Қазыбек би туралы

БАЛА ҚАЗЫБЕКТІҢ ТӨЛЕ БИГЕ СӘЛЕМІ
ҮШ БИДЫҢ ДОСТЫҒЫ
ҮШ БИДЫҢ РЕСЕЙ ЕЛШІСІНДЕ АЙТҚАНЫ
ҚАЗДАУЫСТЫ ҚАЗЫБЕК ТӨЛЕ БИ ТУРАЛЫ
ТӨЛЕ БИДЫҢ ҚАЗЫБЕК БИГЕ КӨНІЛ АЙТУЫ
ҚАЗЫБЕК БИДІҢ ҚОҢТАЖЫҒА АЙТҚАНЫ
ҚАЗЫБЕК БИДІҢ ТӨЛЕ БИГЕ КӨНІЛ АЙТУЫ
-Әке, мен төлн биге барып сәлем беремін, өзін көріп, сөзін тындағым келеді,- деп бала Қазыбек қолқа салғанда әкесі:
-Ойбар, балам-ау ол үлкен кемеңгер кісіне деп барасын, алдында сөз таба алмай күлкі боласын, барма,- деді. Бірақ Қазыбек қоярда қоймай әкесінен рұқсат алып,біраз жолдастрарымен Төлн бидың алдына сәлем бере келеді.
-Шырағым, «баз бала әкесіне жетіп туады, баз бала кері кетіп туады» - деген. Сен соныңқайсысын?-дейді Төле би сынап.
- Өткенімді алдымдағы өмірім біледі. Өз ойымша әкеме жетіп тудым-ау деймін,- дейді Қазыбек сөзден тосылмай.
- Ә, шырағым жарайсын! –деп Төлн би балаша жадырап ризалығын білдіреді.
- Алысыңыз қандай? –дейді Қазыбек те сыпайы сұрақ қойып.
- Алысым жақын болды.
- Тәттіңіз қандай болды?
- Тәттімшырын болды.
- Несиеіңіз қандай?
- Несием,шүкірөніп жатыр.
Қазыбек аулына келген соң әкесі оның қасына ерген серіктерінен: «Балам Төле бимен не деп сөйлесті, - деп сұрағаныңда:
- Екеуі былай десіп әңгімелесті, бірақ мәңісіне түсіне алмадық, - деседі олар.
«Олары несі екен», - деп қарт әке де түкке түсінбей таң қалды. Сонда жұмбақ сырды Қазыбектің өзі айтып береді.
- Төкеңнің «алысым жақын болды» дегені қос жанарын айтқаны. «тәттім шырын болдыә дегені ұйқысының қашқаның білдіргені, «шүкір, несием өніп жатыр» дегені балаларының жақсы бағып,жақсы күтіп отырғанын түсіндіргені, - дейді.
        
        БАЛА ҚАЗЫБЕКТІҢ
ТӨЛЕ БИГЕ СӘЛЕМІ
-Әке, мен төлн биге барып сәлем беремін, өзін ... ... ... деп бала ... ... ... әкесі:
-Ойбар, балам-ау ол үлкен кемеңгер кісіне деп барасын, алдында сөз таба
алмай күлкі боласын, барма,- деді. Бірақ Қазыбек ... ... ... ... жолдастрарымен Төлн бидың алдына сәлем бере келеді.
-Шырағым, «баз бала әкесіне жетіп туады, баз бала кері кетіп ... ... Сен ... Төле би ... ... ... өмірім біледі. Өз ойымша әкеме жетіп тудым-ау
деймін,- дейді Қазыбек сөзден тосылмай.
- Ә, ... ... ... Төлн би ... ... ризалығын білдіреді.
- Алысыңыз қандай? –дейді Қазыбек те сыпайы сұрақ қойып.
- Алысым жақын болды.
- ... ... ... ... ... ... қандай?
- Несием,шүкірөніп жатыр.
Қазыбек аулына келген соң әкесі оның қасына ерген серіктерінен: ... ... не деп ... - деп сұрағаныңда:
Екеуі былай десіп әңгімелесті, бірақ мәңісіне түсіне алмадық, - ... несі ... - деп қарт әке де ... ... таң ... ... сырды Қазыбектің өзі айтып береді.
- Төкеңнің «алысым жақын болды» дегені қос жанарын айтқаны. «тәттім шырын
болдыә дегені ... ... ... ... несием өніп жатыр»
дегені балаларының жақсы бағып,жақсы күтіп отырғанын түсіндіргені, - дейді.
***
Төле биге Қаздауысты Қазыбек сәлемдесі ... ... ... ... мен ... отыр ... Ұрыға Төлн би тайлы бие кесік ... ... емес пе?» - ... ... кетсе кұмалай ма,
Ер бауырына түсіп ат тұламай ма?
Үстіндегі адам қазасын болса қалар,
Болмаса ұзынынан сұламай ма? ... екен Төле ... ... 8 1984 ... ... ДОСТЫҒЫ
Төле би Қазыбек би мен Әйтеке биді баурына тартын, әрдайым құрмет тұтқан,
тіпті қарындастарын інілеріне алып беріп, ағайын ... ... ... Тағы бір мысал: Қаздауысты Қазыбек аурып қалып, ... ... келе ... Орың ... ... кісі ... жамайдайды.
Сонда:
Ақылым бүтін деуші едім,
Қасымда жүрсен Қазыбегім.
- деп басын шайқап, қатты қайғырады, әлгі жамандап келген кісіні жазалайды.
Төле Әйтекені де қатты ... ... ... ... ... ... серік боп,
Халқымның мұр-зарына,
- деп Әйтекенің ерлік бейнесін де оте жоғары бағалаған.
Әйтеке би айтыпты деген мына бір сөз ... ... әділ ... ... жоқ,
Соңынын жайдан-жайға ергенім жоқ,
Өзіне ұқсап қасарып ерегісте,
Намысын елім қолдан бергенім жоқ.
«Жұлдыз» журналы
N 1 1983 жыл.
ҮШ БИДЫҢ РЕСЕЙ
ЕЛШІСІНДЕ ... мен ... елі ... ... ... арада елші қатыса бастаған
кездерде бір ханның ... ... ... ... ... деген сөз
болады. Сонда бүкіл қазақ Елінің айтынан белгілі үш би: ... және ... ... ... ... кеңеседі. Кеңесті бірінші бастаған
Төле би алдындағы көлге қарап тұрып:
«Алар ма еді мына көлдін қуын атып?»
- Оғың шығын ... суын ...... ... ... ... ... кұс екен деп перінің қызын атып, -
Деп ұйғарған.
Осы үш ауыз сөзбен бұл мәселе шешілген. «Көршілес елдің ... ... - деп ... ... ... ... ... сонау Петр-1 заманда-ақ
байқалған. «біз қазақ даласын қайткенде де өзімізге қосып ... ... бұл дала ... ... Үнді ... ... қақпа... Сол үшін
миллион сом кетсе де ... ... ... ... ... ... ... қараймыз»- деген
Көп ұзамай олар арам пиғылдарын іске асырды. Мұжықтарды әкеп, бекеттер
сала бастайды. Қиын ... ... ... ... ... ... құшап
жая қарсы алдық. Қазақ кімге жақсылық қылмады, ... жері ... ... Ағыл тегіл коп келмесектің ішіне біз, сорлы қазақ, азая бастадық.
Аз һалықтын азуы көрінбейтін болды. Оторлау ... ... түрі ... ... ... ... Мәскеудегі үлкен мінбеден Шынғыс Төреқұлұлы
Айтманов:
«Қазақтар жері құнарлы болғаны үшін, Отпнға көп астық бергені үшін айыпты
ма?»- деп, бүкіл ... ... ... емес пе. ... ... ... ... ұшы, білектің күшімен қан төгеп қорғап қалған.
Жерге,елге хауіп төнсе ешбір қазақ бейқам отырмайды. ... үш ... ... ... ... өмір сүрейік» дегендері үлкен
көрегендік, халықтың қамын ойлағандық, бейбітқұмарлық саясат емес пе.
Ал сол көршіміздің ... ... (М. С. ... және қазақ еліне жер
ауып келіп, ұзақ уақыт дәм-тұзымызды татқан (А. ... ... ... жан ... ... ... аржағынан туастарына
ақыл-кеңес айтып, қазақтың жерінің кендігіне және де орасан зор байлығына
қызғаныштарын жасыра ... өз ... ... жар ... ... ізбасары қазақ халқының толқынысынан соң «Байқамай ... ... ... ... шахарынан сәлем жолдаушы «ақылгөйі» өз
райынан қайтпай,сөзін қолдаушылар іздеп шарқ ұруда.
Бұлар өздерін ... ... ... деп ... ... мағлұматтары аз екендігін көрсетіп ... ... ... ... қуаттаушылар табылғанына қатты қынжыласың... Осы
бір қиын-қыстау сәтте бытырап, шашылып жүрген қазақтар бір тудың астына
бірігіп, ыңтымақтасып жүргеніміз ... ... да су ... тау басынан,
Қазақтың дау кетпеген сау ... ... ... ащы ... ... есте ... өзара дауласуды азайтқанымыз, сонан соң
бірте-бірте қойғанымыз жөн.
ҚАЗДАУЫСТЫ ҚАЗЫБЕК
ТӨЛЕ БИ ТУРАЛЫ
Төле би ... ... ... ең бір ... сын ... яғни ... ... асқынып, ел бірлігінің ыдырай бастаған, соның ... ... ... ... ... ... көздеген тұсында тіршілік
кешті. Оның өткір, ойлы сөздері бейне атылған оқтай, не сермеген қылыштай
әсер етіп, ... ... ... ... ... ... ел ... мына сөзі толық дәлел:
Шыққан күндей бұлттан,
Баршамызды жылытқан.
Қадірлі кім бар Төкендей,
Сөзіне жұртты ұйытқан.
Жүгімізді алды иықтан,
Қадірлі кім бар ... ... ... ... асып-сапсаған,
Қадірлі кім бар Төкендей.
Үш жүздың қолы бастаған.
«Жұлдыз» журналы
N I 1983 жыл.
ТӨЛЕ БИДЫҢ ҚАЗЫБЕК БИГЕ
КӨНІЛ АЙТУЫ
Халқымыздың қамын жатпай-тұрмай ... ... ... ұлы ... болғанда Төле би қатты толғанып:
О, Қаздауысты Қазыбегім,
Кім білген бұл ғұмырдың азы-көбін.
Қылыштың сабы кетіп, қабы қалды.
Бедеудің жаны кетіп, сәні ... ары ... сәні ... ... бір ... не қылады?
Уа, Қазыбек-ау, нар көтермес жұмыс болды,
Ауылда Әлімжанды тәдір алды,-
депті. Соңда аса ... ... ... да ... ... да, ... да ... Әлімжан туғанда
орта жүздің халқы ғана құтты болсын айтып еді. Ол ... ... үш ... ... ... екен.
ҚАЗЫБЕК БИДІҢ ҚОҢТАЖЫҒА АЙТҚАНЫ
Қазақ пен қалмақ арасындағы келіссөздердің бірінде Қазыбек би ... ... ... ... ... ... екен:
Біз қазақ деген мал баққан елміз,
Бірақ ештеңеге соқтықпай жай жатқан елміз.
Елімізден құт-береке қашпасын деп,
Жеріміздің шетін жау баспасын деп,
Найзаға үкі ... ... ... ... ... сақтай білген елміз,
Дәм-тұзын ақтай білген елміз,
Атадан ұл туса, құл боламын деп тұмайды,
Анадан қыз туса, күн боламын деп тумайды.
Ұл мен ... ... ... алмайтын елміз.
Сен қалмақ болсаң, біз қазақ-қарпысқалы келгенбіз.
Сен темір болсаң, біз көмір-еріткелі келгенбіз.
Қазақ, қалмақ баласы табысқалы келгенбіз,
Танымайтын жат елге ... ... ... табысқалы келгенбіз.
Сен қабылан болсаң, мен арыстан-алысқалы келгенбіз,
Жаңа үйреткен жас тұлпар сары желіммен жабысқалы келгенбіз,
Берсең жөндеп бітімінді айт,
Бермесең, дірілдемей жөнінді ... ... ... айт,-
депті. Сонда Қоңтажы не дерін білмей сасып қалыпты.
-Өзің сөзге келген бала болсаң, отырған орның қандай ... еді, ... ... ... аша ... ... қазақтың әдетінде жасына қарай отырып, жағына қарай сөз сөйлей
береді, өзімнен үлкен ағаларым төрде ... ... ... ... жалт бұрылып, орнына қайта барып отырыпты. Міне сыйластық, міне
бірлік! Осы ұлағаттан біз де үлгі алайық.
Халық батырларын ел-елге, ... ... ... олар ... қайысты, «Ел» деп еңіреді. «Отан» деп қанын төкті. ... ... ... мұрасы да, қосқан үлесі де баршамызға ортақ. Батыр – ел қорғаны,
оның есімі, ісі ... ... ... керек. Ата дәстүрін қастерлей білейік,
халық тарихының төрінен орын беріп, ... ... ... ... ... ұлы аруақтар алдындағы өтелмеген қарызымыз да парызымыз!
«қазақ әдебиеті» 14. 06. 1991 ж.
* * *
Біз, қазақтар, ... ... ... ... білмей, дұрыс
бағалмай келдік. Ол тарихқа терең үңілмегендік және де мән бермегендік. ... ... ... болғанды бұрмалап, бүкпелеп көрсеткенінен.
Ертедегі «Қытай тарихшысының атасы» атанған Сыма Цянның ... ... ... ... болған. Олар тарихқа зор мән ... Ал ... ... ... ... ... «ол ... қалдығы, жаңаша
өмір сүреміз» деп үлкен әбестік жасадық. Қазақтың:
Өткендерін ескерген,
Өөскендіктің белгісі.
Өткендерін жек көрген,
Өшпендіктің белгісі,-
Дегенін ұзақ ... соң өмір ... ... ... ТӨЛЕ ... АЙТУЫ
Үйсін Төле бидің ұйлі-баранды болған Теміртас атты жалғыз ұлы қайтыс
болып, қасіреттен қан жұтып ... ... ... ... ... ... Қазыбектің оны жұбатқаны хақында. Хабар жеткен Төле би де ел
жақсыларын жинап алып:
-Уа, ... ... ... ... менің мүшкіл халімді естіп, қайғы-
қасіретіме ортақтасқалы, көңілімді жұбатқалы келе ... ... Егер ... ... ... алсам, уайым-қайғы орнынан қозғалмай қалып қоя ма деп
қорқамын. Сондықтан биді бір ... не бір ... ... ... ... ... келеді,-дейді.
Арада көп уақыт өтпей, Қазыбек бидің келе ... ... ... ... Төле би де ... жерден кісі ертіп, алдынан шығады. Көз көрім жерге
келгенде екі жағы да аттарынан түседі. Шылбырын ... ... ... ... тұрып Қазыбек:
Төле би сенің еліне,
Қаратаудын барқынын,
Естіп суық хабарды,
Сіздер түгіл мұндағы,
Бүкіл елім-жұрттымен
Мен де еріксіз мұндадым,
Ақылмен ойлап білгеіз
Қара жердің салқынын,
Бауыры суық қара ... ... қан ... белін халқының.
Қайғы жолын, шоқ болса
Су басар оның жалқынын.
Жүрекке түскен жаранын.
Сабырлық құртпақ қарқынын.
Төле би сізге келмеске,
Орта жүзге сымайдым.
Қайғынды бөліп алмаққа,
Ел-жұртымды жинадым.
Қасіретіне ... ... ... ... сіз ... ... қимадым.
Сонда Төле би:
Уа, халайық, тындырндар!
Қазыбек тілін алайық.
Зар төккенім ұнамас,
Бізден рұқсат сұрамас,
Ақ ордаға барайық,-
Дейді ... ... екі ... ... ... мініп жүріп кетеді.
Ордаға жақындаған соң-ақ үй ішінен зарланған аянышты дауыстар естіледі.
Әрине, бұл дауыстар ... ... мен сұлұ да ... жас ... Салт ... дұға оқыла бастағанда-ақ жортау тоқтаулы керек.
Келін тоқтағанымен құранды неше мәрте оқыса да, Төле ... ... ... ... ... ... ... бәйібше,
Айғайынды әрмен сал,
Құлағынды бермен сал .
Айғайынды қойып, тындасын,
Айтайын деген сөзім бар;
Кеме ... ... ... ... ештеңе жоқ,
Өзіміз барар жерге кетті.
Жазуды ешкім өзгертпес,
Тілейік қайта ақырын,-
деген екен. Бәйібшеорнынап атып тұрып: «Емеке, қойдым, жылағанымнын ... осы ... деп ... ... төрт ... ... ... Қазыбектің қолын алады.
Газеттерден:
«Егеменді Қазақстан».
1991 жыл.
Министерство образования и науки РК
Колледж права и экономики
РЕФЕРАТ
на ... ... ... ... РЭК 111 – ... ... ... А. Ж.
Алматы, 2005 г.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаз дауысты Қазыбек4 бет
Қаздауысты Қазыбек5 бет
Қазыбек би22 бет
Қазыбек би және оның дәуірі45 бет
Қазыбек би Келдібекұлы14 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
«Дала уалаяты», «Түркістан уалаяты» газеттеріндегі қоғамдық-саяси және ағарту мәселелері30 бет
«Қасымханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Әз Тәуке ханның «Жеті жарғысы». Үндістандағы «Ману заңы»12 бет
Алаштың алдаспаны11 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь