық операциялар банктің ресурстық базасын ... ... ... ... бөлігін (мысалға, 80%-ке жуық) ... ... бұл ... ... оның көмегімен банктер
уақытша жұмыс жасамайтын ақшалай қорларды өндірісті, айналысты және тұтыну
процесінде жұмыстын етуімен сипатталады. ... ... ... әр ... ... ... ... мынадай белгілеріне
байланысты жіктеледі:
І. ... ... ... Банктік;
• Арнайы несиелік мекемелер;
• Бюджеттік;
ІІ. Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
• Үкіметке;
• Мақсатты қорларға;
• Банктерге;
• Арнайы ... ... ... емес ... ... ... өнеркәсіп салаларына;
• ауыл шаруашылығына;
• саудаға;
• дайындау ұйымдарына;
... ... ... жеке ... ... ... берілген несиелер.
ІІІ. Мерзімне қарай:
• Қысқа мерзімді (1 жылға дейін);
• Орта мерзімді (1 ... 5 ... ... Ұзақ ... (5 жылдан жоғары).
IV. Тағайындалуы және пайдалану сипатына қарай:
1. Қамтамасыз етілген:
• Кепілдемемен;
• Кепілмен.
2. Сақтандырылған.
3. Қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... Стандартты несие – қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ ... ... жоқ ... ... ... ...... уақытынан 30 күндей асып кеткен
немесе уақыты бір рет ... ... ... – бір рет ... ... ... 30 күннен 60 күнге дейінгі мерзімді құрайтын, мерзімі өткен
ссудалар шотына жазылған несиелер;
• Жоғары тәуекелі бар ... ...... ... ... ... 90 күнді құрайтын, мерзімі өткен ссудалар шотына жазылған
несиелер.
3. Үкіметсіз ...... 90 ... ... мерзімі өткен
ссудалар шотына жазылған несиелер.
VII. ... ... ... ... валютамен;
• Шетел валютасында.
VIII. Берілу шартына қарай:
• Авальдық;
• Акцептік:
• Аукциондық;
• Ипотекалық;
• Валюталық;
... ... ... ... ... ... Маусымдық;
• Факторингтік;
• Форфейтингтік.
IХ. Несиелеу объектісіне қарай:
• Меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға;
• Материалдық запастар жиынтығы мен өндіріс шығындарына:
• Сыртқы ... ... ... ... экспорттау мен
импорттауға;
• Азаматтардың жеке қызметтері үшін шикізаттар, материалдар, құралдар
және ... ... ... ... ... және ссудалық операцияларға;
• Театрлар және демалыс үйлерінің кірістері мен шығыстары ... ... ... ... қаржыландыруға;
• Тез өтелетін тиімділігі жоғары шараларға.
Пайдаланылған әдибеттер:
«Ақша айналысы және несие». С.Б. Мақыш.
«Ақша, несие, банктер». Сейіткасымов. Саниев.
«Коммерциялық банктердің операциялары». С.Б. ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің бағалы қағаздар нарығындағы қызметтің дамуы мен проблемалары28 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік ресурстарын орналастыру тәжірибесін талдау ("АТФ" АҚ мысалында)47 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктеріндегі қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру88 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
«Казкоммерцбанк» АҚ-ның қаржылық экономикалық жағдайын талдау73 бет
Автоматты басқару теориясы пәнінен электронды оқулық жасау66 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Ағылшын тілін оқыту технологиялары74 бет
Ақпараттық-коммуникативтік технологияларды пайдалану4 бет
Біріккен маркетингтік коммуникация жүйесі37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь