Биосфера - әлемдік экожүйе

Жер планетасындағы ең ірі экожүйе – биосфера. «Биосфера» терминін алғаш тіршілік бар жердің қабықшасын анықтау үшін 1875 ж. атақты Австрия геологы Э.Зюсс қолданған.
Биосфера туралы ілімнің негізін 1926 ж. В.И.Вернадский салған. В.И.Вернадский биосфера деп планетаның тіршілік бар немесе болған, үнемі тірі ағзалардың әсеріне ұшырайтын, не ұшыраған бөлігін айтады. Биосфера өздігінен реттелетін кибернетикалық жүйе. Биосфераның тепе-теңдігінің сақталуын гомеостаз деп атайды. Жер биосферасының негізгі алуантүрлілігін тірі ағзалар жасайды, биосфераның өмір сүруі барысында 1 млрд кем емес тірі ағзалар болған.
Жер – 9 планета ішіндегі Күнді эллипс тәрізді орбита бойымен айналатын Күннен кейінгі үшінші планета. Ол өз өсінен айналып тұрады. Жердің негізгі физикалық қасиеттері – пішіні, көлемі, массасы, тығыздығы, қысымы және температурасы. Жер пішіні және көлемі бойынша полюстері тұсынан қысыңқы келетін шар тәрізді планета. Жердің экватор бойының ұзындығы 40 мың км. Массасы 5,98 * 1024 кг. Тығыздығы қысым артқан сайын өседі. Температура әр қабаттар мен тереңдіктерде әртүрлі. Жер бетінің 71% әлемдік мұхит алып жатыр, тек қана 29% құрлықтың үлесіне тиеді.
Жер биосферасының пайда болуы мен дамуы оның көлемі мен пішініне және Күннен ара қашықтығына байланысты. Жер планетасының жасы 4,6 млрд жылды құрайды. Осы уақыт аралығында Жерде материяның айналу және жылжу процестері жүріп жатты. Соның нәтижесінде жер шары
        
        Дәріс №7 Биосфера - әлемдік экожүйе
Жер планетасындағы ең ірі экожүйе – биосфера. «Биосфера» терминін ... бар ... ... ... үшін 1875 ж. атақты Австрия геологы
Э.Зюсс ... ... ... негізін 1926 ж. В.И.Вернадский салған.
В.И.Вернадский ... деп ... ... бар ... ... ... ағзалардың әсеріне ұшырайтын, не ұшыраған бөлігін айтады. Биосфера
өздігінен реттелетін кибернетикалық жүйе. ... ... ... деп атайды. Жер биосферасының негізгі алуантүрлілігін
тірі ... ... ... өмір ... ... 1 млрд кем емес ... ... – 9 планета ішіндегі Күнді эллипс тәрізді орбита бойымен айналатын
Күннен ... ... ... Ол өз ... ... ... Жердің негізгі
физикалық қасиеттері – пішіні, көлемі, массасы, тығыздығы, қысымы ... Жер ... және ... ... ... ... ... шар тәрізді планета. Жердің экватор бойының ұзындығы 40 мың км.
Массасы 5,98 * 1024 кг. ... ... ... ... ... ... ... мен тереңдіктерде әртүрлі. Жер бетінің 71% әлемдік мұхит алып
жатыр, тек қана 29% ... ... ... ... пайда болуы мен дамуы оның көлемі мен пішініне және
Күннен ара қашықтығына ... Жер ... жасы 4,6 млрд ... Осы ... ... Жерде материяның айналу және жылжу процестері
жүріп жатты. Соның нәтижесінде жер шары ... ... ... ... жіктелді. Жер түрлі сфералардан тұрады: ядро,
мантия, жер қабығы, педосфера, литосфера, атмосфера, гидросфера, биосфера,
ноосфера және т.б. Жер ... ... ... әртүрлі. Бұл планетаның
бастапқы затының жіктелуімен түсіндіріледі. Планетаның қалыптасуы барысында
ауыр элементтер (темір, никель, т.б.) ... ... ал ... (кремниий, алюминий6 т.б.) «қалқып шығып», жер қабатын түзді.
Сонымен қатар, балқымалардан бөлінген газдар ... ал су ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайлар
қалыптасты. Тірі ағзалар ерекше қабат – ... ... Адам ... ... ... ... жаңа ... – ноосфераға көтерілді.
Атмосфера - біздің планетамызды 3000 км биіктікке дейін түгел жауып
жатқан ауа ... Ол ауа ... мен шаң ... тұрады. Құрғақ,
таза ауаның 78% азот, 21% оттегі, 0,9% ... 0,03% ... газы ... 0,003% ... ... ... ксенон, азот оксидтері, метан, сутегі,
су булары мен озон құрайды. Атмосфера көлемінің 3% су ... ... ... Жер мен ... зат ... Жерге атмосфера арқылы
ғарыштан ғарыштық шаң-тозаң, метеорит түсіп жатса, өзі сутегі, гелий сияқты
жеңіл газдарды жоғалтып отырады. Атмосферада ... ... шегі ... Ауа ... ... ... ағзалар атмобионттар деп аталады.
Атмосферадағы оттегінің тірі ... ... ... 2000 жыл, ал ... - 300 жыл ... Атмосфераның әртүрлі биіктіктегі құрамы және
қасиеттері бірдей ... ... оны ... ... ... ... және
экзосфераға жіктейді. Соңғы 3 қабатты ионосфера ретінде қарастырады.
Тропосфераға (полюстерде 0-7 км, экваторда 18 км ... ... су буы ... 80% жатады. Мұнда барлық табиғат құбылыстары дамиды. Жердегі
ауа-райы мен климат атмосферадағы жылу мен ... ... және ... құрамына байланысты. Барлық жауын-шашынның көзі болып табылатын су
буы күн радиациясын сіңіреді, ауаның тығыздығын көбейтеді. ... ... ... ... ал 10-12 км ... -550С-қа
жетеді.
Тропосферадан кейін 40 км биіктікке дейін стратосфера қабаты орналасқан.
Оның температурасы 00С-қа ... ... ... 22-24 км биіктікте
озонның максималды концентрациясы жинақталып, қалыңдығы 3 мм озон ... Ол тірі ... өте ... ... ... жер бетіне еркін
өтетін ультракүлгін сәулелердің көп бөлігін сіңіріп отырады. Соңғы жылдары
«озонның жұқаруы» проблемасы биосфераның ғаламдық ... ... Оның ... ...... ... ... фреондар деп
аталатын өндірістерде, автокөліктерде, ракеталарда қолданылатын химиялық
қосылыстар бүлдіреді. Фреондадның 31% шығаратын ел - АҚШ. ... ... ... рет Антарктидада 1985 ж. байқалды. Ауа бассейнінің тағы бір өзекті
проблемасының бірі – ... ... ... және азот ... ... ... болатын қышқылды жаңбырлар.
Мезосфера (80 км биіктікке дейін) қабатында температура -60-800С-қа дейін
жетеді. Мұнда көп ... ... ... ... болуына себеп болатын
газ иондары болады.
Термосфера (800 км ... ... ... ... ... Оның ... көп мөлшерде сутегі және гелий ... ... мен ... ... болады.
Экзосферада (1500-2000 (3000)км биіктікке дейін) ... ... ... ... ... ... – атмосфера және литосфера арасындағы Жердің үзілмелі су
қабаты. Оған барлық мұхиттар, теңіздер көлдер, ... ... ... ... ... ... мен биік таулы жерлердегі мұздар мен қарлар жатады.
Ондағы тіршіліктің таралу шегі 11 км.
Гидросфераны беткі және жер ... деп ... ... гидросфера - Жердің беткі бөлігінің су ... Оның ... ... көлдердің, өзендердің, су ... ... қар ... және т.б. ... ... ... жер бетінің 70,8% жауып жатыр.
Жер астындағы ... жер ... ... ... ... ... жер асты сулары деп атайды. Жоғары жағынан жер астындағы
гидросфера жер ... ... ал ... ... гидросфера жер
қабығына терең еніп жатқандықтан, шектеу мүмкін емес.
Су әлемінде алғашқы тіршілік нышаны байқалғаннан бері – ... ... ... ... тіршілігін реттеуде негізгі роль атқарып
келеді. 94% мұхиттар мен теңіздер, 6% ... ... ... ... ... ... оны сарқылмайтын табиғи қоры екені адамзаттың
болашаққа деген сенімін ... ... ... тұщы ... ... ... су айналымы 2 млн жылда өтеді. ... су ... ... деп ... ... терең қабаты бенталь, ал беткі қалың қабаты
пелагиаль д.а.
Жер ... ...... ... қолайлы ортасы және тірегі
ретінде биосфера шегінде үлкен роль ... ... ... ең
беткі қабаты. Оның түп негізін әр ... ... ... ... ... қалдықтар мен метаморфтық тау жыныстары құрайды.
Топырақ ... ... ... ... деп ... ... шегі 4 км ... құрайды. Литосферада
биосфераның төменгі шекарасы ... ... ... биосферасын құрайтын заттардың негізгі 6 типі белгілі:
1. тірі зат – биосфераның тірі заттары биосфераны ... ... ... ... ... жер ... организмдердің 2 млн-
нан артық түрі белгілі. Олардың 1,5 млн-нан астамы жануарлар, ... ... ... ... ... ... Жер бетінде шамамен
6 млрд-тан астам адам бар.
2. биогенді зат – тірі ... ... ... ... ... ... мұнай, газ, тас көмір, әктас және т.б.
3. биокостық зат – тірі ... мен ... ... ... ... пайда болған заттар (топырақ).
4. костық зат - қатты, сұйық, газ күйіндегі ... ... ... ... ... зат – ... элементтердің изотоптары.
Уран, радий, радон элементтері.
6. космостық табиғаты бар зат – метеориттер, космостық шаң-тозаңдар.
Академик В.И.Вернадский ... ... ... ... ... ... бір ... тірі заттар деп атады. Олар биофильді
заттар деп аталатын сутегі, көміртегі, оттегі, азот, ... және ... ... ... атомы тірі организмдердің денесінде
күрделі органикалық қосылыстар түзе отырып, ... ... және ... қышқылдарын құрайды. В.И.Вернадский биосфералық
қалыптасу және даму ... ... ... ... өте ... Планетадағы ең жоғары сатыдағы дамыған тіршіліктің ... ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі. Биосфера ғаламдық экожүйе. Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс14 бет
Биогеохимия83 бет
Биогеоценоз және экожүйе туралы түсінік15 бет
Биологиялық алуантүрілік4 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Биосфера туралы В. И. Вернадскийдің ілімі6 бет
Глоссарий5 бет
Ерекше қорғауға алынған аймақтар4 бет
Жалпы экология175 бет
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь