Римдік жек құқық пәні

1 Римдік жек құқықтың пәні мен қайнар көздері

2 Құқықтарды жүзеге асыру және қорғау

3 Рим меншік құқығының субъектілері

4 Жанұя.Агнаттық және когнаттық туыстастық.

5 Міндеттемелер және шарттар туралы жалпы үйрену.
Римдік жеке құқықтың пайда болуының алғышарттары. Б.э.д. VIIIғ. Тибр өзені жағасында, Италияның орта бөлігі – Лациумда Риммен бірге Рим құқығы да пайда болды. Рим құқығы император Юстиниан кезеңіне дейін (527 - 565 жж.), яғни 13 жүзжылдық бойы даму үстінде болды және әрекет етті. Осы уақыт ішінде кішкене ғана мекендегі формальді құқық мал шаруашылығынан жер шаруашылығына ауыса отырып, қоғамның жоғары дамыған құқықтың жүйесіне айналды. Сонымен қатар, рим құқығы келесі кезеңдерде заңдық тәжірибе мен құқықтық мәдениетке өте үлкен ықпал жасады. Бұл құқықтық жүйе қазіргі уақытта дүние жүзіндегі университеттерде арнайы пән ретінде оқытылыды.
Білікті заңгер өзінің рим құқығына қатысын ұрпақтан – ұрпаққа ғұмырлық, жалпыға тән құқық және жазылған сана – сезім деп сақтап келген (ratio scripta). Әрине, қазіргі кездегі жеке құқық мүліктік қатынастардың күрделі саласын реттеуде алға қарай кетті, әсірісі сауда айналымында. Бірақ, көптеген жаңа терминология тастардан қашалғандай ежелгі рим құқығының негізгі түсініктерінен қалыптастырылады. Осы тұрғыдыан римдік жеке құқық азаматтық және сауда заңдарын оқып үйрену үшін және білікті заңгерді даярлау үшін негіз болды.
Рим құқығының мәні, орны, оның құқықтық дамуына ықпал етуімен ғана емес, сонымен қатар мәдениеттің дамуымен де анықталады.
Рим құқығы салаларының ішінде бірінші орында өзінің әзірлену жағынанда, Рим үшін мәні жағынан да нақ осы жеке құқықты атаймыз. Римдік жеке құқық заңдардың әрі қарай дамуы мен жеке меншікке негізделген қоғамның құқықтық ілімдеріне де үлкен ықпал етті. Ол құқықтық тариха құбылысы болып табылады.
Римдік классикалық құқықты қабылдауға екі фактор әсер етті: 1) «нақты айтқанда, жеке меншік құқығын, абстрактілік құқықты, жеке құқықты, жеке тұлғаның абстрактілік құқығын ең алғаш римдіктер әзірлеген» (К. Маркс).осы сипаттағы рим құқығының маңызды белгісі болып, абстрактілік танылады. Ол бұл құқықты жеке меншікке негізделген кез келген қатыныстарға қолдануға мүмкіншілік береді; 2) римдік жеке құқық – «негізгі жеке меншік болып табылатын құқық нысаны» (Ф. Энгельс).
«Рим құқығы» терминімен антикалық Рим, Рим мемлекетінің құл иеленушілік формациясының құқығы белгіленеді. Рим құқығының жүйесі мен мемлекеттің даму, пайда болу тарихы шет ел мемлекеттерінің мемлекет және құқық тарихы курсының құрамында оқытылады. Рим құқығының қаншама мың жылдық тарихы тарихи – құқықтық үлгі болып табылады. Ол бізге қаналушы қоғамның қалыптасу және дамуының күрделі үрдісінің негізгі жақтарын нақты бағдарлауға мүмкіндік береді. Нақ осы римдіктер қазіргі уақыттағы құқықтық жүйені қалыптастыра алады. Рим құқығы тек құл иеленуші қоғамдағы жағдайда ғана әрекет еткен жоқ. Антикалық дүние жойылғаннан кейін және Батыс рим империясының күл қоқысынан феодалдық қоғамның қалыптасуы кезінде де көптеген ғасырлар бойы оңтүстік Еуропада әлі де әрекет етуін жалғастыруда.
ХІІ ғ. Ортағасырлық Батыспен рим құқығын кең қабылдау жолымен рим құқығының пайда болуы басталады. Саяси билікке буржуазия тобының келісуімен рим құқықғы жаңа буржуазиялық құқықтың маңызды қайнар көзі болды. Ірі буржуазиялық кодификациялар – француздар мен германдықтардың азаматтық кодекстері – көбінесе рим құқығының қағидалары мен ережелеріне негізделеді.
Арнайы әдебиеттер:
1. Новицкий И.Б. Основы римского гражданского права. М., Госюриздат.1956, 1960 или 1972 гг.
2. Белякова А.М. Предисловие к учебнику И.Б.Новицкого .М., 1973 г.

Қосымша әдебиеттер:
1. Римское частное право. Учебник для юридических институтов и юридических факультетов под ред.И.Б.Новицкого и О.С.Перетерского. М, 1984 г.Бирюков Ю.М. Государство и право Древнего Рима.М.1960 г.
2. Галанза П.Н. государство и право Древнего Рима.М., МГУ, 1963.
3. Касьяк П.М. Римское право и современная юриспруденция. Советское право. 1969 г.№
4. Нерсесьянц В.С. Правопонимание римских юристов (Сов.государство и право) 1980 г. № 12.
5. Подопригора А.А. Вещно-правовые способы защиты рабовладельческой собственности в Римском праве. Автореф.канд.диссертации. Киев., 1962 г.
6. Дронников В.К. Римское приватное право. Киевский Университет, 1991 г.
7. Андреев М.Н. Римское частное право.София: наука и искусство.
8. Рясенцев В.А. Сборник схем по римскому праву. ВЮЗИ., 1979.
9. Методические указания по курсу основ римского гражданского права (составитель В.А.Рясенцев). М., ВЮЗИ.1978 г.
10. .Перетерский И.О. О правовом положении рабов в Древнем Риме.Ученые записки МЮИ.вып.1-1939 г.
11. Дигесты Юстиниана. М., Наука, 1984 г.
12. Савельев И. История римского частного права. М.1986 г.
13. Бартошек И. Римское право. Понятие, термины, определения. М., 1989 г.
14. Хаусманингер.О современном значении римского права.(Сов.государство и право, 1992, № 5.
15. Римское частное право. Учебник для юридических институтов и юридических факультетов. Под ред. И.Б.Новицкого и С.В.Перетерского. М., 1946 г.
16. .Перетерский И.С. История государства и права Древнего Рима. М., 1945 г.
17. Перетерский И.С. Дигесты Юстиниана. М., Госюриздат., 1956 г.
18. Галанза П.Н. Государство и права Древнего Рима. М., МГУ, 1963 г.
19. Новицкий И.Б. Римское право. 6-е изд. М., 1999
20. .Нерсесянц В.С. Правопонимание римских юристов. Советского государство и право. 1980.№ 12.
21. Бирюков Ю.М. государство и право древнего Рима. М., 1969 г.
22. Подопригора А.А. Вещно-правовые способы защиты рабовладельческой собственности в Римском праве. Автореф.канд.диссертации. Киев., 1962 г.
23. Дроников В.К. Римское приватное право. Видавництво киевского университета.1961.
24. Н.Андрееев.Римское частное право. София: наука и искусство, 1971.
25. Рясенцев В.А. Сборник схем по римскому праву. М., ВЮЗИ, 1979.
26. Методические указания по курсу основы римского гражданского права (составитель В.А.Рясенцев.) М., ВЮЗИ, 1978 г.
27. Перетерский И.О.О правовом положении рабов в Древнем Риме. Ученые записки МЮИ.вып.1.1939.
28. Дигесты Юстиниана. М., Наука, 1984, с.540.
29. Косарев. Римское право. М., 1986 г.
30. Законы 12 таблиц // Хрестоматия.М., Юрид.литература. 1974 г. с.20-40.
31. Памятники римского права: Законы 12 таблиц. Институции Гая. Дигесты Юстиниана. М., Зерцало, 1997
32. Римское частное право: Конспект лекций. Пособие для подготовки к экзаменам/ авт-сост. Смирнов М.М. М., Приор, 1999
33. Харитонов Е.О. Основы римского частного права.- изд. исправ., с измен.- С-Пб, 1999
        
        Это версия страницы http://www.kar-femida.kz/Keis/050301-2-Ikz/17/klek.htm
из кэша Google. Она представляет собой снимок страницы по ... на ... 2010 19:18:00 GMT. ... ... за ... ... ... Подробнее
Текстовая версия
Эти поисковые термины были выделены:
арыз түсінігі өтініш пен арыздың айырмашылығы  
Контактные лекционные занятия.
|№ |Тема ... ... ... жек құқықтың пәні менқайнар көздері |2 |
|2 ... ... ... және ... |2 |
|3 |Рим ... ... субъектілері |2 |
|4 ... және ... ... |1 |
|5 ... және шарттар туралы жалпы |1 |
| ... | |
| ... |8 ... жек құқықтың пәні менқайнар көздері
1. Римдік жеке құқықтың пайда болуының алғышарттары
2. Рим құқығының ... оның ... ... ... ... ... құқықтың қайнар көздерінің түсінігі және құрылымы
4. Римдік жеке құқықты жүйелендіру
Римдік жеке құқықтың ... ... ... ... VIIIғ. Тибр ... ... орта ... – Лациумда Риммен бірге Рим құқығы да
пайда болды. Рим құқығы император Юстиниан кезеңіне дейін (527 - 565 ... 13 ... бойы даму ... ... және ... ... Осы ... кішкене ғана мекендегі формальді құқық мал шаруашылығынан жер
шаруашылығына ауыса отырып, қоғамның ... ... ... ... ... қатар, рим құқығы келесі кезеңдерде заңдық тәжірибе мен
құқықтық мәдениетке өте үлкен ықпал жасады. Бұл құқықтық жүйе қазіргі
уақытта дүние ... ... ... пән ... оқытылыды.
Білікті заңгер өзінің рим құқығына қатысын ұрпақтан – ұрпаққа ... тән ... және ... сана – ... деп сақтап келген (ratio
scripta). Әрине, қазіргі кездегі жеке ... ... ... ... ... алға ... ... әсірісі сауда айналымында. Бірақ,
көптеген жаңа ... ... ... ... рим ... түсініктерінен қалыптастырылады. Осы тұрғыдыан римдік жеке құқық
азаматтық және ... ... оқып ... үшін және ... заңгерді
даярлау үшін негіз болды.
Рим құқығының мәні, орны, оның ... ... ... ... ғана ... ... ... дамуымен де анықталады.
Рим құқығы салаларының ішінде бірінші орында өзінің әзірлену жағынанда,
Рим үшін мәні ... да нақ осы жеке ... ... ... жеке ... әрі ... дамуы мен жеке меншікке негізделген қоғамның құқықтық
ілімдеріне де үлкен ықпал етті. Ол құқықтық тариха құбылысы болып ... ... ... ... екі ... әсер ... 1) «нақты
айтқанда, жеке меншік құқығын, абстрактілік құқықты, жеке ... ... ... ... ең ... римдіктер әзірлеген» (К. Маркс).осы
сипаттағы рим ... ... ... ... ... ... ... құқықты жеке меншікке негізделген кез келген қатыныстарға қолдануға
мүмкіншілік береді; 2) ... жеке ...... жеке ... ... ... нысаны» (Ф. Энгельс).
«Рим құқығы» терминімен антикалық Рим, Рим мемлекетінің құл иеленушілік
формациясының құқығы белгіленеді. Рим ... ... мен ... ... болу ... шет ел мемлекеттерінің мемлекет және ... ... ... ... Рим ... қаншама мың жылдық тарихы
тарихи – құқықтық үлгі болып табылады. Ол бізге ... ... ... ... ... ... негізгі жақтарын нақты бағдарлауға
мүмкіндік береді. Нақ осы ... ... ... ... жүйені
қалыптастыра алады. Рим құқығы тек құл ... ... ... ... еткен жоқ. Антикалық дүние жойылғаннан кейін және ... ... күл ... феодалдық қоғамның қалыптасуы кезінде де
көптеген ғасырлар бойы оңтүстік Еуропада әлі де әрекет ... ... ғ. ... ... рим ... кең ... ... рим
құқығының пайда болуы басталады. Саяси билікке буржуазия тобының келісуімен
рим құқықғы жаңа ... ... ... ... көзі ... Ірі
буржуазиялық кодификациялар – француздар мен германдықтардың ...... рим ... қағидалары мен ережелеріне негізделеді.
Рим құқығының беделі қазіргі заңтану саласында да ... ... ... М. Казердің айтуынша: «Рим құқығы ең ... ірі ... ... ... ... құндылықтың тариха ескерткіші».
Рим құқығының дамуы үш кезеңнен тұрады:
❖ Бірінші кезең: рим құқығының классикалық кезеңге дейінгі ... ... ... ... б.э. І ғ. ... Бұл кезеңде рим ... ... ... ... үшін ... ... Екінші кезең: классикалық рим құқығы. Ол б.э. І ғ. Басталады да, ... ғ. ... ... Бұл ... ... жеке құқық жоғары дамыған және
тауар – ақша қатынастарын реттеу үшін бейімделген.
❖ Үшінші кезең: б.э. ІІІ . ... б.э. VI ғ. ... алып ... ... ... Бұл ... римдік жеке құқық нормаларын
жүйелендіру мен кодификациялау жүріп ... жеке ... ... оның ... ... ... ... курсының зерттеу пәні антикалық рим құқығы болып табылады. Бірақ, оның
толық ... ... тек жеке ... ... сондықтан, «жеке құқық» (jus
privatum) термині нені білдіретінін анықтап алуымыз қажет.
Рим тарихшысы Тит Ливин ... ... 17ж) ... ... ... ХІІ таблица заңдары көпшілік және жеке құқықтық ... көзі ... ... ІІ ғ. Бұл екі түсінікті заңгер Ульпиан былай деп ... ... рим ... ... ... жеке ...... пайдасына қатысты» (D.1.L1.2). ульпиан көпшілік құқықты (jus
publicum), мемлекеттің ... ... және оның ... , ... жеке ... мемлекетпен ара қатынасын реттейтін нормалар ... Ал жеке ... ... ... жеке құқықпен реттеледі.
Сондықтан, оның нормалары жанұя құқығы институттарында, ... ... ... ... ... ... ... тапты.
Жеке құқық мүліктік кешен мен ... ... ... ... ... ...... билік етуде, яғни олар шаруашылық
айналым объектісі болып табылады. өзіндік ... ... Оны ... өзге ... ... ... Себебі ол тұлғаның өзіне ғана тән.
Жекеқұқық субъектілерінің автономиялылығы ... ... оның ... ... белгілейді: «жеке келісімдер көпшілік құқықнұсқауларын
өзгерте алмайды» (D.2.14.38.).
Көпшілік құқықпен салыстырғанда, жеке құқық - рим ... өте ... ... Ол ... ... және ... өндірісі мен тауар айналымы
нысанында пайда болатын қатынастарды реттеуге бейімделген.
Құқықты жеке және көпшілі деп бөлу ... ... ... ... ... ... азаматтық құқықтың қайнар көздерінің түсінігі және құрылымы.
«құқықтың қайнар көзі» термині әртүрлі мағынаға ие. ... ол ... табу ... құқықтың пайда болу нысаны ... ... ... ... түрлері бізге белгілі Рай былай деп ... ... ... ... ... ... ... (D.1.2.7).
Заңдар. Заңдар (leges) деп халық жиналысының шешімін ... ... ... ... үш құрамдас бөлікке бөледі: ... аты және ... ... ... 2) нормативті ұсыным
(rogatio), ол іс - ... ... ... мен ... ... ... ... зардаптары (sanctio). Заңның бұл бөлімдері ... ... ... ... уақытты да бар (гипотеза, диспозиция,
санкция).
Принцепстің ... ... ... ... жиналысының қызметі
аяқталды, олардың соңғы актісі – 1 ғ. аграрлық заң.
800-ден астам заңдардың ішіндегі едәуір маңыздысы ХІІ ... ... duodecim ... Ол ... ғ. ... халық жиналысымен
қабылданған және үш ғасырға жуық әрекет етті. Цицероның айтуынша, ол жас
кезінде өзге де ... ... ХІІ ... ... өлең» ретінде жаттап
аған.
Сенатусконсульттер. І ғ. ... ... ... ... ... ... сенат алды. Ол республика ... ... ... ие ... Оның ... «сенат – ұсынады, кеңес
береді және ойлайды».
Дєріс №2
Құқықтарды жүзеге асыру және қорғау
1. Құқықтарды жүзеге асырудың ... және оны ... ... ... арыз ... және оның ... ... формулярлық және экстраординарлық процесстер туралы
жалпы түсінік
4. Преторлық қорғаудың ерекше құралдары
5. Талаптың ескіру мерзімі
Құқықтарды жүзеге ... ... және оны ... ... ... ... ... – нақты субъектінің құқықтық ... ... ... ... ... ... ... өз мүддесін жүзеге
асыру. Егер құқықөкілетті тұлға өз әрекеттерімен ... ... ... ... тап ... оған оның мүдделерін ... ... ... міндетті басқа бір тұлғаның көмегі ... Бұл ... ... ... ... алады, яғни міндетті тұлғаның
сәйкес әрекеті немесе ... ... ... мінез-құлық
сақталмаған жағдайда, өкілеттінің ынтасымен соңғысы құқытық қорғауды
қозғайды, міндетті тұлға ... ... ... жүзеге асыру үшін әрекет
жасауға немесе әрекетсіздікке мәжбүрленеді.
Ежелгі уақытта құқықты жүзеге асырудың қалыпты құралы - ... ... ... болды, бірте-бірте ол қорғаудың соттық (мемлекеттік)
формасымен ығыстырылды. Классикалық және постклассикалық кезеңдерінен кейін
өзі өзіне ... ... ... ... ... ... ... қол сұғушылықтан қорғану құралы ретінде, жол берілді (D.43.16.1.28).
Сәйкес практикаға сілтейтін Кассий ... ... ... ... ... – vim ... licet – ... күшпен тойтарыс беруге рұқсат етіледі,- ... ... ... ... Өзі ... ... ... асыру
шектері Марк Аврелий декретімен және VI ғ. ... ... ... олар ... қорғаныс шектерінен асып
түскені үшін ... ... ... ... ... айқындаған XII кесте заңдары құқықты
мәжбүрлі ... ... ... мемлекеттік органы ретінде соттың билік
құзыретін регламенттеген. Соттың ... ... ... ... ... ... ... пен шешімдерді жүзеге асыруға мемлекеттік
биліктің тікелей ... ... ... ... дәлел бола алады. Даудың мәніне байланысты сот жеке ... бола ... ал ... – рим ... ертерек кезеңінде- әрбір іс
үшін жеке магистратпен немесе тараптармен тағайындалатын кез келген ересек
рим азаматы. Келесі ... ... ... ... одан ... де ... құқықты қорғау ерекшеліктері. Қазіргі кездің көзқарасы
бойынша, ... ... ... ... ол ... ... яғни ... тұлға өз құқығын жүзеге асыруда біреу бөгет жасап тұр
деп есептесе, осының салдарынан оның ... ... бар. ... ... ... ... ... болса, бір мезгілде оны ... де ... ... ... бұзылған күйдегі субъективтік құқық
қоғауға құқықты туындатпайды. Керісінше, анықталған құқықөкілеттілік туралы
тек ... ... арыз беру ... ... ... жасаса ғана сөз
қозғауға болады. Талап арыздар даудың бөлек категорияларына ... ... және Рим ... ерте кезеңдерінде барлық мүмкін
болатын дәмеленулерді қамтыған жоқ. Осылайша, субъективтік құқық пен ... ... бір – ... ... еді, соңғысы біріншісінен
туындамады және берілген нақты жағдайда жоқ ... да ... еді. ... ... ... ... «құқықтан – талап арызға», ежелгі римдік
тәртіп «талап арыздан - құқыққа» формуласымен анықталды, яғни тек ... арыз ... ... ғана ... құқық қорғауға жатады.
Талап арыз түсінігі және оның түрлері. Талап арыз (actio) түсінігі
Дигесттерде анықталған: «Талап арыз ...... сот ... ... ... ... асыру құқығы болып табылады» (D.44.7.51).
Преторлық құқық уақытынан бері талап арыздар цивильдік (ескі типтегі)
және преторлық (адал ниетті) ... ... ... ... талап арыз туындайтын келісім шарт әрпімен байланады. ... ... ... құқықтың ақтаншақтарын толтыру мақсатында өзінің
қарауымен адал ниет ... ... ... Гай ... ... ... деп саналатын көзқарастардан шығу.
Талап арыздарды заттық (actiones in rem) және жеке ... ... деп бөлу ... ... ... ... табылады. Заттық
талап арыз сәйкес ереженің (мысалы, иелену құқығы) бұзушысы бола алатын кез
келген тұлғаға қарсы бағытталады. ... ала оның кім ... ... бұл ... арыз тек ... ... ғана ... әрбір
үшінші тұлғаға – заттық құқықтың мүмкін болатын ... ... ... ... жеке ... арыздарда мүмкін болатын құқық бұзушысы
алдын ала анықталған, себебі бұл ... ... ... ... болу ... болып табылатын келісім шартқа отыру ... ... ... ... ... туындайды. Мысалы, егер Тиций
келісім шарт арқылы Авлға қарыз берсе, онда соңғысы (тек сол ғана) ... ... ... қайтару талабын) бұза алады, сондықтан талап ... ... ... ғана ... ... ... ... арыздар былай бөлінді: персекуторлық – қандай ... ... ... туралы (мысалы, иеленушінің өз затын қайтарып алу
туралы талап арыз); айыптық – айыпты ... ... ... ... ... егер жауапкердің құқыққа қарсы әрекеттері оны байытпаған жағдайда
да); арбитрарлық – судья адал ниет ... өз ... ... толтыру көлемін анықтады; популярлық – ол кез ... ... ... ... ... етіп бір ... ... ілгендерге қарсы берілетін талап арыз.
Бөлек категорияны цивильдік және абстракттілі болып табылатын, яғни
цивильдік ... ... және ... ... болу негізіне сілтемесі
жоқ (бұл мәнсіз болды) ... ... ... ... ... Талап арыз талапты сот шешімімен ... ... ... ... ... ... Рим ... тарихы
бірін бірі кезекпен ауыстырған азаматтық процесстің үш түрін біледі.
Бірінші және ең ежелгі формасы легисакциондық процесс (legis action ... ... ... ... бұл ... зорлық пен озбырлыққа қарсы ... ... ... ... дегенді білдірді ) болды, ол екі сатыдан ... jure мен in judicio. Іn jure ... сот ... ... ... - ... ... ауқымы болды. Құқығым бұзылды деп
санаған тұлға сотта іс қозғау үшін магистрат алдында бұл ... ... ... ... Магистрат қуынушымен ... ... ... ... мен оның ... ... бар ... Процесстің бұл сатысының мақсаты пайда болған даудың құқықтық
мазмұнын анықтау, яғни бұл ... ... ... пәні ... ... ... айтылғандай, магистрат бұзылған ... ... ... (яғни талап арыз) мүмкіндігін әр ... бере ... ... ... ... ... қатар оның тұжырымдамаларына сай болатын
болса. Талап арыз жоқ болса, онда қорғауға да ... жоқ ... сөз. ... ... ... ... ... және
құралдардың жетіспеушілігін атай отырып, мынандай мысал ... ... кім ... ... ... ... талап арыз бергенде құжатта
оларды жүзімнің сабағы деп атайтын болса, олл істен ... ... ... әріптік мазмұнына сай ол тек жойылған ағаштар жөнінде талап арыз
ғана мүмкін еді.легисакциондық ... ... ... ... ... ... оларды қарастырудың бес формасы бар: пари процесі; қол
салу ; судьяны ... ... бар ... ... бір ақша ... зат ... ... ететін процесс; несие берушінің кепілдік алуы ... ... ... ... ... ... талап арыздың және
міндеттемелерден туындайтын талап арыздың ең көп таралған формасы еді.
Тараптар ... сөз ... ... алдында өтетін. Даулы зат
немесе оның бөлшегі олармен біге болу тиіс. ... дау жер ... ... онда ... ... ... ... салттық
әрекеттерінің мақсаты – дауды тұжырымдау. Қуынушы жауапкерде өз әрекеттерін
негіздеуді сұрайды: «Мен ... ... ... ... ... ол зат сенікі деп айттың?)». Жауапкер ... бас ... ... ... ... жауапкерге кепіл беруді ұсынады да өзі оны ... ... ХІІ ... ... егер ... заттың бағасы 1000
асстан асса, кепілдің соммасы 500 ассқа теңестірілгенжәне басқа жағдайлар
үшін 50 асс ... ... ... ... Одан ... қорытынды кезең –
litis contestasio («дауды бекіту»): ... мен ... ... ... және оны ... куәгерлер шақырылған.
Сонымен, in jure кезеңі ол тараптар ... ... сот ... ... ... регламенттелген процессуалдық тәртібі.
Екінші кезеңде in judicio судья дауды нақты шешеді, ол 30 күннен кейін
ғана бастала ... Бұл ... ... үшін ... ... туғызу үшін орнатылды. Тараптар көрсетілген уақытта сотқа
келеді. Егер тараптардың ... ... келе ... ... онда іс ... Егер ... біреуі себепсіз келмейтін болса, онда ... ... ... істі шешкен. Содан ... олар ... ... ... келтірілген дәлелдерді өзі карастырып,
наразылық білдіруге жатпайтын ауызша шешім ... Істе ... ... ... ... жоғалтатын болған, ал ұтқандарға ол қайтарылдв.
Римді әлемдік экономикалық айналымға енгізген сәтімен соттық ... ... ... де беру ... ... еді. Сонымен қатар,
өзінің құқықтарды қорғау ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сай болмаған.
Оның орнына формулярлық процесс келді. Ол алғашында Перегриндердің
преторының тәжірибесінде пайда ... одан ... қала ... ... ... ресмиленген (б.э.д ІІғ.).өзінің өкілеттілігіне
сәйкес, претор біртіндеп жаңа ... ... ... бере ... ... құқықтық тұжырымдауды өзіне артты. Ол цивильдік құқық ... және адал ниет пен ... ... ... ... қарауы бойынша қорғауды бере алды немесе бермеді.
Формулярлық процесс бұрын болған 2 кезеңнен ... ... ... ... ... эдиктінің жаңалық енгізгеніне сәйкес, сотқа себепсіз
келмегендер енді айып төлейді. Іn jure ... өз ... кез ... ... ... екі ... ... тыңдап, қуынушы дәмелелері
мен жауапкердің қарсылығы бар формуланы ... ... оны ... Формуланы құрастыру - іn jure сатысының негізгі мақсаты, ал оны
алған сәттен бастап, litis contestatio ... деп ... judicio ... ... екі ... ... ... себебі сот алдына қоятын сұрақ туралы енді формуладан білуге
болады. Процесс ... ... ... ... бағалады.
Дәлелдемелердің қайнар көздері куәгерлер мен білетін адамдардың жауаптары,
орнында қарау, жазбаша дәлелдемелер болып табылған. ... ... ... сот ... ант ... ... ... Тек даулы фактілерді
дәлелдеуге керектін. Әрбір тарап өз айтқандарын дәлелдеуге тиіс.
Судья претордың ... ... ... ... болды және
олар расталатын болса, онда талап арызды қанағаттандыруға міндетті. ... ... ... ... ... ... ... құзыретін берсе,
соғұрлым пайдаланды. Енді істің шешімі ... ... ... ... ... ... тек қана ... ғана шешкен жоқ, сонымен
қатар рим құқығының ... даму ... да ... ... ... ... құқықтық жүйелерді алып қойып, преторлық құқық пен халық
құқығының артықшылығын орнатып, цивильдік ... ... ... ... рим ... құқығын өмірге әкелді.
Преторлық формула. Ол судьяны (немесе ... ... ... ... ... ... ... басты
бөліктері: интенция мен кондемнация (intentio et condemnatio). Интенция
арқылы қуынушы дәмеленулері туралы, сот ... ... ... туралы
білуге болады. Кондемнация ол ... ... ... ... нұсқаулар, егер интенция дәлелденетін ... ... ... ... талап арыздан бас тарту. Мысалы, ... Стих ... ... ... ... ... болса, онда сен, судья, Н-
ды кінәла, егер анық болмаса, ақта (кондемнация)». ... ... ... болып табылады. Интенцияның мазмұны талап арыздың
түрін анықтайды. Мысалы, заттық құқықтуралы дауда – intentio in rem ... ... ... арыз - actio in rem, міндеттеме туралы дауда – entio ... және - actio in ... ... ... ... құқыққа негізделсе, онда intentio in
jus concepta, ал талап арыз actio civilis деп аталады. Құқық ... жоқ, ... ... ... ... ... интенция – in factum
concepta, ал талап арыз – action ... Бұл ... ... ... атап ... (мысалы, мынау және мынау бола қалса) онда қорғауды
фактілік қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... да қолданды in jus concepta,
судьяға соңғысын қолдану керек деп жазып, бірақ ... бола тұра ... ... да ... керектігін де айтқан цивильбік құқық цессияны
(өзінің талап ету құқығын беру) білмегендіктен,осы құқықты ... ... ... ... тек ... ... өзі бере ... бірақ
цессионарийға емес (құқық берілген тұлға). Претор интенцияны түрлендірді,
ол цессионарийді цедент ... ... ... ... істі ... Бұл ... ... талап арыз (actio utilis).
Цивильдік құқықта қарастырылмаған қатынастарды қорғау мақсатында, претор
фикциямен талап арызды қолданған, (action ... шын ... ... ... ... сияқты ұсынды. Мысалы, құқық қабілеттілігін
жоғалтқан тұлға цивильдік құқыққа сәйкес құқығын жоғалтып, ... ... ... ... ... бұзу деп есептеп, претор
интенцияға тұлғаның құқық қабілеттілік фикциясын енгізді.
Одан да күрделі құқықтық ... ... ... ... болу
негізін формулаға жазып қою қажеттілігінің тууы мүмкін еді (мысалы, алдын
ала бағасы анықталмаған уйді салу туралы ... ... ... ... ... ... ... алдында, формуланың басында
орналастырылады.
Ақырында, талап арыз формуласының ортақ меншік ... ... ... ... ... ... меншіктегі затқа ... ... ... ... ... ... ... беруге
өкілетті болады.
Формуланың міндетті элементі тек интенция болады, ... ... ... да ... Формулада кондемнация (беруді ұйғару) ... ... ... анықталған құқықты тану туралы талап арызды кейіннен талапты
бір немесе бірнеше жауапкерлерге ұсыну үшін ... ... ... ... деп ... ол ... шығарылған шешімнің (пронунцикация –
құқықтың тиесілілігін анықтау) ... ... істі ... ... күші ... ... ... тек интенция мен кондемнациядан
, ал ... ... да ... ал ... бөлу ... ... ... (кондемнацияның орнына) да бар.
Жауапкердің қорғану құралы ретінде талап арызға қарсы формулаға сонымен
қатар эксцепция (exceptio) ... ... Ол in jure ... ... ... және интенциядан кейін орналасады. ... ... ... ... одан кейін кондемнация (беруге
ұйғарым)орналасады, бірақ егер ... ... ... ... ... онда кондемнация іске аспайды.
Мысалы, қуынушы заем келісім шартынан туындаған қарызды талап ... ... ... ... ... ... қайтардым деп айтты делік. Мұнда талап
арызды мойындамау бетке, сондықтан судья цивильдік құқыққа негізделе ... jure), ... ... ... ... керек.бірақ егер
жауапкер интенцияға қарсы ... ... ... ... ... талап арызға наразылық білдірсе, онда бұндай қарсылықты
судья тек мына жағдадйда ғана ескере ... – егер ол ... ... ... ... себебі цивильдік құқық жауапкершіліктен
босату негізі ретінде алдау мен қауіп төндіруді білмейді. Осылайша, ... ... ... ... ... интенцияның
дұрыстығына қарамастан, қарыз берушінің талап ... ... ... ... ... ... ... әсерлі формаларының
бірі деп атқан: «Эксцепциялар жауапкершілікке тартылатындарды қорғау үшін
жасалды. Көп жағдайларда, біреу ... ... ... ... ... ... бірақ сот арқылы оны жауапкершілікке тарту әділетсіз болатын
еді». (І.4.116).
Эксцепциядан басқа, формуланың қосымша бөлігі прескрипция ... ... Ол ... ... ... ... Біздің
білуімізше, литисконстетацияның өтеу әрекеті негізінде, бір талап арызды
екі рет ... ... Оның ... салдарынан құтылу үшін, бірнеше бір
бірімен байланысты талаптардың ішінен біреуін ... ете ... және ... ... ... ... ... ол болашақта шағымданады.
Бұндай жағдайлар үшін формулада прескрипция керек.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... элементтеріне сәйкес келеді.
Экстраординарлық процесс. Республикалық кезеңінің ... ... ... кейбір магистраттаркейбір ... ... ... ... ... жеке ... ... қабылдауменкогнициондық форманың
қолдану аумағы кеңееді және ІІІғ. Соңында басым болады да, ... ... тез ... шектеп тастайды. Соңғысы Диоклетианмен ... ... ... ... экстраординарлық (когнициондық)
формасын жалғыз ретінде қалыптастырып, претормен жасалған азаматтық сот
әрекетінің формасы мен ... күрт ... ... ... ... билік пен сот арасындағы көпғасырлық меже жойылды, ал
ол ... ... ... аяғына дейін extra ordinem шенеунігімен жалпы тәртіптен тыс,
яғни формулярлық процесстен тыс қарастырылды. Ол талап арыз жөнінде ... ... ... ... ... өз ... жауапкерді шақыртты.
Процесс жазбаша болып кетті, соттық баж ... ... ... ... ... ... қатысатын болған. Іс ... ... ... ... ... Егер қуынушы тым көп сұрайтын
болса, талап ... ... ... ... ... ... императорға шейі де беруге болады, және ол әкімшілік ... ... ... ... ... экстраординарлық процесс
азаматтық процесс формаларының ... ... ... олар ... мен ... ... ... құралдары. Цивильдік құқықта алдын ... ... ... ... процессте қроғау құралдары
болмаған жағдаяттар ежелден бері консулдың әкімшілік билігімен ... ... ... ... ... ... ... Қорғаудың бұл
түрі жоғары билік иесінің белгілі бір тұлғаға қатысты ... ... ... ... салу ... ретіндегі бұйрығы болып
табылады.
Интердиктілер арқылы әртүрлі фактілік ... ... ... алушы мен жалға беруші қатынастары, иелік ету және т.б. Егер тұлғаға
қатысты интердикт шығарылатын болса, ол ... ... оны ... орындау
тиіс, интердиктіні орындамағаны үшін претор санкцияны, мысалы, айып салуды
қолданған.
Ежелгі уақытта интердикт іс зерттелгенде ... ... ол ... ... ... ... ... кезеңде алдын ала тергеусіз
берілген интердикт шартты бұйрық болып қалды, оны ... ... ол ... шағымданғанда, ерекше әкімшілік өндіріс басталған.
Интердикт туралы шағымданғанда, претор ... ... (бұл ... ол
сөзсіз бұйпық формасын алды) ... ... ... ... босатылады) арбитрді тағайындады. Егер соңғысы арбитр
тағайындауды сұрамай, сонымен қатар интердиктіні ... ... ... ... ... ... ... Тараптардың екеуі де айып төлеуге
міндетті болды, ал интердикт қай ... ... ... сол оған ... ... толтыруға міндетті еді.
Керекті сот құралдары жоқ немесе цивильдік құқықтың жалпы нормаларына
сай, әділеттілікке сай ... ... ... көп кездесетін. Екі
жағдайда да претормен арнайы ... ... ... ... ... ... ... (реституция) – restitutio in integrum. ... ... ... тарап пртордан реституцияны, яғни сот шешімінің
алдында боолған заңдық қатынастарды қалпына келтіруді сұрай алды. Басқаша
жағдайды ... ... ... ... ... Тиций меншік құқығымен
иеленетін мул Авлдың ... ... ... етудің ескіру мерзімінің аяғына
қарай Тицийге өз шаруамен кетуге тура келді, яғни оның ... ... ... беру мүмкіндігі болмайды. Соңғысы цивильдік құқыққа сай иелік етудің
ескіру мерзіміне сәйкес ... иесі ... ... ... ... Тиций
талап арызға құқығын жоғалтты. Тицийдің өтініші ... ... ... бере ... яғни оның ... ... болған жағдайды
қайтадан орнату, осылайша оған талап арыз беру мүмкіндігі беріледі.
Реституцияны келесі жағдайда қолдануға болады: 1) ... ... 2) ... ... ... ... ... жасаған қорытындылармен байлаулы болды және
олар расталатын болса, онда талап арызды қанағаттандыруға ... ... ... ... ... ... құқықты пайдалану құзыретін берсе,
соғұрлым пайдаланды. Енді істің ... ... ... байланысты
болды. Соның нәтижесінде претор тек қана мәселені ғана шешкен жоқ, ... рим ... ... даму ... да ... ... ... өзіне құқықтық жүйелерді алып қойып, преторлық құқық пен халық
құқығының артықшылығын ... ... ... ... мүмкіндігін
кеңейтіп, претор рим классикалық құқығын ... ... ... ... ... ... ... анықтамасы. Құқық қабілеттілігінің түсінігі, мазмұны және
өзгертілуі.
2. Рим азаматтарының, латындар мен ... ... ... ... мен ... ... ... Заңды тұлғалар
Тұлғаның анықтамасы. Құқық қабілеттілігінің түсінігі, мазмұны және
өзгертілуі. Меншік ... ... ... ... құқыққабілеттілігі
екі элементтен тұрады: 1) jus conubi – ... ... тұру ... 2)jus
commercii – Мүліктік-құқықтық қатынас субъектісі болу құқығы (заттық және
міндеттемелік).
Белгілееген ... және де ... ... ... ... мүмкіншілігі құқыққабілеттілігін алу жағдайы ... ... ... ... ... жағдайы (status libertatis),
азаматтылық жағдайы (status civtatis), және отбасылық жағдайы ... Тек осы үш ... ... болған жағдайда ғана толық
құқыққабілеттілікке ие болған. Үшеуінің біреуі ... ... ... ... ... ... ... түсінігі үшін құқыққабілеттілігінің мәні ерекше, бірақ егер
оның ... ... ... жағдайда ол өзінің маңызын жоғалтты. Бұл
көрініс ерекет ... ... – бұл ... өз ... ие ... және өз үшін ... жасау мүмкіншілігі.
Римдіктердің көзқарастары бойынша заңдық актілерді өзіндік біліммен ... ... ... ете ... тұлғалардың категориялары болды (жасына,
жынысына, денсаулық жағдайына байланысты). Олардың белгілі бір ... үшін ... ... берген. Дегенмен де әрекет
қабілеттілігі шектелгандер ... яғни ... ... ... қала ... ... тұжырымдалғандай, рим құқығы құқық
қабілеттілігін және ... ... ... бұл ... Жоғары аталған категориялар римдіктермен бөлшектеніп анықталған.
Қазіргі күннің өзінде ... ... ... ала отырып, олардың
пікірлерін қолданамыз. ... ... ... ... ... негізінде
алғашқы идеялар бағалау жағынан оның түсінігі болып табылмайды. Жалпы ... ... ... ... ойы ... ... кез келген анықтама оның құқықсыз деп танылуына байланысты
қауіпті»(D.50.17.202).
Құқыққабілеттілігінің ... ... ... ... – оны ... Осыған орай Римдік қоғам екі категорияға
бөлінген – еріктілер(liberi) және ... ... ... ... ... ... еріктілерден немесе құлдардан тұрды»
(Гай. 1,9инструкция). Құқыққабілеттілікке тек қана еріктілер танылған.
Еріктік мәртебесі болмаған құлдар ... ... ... ... болды.
«Servi res sunt», - «құлдар заттың ... - деп ... ... ... империяның соңғы периодында құлдардың құқыққабілетсіздік ... ... ... ... ... еріктілер бірдей құқыққабілеттілікке ие болған
жоқ. Ежелгі уақытта мұндай қасиетке тек римдіктер - ... ... ... ... ... ерікті болса да,
құқыққабілеттілікте адам қызмет сферасының бірде ... ... ... ... тіпті жау( hostis) ретінде санаған, соның нәтижесінде олардың
кейбіреулерінің мүліктері тәркіленген, ал өздері құлдыққа ... ... ... негізінде баяғыдан клиентелла институтын өмірге
әкелді, соған байланысты шетелдіктер ... ... ... ... ... ... табылды. Соңғысы өз атынан ... ... ... ... ... әр түрлі құқықтық әрекеттер жасаған:
келісімге отыру, Рим сотына қатысу және т.б. ... ... ... ... ... етілді(дін): Құдайдың ашу-ызасын
келтірген абыройсыз патрон ... ... ... байланыстың дамуы біртіндеп шетелдіктердің
меншік құқықтық қатынас ... ... ... ... ... ... ... болуы жеке құқық
сферасындағы құқыққабілеттіліктің алғышартының ... ... ... ... І ғ. Юлий мен Папирианың заңдары құрады, ол барлық
Италияның ... рим ... ... және де 212 ... ... ... ... - барлық империяға бірдей
болған. Нәтижесінде ... ... ... ... жеке
ерікті тұлағалардың теңдігі олардың ұлттық қажеттіліктеріне байланысты емес
екіндігі анықталды. Құқыққабілеттілік меншік сферасының алғышарты ... ... орны ... ... бұл ... ... мүшелерінің екі
категорияға бөлінуі айтылған: «Тұлғаның жеке ... (persona sui ... ... ... ... (persona alieni juris). ... категорияға
негізінен әке билігі (pater familias) ең басты ... ... ал ... ... отбысы мүшелері жатты. Бірақ патер – фамилиас отбасы иесі болуы
міндетті болу ... Ең ... оның ... ... ... бағынбауы.
Бұл бөлініс көпшілік құқығында өз көрінісін таппайды. Отбасы мүшелері
комицияларда дауыс ... және әр ... ... тұру ... екі ... ие бола алды.
Тек патер-фамилиас барлық мүлік ... ... және ... ... ие ... Отбасы мүшелері
құқық субъектісі бола отырып, әр түрлі заңды әрекеттерді жүзеге асыра алды,
мысалы, ... алу ... ... ... ... олардың барлық
иемденген мүліктері патер фамилиасқа ... ... ... ... ... мүшелеріне, құлдарға, заттарға деген билігі (manus) шексіз ... ... ... ... ... ... ... және де «manus» термині болып жатқан ... ... ... ... ... билігін айқындады. Баланың және құлдардың
үстінен билік етуі ... ... ... ... әкеді-patria patsetas
және dominica patestas. Терминологиялық новеллалар отбасы ... ... ... ... ... Бұл процесс баяу
жүрді және Рим мемлекетінің соңғы кезеңінде «біреудің затына ... ... ... ие ... ал ... фамилиас билігі қарапайым
болды. Сонда да римдіктер бұл тұлғаны жоққа ... ... және ... құқығы» Юстиниан кодификациясында құқыққабілетті деп танылған.
Рим азаматтарының, латындар мен перегриндердің ... ... ... ... негізі - туу болып табылды. Некеде туған бала әкесінің
меншігіне ие болған, ал ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар рим азаматтылығы құлдықтан шығумен, баланы асырап
алумен, белгілі ... ... ... ... ... құқыққабілеттілігіне еркін туған рим азаматтары ие
болған. Олардың құқыққабілеттілігінің құрамы туралы меншік ... ... ... ... және пассивті құқыққабілеттілікті де жатқызуға
болады (мұра қалдыру және оның ... болу ... мұра ... мұрагер
болу). Көпшілік құқықтағы құқыққабілеттік өзіне жүктеді:Рим әскер қатарында
қызмет ету; Халық сайлауна ... және ... беру ... ... ... ... ие болу (Jus ... (Әйелдер саяси
құқықтарды иелебеді).
Рим азаматтығын құлдықтан шығу нәтижесінде ... ... ... ... шектеуді құқыққабілеттілікке ие
болды. Оларға еркін туғандармен және сенатор отбасындағы әйелдермен ... ... ... және ... ... жіберген патронның бірқатар
қызметін атқарды (1ғ. дейін), сонымен қатар өсиет құрмаған ... ... ... ... ... ... көпшілік құқығы сенаторлық
атаққа, магистраттық қызметке, рим легиондарында қызмет ... ал ... ... ... беру ... болмаумен шектелді.
Құқықтық және этникалық қатынастардағы латындардың ... ... ... ... ... 4ғ. ... мен Рим ... Лациум тұрғындары (latiti veteres) болды. Сонымен қатар бірқатар
Лациумнан тыс (latini coloniarii) италиялық қауымдарының ... ... бұл ... ... ... одақ ... ... берілді. Сонымен
junia Norbana (б.з.д. 19ж.) заңдары бойынша құлдықтан ... ... ... ... ... де бұл ... ... Бұндай еркіндікке
жіберілгендер latini juniani деп аталды.
Көпшілік-құқықтық ... ... ... латындар римдік
халықтық сайлауға қатысуға мүмкіндік алды. Олардың мүліктік даулары Римдік
соттармен қаралды. Римдік азаматтар ... ... (veteres )да ... және jus conubi ие ... ... ... тек jus commercii
иемденді, латындардағы шектелген juniani заң бойынша да, өсиет бойынша ... ... ол оны ... ... ... ... ... былай деген: «Еріктілер сияқты өмір сүріп, құлдар сияқты өледі».
Б.з.д. 90-89жж. ... ... ... ... ... veteres ... берілген рим азаматтығы, ал 212ж. Каракаллы
эдиктісіне сәйкес латындар colpniarii да ... ... ... ... ... шет ... тұрғандар және рим
отарларының тұрғындары перегриндер деп аталды. ... ... ... ... олар ... цивилдік институттар жоқ; ... ... ... да, ол жалғаса берді. Экономикалық байланыстың дамуы
перегриндердің меншік қатынастарын басқару алғаш Рим ... ... ... өзара қорғау туралы шарттарда белгіленген. Бұл ... да ... - ... ... (перегриндерге үстемдік ету).
Перегриндердің арасындағы меншік қатынасын бақылаудың ... ... ... ... және ... мен ... құрған құқықтық жүйе(jus
gentium) перегриндер мен римдіктер арасындағы қатынасты реттеді.
Рим тұрғындарын рим азаматтары деп ... 212ж. ... ... ... деп шетелдіктер, яғни Рим азаматтары емес ... және т.б. ... ... ... бұл ... jus civile және ... өзара қатынасына байланысты рим меншік құқығындағы рим ... шет ал ... ... ... жоқ.
Дєріс №4.
1. Жанұя.Агнаттық және когнаттық туыстастық.
2. Неке және оның түрлері.
3. Ерлі-зайыптылардың арасындағы ... жєне ... емес ... ... мен ... ... және когнаттық туыстастық.Римдік жанұяны(familia) тек jus
conubi иегері ғана құра алды.
Басқа елдердегідей емес, римдік жанұяда агнаттық жанұяның заңдық күші көп
болды.Осыған орай ... ... ... aleina ... оларға басшылық жүргізетін отағасына (paterfamilias)
бөлінді.Paterfamilias құқытық артықшылықтарының көрінісі ретінде жанұяда
ешкімнің билігіне тәуелді емес (persona sui lurjs).
Үй иесі жанұя мүшелерінің барлығына ... ... сүру және ... туылған баладан бас тарту ,құлдыққа сату, ноксальдық талап
бойынша беру,үйленген ұлдарының некесін бұзуға және ... ... ... ... ол үй ... ... жүргізді.Отағасының билігінен
балаларының,немерелерінің жасы,олардың магистраттық лауазымы босата
алмады.Ол тек қана paterfamilias шешімімен немесе оның өлуімен
тоқтатылды.Оның өлімінен кейін бар ... ... ... ... ... ... ... бойынша, уақыт өте келе дәстүр және
қоғамның көзқарасы отағасының тәуелсіздігін ... ... ... онда ... ... ие ... өз алдына бөлек өмір
сүрді.Цицерон бойынша Сежст Росций меншігінде үш поместье болған. Ал Целий
Палатинада бөлек үйде тұрған.Мұрагерліктен ... ... ... ... Patria potestas шектеулер бұрыннан қойылды.дәстүр бойынша,Ромул
сәбидерді өлтіруге тиым салды.Әкесінің балаларын құлдыққа сатуға құқығы
жойылды,ал өлтіру қылмысқа айналды.Заңсыз мұрагерліктен айырылғандардың
құқықтарын магистраттар және ... ... ... ... ... ... түрде ғана шексіз болды.
Patria potestas негізінде римдік жанұя құрылды. Агнаттық туыстастық
мұрагерлік құқықты және әрекет қабілетсіздерге қамқорлықты
орнатты.Агнаттарға тек ... ... ... ғана ... қанды
еместер де жатты (келіні,асырап алынған бала).
Анаттық туыстық ерке жағынан ғана қалыптасты.Егер қыз күйеуге шықса ,ол
күйенің жанұясында агнат болды.
Әлеуметтік және ... ... ... ... Patria
potestas билігі шектелді ,ал қоластындағылардың жеке және мүліктік
құқықтары кеңейтілді.Ол өз алдына агнаттық туыстықтын орнына когнаттық
туыстықты әкелді.Эволюцияның итермелі күші ... ал одан ... заң ... ... ... ... ... Новеллаларымен бекітілді.
Когнаттық туыстықтың сызық және дәреже ерекшеленді.Жоғары тік ... ... ... тік ... ... тік сызық – егер тұлғаларды\ң бір ата-тегі болса
(бауырлар).Шешесі мен ұлы ұрпақтың бірінші дәрежесінде,олардың туыстығы
ұлының туылғанынан ... ... ... ұл мен қыз ... дәрежесінде
болды.
Жұбайлардың туыстары өз арасында жақындастықта болмайды.
Неке және оның түрлері. Ежелгі рим некесінің түрі – cum manu .Ол
бойынша ... ... ... билік жүргізді.Күйеуге шығысымен әйел persona
alena болды.
Бірақ 12 ереже кестесінде cum manu некесінің ауыр зардаптарын жою туралы
норма болды.Егер некенің қиылуы форманың ... ... ... ... (manus) 1 ... ... неке түрінде қалыптасты
(usas). Осыған орай некенің белгісі 1 жылдық үзіліссіз жұбайлардың бірлігі
танылды.Егер әйел 3 түн бойы ... ... ... тыс ... үзіліп manus басталмады.Бұл жағдай жыл сайын қаталана алынды. Бұдан,
жұбайлардың еркі manus – қа емес ... ... ... ... ... жаңа ... маңызды элементті ретінде
“жұбайлыққа лайықтану” – жұбайлардың некеде тұру құштарлығын сипаттады.Ал
Л.Пеппе бойынша, қызығушылыққа ... - ... ... ... немесе
күйеуінің мүліктік қызығушылығы , алайда бұған әйелдің өз келісімі және
еркі болуы керек.
Manus ... әйел ... ... ... ... ... ... агнаттық қамқоршылардың қоластында қалды. Цивилистік
құқықтың қағидасы бойынша manus – сыз ... ... ... ... ... – мен ... цивилистік құқықтың некесімен танылды.Бұл
некеден туылған балалар әкесінің құқықтық жағдайымен ... ... ... рим ... ... агнаттары, оның patria potestas
астында.Trinoctium бойынша римдік некенің нағыз көрінісі ретінде manus – ты
жоқтау ... бұл 2 түрі ... ... ... көп уақыт
болды.Уақыт өте manus мағынасы тыс қалып, trinoctium да талаптары
жойылды.Антикалық авторлары бойынша келесі қорытындыларға келуге ... ... тыс – sine manu ... ... кезеңінде үстемдік
құрды. Классикалық кезеңде sine manu – формальды емес жұбайладың ерікті
бірлестігі,бұл некенің жалғыз түрі болды.
Sine manu некесі оңай жүзеге ... ... ... ал ... заңдық
сатысы болып келінді күйеуінің үйіне әкелу болды. Sine manu некесінің
бұзылуына бір жақтың арызы жеткілікті болды.Агнаттық жанұяда әйелдің жеке
бас және ... ... ... ... сол ... қызы ... өз
балаларына теңестіріліп,отағасы билігінің астында болды.Керісінше, sine
manu некесінде жұбайлар тең дәрежеде болды.Алайда, онда “еркек билігі”
болған жоқ деп айтуға болмайды. Sine manu ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты жерді таңдау,бала-
шағаны тәрбиелеу сияқты мәселелер жатты.
Ежелгі Римде қартайған жастағы тұлғалар денсаулығының нашарлығына
азаматтық қабілеттілігі шектелгендігіне байланысты біреудің ... ... ... ... ... жағдай жасақталған. Қамқорында
болған адамның қабілетсізідігіне байланысты жүзеге асырылатын мәмілеге орай
қамқоршы формальды акт келісімімен заңды күшіне ... ... ... ... басқа келісімін бере алады.
Ежелгі Римде қамқоршылық қамқорға алынған тұлғаның мүддесімен емес оның
жақын мұрагерлері болып ... ... ... ... ... ... тұлғаның мүлігін мұрагерлерінің мүддесімен сақтау болып
табылады. Ежелгі уақытта қамқоршылық қамқоршысының ... ... ... табылатын.
Өлім жазасына, каторгаға тағайындалғандар құлдыққа ұшырайтын. Егер де
басы бос әйел құлмен жыныстық ... ... ... сондай ақ ол
ескертуді ескермесе, ол ... ... ... ... ... құл ... бұрынғы мырзасына қолайсыз жағдай
жасаса, ол қайта ... ... ... кездегі Римнің тарихында құлдық, яғни үй құлының патриархалдық
және құл ... ... ... от ... ... ... ете ... ол зат болып саналмайтын және оған тиесілі құқығы сақталатын.
Бұл ... құл ... ... ... ... ... адамның зираты: қанды туысқандар арасындағы қатынастар некеге
тұру үшін кедергі келтіретін: құлдарды бөлген кезде ... ... ... ... ... мен ... ... қатынастарды
«potestas» терминімен белгілеу ... жеке ... ... танылуын куәландыратын.
Аквилиев заңы (б.э.д. III ғ. аяғы) кері шыңдықты бекітеді: “Егерде
біреу басқа ... ... ... ... ... өлтіретін болса онда ол сол
жылдың ішінде мүлік иесіне ең жоғарғы бағаланған мыс беру ... II ғ. ... ... құл ... ... ... ... зат ретінде қарайтын.
Мырзалар құлдардың өмірі мен өлім құқығына ие. Құл ... ... ... ... қарастырылады, ол құлдықтың жаңа және көп
таралған ... ... ... ... ... ... ... (бөтен) адамдарды сатып алу үшін ғана емес, құлдықтың жаңа және кең
таралған көзі болып ... ... ... 209 ж.) басып алу кезінде 30 адам құлдыққа
сатылған, ал Эпира қаласында (б.э.д. 167 ж.) 150 ... ... ... оның ... және ... ... төмендетеді. Бұл олардың
жеке басының жағдайын кенет нашарлауына әкеп соғады. Марк ... ... ... ... II ғ.) трактатында мырзалардың жаңа мінез
құлқына құлдардың бұрынғы қарым қатынасын кері қояды. Катонның ... ... ... ас ... ... Ағаштан түскен және
уақытында жуынбаған оливтарды сақтандар, ол сіздерге ... көп ... уәде ... ... зәйтүндарды беріндер, бірақ көпке дейін
қолданылатын мөлшерде жүдеген кезде тұзсу мен бірге сірке суын ... ... ... ... ... жас ... ... асын және
еңбегіне орай бөлген, ол өз ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастың өзгергендігі Теренц, және
Плавтаның эпикалық және драмалық шығармаларында сипатталады.
Құл мен жаман қарым - ... ... ... ... ... ... ... жеке меншігінде болған, сондықтанда оған затқа қалай көңіл бөлсе
оғанда солай қараған.
“Рим ... Pax Poman ... ... тағайындалғаннан кейін соғыс
құлдықтың қайнар көзі яғни заңды тәсілдермен ... ... ... ... ... жаңа эраны алғашқы III ғасырында сатылатын
құлдардың саны айтарлықтай қысқартылды. Құлдарға ... ... ... ... Көп ... ... болған Рим мемлекетінің шекарасын
қорғау бойынша Адрианның жаңа саясатына байланысты шекара ... ... ... саны ... Адриан тіпті Капподокиядан
лагерлік қызметке құлдарды жеткізеді.
Құлдық жүйесінің құлдырау салдарынан, құл иеленушімен ... ... ... ... Бұл ... көрінісі болып атақты Силанианский
сенатусконсульт былай деп бекіткен: бір ... ... ... ... ... көрсетпеген барлық құлдарға қинау тәсілі және өлім ... ... ... ... құл иеленушінің озбырлығын шектеу мақсатында
құл-мырза қатынастарына мемлекеттің араласу тенденциясы жоспарланады. ... және ... ... ... жазалау және мәңгілік бұғау
салу, оларды гладиаторға жіберу тиым салынады. Құлдар жасаған сот қарайды.
Олар иелерінің ... ... және ... рұқсатымен жасалатын қылмыстар
үшін жауапкершілікке тартылады. Құлдар ... ... ... ... ... мырза берген шағымдарды мемлекеттің органдарымен
қаралатын, бұл жөнінде император Сиптимий, Рим префектінің ... ... еске ... ... ... және ... ... жалпы үйрену.
1. Міндеттемелердің түсінігі және мазмұны.
2. Міндеттемелердің пайда болу негіздері.
3. Міндеттемелердің жіктелуі
4. ... ... ... және ... ... ... ... фактілер.
5. Шарт мындеттемелердің пайда болу негізі ретінде.
6. Келісім шарт жасау: Пәні, нысаны және тараптардың ... ... ... ... ... ... Міндеттемеде тұлғаларды ауыстыру, ауыстыру нысаны.
9. Міндеттемеде тұлғалардың көптілігі. ... ... ... ... ... Орындалуының өзгеруі. Орындау уақыты.
Орындалу орны.
11. Міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету әдістері.
12. Міндеттемелерді орындамаудың ... ... жеке ... ... ... ... ... Кінәнің түсінігі және нысаны.
14. Жауапкершіліктен босату жағдайлары және ... ... ... ... ... бойынша міндеттеме болып “Мемлекеттің заңдарына сәйкес
бірдеңені орындау ... ... ... ... кезеңде міндеттеме екі тұлғаның арасындағы заңдық қатынас болып
қарастырылады. Бұл ... ... ... ... болып табылатын, басқа
тұлғадан борышқор болып табылатын ... ету ... ... құқығының ерекше міндеттеме соған қатысатын ... ... ... ... ... барлық тұлғаларға емес тек оған
міндетті (борышқор) тұлғаға ғана талап ете алады.
Міндеттеме ... ғана ... ... ... ... ... ... пайда болу негіздері:
1. Шарт (міндеттемелік шарт);
2. Құқықбұзушылық ...... ... Шарт ... ... ... тәрізді (квази-деликт);
Кейбір жағдайларда тұлғалар шарттардың белгілі ... ... ... ... әкеп ... іс-әрекеттер жасады.
Бұл ақаулықты реттеу үшін, пайда болған міндеттемеге ұқсас шарт
қолданатын, соның ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықтың салдарынан пайда болған жағдайда онда ешбір
құқыққа белгілі деликттерге ... ... ... ... ... ... түрлері:
Цивилдік міндеттеме – егер оның мәжбүрлі ... ... ... ...... қою қорғауынан айырылған мүліктік сипаттағы
қатынастар.
Міндеттемелер бөлінетін және бөлінбейтін болып ажыратылады.
Бөлінетін міндеттемелер – ... пәні оның ... үшін ... ... ... міндеттеме болып, мысалы, үй салу немесе ор қазу.
Сондай ақ Рим ... ... ... ... ... ... біреуін орындауға міндетті. Мысалы: бір құлдың орнына
басқасын беру.
Келісім – шарт – бұл, ... ... ... ... және ... ... ... шарт болып табылады. Бұл құқықтық іс-әрекеттер
міндеттемелермен құқықтарды белгілеу, ... ... ... ... әр ... шарт ... ... алмайды, тек екі тараптың ... ... ... ... екі ... ... немеес шарт болып
табылады.
Егерде мәміледе бір тұлғаның еркі ... ... онда бір ... аталады. Мысалы: (өсиет). Басқа ... ... ... жасалсада келісім болып табылмайды және пакт деп саналады.
Олар талап қою мен қорғалмаған нәтиже міндеттеме ... ... ... ең ... ... көзі болып шарт саналады.
Шарт – белгілі бір міндеттеме анықтау туралы екі ... одан да ... ... ... ... шарттың барлық міндеттері сақталатын болса, ол
жарамды болып табылады.
Бұндай шартқа;
- қалыптасқан шарт нысанының сақталуы;
- өз еркін білдіруге сәйкесті;
- ... ... ... болуы;
- шарттарда негіздің болуы;
Ерік – тұлғаның шарт жасасуға көңілі.
Ерік білдіру-бұл ... ... ... ... ... ... ... арқылы;
- немесе қателесу нәтижесінде;
бекітілсе,ондакөңіл білдіру еріктігіне лайық болмайды.
Келісімдегі маңызды талап-онсыз келісім бола алмайды және ол аяқталмаған
болып саналады.
Әр ... ... ... талаптары болады және 2 жақ бұларды келісіп
алу міндетті.
Келісімдердің көбінде жақтар олардың жасалуының мақсатын анықтау керек
еді.Бұндай келісімдер казуалды деп ... ... ... оның ... ... ... ... адамдар,оның
жақтары (субъекттері)болып саналады.келісім өз бетімен тек қана әрекетті
тұлғамен бекітіледі.Қабілетсіз тұлғалар үшін ... ... ... ... ... ... бірнеше несие беруші және бірнеше қарыз алушы қатысуы
мүмкін.Сәйкесінше.егер келісімде бірнеше несие беруші және тек бір ... ... ... ... міндеттеме корреальды деп аталады.
Ынтымақты міндеттеме тек қарыз алушыларға пайда ... және ол ... кез ... ... алушыдан орындауды талап етуге құқылы дегенді
білдіреді.
Міндеттемедегі тұлғаның ауыстырылуының негізгі:
- цессия
- қарызды аудару
Цессия –бұл өз талап құқықтарын басқа ... беру ... ... ... яғни ... беруші міндеттемесін айырбастау,цессиияның
іске асыру барысында қарыздардың келісімі қажет емес,өйткені оған несие
беруші ... ... ... ... емес.Құқықтың несие берушінің жерімен
байланысты (алиментті талап ету,зиян төлену және т.б) басқа тұлғаға өтуі
рұқсат етілмеген.
Жақтар келісімде цессияның болуын жою ... ... бұл ... 1 ... ... ауыстырылуы.қарызды
аудару үшін несие берушінің келісімі қажет өйткені қарыз алушының тұлғазы
маңызды.Қарызды аудару міндеттемені жаңарту түрінде жасалынады,яғни ... мен ... ... ... жаңа ... ... мен ... қарыз алушы арасында келісім аяқталады.
Қарыз алушының талабының міндеттеме төлемін орындамауында мемлекеттік
органдар арқылы қарыз алушының мүлкіне көз ... ... ... түрлі тәсілдері бар:
Кепіл ақы – бұл ақша сомасы немесе қандайда құндылық.,оны келісім
жасау кезінде ... ... ... ... ... жаққа береді.Жақтардың
келісуімен келісімнен бас тартқан тұлғаның жауапкершілігі ... ... тең ... бітіруі мүмкін.
Айып-бұл қарыз алушының міндеттемені орындамау немесе орындай алмау
барысында айқын соманы төлеуді өз міндетіне ... ... ... ... түрі ... саналады.
Кепіл – міндеттеме бойынша қарыз алушының жауапкершілігі ,ол ... ... ... ... кепілді түрінде қарыз алушы несие берушіге қарызды
қамтамасыз ету үшін затты ... емес ... ... ... ... ... ... жер учаскесінің
беруі.
Қарыз алушының өз міндеттерін орындай алмау барысында ол несие беруші
алдында жауапкершілікке ... ... ... орындамау фактісі жауапкершілікке тарту
жеткіліксіз болады,сонымен қатар оны несие алушының қарыздар бойыншакінәсін
дәлелдеу қажет еді.
Рим құқығының күнә түрлері:
- ниет (dolus) ... үшін ... ... ... және келісім түріне тәуелді
емес жауап береді.
- абайсыздық (ұқыпсыздық).Ол 2 түрде болуы мүмкін:
а) дөрекі ұқыпсыздық ,яғниқарыз ... кез ... адам ... ... ... ұқыпсыздық,яғни қарыз алушы заттың жақсы,ұқыпты иесі жібермейтін
мәселені қарастырмауы.
Дөрекі ұқыпсыздық үшін, ниет үшін ... ... ... кез ... бойынша жауапты , ал жеңіл ұқыпсыздық үшін тек несие беруші
қызығында құрастырылған деп ... ... ... ... ... жағдай және жеңе алмай, тыңдық күш түсініктерін білген.
Жағдай - бұл ертеден ешкім қарай ... ... ... ... онда ... ... ... босатылады,өйткені
болған жайда оның күнәсі болған жоқ.
Жеткізбейтін күш ( форс-мажор) – бұл төтенше және ... ... ... жер ... және т.б) ... ... қалу мүмкін емес,ол ертеден белгілі.Егер келісімді бұзушылық жеңе
алмайтын күштен туындаса,онда қарыз алушы жауапкершіліктен босатылады.
Келісімді бұзушылықтың негізгі нәтижесі ... ... ... шығынын жабу еді.
Шығын 2 түрлі болады:
- нақты зиян-несие берушіге оның мүлкіне кірген құрамның жоғалтуы.
- жіберілген олжа – бұл ... таба ... ... ... беруші
азаматтық айналымының қалыты жағдайында ала алушы еді.
Шығыннан басқа несие беруші қарыз ... ... ... да ... ... негізгі және қалыпты орындалуы тәсілі.
Тиісті атқаруды білдіреді:
- қарыз алушының өз міндеттерін орындауы;
- тиісті тұлғаның орындауы,яғни несие беруші немесе онымен көрсетілген
тұлға;
- ... ... ... ... ... орны ... ... орынға сәйкес келуі;
- атқару міндеттемедегі бекітілген уақытында орындалуы.
Егер несие беруші атқаруды орындаудан бас тартса,атқаруға қолданудың
мерзімін өткізсе немесе мүлдем жоқ ... ... ... ... депозитіне,банкіге ақша сомасын салу арқылы орындауға құқылы еді.
Міндеттемені тоқтатудың басқа ... ... бір ... ... ... ... ... өшу.
Сынаққа келесі талаптар қажет еді:
1) талаптар қарсы болу керек
2) талаптар біртекті болу керек
3) екі талап та ... ... ... ... ... болу ... ... несие берушінің бір жақты әрекеті,осы арқылы ол
қарыз алушыны қарыздан ... ... ... мен ... ... бір ... ретінде келу (мысалы,
мұрагерлікте)
Атқаруды орындауды мүмкіндігі болмауы.Бұндай мүмкіндік ... және де ... ... ... ... ... ... – бұл ,мысалы, жеке анықталған
заттың құртылуы.
Заңды түрде мүмкіндігі болмауы - бұл ... ... ... тиым салынуы туралы занның шығуы.
ӘДЕБИЕТТЕР:
Арнайы әдебиеттер:
1. Новицкий И.Б. Основы римского гражданского права. М., Госюриздат.1956,
1960 или 1972 ... ... А.М. ... к учебнику И.Б.Новицкого .М., 1973 г.
Қосымша әдебиеттер:
1. Римское частное право. Учебник для юридических ... и ... под ... и ... М, 1984 ... ... и ... Древнего Рима.М.1960 г.
2. Галанза П.Н. государство и право ... ... МГУ, ... ... П.М. ... ... и ... юриспруденция. Советское право.
1969 г.№
4. Нерсесьянц В.С. Правопонимание ... ... ... и ... г. № ... ... А.А. ... способы защиты рабовладельческой
собственности в Римском праве. Автореф.канд.диссертации. Киев., 1962 ... ... В.К. ... ... ... ... Университет, 1991 г.
7. Андреев М.Н. Римское частное право.София: наука и искусство.
8. Рясенцев В.А. Сборник схем по ... ... ... ... ... ... по ... основ римского гражданского права
(составитель В.А.Рясенцев). М., ВЮЗИ.1978 г.
10. .Перетерский И.О. О ... ... ... в ... Риме.Ученые
записки МЮИ.вып.1-1939 г.
11. Дигесты Юстиниана. М., Наука, 1984 г.
12. ... И. ... ... ... ... М.1986 г.
13. Бартошек И. Римское право. Понятие, термины, определения. М., 1989 г.
14. Хаусманингер.О современном значении римского ... ... 1992, № ... ... ... ... Учебник для юридических институтов и юридических
факультетов. Под ред. И.Б.Новицкого и С.В.Перетерского. М., 1946 г.
16. .Перетерский И.С. ... ... и ... ... ... М., ... Перетерский И.С. Дигесты Юстиниана. М., Госюриздат., 1956 г.
18. Галанза П.Н. Государство и права Древнего ... М., МГУ, 1963 ... ... И.Б. ... ... 6-е изд. М., ... ... В.С. Правопонимание римских юристов. Советского государство
и право. 1980.№ 12.
21. Бирюков Ю.М. ... и ... ... ... М., 1969 ... ... А.А. Вещно-правовые способы защиты рабовладельческой
собственности в ... ... ... ... 1962 ... ... В.К. Римское приватное право. Видавництво киевского
университета.1961.
24. ... ... ... София: наука и искусство, 1971.
25. Рясенцев В.А. Сборник схем по римскому праву. М., ВЮЗИ, 1979.
26. Методические ... по ... ... ... ... права
(составитель В.А.Рясенцев.) М., ВЮЗИ, 1978 г.
27. Перетерский И.О.О правовом положении рабов в ... ... ... ... ... ... М., Наука, 1984, с.540.
29. Косарев. Римское право. М., 1986 г.
30. Законы 12 таблиц // Хрестоматия.М., Юрид.литература. 1974 г. ... ... ... ... ... 12 таблиц. Институции Гая. Дигесты
Юстиниана. М., Зерцало, 1997
32. Римское частное право: ... ... ... для подготовки к
экзаменам/ авт-сост. Смирнов М.М. М., Приор, 1999
33. ... Е.О. ... ... частного права.- изд. исправ., с измен.-
С-Пб, 1999

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқық негіздері жайында6 бет
Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының ұғымы8 бет
Нотариаттың пайда болу негіздері.нотариаттың даму кезеңдері: нотариат туралы заңдардың реформасы. нотариаттың ұйымдастырылуы мен қызметтік реттейтін заңнама. Жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды нотариаттық заңнама негізінде жүзеге асыру9 бет
Рим азаматтық құқығының пәні мен қайнар көздері4 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы17 бет
Антика әлемінің мәдениенті10 бет
Греция мен Рим қалаған іргетас4 бет
Карфоген мен Коринфты Римдіктердің талқандауы20 бет
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңызы16 бет
Латын тілінің шығу тарихы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь