Аспан механикасы

Ғарышкерлердің айқындауы бойынша адамдар Жерді Әлемнің шексіз кеңістіктерінде жүйіткіп бара жатқан кішкентай кеме ретінде алғаш рет көрді. Ғарыштық кеңістіктер жайлы, онда орындалатын заңдар жайлы ғарыштық факторлардың жердегі процесстерге әсері жайлы білімінің болашақта бүкіл Әлемді мекендеуі мүмкін Жердегі барлық тіршілік иелеріне аса қажет екені айқын. Бұл заңдарды білмеу Әлемдік масштабтағы экологиялық апатқа әкеліп соғуы мүмкін.Сондықтан адам Әлемінің ең бір керемет туындысы ғана емес, сонымен қатар кейде дұрыс ой қорыта алмағандықтан, өзінің жасаған құрал-сайманымен Әлемді түсінемін және өзгертемін деп, оған кесірін тигізетін ұлы қиратушы.
Күн жүйесі-Әлемдік жалғыз ғаламшарлар жүйесі емес. Соңғы жылдары біздің Күнге жақын орналасқан жұлдыздарды айналып жүрген жетпіске жуық күннен тыс ғаламшар табылды.
Біз Күн жүйесін зерттей отырып, басқа да ғаламшарлар жүйесі үшін де орындалуы мүмкін заңдарды табамыз. Күн жүйесінің негізгі өкілдері-ғаламшарлармен жер тобындағы ғаламшарлар және алып ғаламшарлар деп бөледі. Бұлардың арасында астероидтар белдеуі орналасады. Ғаламшарларды топтарға бөлу- ғаламшарлар классификациясы- олардың шамамен пайда болу табиғатына және олардың құрылысы мен құрамына байланысты жүргізіледі.
Ғаламшарлардың физикалық қасиеттеріндегі айырмашылық жер тобындағы ғаламшарлардың Күн маңындағы бұлттан жаратылуына байланысты болуы мүмкін. Сондықтан оларда ауыр элементтер, металдар, мысалы, темір көп. Алып ғаламшарлар Күннен алыс қашықтықтарда қалыптасқандықтан негізінен жеңіл элементтерден тұрады.
Күн жүйесі Күннен, ғаламшарлар мен олардың серіктерінен, кометалардан, көп мөлшердегі тозаңнан, газдан және ұсақ болшектерден тұрады.
Қазіргі кезде Күн жүйесінің ғаламшарлары мен астероидтарында организмдер тіршілігінің белгісі зерттелуде.
Барлық ғаламшарлар, астероидтар, кометалар Күнді бір бағытта айналады(егер солтүстік полюстен қараса сағат тілі бағытына қармы). Ғаламшарлардың орбиталарын шеңбер деп айтуға болады, олардың жазықтықтары Жер орбитасының жазықтығына кішкене көлбеу орналасқан. Тек Меркурий және Плутонның орбиталары эклиптикаға біршама көлбеу орналасқан.
Кометалардың орбиталары созылыңқы.Күн жүйесінің көптеген объектілері өз осі айналасында түзу деп аталатын бір бағытта айналады.
Әр ғаламшардағы жыл және күндердің ұзақтығы әр түрлі. Барлық ғаламшарлар Күнді әр түрлі жылдамдықтармен айналады.Күнді ең үлкен жылдамдықпен айналатын Меркурий де, ең баяу жылдамдықпен, серігі Харонмен бірге Плутон айналады.
        
        АСПАН МЕХАНИКАСЫ
Ғарышкерлердің айқындауы бойынша адамдар ... ... ... ... бара ... ... кеме ретінде алғаш рет
көрді. Ғарыштық кеңістіктер жайлы, онда ... ... ... ... ... процесстерге әсері жайлы білімінің болашақта бүкіл
Әлемді мекендеуі мүмкін ... ... ... ... аса қажет екені
айқын. Бұл заңдарды білмеу Әлемдік масштабтағы экологиялық апатқа ... ... адам ... ең бір ... туындысы ғана емес,
сонымен қатар кейде дұрыс ой қорыта алмағандықтан, өзінің жасаған ... ... ... және ... деп, оған ... ... ... жүйесі-Әлемдік жалғыз ғаламшарлар жүйесі емес. Соңғы жылдары
біздің ... ... ... ... айналып жүрген жетпіске жуық
күннен тыс ... ... Күн ... ... ... басқа да ғаламшарлар жүйесі үшін де
орындалуы мүмкін заңдарды табамыз. Күн ... ... ... жер ... ... және алып ғаламшарлар деп бөледі.
Бұлардың арасында астероидтар белдеуі орналасады. ... ... ... ... ... ... пайда болу табиғатына
және олардың құрылысы мен құрамына байланысты жүргізіледі.
Ғаламшарлардың физикалық қасиеттеріндегі айырмашылық жер ... Күн ... ... жаратылуына байланысты болуы мүмкін.
Сондықтан ... ауыр ... ... ... ... көп. ... ... алыс қашықтықтарда қалыптасқандықтан ... ... ... жүйесі Күннен, ғаламшарлар мен олардың серіктерінен, кометалардан,
көп ... ... ... және ұсақ ... ... ... Күн ... ғаламшарлары мен ... ... ... зерттелуде.
Барлық ғаламшарлар, астероидтар, кометалар Күнді бір ... ... ... ... ... тілі ... қармы).
Ғаламшарлардың орбиталарын шеңбер деп айтуға болады, олардың ... ... ... кішкене көлбеу орналасқан. Тек Меркурий және
Плутонның орбиталары эклиптикаға біршама көлбеу орналасқан.
Кометалардың орбиталары ... ... ... ... ... айналасында түзу деп аталатын бір бағытта айналады.
Әр ғаламшардағы жыл және күндердің ұзақтығы әр ... ... ... әр ... ... ... ең ... жылдамдықпен
айналатын Меркурий де, ең баяу жылдамдықпен, серігі Харонмен бірге ... жыл ... ... ғаламшар экваторының орбита
жазықтығына көлбеу бұрышына және оның ... ... ... ... ... осінің көлбеулігі- ғаламшардың айналу
осі мен оның орбитасы жазықтығына перпендикулярына 23,5 градус бұрыш жасай
орналасқан. Егер осы ... ... Жер ... жыл ... ... еді. Жыл ... ... ауысуы-Жердің Күнді айнала
қозғалысының және айналу ... ... ... ... да дәл ... жыл ... ауысуы болады.
Ең ұзақ тәулік Шолпан ғаламшарында, ол 243 жер ... ... өз осі ... ... айналады.Юпитердегі тәулік
ұзақтығы 9,92 сағатқа ... ... оған ... күн сәулесіне байланысты.Жұтылған
күн энергиясы ғаламшар бетін қыздырады.Ғаламшар бетінде атмосфераның болуы
не болмауы оның ... әсер ... ... ... ... ... ... астрономдары Күн жүйесінің пайда болуының көптеген
теориясын жасады. ХХ ғасырдың қырқыншы ... ... ... Отто Шмид
Күн Галактикасы центрінде айнала жүріп өзіне барлық заттарды жинап алды
деп болжады . Осы ... ... ... ... ... ... салқын
тығыз денелер-ғаламшарлар бастамасы (планетезимал) қалыптасты.
Ғаламшарлар жүйесі жұлдыздармен бір ... ... ... ... ... ... оның орталық бөлігі өз бетінше ... ... ... ... ... он есеге жуық аз
келесі бөлігі орталық сығылу айналасында баяу айнала береді,ал ... ... өз ... ... Және бұл ... ... ... тәртіпсіз қозғалыстары тоқталады. Газ ... ... ... ... ... ... ... тозаңдық
жиынтықтар - бөлшектер пайда болады. Жиынтық ... ... ... ... ... ... ... құлайды.
Артық айналу моментіне ие заттың бір бөлігі жұқа ... ... диск ... ... ... онан ... ... протоғаламшарлық бұлт түзіледі.
Тозаңды дискідегі гравитациялық ... ... жеке ... жиынтықтар пайда болады, олар бір-бірімен соқтығысып үлкен ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі соқтығысу салдарынан қирайды, екінші бөлігі
бірігеді. Өлшемдері 1км-ге жуық болатын ғаламшарларға дейінгі денелерінің
ұясы ... ... ... саны ... ... кейін осы денелер ғаламшарларға бірігеді. Ғаламшарлар
аккумуляциясы миллион жылдарға ... өмір сүру ... ... ... онан ... ыси ... ... бұлтың ішкі аумағын 400 К дейін қыздырып қайнау аймағын
түзеді. Күн желі және жарықтың ... ... ... ... ... және ... жас ... айналасынан аластатылды .
Протоғаламшардың массасы 1-2 Жер ... ... ... ... ... ... ... ие болады. Проюпитер жүз жылда өзінің айналасына
газдарды жинап алуы ... ... ... ... ... жүйесінің шетіне таман өзінің жанына газды бұлттар жинай ... ... ... ... ... алып ... ... түзіліп,
онан кейін ғаламшарлар айналасында сутегі және гелийден қабықша түзілді.
Алып ғаламшарлар қалыптасуының екі сатылы ... ... ... ... өз айналасындағы газ және тозаңнан құрылған кішкентай
дискілер пайда болып, олардан сақиналар және көптеген ... ... ... ... оның ... ... су булары
конденсацияның шекарасы өтті. Қазіргі кезде есеп ... оған ... ... белдеуінде ұшқыш заттар газ күйінде кездеседі.
Ол болашақ ... ... ... денесінің өсуіне, астероидтар
белдеуінде оның кемуіне әкеледі. Сондықтан массивті ... ... ... ... ... протоғаламшарлардың өсуіне жылдам. Өзі
пайда болғаннан кейін ... ... ... бұл ... ... келтіре бастады. Алып ғаламшарлардың тартуы
салдарынан ... ... Күн ... ... ... шығарылып
кометаларға айналады. Юпитер тарапынан гравитациялық ұтқулар ... де ... әсер ... және ... ... да баяу өсті. Бұл кезде күн желі ... ... ... ... ғана газ ... қарағанда Уран
мен Нептунде проценттік қатысты сутегі мөлшері аз. Бұл алып ғаламшарлардан
негізгі құраушылары су, метан және аммиак.
Күн ... ... аз ... ... ... ... майда бөлшектер мен газды ұщырып шығарды. Ал ауыр ... ... ... ... өсуі жүз ... ... ... Оның
қойнаулары гравитациялық сығылу және аккумуляцияға үлкен денелер қатысуына
байланысты 1000-2000 К-ге ... ... ... ... құлауы жоғары
температурадағы орны бар кратерлер ... ... ... ... ... ... және негізгі көзі радиактивтік элементтердің, ... және ... ... ... бөлінетін жылу. Қазіргі кезде Жер
центріндегі жылу 5000 К, ... ... ... ... ... оған жақын орналасқан Меркурий және Шолпан ғаламшарларының
айналуын баяулатады. Радиологиялық әдістердің пайда болумен Жер, Ай ... ... дәл ... ... млрд ... ... ... центрінде орналасқан Күнге келетін болсақ, ол ... және оның тепе – ... газ ... күші мен ... ... Күн 5 ... жыл өмір ... және оның қойнауында жүріп
жатқан ядролық реакциялар нәтижесінде тағы ... ... ... ... шығарады.
Сосын жұлдыздар эволюциясы заңдарына байланысты Күн ... ... ... ... ... орбитасынан үлкен болады. ... ... ... ... Күннің орнында ақ ергежейлі қалады. Біздің бұрынғы
шырағымыздың осы ... жылу ... ... ... ... ... ... суық объектіге айналады. Бұл кезде Жердегі
температура басында 10 000 С – ге ... ... ... ... ... ... ... заманғы ғаламшарлық космогония шешуі күттірмейтін көптеген
сұрақтармен ... ... ... Марс және ... ... жаңа ... ... Паллада, Юнона және Веста деген ат берілді.Гершель
кіші ғаламшарларда астероидтар деп атады. Астероид деген грекше ... ... ... жылы ... Марс пен ... арасында Фаэтон атты ... ... оның ... астероидтар пайда болғаны жөніндегі
гипотезасын айтқан болатын. ХIХ ... ... ... ... фото қолданыла бастады. Ұзақ экспозиция кезінде астероидтардың
бейнесі ... ... ... ... ... түрінде көрінеді.
Қазіргі кезді 12 000 - нан астам астероид бар. Басында оларды ... ... онан ... адамдар атымен атай бастады. Соңғы ... ... ... ... ... ... әйелдер есімін беру дәстүрі
қалыптасқан болатын. Қазір бұл ережеден бас ... ... ... бас ... ... болдық. Математикалық есептеулер астероидтар бір
ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... өлшемі 1500 км - ден кіші, оларда атмосфера да,
гидросфера да жоқ. Астероидтар ... әр ... ... ... шар тәріздіден
бастап темекі тәріздіге дейін. Астероидтар беті ... әр ... ... ... ... да әр түрлі: бір астероидтарда шағылу
коэффиценті 3%, құрылымы жаңа сыртқы ... ... ... ... 50%, бор ... ... ... Астероидтардың
осьтік айналуларында ондаған есеге дейін айырмашылық болады: ... ... ол ... ... ... ... ... өлшенеді.
Қазір өлшемдері 1 км-ден кіші емес барлық ... ... онан аз ... метеориттер деп атайды.
Астероидтардың ішіндегі ең үлкені Церера, оның радиусы 470 км. Белгілі
астероидтардың ең кішісі 1991 ВА, оның ... - 9 ... ... ... 2 - 8 ... ... ... қараңғы астероидтар: Аретуза, Бамберг, бұлар ... ... ... ... Күн және ... ... әр ... траектория мен
қозғалады.
Күнді айнала үлкен ғаламшарлар мен астероидтар ... ... ... Кометалар - Күн жүйесінің ең созылыңқы объектісі болып саналады.
«Комета» сөзі грекшеден аударғанда «жүнді», «ұзын шашты» дегенді ... ... ... ... ... оның бетінен газ және тозаңның
жарық құйрық жасай ұшуына байланысты.
Кометалардың басым көпшілігінің ... ... ... Адамдар оларға
ерте заманнан бері көңіл аударған.Өйткені аспанда кейде жарықтығы Айдың
жарығынан да ... ... ... ... ... ... емес ... жылы кометаның пайда болуын зерттей келе Тихо Браге оның ... ... ... ... ... жыл сайын ашылуда.Бір жылда 20-ға жуық комета
анықталады. Жуықтығында 50 кометаны ... ... ... ... баласы
тарихында екі мыңға жуық кометалар тіркелді. ... ... ... ... ... ... ... 1702 жылы Эдмунд Галлей 1531,1607 және
1682 жылдары көрінген кометалар орбиталарының ұқсас екенін ... ... ... ... ... ... 76 жылға тең.
Кометалар Күннің маңына қарағанда онан алыс жерлерде ұзақ ... ... алыс ... сайын кометаның температурасы да ... ... ... оның ... мен түйдегі жоғалады.
Кометалар Күн жүйесіндегі ең көп және ерекше аспан денелері ... ... ... бойынша Күн ... ... ... алып ... ... ... бұлтында -
комета орналасқан. Олар Күнді 3000-нан 160 000 а.б. қашықтықта айналады,
бұл жақын орналасқан ... ... ... ... Жақын
орналасқан жұлдыздардың ұйтқуы әсерінен кейбір кометалар Күн ... ... ... ... ... ... орбита бойымен Күнге
қарай ұмтылады, сонан соң алып ... ... күші ... ... ... ... тұрақты түрде әр түрлі өлшемді аспан денелері соққылап
тұрады. Жер ... ... ... бөлшектер қызады және
жанады немесе буланады,жарық із-метеорды ... ... ... ... ... ... деп Жер бетінде 80км-ден 130 км-ге дейінгі биіктікте
жер атмосферасына метеорлық денелер енгенде байқалатын ... ... ... дене - ғарыш кеңістігіндегі тастың бөлігі ... ... ... ... ... әр ... және ... аралығында. Жеке ... ... ... ... ... ... ... болид деп атайды. Олар аспанда ұшқан түтінді ұзын
құйрықты өте ... шар ... ... ... ... ... жарық
болады, тіпті Күннен де жарық болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... денелердің көленкесі көрінеді.Болидтің
ұшуы метеориттің түсумен аяқталуы мүмкін.
Жарық болидтің ұшуы немесе метеориттің қашан, ... ... ... ... ... ... болғанымен негізгі ақпарат
жұртшылықтан алынады.
Метеорлардың көрінуі және олардың аспанда таралуы біркелкі емес.Бұл
құбылыспен ... ... ... үлгі ... ... болады.
Ұсақ астероидтардың соқтығысуы,кометалардың бұзылуы Күн жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... біпшама қашықтықта ... ... ... бұл ... ... бұлт ... ... жоғары.Жер орбитасындағы тозаңдық зат 10кг жуық ... ... ... ... Күн ... ең ... заты. Олардың 5 миллиард жыл
бұрын Күн және ғаламшарлар пайда бола ... ... ... ... процестер жайлы, сонымен бірге ғарыштағы кейінгі ... ... ... ... ... жайлы да ақпараттарда алуға
болады.Метеориттер мен жарық болидтерді зерттеу маңызды ... ... ... ... ... ... ... ғаламшарлардың топырағын
зерттеумен бірдей. Ал метеориттер бізге өзі ұшып келеді.
Химиялық құрамына байланысты метеориттер тас (85%), ... (10%) ... ... (5%) ... ... ... ... темір қосылған силикаттан тұрады. Сондықтан
аспан тастары ... ... ауыр ... ... ... негізгі
минералогиялық құраушылар – темір-магнезиалды силикат және ... ... ... ... ... ... дәндер хондралар құрайды.Бұл
метеориттер хондриттер деп ... ... ... дерлік никельді темірден тұрады. Олардың
құрылымдары қызық, никелі өте аз және ... ... бар төрт ... ... ... ... ... құрамы жартылай силикаттан, жартылай металдан
түзіледі. Ондай құрылым метеориттерден басқа еш жерде ... ... ... ... ... не ... силикатты денелер.
Метеориттердің Жерге соқтығысынан оның ... ... ... ... ең ... штатындағы кратер болып
саналады. Оның диаметрі 1200 м, тереңдігі 175 м.Кратер жиегі ... 37 ... ... жасы 5000 жыл ... шөл даланың құрғақ климаты оны
эрозиядан жақсы сақтаған.Жер бетінде 140 ірі ... ... жылы ... ... ... ... болид ұшып өтті. Жарылу толқыны
100 км-ден астам жердің ағаштарын құлатты, ... ... ... ... таба ... ... метеориті шамасы Жерге соқтығысқан комета
немесе кішкентай астероид болған.
Метеориттердің көпшілігі мұхиттар мен ... ... ... ... ... мен шөлейттерде жоғалады, мұздар мен тундрада ... табу ... ... ... ... ұшуын көрген, метеоридтің
құлауының куәсі болған немесе ертеде құлаған метеоритті тапқан ... ... ... ... ... ... Күнмен біздің ғаламшарлардың өмірі байланысты, екінші
жағынан, Күн бізге ең жақын жұлдыз болғандықтан оны зерттеу ... ... ... ... жаңалықтар білетін боламыз.
Егер күн сәулесінің жіңішке шоғын кез келген призма ... ... ... Күн ... үздіксіз екенін байқауға болады. Яғни түстер
бір-біріне жайымен ... ... ... ... көрінетін жарық
диапазонынан басқа толқындар үшін де ... ... ... күн ... интенсивтілігі жоғары, сондықтан біз осы
диапазонда көреміз. Жер орбитасына ... ... ... ... бір ... 1400 Дж күн энергиясы түседі. Бұл шаманы күн тұрақтысы
деп атайды. Басқаша айтқанда, күн ... ... ... ... спектірінде 9% ке жуық энергия ултьтракүлігін сәулеге тән. ... ... ... және инфрақызыл аумағына жуықтап тең бөлінеді.
Күн радиосәуле шығарудың ... ... ... кеңістікке
хромосфера (сантиметрлік толқындар) және күн тәжі (дециметрлік және метрлік
толқындар) ... ... ... Күннің радиосәуле шығаруының
екі құраушысы бар: тұрақты және ... ... ... ... ... ... сиппатайды. Күн тәжі үздіксіз спектрлі
радиосәуле шығарады. Күннің радиосәуле ... ... ... шулы дауыл түрінде көрінеді. Шулы дауылдар бірнеше сағаттан
бірнеше күнге дейін ... ... күн ... 10 ... ... радиосәуле шығаруы қалыпты жағдайдағы Күннің радиосәуле шығаруынан
мыңдаған есе, тіпті миллиондаған есе артық болуы мүмкін. Және бұл ... ... ... ... ... ... ... жылулық
емес.
Рентген аумағындағы Күннің сәуле шығару ағыны аз және күн белсенділігіне
байланысты қатты өзгереді.
Спектрдің толқын ұзындығы 200 нм-ден аз ультракүлгін ... ... ... күрт ... сутегі атомы спектріне сәйкес сызықтар
пайда болады. Күннің қысқа толқынды ультракүлгін сәуле шығаруы ... ... ... ... фотосфера үстінде ... және ... ... қабықшасы тәжден шығады. ... Күн ... ... ... ... ... Галактика жазықтағы орналасқан және оның центрінен 8кпк, ... ... 25кпк ... ... ... ... ... әр жаққа тарап бара жатқан
сияқты, қарсы бағыттан қарағанда ... ... ... ... ... Вильям Гершель болды. Ол мұны Күннің кеңістіктегі ... Лира және ... ... шекарасына қарай 20 км/с
жылдамдықпен қозғалады. Күнге жақын орналасқан ... ... аз ... ... бұл ... ... центрі айналуына кедергі
келтірмейді.
Күн жүйесі Галактика центрін 220км/с жылдамдықпен айналады. Бұл ... ... ... жүреді. Күннің галактика центрін айналуының
периоды 220 млн ... жылы Ханс Бете күн ... көзі ... ... айналуының
термоядролық реакциясы екендігі жөнінде ғылыми болжам жасады.
Күннің химиялық құрамы басқа көптеген жұлдыздардың құрамына ұқсас. Оның
75%-ті сутегі,25% гелий және ... азы ... ... ... Әлем
пайда болғаннан кейін «ауыр» элементтер тіпті болмаған. Олар яғни гелийден
ауыр элементтер және ... ... ... ... синтезі кезінде пайда болған. Күн секілді жұлдыздардың ... ... он ... ... ... көзі ... ... әлсіз байланыс нәтижесінде
болатын (сипаттаушы уақыты 7,9*10жыл) өте баяу реакция. Оның ... төрт ... ... ... ... Бұл кезде қос позитрон, қос
нейтрино және 26,7 Мэв энергия бөлінеді. Күннен бір ... ... саны ... жарқырауына ғана байланысты болады. Бұл теорияны
тексерудің төте жолы ... ... ... ... ... Күн 600 ... тонна сутегіне өңдейді. Ядролық отын енді 5
миллиард жылға жетеді, онан ... ол ақ ... ... ... ... ... ... бұл кезде сыртқы ... жылу ... оның ... ... ... ... Шолпан ғаламшарларын жұтып қояды және «отынды» қазіргімен
салыстырғанда жүздеген есе тез ... ... ... үлкейіп, ол радиусы
жер орбитасынан үлкен қызыл алыпқа айналады. Жердегі өмір ... ... ... ... мекен табады. Ол үшін үлкен апаттың алдын
ала 5 млрд жыл ... адам ... ... иесі ... осы ... ... жолдарын қарастыруы қажет. Біз әрине мұны ... ... ... жаңа ... көшу 100-200 ... ... созылады. Күннің орталық
бөлігінің температурасы 100 000 000 К-ға жеткенде гелий де ... ... ... ... Күн ... және ... ... циклына енеді.
Соңғы сатыда біздің жұлдызымыз сыртқы ... ... ... ... ... ал ... ... сияқты өлшемге ие ... ... ... жыл ... Күн суып ақ ... ... ... түсімен, жалтырауымен өзгешеленеді. Телескоп
арқылы жүргізілетін ... ... екі ... ... ... эффективті температуралы 3 000 К-50 000К аралығында ... ... ... ... ... ... ... өзгеше
болады.
Ең жарық жұлдыздарды ертеде (ертедегі грек астрономы Гиппарх біздің
дәуірімізге дейінгі II ... ... ... щама деп ... көзбен аспанда 5 000 ... ... ал жуық ... ... ... ... жартысын оңтүстүк жарты шарда,
жартысын солтүстік ... ... ... ... ... ... жарықталынуы» деген ұғым орнына жалтырау ұғымы қолданылады.
Жалтырау азайған сайын бақылау жасау мүмкін болатын жұлдыздар саны арта
береді. ... ... ... ... жарық барлық жұлдыздар
түсірілген.
Гиппарх бойынша жұлдыздың жарықтылығы әлсіз болған сайын оның ... ... деп ... ... ... ... ... астрономы Норман Погсон жұлдыздық шамалардың
қазіргі кездегі шкаласын ұсынды: шкала бір ... ... ... ... ... есептеуі сияқты жуық шамамен 2,5 есеге
өзгереді. Жұлдыздық ... 5-ке ... ... ... 100 ... көрсетеді.
Бір жұлдыздардың көп жалтырауы, екіншілерінің аз жалтырауы ... ... ... бере ... Өте ... ... үлкен жарқырауға ие болып,
бірақ өте ... ... ... ... ... шамасы да үлкен
болады. Жұлдыздың нақты жалтырауын анықтау абсолют жұлдыздық шама ... ... ... ... ... ... ... қуатын
жарқырау деп атайды. Жарқырау- бұл жұлдыздан 1 секундта ... ... ... ... ... ... бойында шығаратын энергия
ағынын көрсетеді, өлшем бірлігі Дж\с немесе Вт. Жарқырауы өте ... ... алып ... және аса алып ... ... ... ... 3 000 К- 4 000 К, оларды қызыл алыптар ... алып ... ... ... ... ең ... ... Жарқырауы ең төмен жұлдыздарды ергежейлілер деп атайды. Жұлдыздар
Жердегі белгілі химиялық элементтерден ... ... ... ... ... ... мен гелий басым. Жұлдыздардан спектрі бойынша
олардың ... ... ... ... температурасын, өлшемін,
оның атмосферасының химиялық құрамын, осінен айналу жылдамдығын, ортақ
ауырлық центрі айналасында ... ... ... ... ... ... аппарат жұлдыздар жарқырауын толқын ... ... ... ... ... ... ... жұлдыздан қандай
толқындағы энергия келетін және оның ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Жұлдыздардың нақтырақ классификациясын гарвард классификациясы деп атайды.
Жұлдыздың түсі оның сыртқы қабаттарының жақсы температуралық ... ... ... ... жұлдыздар көк түсті, Күн секілді
жұлдыздар сары түсті, салқын жұлдыздар ... ... ... ... массасы- оның бүкіл өмір жолын көрсетеді.
Астрономия бұрында және қазіргі кезде ... ... ... және тәуелсіз әдіспен анықтай ... Бұл ... Әлем ... елеулі кемшілігі. Жұлдыздардың массасы үлкен болған сайын
оның ... ... ... ... ... ең аз ... ... Күн жүйесінің кез келген ... ... ... ... Күн ... 0,1 бөлігі мен Күннің бірнеше массасы аралығында
жатады. Сондықтан жұлдыздардың массасы жүз ... ... ... ... екі есе ауыр ... онан 16 есе ... сәуле шығарады.
Жоғары температура әсерінен (миллион кельвин) атом ядролары толығынан
иондалады, олардың ара ... ... Күн ... газдың
тығыздығы судың тығыздығынан жүз есе артық. Жұлдыздың температурасы ... ... ... арта ... Жұлдыздар айналу жылдамдықтарымен де
сипатталады.
Бақылау нейтронды ... ... ... ең көп ... ... жылдамдығы 2км/ с.

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Gudel роботының конструкциялық бөлім67 бет
Адамның-қимыл аппаратының биомеханикасы66 бет
Физика – техниканың іргетасын қалаушы білімнің бірі103 бет
Ғалым Әл-Машанидің өмір жолы9 бет
Галактикалардың имек айналуларын зерттеу68 бет
Электрқозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету7 бет
Гидравлика тарихы5 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
Аспан денелері атауларының концептуалды өрістері50 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь