Істі сотта қарау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


1 ІСТІ СОТТА ҚАРАУДЫҢ ҰҒЫМЫ МЕН МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1.1 Сот отырысы істерді қараудың нысаны ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Азаматтық істерді сотта қараудың бөліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Азаматтық істі қарауды кейінге қалдыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.4 Азаматтық іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


2 СОТ ШЕШІМІН ШЫҒАРМАЙ АЗАМАТТЫҚ ІСТІ АЯҚТАУ ... ... ...

2.1 Іс бойынша іс жүргізуді тоқтату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Талап арызды (арызды) қараусыз қалдыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Сот отырысының хаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..


3 ТАЛАП ҚОЮ ІСТЕРІН СЫРТТАЙ ҚАРАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3.1 Сырттай іс жүргізу тәртібі және оның мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.2 Сырттай іс жүргізу тәрбімен істерді қараудың ерекшелігі мен маңызы
3.3 Сырттай шешім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Тақырыптың өзектілігі. Азаматтық істерді сотта іс қарау бойынша жарияланған еңбектердің, соның ішінде ғылыми сипаттағы және тәжірибелік бағыттағы монографиялық зерттеулердің маңызды саны бар. Процессуалист-ғалымдардың және тәжірибеші-соттардың бірінші сатыдағы сотта істерді қарау проблемасына көп көңіл бөлуі түсінікті болып табылады. Процессуалист-ғалымдар сотта іс қараудың маңыздылығы белгілей келе, сот отырысында істерді қарау кезінде сот ісін жүргізудің міндеттері “бұрын және барлығынан көбірек” іске асады, оған қоса процестің мақсаттары “ең кең” жетіледі [1, 213]. Шынында да, істерді қарау кезінде сотпен ҚР АІЖК 5 бабымен анықталған азаматтық сот ісін жүргізудің міндеттері орындалады. Азаматтық істі қарау кезінде сот: азаматтардың, мемлекеттің және ұйымдардың бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау; тараптардың құқықтары мен міндеттерін бар немесе жоқтығын немесе заңи маңызы бар фактіні орнату жолымен істі мәні бойынша шешу; тараптардың құқықтары мен міндеттерінде анықталғандықты орнату жолымен тараптар арасында құқық туралы дауды жою; құқықты бұзуды немесе бұзу қаупін жою жолымен заңдылықты нығайту; азаматтық, еңбек, тұрғын үй, жер, қаржы және материалдық құқықтың өзге салаларының нормаларын бұзудын алдын алады. Сот қарауында сот төрелігі тікелей іске асырылады. Азаматтық істерді қарау кезінде сотпен атқаратын міндеттер және осы институт нормаларымен реттейтін қатынастардың маңыздылығы сотта іс қарау институты азаматтық іс жүргізу құқығы саласының орталық институты болып табылады. Дегенмен, ғылыми іс жүргізу әдебиетінде жалпы қабылданған азаматтық істерді сотта қарау ұғымы, оның шегі және сот отырысымен арақатынасы жоқ.
Зерттелу деңгейі. «Істің сотта қаралуы» тақырыбында арнайы зерттеулер болмағанымен отандық және шетелдік әдебиетерде бұл институт жеткілікті деңгейде зерттелген.
Диплом жұмысында азаматтық іс жүргізу құқық саласындағы отандық ғалымдардан Баймолдина З.Х., Арсентьев О.В., Егембердиев Е.О., сондай-ақ В.А.Мусина, Н.А.Чечиной, Д.М.Чечета., А.Б. Самукшин, Т.В. Суркова, О.С. Черникова, Осокина Г.Л., Юдин А.В. атты рессейлік ғалымдардың және басқа да авторлардың еңбектері пайдаланылды. Бұл сот талқылау тақырыбы қоғамдық қатынасқа қатысушыларының үлкен шеңберін қызықтыратындығын көрсетеді.
Бұл әдебиеттермен қатар, осы дипломдық жұмыста мерзімді ресми басылым материалдары пайдаланылды. Соның ішінде, «Правоведение», «Предприниматель и право», «Гражданское законодательство РК» журналдарындағы және «Заң» газетіндегі мақалалар.
Диплом зерттеуінің мақсаттары мен міндеттері. Әрекеттегі заңнама, ғылыми әдебиетті зерттеу мен талдау негізінде негізгі сот талқылауының мәні, құқықтық табиғатын анықтау, осы құқықтық институттың теориялық және тәжірибелік проблемаларын анықтау, оларды жою ұсыныстарын тұжырымдау мақсаты қойылады. Осы мақсатқа жету келесі міндеттерді шешумен байланысты:
1 Гражданский процесс. Учебник для вузов / Под ред. М.К. Треушникова. 2-е изд. испр. и доп. – М.: Изд-во Спарк, Юридическое бюро Городец. – 1998. 249 б.
2 Нам Г. Судебный процесс: форма и содержание // Предприниматель и право. - №14.- 2000. 176, 322 б.
3 Гражданский процесс: Учебник / Под ред. Н.А. Чечиной, Д.М. Чечота, В.А. Мусина. – М.: ПРОСПЕКТ. – 1998. 287- 295 б.
4 Викут М.А., Зайцев И.М. Гражданский процесс России: Учебник. – М.: Юрист, 1999. 253, 257 б.
5 Исаенкова О.В. Иск в гражданском судопроизводстве. Саратов: СЮИ. – 1997 544 б.
6 Гражданское процессуальное право России: Учебник / Под ред. М.С. Шакарян. – М.: Былина. – 1998. 410 б.
7 Гражданский процесс под ред.В.А. Мусина М-99г. 322, 537 б.
8 Баймолдина З.Х. Поизводство по пересмотру судебных актов по гражданским делам: Учебное пособие. – Алматы: КазГЮА, 2002. 12, 92 б.
9 Актуальные проблемы теории и практики гражданского процесса // Правоведение. - №1, 1999. – С.287. 176 б.
10 ҚР Азаматтық іс жүргізу кодексі 13.07.1999 (2006.04.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен) А., Юрист, 2010. 145 б
11 Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы» Конституциялық Заңы, 25.12.2000- (2008.17.11. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен) А., Юрист, 2009. 412 б.
12 1998 ж. 11 шілдедегі №4009 “Қазақстан Республикасының судьялары үшін киімнің арнайы нысаны – мантияның үлгісі, сипатталуы және нормасын бекіту туралы” ҚР Президентінің Жарлығы. А., Юрист, 2009
13 Қазақстан Республикасының «Сот приставтары туралы» Заңы, 07.07.1997 А., Юрист, 2009
14 ҚР әкімшілік құқықбұзушулық туралы кодексі 31.01.2001 А., Юрист, 2009
15 ҚР Қылмыстық кодексі 16.07.1997 А., Юрист, 2010 145 б.
16 Гражданский процесс: учеб. пособие / А.Б. Смукшин, Т.В. Суркова, О.С. Черникова. – 2-е изд., испр. -М.: Омега -Л, 2008. 644, 645, 648 б.
17 Султанбеков Э. ГПК РК как инструмент ликвидации правосудия? – Электронная версия на: http://ddp- main.narod.ru /2003/ nomer_1 /chelovek_i_zakon.htm
18 Баймолдина З.Х Понятие судебного разбирательства гражданских дел // Гражданское законодательство РК. Выпуск 10. – Алматы: ТОО Баспа, 2001. 287 б.
19 Гурвич М. А. Лекции по советскому граданскому процессу. - М.: 1977 г. 237, 432 б.
20 2001 ж. 13 желтоқсандағы №21 “Азаматтық істерді сотта іс қарауға әзірлеу туралы” ҚР Жоғарғы Сотының Нормативтік қаулысы А., Юрист, 2009
21 Гражданский процесс: Учебник / Отв. Ред. проф. В.В. Ярков – 4-е изд., перераб. и доп. – М.: Издательство БЕК, 2001. 42 б.
22 Баймолдина З.Х.. Гражданское процессуальное право Республики Казахстан:Учебник. – КазГЮА, 2001. 227, 433 б.
23 Егембердиев Е.О. Қазақстан Респуликасының азаматтық іс жүргізу құқығы: Оқулық – Астана: Фолиант, 2006. 174, 176, 198, 199 б.
24 Қазақстан Республикасының Конституциясы 31.08.1995 (2007.21.05. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен) А., Юрист, 2009. 31 б.
25 Осокина Г.Л. Иск (теория и практика). – М.: Городец, 2000. 46 б.
26 Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының «Соттарда азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын қолдануы туралы» Қауысы, 20.03.2003 ж. А., Юрист, 2009
27 Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Прокуратурасы туралы» Заңы, 21.12.1995 ж. А., Юрист, 2009
28 1986 ж. 28 наурыздағы №13 “Сот құжаттарын әзірлеу туралы” Қазақ КСР Жоғарғы Сотының Пленумының қаулысы А., Юрист, 2009
29 Молдабаев С. Сот құжаты: теория және тәжірибе: Оқу-практикалық құрал. – Алматы: Жеті жарғы, 2006. 43, 265 б.
30 2003 ж. 11 шілдедегі №5 “Сот шешімі туралы” ҚР Жоғарғы Сотының Нормативтік қаулысы А., Юрист, 2009
31 Арсентьев О.В. Гражданское процессуальное право Казахстана. (курс лекций). Учебное пособие. Челябинск. 2000. 97 б.
32 “Неке және отбасы туралы” ҚР Заңы 17.12.1998 (2007.27.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен) А., Юрист, 2009
33 О некоторых вопросах применения законодательства о судебной власти в Республике Казахстан Постановление Пленума Верховного суда Республики Казахстан № 1 от 14 мая 1998 г. А., Юрист, 2009
34 2003 ж. 20 наурыздағы №2 “Азаматтық іс жүргізу заңнамасының кейбір нормаларын соттармен қолдану туралы” ҚР Жоғарғы Сотының Нормативтік қаулысы А., Юрист, 2009. 13 б.
35 Оразұлы С. Азаматтық іс жүргізу бойынша сырттай іс жүргізу институты // Заң. – 2005. 31, 32 б.
36 Тихомирова Л.В., Тихомиров М.Ю. Юридическая энциклопедия. Изд. 5-е, допол. и перераб. / Под ред. М.Ю. Тихомирова. – М. – 2001. – 972 с.
37 Черных И.И. Заочное произдодство в гражданском процессе. Дисс. на соис. к.ю.н. М., 1998. 287 б.
38 Комментарий к Гражданскому процессуальному кодексу РФ. – 2-е изд., перераб. И доп. / С.А. Алехина, А.Т.Боннер, В.В. Блажеев и др.; отв.ред М.С. Шакарян. – М.: ТК Велби, Изд-во Проспект, 2007.
39 Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының еңбек туралы» Заңы, 10.12.1999 ж.
40 Нәрікбаев М.С. және т.б. Азаматтық құқықтарды сот арқылы қорғау. – Алматы: Борки, 1998. 3 б.
        
        |Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі                     |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| |
| ... ... ... ... кафедрасының ... ... ... ... Г.А. ... ... 2010 ж. |
| |
| |
| |
| |
| ... ЖҰМЫС |
| |
| ... Істі ... ... |
| ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ЗТ – 06 ... 1 –ші топ ... Е.А. |
| ... ... ... Ә.Ж. ... аға ... |
| |
| |
| ... 2010 ... ... ... факультеті
Мамандығы - Заңтану – 050301
Азаматтық пәндер кафедрасы
Диплом жұмысын ... ... ... ... ж. ... №___ жоғары оқу орнының бұйрығымен бекітілген
Аяқталған жұмысты тапсыру мерзімі: _____ ._____.________ж.
Жұмыстың ... ... ... ... ... дипломдық
жұмыстың ... ... ... және ... ... ... қатысты сұрақтардың
қысқаша мазмұны:
а)___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
ә) __________________________________________________________________
______________________________________________________________
б)___________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Ұсынылған негізгі әдебиеттер:
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________
Диплом ... ... ... ... ... |Кеңес ... ... ... |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ЖҰМЫСТЫ ДАЙЫНДАУ
КЕСТЕСІ
|№ |Тараулардың атауы, өндірілетін |Ғылыми жетекшіге ... |
| ... ... ... ... | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... күн _________________________
Кафедра меңгерушісі _____________________ ... ... ... ... ... студент _________________ ... ... ... | |
| | |
| | |
|1 ІСТІ ... ... ... МЕН | ... ... | |
| | ... Сот ... ... ... ... |8 ... | ... Азаматтық істерді сотта қараудың |13 ... | ... ... істі ... ... |35 ... | ... ... іс ... іс ... тоқтата |37 ... | |
| |44 |
| | |
|2 СОТ ... ... ... ІСТІ АЯҚТАУ............ | |
| |44 ... Іс ... іс ... | ... ... | ... ... ... ... қараусыз |47 ... | ... Сот ... |49 ... ... | |
| | |
| |53 |
|3 ... ҚОЮ ІСТЕРІН СЫРТТАЙ ҚАРАУДЫҢ | ... ... | |
| |53 ... ... іс ... ... және оның мақсаты | ... | ... ... іс жүргізу тәрбімен істерді қараудың ерекшелігі мен маңызы |55 |
|3.3 Сырттай |58 ... ... | |
| |62 |
| | ... ... | |
| |64 |
| | ... ... | ... | ... ... ... ... сотта іс қарау ... ... ... ... ... ... және ... монографиялық зерттеулердің маңызды саны бар. ... және ... ... ... ... ... қарау
проблемасына көп көңіл бөлуі ... ... ... ... ... іс қараудың маңыздылығы белгілей келе, сот ... ... ... сот ісін жүргізудің міндеттері “бұрын және барлығынан
көбірек” іске ... оған қоса ... ... “ең кең” жетіледі [1,
213]. Шынында да, істерді қарау кезінде сотпен ҚР АІЖК 5 бабымен ... сот ісін ... ... ... Азаматтық істі қарау
кезінде сот: азаматтардың, ... және ... ... ... ... ... және ... қорғалатын мүдделерін қорғау;
тараптардың құқықтары мен ... бар ... ... ... ... бар ... орнату жолымен істі мәні бойынша шешу; тараптардың
құқықтары мен ... ... ... жолымен тараптар
арасында құқық туралы дауды жою; ... ... ... бұзу ... ... заңдылықты нығайту; азаматтық, еңбек, тұрғын үй, жер, қаржы және
материалдық құқықтың өзге ... ... ... алдын алады. Сот
қарауында сот төрелігі тікелей іске асырылады. Азаматтық істерді ... ... ... ... және осы ... нормаларымен реттейтін
қатынастардың маңыздылығы сотта іс қарау институты ... іс ... ... ... институты болып табылады. Дегенмен, ғылыми іс
жүргізу әдебиетінде жалпы қабылданған азаматтық істерді сотта қарау ... шегі және сот ... ... ... деңгейі. «Істің сотта қаралуы» тақырыбында арнайы зерттеулер
болмағанымен отандық және шетелдік әдебиетерде бұл институт ... ... ... ... іс жүргізу құқық саласындағы отандық
ғалымдардан Баймолдина З.Х., Арсентьев О.В., Егембердиев Е.О., ... ... ... А.Б. ... Т.В. Суркова, О.С.
Черникова, Осокина Г.Л., Юдин А.В. атты рессейлік ғалымдардың және ... ... ... пайдаланылды. Бұл сот талқылау тақырыбы ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бұл әдебиеттермен қатар, осы дипломдық жұмыста мерзімді ресми басылым
материалдары пайдаланылды. Соның ішінде, «Правоведение», «Предприниматель и
право», ... ... РК» ... және «Заң»
газетіндегі мақалалар.
Диплом зерттеуінің мақсаттары мен ... ... ... ... зерттеу мен талдау негізінде негізгі сот ... ... ... ... осы ... ... ... және
тәжірибелік проблемаларын анықтау, оларды жою ... ... ... Осы мақсатқа жету келесі міндеттерді шешумен байланысты:
істі сот талқылауына анықтама ... сот ... ... ... ... ... сот талқылауы институтының мазмұнын анықтау;
негізгі сот талқылауының сатыларын толық қарастыру.
Диплом зерттеуінің әдіснамасы мен ... ... ... тұжырымдалған сұрақтарды зерттеу мен ... үшін ... ... ... тәсілдері пайдаланылады: диалектикалық,
статистикалық, тарихи, формальды-логикалық, салыстырмалы-құқықтық, жүйелі-
құрылымдық, құқықтық нормалар ... ... ... әдісі. Бұл
әдістер зерттеудің мақсаттары мен ... ... істі ... қараудың
тәртібін жүйелі түрде және толық қарауға ... ... ... ... ... жұмысы кіріспе, үш тарау, қорытынды,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен құрылады. Бірінші тарауда сот отырысы
істерді ... ... ... ... ... ... іс қараудың
бөліктері, азаматтық істі қарауды кейінге қалдыру, ... іс ... ... ... тұру мәселелері қарастырылады. Екінші тарауда іс бойынша
іс жүргізуді тоқтату, талап ... ... ... ... сот
отырысының хаттамасы мәселелері қарастырылады. Үшінші тарауда сырттай іс
жүргізудің ... ... және ... ... ... ... ... сырттай шешім шығару мәселелері қарастырылады.
1 СОТТА ІС ҚАРАУДЫҢ ҰҒЫМЫ МЕН МАҢЫЗЫ
1 Сот ... ... ... ... ... іс жүргізудің негізгі бастауларының бірі - ... ... мен ... ... ... қорғау қағидасына сай
әрбір адам бұзылған немесе даулы конституциялық құқықтарын, ... ... ... ... ... үшін ҚР азаматтық іс жүргізу
заңнамасында белгіленген ... ... ... құқылы.
Соттар азаматтық (корпоративтік дауларды қоса алғанда), отбасылық,
еңбек, тұрғын үй, ... ... ... жер құқықтық
қатынастарынан, табиғи ресурстарды пайдалану және   қоршаған ортаны қорғау
жөніндегі ... мен ... да ... ... оның ... бір
тараптың екінші тарапты билікпен бағындыруына ... ... ... ... ... қоюды қарайды (ҚР АІЖК-нің 24-бабының 2-
тармақшасы).
Сотта істі қарау барысында сот ... ... іске ... [2, ... ... қарау кезінде сотпен атқаратын міндеттер және осы
институт нормаларымен реттейтін қатынастардың ... ... іс ... ... іс ... ... ... орталық институты болып
табылады.
Дегенмен, ғылыми іс жүргізу әдебиетінде ... ... ... сотта қарау ұғымы, оның шегі және сот отырысымен арақатынасы жоқ.
Азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымының белгілі өкілдері ... іс ... сот ісін ... ... сатысы болып табылады деп есептейді
[3, 295б.]. Сондықтан да ... істі ... ... ... ... ... арасында бел ортасында, “негізгі”, “маңызды” саты болып табылады
деп ерекше аталады. Істі ... ... ...... істі мәні ... және ... Процестің осы сатысы ... ... ... ... міндетті қатысушысы ретінде бірінші сатыдағы ... ... ... ... іс ... екі жақты түсінуге болады деп есептеді.
Біріншіден, сотта іс қарау деп бірінші сатыдағы сотпен азаматтық істі ... шешу ... ... табылатын азаматтық ... ... ... ... ... сотта іс қарауды азаматтық сот ... ... іс ... ... ретінде қарастыру керек. Мұндай
түсінік ... іс ... ... ... ... ... ... талдау жасаумен байланыстырады [4, 253 б.].
Сотта іс қарау функциясын іс жүргізушілік құқықтық қатынастардың
ерекше ... мен ... ... ... заңи түрі және іске
асырылатын заңи құралдардың жүйесі ерекшелендіреді. Осы функция сот ... ... ... және шешім шығарумен аяқталады. Істі сотта
қарауды іс жүргізушілік функция ... ... ... ... ... ... ... қарау» «бірінші сатыдағы сотта іс жүргізу» ұғымдарын
ұқсас ұғымдар ретінде қарастырады, ол, ... қате ... ... ... ... ... ... нақты айқындалмаған және жалпы болып
табылады, бір бірінен басқа ... «іс ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады [5, 544 б.]. ... ... істі ... ... іс ... істі әзірлеу, сотта
өкілдік ету, оған қоса ... кез ... ...... ... ... іс жүргізу, жаңадан ашылған мән-жайлар ... ... ... ... ... іс жүргізуге де беруге болады.
Азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымының ... ... ... іс ... ... ... деген пікірімен келісе бермейді. Мысалы, М.С.
Шакарян сот ісін жүргізудің сатысы ... ... істі ... ... өзге ... қаулы шығарғанға жасалатын іс ... ... ... ... ... ... сотта іс жүргізуді
қарастыруға ... ... [6, 410 б.]. ... ... бөліп шығару
іс жүргізушілік әрекеттердің мақсаты бойынша емес, оның ... ... ... Процестің дербес сатысын анықтау үшін – ... Осы ... ... ... ... ... Сондықтан сотта іс қарау
азаматтық процестің дербес сатысы емес, бірінші сатыдағы сотта іс ... ... ... ... келісуге болады.
Бірінші сатыдағы сотта іс жүргізу сатысының бөлігі ретінде сотта іс
қарау бірінші сатыдағы соттың және азаматтық іске ... істі ... ... мен ... ... іс ... әрекеттердің
жиынтығы [7, 537 б.].
Бірінші сатыдағы істі сотта қарау сотпен істі сот қарауына ... ... ... ... ... (ҚР АІЖК 173 ... және ... сот
актісін (шешім немесе қорытынды ұйғарым) шығарғанға дейін жалғасады.
Істі ... ... ... ... ғана жүзеге асырылмайды.
Апелляциялық сатыдағы сот заңмен орнатылған тәртіпте азаматтық істерді ... ... мен ... ... бар. ... ... - ... сатыдағы соттың заңды күшіне енбеген ... ... ... мен ... тексеру, сондай-ақ істі мәні
бойынша қайта қарау және ... ... ... ... ... ... іс ... нормаларының жиынтығы» деп жазады [8,12 б.].
Екі ұғымды нақты ажырату қажет деп ... істі ... және ... Істі ... ... істі кез ... ... емес, істі мәні бойынша
шешу үшін қарастыру. Бірінші және ... ... сот қана ... ... ... ... ... нақты субъектілердің
тәртібі анықталатын шешім шығаруға құқылы.
Істі қарастыру оны ... ... ... ... ... ... ... соттарымен төменгі сатыдағы актілердің заңдылығы
және негізділігін тексеру мақсатында жүзеге асырылады. ... ... мәні ... шешуге (зерттелген дәлелдемелер негізінде істің нақты
мән-жайларын орнату ... ... ... мен ... ... органдары құқылы емес. Сондықтан «істі ... ... ... ... ... ... қатысты қолдануға болмайды [9, 176
б.].
Істерді дұрыс және ... ... мен шешу ... ... ... сот ісін ... ... мен заңдылықты қатаң
сақтауда ғана мүмкін. ҚР АІЖК-нің 174-бабымен және ... ... ... ... істерді қарастыру мерзімдері сот төрелігін
жүзеге асыру, іске қатысушы тұлғалардың ... ... мен ... ... ... ... қажетті жағдайы болып табылады.
ҚР АІЖК-нің 175-бабына сәйкес азаматтық істі ... сот ... ... ... ... ... сотта қарау» мен «сот отырысы» ұғымдары бір-
бірімен тығыз байланысты. Әдебиетте осы екі ұғым ... ... ... пәні болып табылады. А.Ф. Клейман осы ұғымдар ... ... ... ... ... істі сот ... қарау немесе сот
отырысында істі қарау. Бірақ, осы сұрақ бойынша ... П.П. ... ... ... табылады: сот отырысы – азаматтық істерді ... ... ... Осы ойды ... ... И.М. ... осы ... бір-
бірінен елеулі түрде ажыратылатындығын айтып, оларды мазмұны (істі сотта
қарау) және нысан (сот отырысы) ... ... [4, 257 б.]. ... ... ... азаматтық істі қарау бір емес, бірнеше сот отырыстарында
жүруі ... ... ... Істі ... қарау мен сот отырысы
арасындағы осы ... ... ... ... ... ол
мәні бойынша азаматтық іс қаралатын сот ... ... ... ... ... шешуге бағытталған сот отырыстарының рәсімінен,
мысалы, сот шешімінің кемшіліктерін түзету туралы арызды қарастыру (ҚР ... б.), іс ... ... ... ... (ҚР АІЖК 128 ... ашылған мән-жайлар бойынша сот қаулыларын қарау туралы (ҚР АІЖК 408
б.), сот тапсырмасын ... (ҚР АІЖК 408 б.) және ... ... ... және сот ... ... ... бойынша да сәйкес
келмейді. Нақты азаматтық іс бойынша істі ... ... ... ... ... ... арқылы аяқталуы мүмкін, сол уақытта осы іс бойынша
сот отырысы істі ... ... ... ... іс ... өндірісті
тоқтату туралы ұйғарыммен аяқталуы мүмкін. Бұл істі ... ... ... ... ... іс ... құбылыс екендігін
көрсетеді.
Сот отырысы азаматтық істерді қарастыру және ... ... ... іс ... ... шешу кезінде де өткізілетінін
атап айту керек. Сонымен, істі сотта қарау мен сот отырысы арасында ... бар ... ... ... ... ... ... ие
екі ұғым ретінде қарастыру керек. Сотта іс қарау заңмен орнатылған тәртіпте
жүзеге асырылады және сот ... ... тыс ... ... азаматтық істерді азаматтық сот ісін ... ... ... ... және ... ... соттардағы, азаматты әрекетке қабілетсіз деп тану
істерін қоспағанда, ... ... ... жеке дара ... (ҚР ... б. 1 т.). ... ... соттарда азаматты әрекетке қабілетсіз деп
тану істерін қарастыру соттың алқалық ... ... ... ... соттарда істі қарау тәртібі Қазақстан Республикасының
азаматтық іс жүргізу кодексінің «Сотта іс қарау» атты 17 ... ... ... [10, 51 б.]. Істі ... ... ережелері ҚР АІЖК
25-39 тарауларында белгіленген. Істі сотта қараудың тәртібі – сот, ... ... және ... ... ... заңмен көзделген
нысанда істі мәні бойынша шешуге бағытталған әрекеттерді жасаудың ... қоса ... ... азаматтық істерді қарау кезіндегі тәртіп.
ҚР АІЖК 176-б. 1-тармағына сәйкес сот ... ... ... ... ... етушінің міндеттерін сот орындайды.
Сот отырысына төрағалық етуші басшылық жасау деген отырыстың барлық
барысын басқаруды ... ... ... ... ... ... ... істің мән-жайларын толық, жан-жақты және объективті анықтау;
- іс жүргізушілік әрекеттерді жасаудың реті мен тәртібін сақтау;
- іске ... іс ... ... жүзеге асыру және іс
жүргізушілік міндеттерді орындау;
- процестің тәрбиелік ықпалын қамтамасыз ету [8, 92 б.].
Оған қоса сот ... ... ... заң сотта іс қараудан
қарастырылатын іске қатысы жоқтын барлығын жою міндетін жүктейді (ҚР ... б. 1 т.) және сот ... ... ... қамтамасыз ету бойынша
қажетті іс шараларды қабылдау (ҚР АІЖК 176 б. 3 т.).
Төрағалық етушінің өкімдері іске қатысушылардың ... ... ... ... ... және т.б.), сот отырысы мәжілісінде отырған
азаматтарға да міндетті (ҚР АІЖК 176 б. 3 ... ... ... іске ... ... ... ... осы қарсылықтар сот отырысының хаттамасына
енгізіледі. Ал төрағалық етуші өзінің әрекеттеріне ... ... (ҚР АІЖК 176 б. 2 ... істі ... ... рәсімін орнатады, ол өзіне сот ... ... ... сот ... ... жабдықталған бөлме – сот
отырысының залында өткізуді қосады. Сот отырысты мантияда өткізеді [11, 412
б.]. Оның ... мен ... ҚР ... ... ... істі ... соттың қалыпты жұмысын және процеске қатысушылардың
қауіпсіздігін ... ... ... ... ... істі ... соттар қызметінің белгіленген тәртібі мен іске ... сот ... ... ... ... АІЖК ... сот ... тәртіпті бұзушыларға қоланатын
шараларды көздейді [10, 52 б.]. Мәжбүрлеу мен ... ... ... міндеттерін іске асыру мақсатында сот келесі тұлғаларға мынадай
жағдайларда қолданады:
- іске қатысушы тұлғаларға;
- процестің басқа да қатысушыларына;
- жеке ... және ... ... ... ... ... шараларын аталған тұлғаларға мынадай жағдайларда
қолданады:
- сот ісін ... ... ... ... ... жасағаны;
- судьяны қорлағаны;
- сот қаулыларын орындамағаны;
- сотқа құрметпен қарамағаны;
- сот отырысында тәртіп бұзғаны үшін;
- ... ... жеке ... ... ... ... ... да құқыққа қарсы іс-әрекеттері үшін қолданады.
Заңға қарсы жасалған іс-әрекет үшін бір мәжбүрлеу ... ... ... сот залынан шығарып ... ғана және бір ... ... ... түрі ғана ... ... ... тәртіпті бұзатын тұлғаға, төрағалық етуші сот
атынан ескерту жасайды.
Тәртіпті қайтадан бұзу ... іске ... ... сот ... ... ... сотта іс қараудың бүкіл уақытына немесе оның
бөлігіне шығарылуы ... ... ... ... ... сот ... қайтадан жіберілген тұлғаны, ол жоқ ... ... ... ... таныстырады.
Іске қатыспайтын тұлғалар және істі қарау кезінде қатысып отырған
азаматтар, тәртіпті қайтадан бұзу үшін ... ... ... ... ... ... іс қарау барысында сот ... ... ... кінәлі
тұлғаларға әкімшілік құқық бұзушылықтар ... ... ... ... әкімшілік жаза тағайындауға құқылы [14].
Егер сот отырысындағы тәртіпті бұзушының әрекеттерінде қылмыс құрамы
бар болса, сот материалдарды бұзушыға ... ... іс ... ... ... анықтау немесе алдын ала тергеу органына прокурорды хабарлай
отырып ... ... ҚР ... ... 339-б. 1-т., 340-б., ... 342-б., 343-б. 1-т. [15, 125, 126 б.б.].
Істі қарау кезінде қатысушылармен тәртіпті жаппай бұзу ... ... ... ... іске ... тұлғалардың барлығын шығарып жіберуіне
және істі жабық отырысты қарау немесе істі қарауды кейінге ... ... ... ... ... ... ... соттың
әрекеттері сот отырысының хаттамасында көрініс табуы керек. Осы ... ... ... 2-тармағының 7-тармақшасынан туындайды, оған сәйкес сот
отырысы хаттамасында төрғалақы етушінің өкімдері және сот ... ... ... ... ... Сот ... хаттамасында бір
уақытта бұзушылықтың сипаты, оны жасау уақыты және бұзушы туралы мәліметтер
көрсетіледі.
Іске қатысушы тұлғалар және ашық сот отырысында ... ... алып ... ... сотта іс қараудың барысын жазбаша немесе
аудиожазба пайдалану арқылы белгілеуге құқықтары бар. Істі ... ... ... ... ... ... және ... іске
қатысушылардың пікірін ескере отырып сот рұқсатымен жол ... ... сот ... ... ... кедергі жасамау керек және сотпен
уақытта шектелуі мүмкін (ҚР АІЖК 19-б. 8-т.).
Соттың және сот отырысы залында ... ... ... ету ... ... ... істі ... қатысуға ниет
білдіретін тұлғаларды, оның ішінде тұлғаның жеке басын куәландыратын
құжаттарды, жеке ... және ... ... ... туралы өкім етуі
мүмкін (ҚР АІЖК 20-б.) [10, 8 б.].
Сот отырысына дейін сот істі ... ... ... шешеді: егер іс алқалы құрамда қарастырылуы керек болса, соттың
нақты құрамын орнатады; сот отырысы ... ... сот ... хатшысы,
сот приставы (егер істі қарау кезінде тәртіпті ... ... ... ... іске ... келуін алдын ала ... ... ... ... ... істі ... сот отырысында
іске асырылады.
Азаматтық процестегі сот отырысы ҚР АІЖК-мен белгіленген сотта іс
қараудың іс ... ... ... табылады.
Осы екі іс жүргізу ұғымдарының арасында тығыз ... бар. ... олар бір ... ... ... ... арақатынасы мазмұн (сот
талқылауы) және нысан (сот отырысы) ретінде айқындалады.
Азаматтық істі қарау бір емес, ... сот ... ... қарау
кейінге қалдырылған жағдайда) іске асырылуы мүмкін.
Сонымен қатар, сот отырысы тек азаматтық істі ... үшін ғана ... іс ... ... ... сот ... салынған айыппұлды
ұлғайтуға немесе азайтуға байланысты мәселелерді шешу, ... ... үшін және т.б. ... да ... отырысы регламенттелген, бұл азаматтық ... ... ... ... ол ... қызметтерді атқарады:
• істің мән-жайларының толық ... ... ... ... және әділ шешім шығару ... бірі ... істі ... ... тұлғалардың белсенді түрде қатысуын қамтамасыз
етеді;
• іске қатысушылардың құқықтарының және азаматтық іс ... іске ... ... ... ... іс бойынша іс жүргізуге жариялылық сипат береді;
• түрлі талаптарды қарау кезінде біркелкі іс ... ... ... оң ... ... сот ... ... іс
жүргізу нысанының кемшіліктері де бар, себебі ол сот ... ... ... бұл ... бір ... ... ... күрделендіре
түседі, тараптарды өкілдердің қымбат құқықтық көмегін іздеуге мәжбүр ... заң ... ҚР ... сот ... ... ... бірқатар
арыздарды сотта талқылаудан ішінара бас тартты және ... ... ... ... орнатты [16, 644 б.].
Азаматтық іс мәні бойынша ... сот ... ... ... басқа мәселелерін шешетін, мысалы, сот шешімін түзету
туралы (ҚР АІЖК-нің 230-232-баптары), іс жүргізу ... ... ... (ҚР ... ... ... ... мән-жайлар
бойынша сот қаулыларын қайта қарау туралы (ҚР ... ... ... ... туралы (ҚР АІЖК-нің 73-бабы) арыздарды қарайтын сот
отырыстарының ... ... істі ... ... ... ұйғарым (іс бойынша іс жүргізуді
тоқтату туралы немесе ... ... ... ... ... ... сот ... істі қарауды кейінге қалдыру немесе іс бойынша іс жүргізуді
тоқтата тұру туралы ... ... ... Бұл сотта іс қарау сот
отырысына қарағанда ұзағырақ уақыт алады дегенді білдіреді.
Сот азаматтық істерді ... сот ісін ... ... ... қарайды және шешеді. ҚР АІЖК-нің 23-бабына сәйкес сот ісін жүргізу
принциптерінің мәні ... ... ... сот ісін жүргізу
принциптерін бұзу оның сипаты мен ... ... ... ... күшін жоюға әкеп соғады.» Алайда Э.Султанбековтың пікірінше бұл
бап тіпті ақылға ... және ... ... ... ҚР ... ... Себебі азаматтық сот ісін жүргізу принциптерін бұзу маңызды
болмауы мүмкін емес [17, 11 б.].
Азаматтық істерді бірінші сатыдағы соттарда ... жеке дара ... ... ... ... ... ... сотта қарау тәртібі ҚР АІЖК-нің «Сотта іс қарау»
деп аталатын ... ... ... ... ... қарау мен шешудің арнайы ережелері ҚР АІЖК-нің ... іс ... ... – бұл ... іске ... тұлғалардың және
процестің басқа қатысушыларының заңмен көзделген нысандарда істі мәні
бойынша шешуге бағытталған ... ... ... ... ... ... кезіндегі заңмен белгіленген тәртіп [18, 287 б.].
ҚР АІЖК-нің 176-бабының 1-бөлігіне сәйкес, сот ... ... ... жүзеге асырады. Төрағалық етушінің міндеттерін судья
атқарады. Сотта іс қарау барысында іс ... заң және ... ... сақтау ғана емес, сот қызметінің мәдениетін қамтамасыз ету
маңызды.
Соттың ... мен оның ... ... ... ... ... ... болады. Сотқа және заңға деген құрмет басқалармен қатар
судьяның мәселелерді шешудегі байсалды әрі ... ... ... ... терминологияның дәлдігі; сұрақтарды қысқаша тұжырымдау,
күмәнді және жетектеуші сұрақтар қойылуына жол бермеу; судьяның біркелкі,
байсалды дауыс ырғағы; тараптарға бірдей қарауы; іске ... ... ... әрі ізгі ... ... мен сыртқы пішінінің
ресмилігі әрі ұқыптылығы сияқты факторлар ықпалымен де қалыптасады [19,432
б.].
Төрағалық ... сот ... ... етуде өзінің құқығын асыра
пайдалануға құқығы жоқ.
Сот отырысына жетекшілік ету ... ... ... басқару дегенді
білдіреді. Төрағалық етуші отырыс барысында ... ... ... ... ... мән-жайларын толық, жан-жақты әрі әділ анықтау;
• іс жүргізу әрекеттерін ... ... мен ... сақтау;
• іске қатысушылардың өздерінің іс жүргізу құқықтарын жүзеге асыруы
және олардың іс жүргізу міндеттерін орындауы;
• процестің тәрбиелік ықпалы.
Сонымен ... ... ... ... ... іске қатысы жоқтың
барлығын сот талқылауынан шығарып тастау (ҚР ... ... ... және сот ... ... ... қамтамасыз ету үшін ... ... (ҚР ... ... ... ... ... етушінің өкімдері іске қатысушылардың барлығы (прокурор,
адвокат – іс жөніндегі өкіл және ... ... ... сот ... ... ... ... үшін міндетті болып табылады (ҚР АІЖК-нің
176-бабының 3-бөлігі).
Іске қатысушылардың қайсыбірі ... ... ... қарсылық
білдірген жағдайда бұл қарсылықтар сот отырысының ... ... ... ... ... қатысты түсініктеме береді (ҚР АІЖК-
нің 176-бабының 3-бөлігі).
ҚР ... ... ... сот ... ... ... судья сот отырысы залына кірген кезде залдағы барлық ... ... ... ... ... сот ... ... үнсіз және тыныш
кіреді де, судья үстеліне өтеді және оның қасында тұрып сот ... ... ... ... ... соң ... барлығының отыруына
ұсыныс жасайды да барлығымен бірге өзі де отырады.
Үстел басында төрағалық етуші ... ... сот ... залында
отырған адамдарды сыйламайтындай түр көрсетпейтін қалыпта (шалқаймау, ауа-
райына және басқа жағдайларға көңілі толмайтынын айтпау, ... ... және ... ... және т.б.) ... тиіс.
Егер отырған адамдардың біреуі судьяға орнынан тұрмастан сөйлесе, оған
ақыл айтпастан сотқа түрегеп ... ... ... ... ... салу керек. Мысалы, «Кешіріңіз, сот отырысында ... ... ... ... іске ... ... ... «Сіз» деп
сөйлейді, бұл орайда тұлғаларды аты мен ... аты ... атау ... тегі ... ... ... және ... қойған кезде немесе белгілі
жайттар туралы айтып беруді ұсынған кезде ... ... ... ... ... ... ... және сұрақ қойған кезде ақыл ... ... және кінә қою мен ақыл ... жол ... ... Өз ... ... және талқыланып отырған даудың мәнінен ауытқуға болмайды
[19, 237 б.].
• Іс шешім шығарусыз аяқталатын сот шешімін немесе сот ... ... ... ... жұрттың барлығы түрегеп тұрып тыңдайды (1-
бөлім);
• іске қатысушылар судьяға жүгінгенде және өздерінің ... ... ... ... ... Осы ... ... тек
төрағалық етушінің рұқсатымен ғана жол беріледі (2-бөлім).
Іске ... ... сот ... ... отырған барлық
азаматтар белгіленген тәртіпті сақтауға міндетті (ҚР АІЖК-нің 178-бабының 3-
бөлігі).
1. Азаматтық істерді сотта қараудың бөліктері.
Бірінші ... ... ... істі ... ... сот ... бөлу ... Сот отырысының әрбір бөлігінде жасалатын іс
жүргізушілік әрекеттердің ... ... ... бар және ... ... ... ... сұрақтарды шешуге бағытталады.
Бірінші сатыдағы сотта істі қарау төрт бөліктен тұрады:
- әзірлеу бөлігі;
- істі мәні ... ... сот ... және басталған іске кіріскен прокурордың істің мәні
бойынша жалпы қорытындысы;
- шешімді шығару және ... ... іс ... ... ... алдын ала қорытындысы
және істі мәні бойынша шешудың ... ... ... ... асырудың
қажетті жағдайлары жасалады [20]. Тиісінше ғылыми ... ... ... сотта іс қараудың бірінші бөлігінің бағытталуы
анықталады.
В.В. Ярковтің пікірі ... ... ... міндеті ретінде осы
сот отырысында жағдайлар бар екендігін тексеру ... ... ... ... бөлігінің міндетін ол сот “осы сот отырысында істі мәні
бойынша толық және дұрыс қарастыру ... ... ... және ... деп ... ... әзірлеу бөлігінде шешетін
негізгі сұрақтарға келесі мүмкіндіктерді анықтау жатады:
- істі соттың осы құрамында қарастыру;
- істі бар ... ... және ... істі ... қатысушыларының біреуі келмей қалған жағдайда қарастыру
және шешу [21,42 б.].
Әзірлеу бөлігінде жасалатын әрекеттерге, және оларды жасаудың реті ... 180-191 ... ... Заң оның нұсқамасынан қандай-да бір
ауытқушылықтарға жол бермейді және іс ... ... ... ... көздейді:
- сот отырысын ашу;
- іске қатысушылардың келуін тексеру;
- аудармашыға оның міндеттерін түсіндіру;
- сот ... ... ... ... соттың құрамын жариялау және қарсылық білдіру құқығын түсіндіру;
- іске қатысушы тұлғаларға құқықтары мен міндеттерін ... ... іске ... ... ... шешу;
- іске қатысушы тұлғалардың және өкілдердің ... ... ... ... ... маманның, аудармашының келмеуіне байланысты
сұрақтарды шешу;
- істі кейінге қалдыру кезінде куәлардан жауап алу;
- сарапшы мен маманға құқықтары мен ... ... ... ашу (ҚР АІЖК 180 ... Істі ... тағайындалған
уақытта төрағалық етуші сот ... ... және ... ... ... тиіс екендігін жариялайды. Бұл сотта іс қарауды емес, сот
отырысын бастайтын алғашқы іс ... ... Сот ... ашқанан
кейін ғана сот ... іс ... ... ... іс жүргізу
әрекеттерін жасай алады. Ал іске қатысушы тұлғалар мен олардың ... ... ... ... ... ... бір міндеттер жүктеледі.
Осы әрекет сотпен талап қоюшы, ... және ... ... ... ... ... Іске қатысушылардың
біреуінің келмеуіне байланысты істі заңмен орнатылған рәсімді сақтаусыз
кейінге қалдыру келген ... іс ... ... кемсітеді,
оларды пайда болған жағдайға өзінің қатынасын айту, қарсылық ... ... ... ... ... туралы, істі сырттай іс жүргізу
тәртібінде қарастыру мүмкіндігі ... ... ... [22, 227 ... қатысушылардың келуін тексеру (ҚР АІЖК 181 бабы). Сот отырысының
хатшысы отырыс басталғанға дейін іске қатысушылардың ... ... ... ... ... анықтайды. Сот отырысында төрағалық
етуші хатшыдан іске ... ... ... ... Одан ... ... осы іс бойынша шақырылғандардың қайсысы келді, келмеген адамдар
хабарланды ма және ... ... ... туралы қандай мәліметтер
бар екендігін баяндайды.
Іске қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... тұлғасын анықтайды, лауазымды тұлғалар мен өкілдердің
тиісті құжаттар бойынша ... ... ... ... немесе
төлқұжат, қызметтік куәлік, сенімхат және т.б.).
Аудармашыға оның міндеттерін ... (ҚР АІЖК 182 ... ... іске ... мәселесі істі қарау барысында қандайда бір
қиындықтар туғызбау үшін істі сотта қарауға әзірлеу кезінде ... ... ... істі ... ... де іске аудармашыны тарту мәселесі туындауы
мүмкін [21, 42 б.].
Осы іс жүргізушілік ... сот ... ең ... сот ісін
жүргізудің тілін меңгермеген тұлға істі қарау барысындағы барлық жасалатын
әрекеттер туралы білу ... ... үшін ... ... ол ... мүмкіндіктен айырылады, өйткені аудармашы ... ... ... ҚР АІЖК 182-бабында көзделген әрекеттерді
жасағанынан кейін ғана ... ... ... ... оның ... ... тілді білмейтін адамдардың ... ал бұл ... іске ... ... мен ... ... ... жария етілетін және істе
бар құжаттардың, дыбыс жазбалардың, сарапшылар қорытындыларының, мамандар
консультацияларының, сондай-ақ ... ... сот ... ... ... аудару міндетін түсіндіреді.
Төрағалық етуші аудармашыға дұрыс аударма жасамағаны үшін ҚР Қылмыстық
Кодексінде 352 және 353 баптарда ... ... [15, 129 ... ... ... бұл ... қолхаты сот отырысының
хаттамасына қоса тіркеледі. Аудармашы сотқа ... ... өз ... ... ... оған әкімшілік құқық бұзушылық туралы
заңдарға сәйкес әкімшілік жаза ... ... АІЖК ... ... ... яғни ... мылқаулар пайдаланатын ... ... ... да ... [23, 174 ... отырысының залынан куәларды шығару (ҚР АІЖК 183 бабы). Келген
куәлар сот отырысы залынан іске ... ... ... ... ал істе ... ... онда ... міндеттерді
түсіндіргеннен кейн. Куәларды шығарғанға дейін ... ... беру ... ... ... бір ... шақырылатыны түсіндіріледі. Куәларды шығару
куәлік айғақтардың ... ... ... ету ... ... ... іске қатысушы тұлғалардың ... және ... әсер ... ... жол ... үшін ... ... етуші жауап алынған куәлар жауап ... ... ... ... ... ... және қарсылық білдіру құқығын түсіндіру (ҚР
АІЖК 184 бабы). Соттың құрамын ... ... ... ... өзінің
тегі, және істі алқалы қарастырғанда басқа соттардың ... ... ... ... ... сот отырысында төрағалық етушінің міндеттерін
атқаратыны көрсетіледі. Әрі ... ... ... кім ... ... сот ... ... сот приставы ретінде кім қатысатының
хабарлайды, осыған қоса ол іске ... ... ... ... ... ... ... іске қатысушы тұлғаларға, олардың қарсылық
білдіру құқығын түсіндіреді. Заңмен іске қатысушы тұлғаларға берілген
құқық, сот ... сот ... ... іс ... ... ... қарастырылады. Іске қатысушы тұлғаларға қарсылық білдіру
құқығын түсіндіру туралы, сот ... ... ... енгізіледі.
Қарсылық білдірудің негіздері, берілген ... ... ... және ... арыздарды қанағаттандырудың салдарлары ҚР АІЖК 40-43-
баптарымен көзделген.
Қарсылық сот, прокурор, ... ... ... сот ... және сот ... білдірілуі мүмкін.
Сотқа қарсылық білдіру ҚР АІЖК 40-бабында көзделген. Сот істі
қарастыруға ... ... және ... ... ... егер ... осы істі ... алдындағы қарау кезінде куә, сарапшы, ... өкіл сот ... ... сот ... сот ... ... іске ... адамдардың немесе олардың өкілдерінің беруінің ... ... ... ... ... ... ... түрде мүдделі не оның
әділдігіне негізді күмән туғызатын өзге де мән-жайлар болса [10, 13 б.].
Істі ... ... ... ... туыс ... кіре ... іс ... заңнамасында судьяның істі қарауға қайта қатысуына
жол берілмейтіні туралы ереже бекітілген (ҚР АІЖК-нің 39-бабы). Сондықтан
судьяға ... ... тағы да бір ... есеп алу ... ... ... қатысу.
ҚР АІЖК 40-бабының 1-тармағында көзделген сотқа ... ... ... ... маман, аудармашы, сот отырысының хатшысы және
сот приставына таратылады.
Сарапшы немесе маман, егер:
- ол іске қатысушы адамдарға немесе ... ... ... жағынан
немесе өзгедей тәуелді болса немесе тәуелділікте болып келсе;
- ол тексеру жүргізіп, оның материалдары сотқа жүгінуге негіз болса не
осы азаматтық істі ... ... істі ... ... алмайды [10,
13 б.].
Прокурордың, сарапшының, маманның, ... сот ... сот ... осы істі ... ... ... кезде тиісінше
прокурор, сарапшы, маман, аудармашы, сот отырысының хатшысы, сот ... ... ... ... білдіруге негіз болып табылмайды.
Жоғарыда көрсетілген негіздер болғанда ... ... ... ... ... міндетті. Сол негіздер бойынша іске қатысатын тұлғалар
қарсылық білдіретінін ... ... бас ... мен ... білдіру істі мәні ... ... ... ... ... тиіс. Істі қарау ... бас ... ... ... ... ... жасауға қарсы болу
(қарсылық білдіру) негіздері сотқа немесе өздігінен бас ... ... ... ... істі ... ... ... белгілі болған
жағдайда ғана жол беріледі.
Істі жеке-дара қараушы ... ... ... ... бас ... сол соттың төрағасы немесе сол соттың ... олар ... ... – жоғары тұрған сот судьясы қарайды.
Істі соттың алқалы құрамда қарауы кезінде судьялардың біреуі өздігінен
бас тартуды (қарсылық білдіруді) мәлімдеген ... сот іске ... ... ... ... егер ол ... бергісі келсе,
қарсылық білдірілген судьяның пікірін тыңдайды және қарсылық білдіру туралы
мәселені қарсылық білдірілген ... ... ... Қарсылық
білдіруді жақтаған және оған қарсы дауыстар саны тең ... ... ... ... ... есептеледі. Бірнеше судьяға немесе соттың бүкіл
құрамына мәлімделген қарсылық білдіруді нақ сол сот толық құрамында ... ... ... ... ... ... немесе қанағаттандыру туралы
ұйғарым шағым беруге, наразылық келтіруге жатпайды. Ұйғарымға ... ... ... ... қадағалау шағымдарына, наразылық
келтіруге енгізілуі мүмкін.
Прокурордың, сарапшының, ... ... сот ... сот ... сот ... ... бас тартуы
(қарсылық білдіруі) туралы мәселені істі қарайтын сот шешеді.
Өздігінен бас ... ... ... туралы мәселе соттың
ұйғарымымен шешіледі.
Қарсылық білдіру ... бас ... ... ... ... ҚР АІЖК-нің 43-бабында көрсетілген.
Аудандық немесе оған теңестірілген сотта істі жеке-дара қараушы судья
қарсылық білдірген (өздігінен бас тартқан) жағдайда бұл істі сол ... ... ... Егер іс қаралатын сотта судьяны ауыстыру мүмкін
болмаса, жоғары тұрған сот арқылы басқа ... ... оған ... беріледі.
Облыстық немесе оған теңестірілген сотта, Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Сотында істі қарау кезінде судья өздігінен бас тартқан не ... не ... ... ... ... білдірген жағдайда, істі сол
соттағы басқа судья немесе басқа құрамдағы судьялар ... ... ... оған ... ... ... бас тарту
немесе қарсылықтар білдіру қанағаттандырылғаннан кейін не ҚР ... ... ... ... осы істі ... үшін ... жаңа құрамын құру
мүмкін болмаса, облыстық немесе соған теңестірілген сот іс бойынша тараптар
болса, ол қаралатын ұйғарымы үшін іс ҚР ... ... ... ... адамдарға олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру.
Төрағалық етуші іске ... ... және ... ... іс ... мен міндеттерін түсіндіреді: іс материалдарымен танысуға, ... ... ... және көшірмелер түсіруге; қарсылықтарын мәлімдеуге;
дәлелдеме табыс етуге және оларды зерттеуге қатысуға; іске қатысушы ... ... ... мен ... ... ... өтінім
жасауға, соның ішінде қосымша дәлелдеме талап ету ... ... ... ... және жазбаша түсініктемелер беруге; сот процесі ... ... ... ... өз ... ... іске қатысушы
басқа тұлғалардың өтінімдері мен дәлелдеріне ... ... ... қатысуға; сот отырысының хаттамасымен танысуға және ... ... ... соттың шешімі мен ұйғарымына шағымдануға;
азаматтық сот ісін жүргізу туралы заңдарда берілген ... да іс ... ... ... ... ... іс ... құқықтарын адал пайдалануға
тиіс. Міндеттерді орындамаған жағдайда азаматтық сот ісін ... ... ... ... ... ... ... қоюшыға талаптың негіздемесін немесе нысанасын
өзгертуге, талап қою ... ... ... не ... ... ... бас тартуға құқылы, жауапкер талап қоюды тануға, ... ... ... ... ... ... шешу үшін ... сотқа жүгіну
құқығын және осындай әрекеттердің салдарын ... ... ҚР ... ... ... іске қатысушы
тұлғалардың өкілеттіктерін түсіндіреді.
Төрағалық етуші іске қатысушы тұлғалар, олардың өкілдерінің іс жүргізу
құқықтары мен міндеттерін түсіндірген кезде ... ... ... ... ... Ол, ... қарсы талап қою құқығы, егер онымен сотқа ұсынған
қарсылықтардан осындай талапты қою, егер тараптардың ... заңи ... ... ... ... ... келтірсе және т.б.
өкілдің көмегін төлеу бойынша шығындарды өтеу ... ... ... ... іс ... ... мен ... түсіндіру бойынша
әрекеттері сот отырысының хаттамасына енгізілуі керек.
Іске қатысушы тұлғалардың өтінімдерін шешу. Төрағалық ... ... ... мен ... ... істі ... байланысты қандай-да
бір өтінімдер бар екендігін анықтайды. ... ... ... болуы
мүмкін: қосымша дәлелдемелерді алдырту; іс бойынша сараптама ... іске ... ... ... қамтамасыз ету; әртүрлі мән-жайлар
бойынша дәлелдемелерді жою; басқа тараппен дәлелдемелерді ... ... ... ... ұзақ ... ... екендігі; істі қарауды
кейінге қалдыру немесе іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы және ... кез ... ... ... ... ... ... жазбаша.
Ауызша өтінімдер сот отырысының хаттамасына, ал ...... ... тіркеледі.
Өтінімдер болған жағдайда сот іске қатысушы адамдардың және өкілдердің
пікірлерін тыңдаған соң, қанағаттандыру немесе қанағаттандырмау ... ... ... ... ... сот ... залында тікелей
шығарылады және сот ... ... ... Берілген өтінімдер
бойынша сотпен шығарылған ұйғарымдар сол жерде жарияланады.
Талап қоюшы сотта іс қарау кезінде талап қоюшының талаптың ... ... ... емес ... ... немесе қосымша жауапкер
ретінде заңды тұлғаны немесе ... ... ... кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыратын азаматты іске тарту туралы арызды берген кезде, ... ... ... ... сотқа дейін реттеуді сақтамау ниетінен бас
тартуға құқылы емес. Осы жағдайларда сот сотқа дейін тәртіпте дауды реттеу
мүмкіндігі болғанда ... ... ... ... ұйғарым шығаруға құқылы.
Осы сот отырысында істі мәні бойынша қарастырудың мүмкін еместігін
тудыратын ... ... ... сот істі ... ... ... іс ... тоқтату туралы тиісті ұйғарым шығарады.
Осымен сот отырысы аяқталады, бірақ істі ... ... ... болған мән-
жай жоғалғаннан кейін жалғасу ... ... ... сот ... ... ... де ... мен өтінімдер түспесе, немесе сот ... ... ... арыздар мен өтінімдерді қанағаттандыру
процестің әріқарай жүруіне әсер етпесе, сот отырысы ... ... ... мен ... ... ... қалған жағдайда
істі қарау мүмкіндігі туралы мәселені шешу.
Осы мәселені сот ... ... ... іске ... тұлғаның сот
отырысына келмей қалаудын себептеріне және өзге де ... ... ... ... ... ... салдарлар тудырады.
Азаматтық істі қарау іске қатысушы тұлғаларды сот отырысының орны ... ... ... ... ... ... ... сотқа уақтылы келуі және іске ... ... ... үшін жіберілуі керек (ҚР АІЖК 129-б. 3-т.)
Іске ... ... ... сот ... ... ... ... жөнінде мәліметтер жоқ болса, істі қарау кейінге
қалдырылады.
Іске қатысушы адамдар келмеу себептері туралы ... ... ... ... дәлелді екендігіне дәлелдемелерді ұсынуға міндетті.
Егер істі қарауға іске қатысушы адамдар сот отырысының уақыты мен орны
туралы тиісінше ... ... ... сот ... ... қалу ... мәселені келесі іс жүргізу шешімдерін қабылдау үшін зерттейді.
Олардың келмей қалу себептерін дәлелді деп тану жағдайында сот ... ... сот ... ... ... ... ... шығарады. Егер
сот іске қатысушы адамдардың қайсібірінің келмей қалу жағдайын дәлелсіз деп
таныған жағдайда, онда ол олардың жоқтығында істі ... ... ... ... жайлы тиісінші хабарланған іске қатысушы тұлғалардың дәлелсіз
келмеуінің әрбір жағдайында, сот істің ... ... ... істі
кейінге қалдыру немесе істі мәні бойынша қарастыруды шешеді.
Тараптар соттан істі олардың қатысуынсыз қарау және ... ... ... ... ... ... құқылы, бұл азаматтық іс жүргізу
құқығының диспозитивтілік қағидасынан туындайды.
Егер бұл ... ... ... қажет болса, сот тараптардың сот
отырысына қатысуын міндетті деп тани алады.
Сот отырысының ... мен орны ... ... іске қатысушы адам
өкілінің келмеуі істі қарауға кедергі бола ... Іске ... ... ... сот оның өкілі дәлелді себептермен келмеуіне байланысты
істі қарауды кейінге қалдыра алады.
Сот отырысына куәнің, ... ... ... келмеу
салдарлары.
Сот отырысына куә, сарапшы немесе маман келмеген жағдайда сот іске
қатысушы адамдардың істі олар ... ... ... туралы пікірін тыңдап,
сотта іс қарауды жалғастыру немесе оны ... ... ... ... сот ... ... байланысты істі кейінге қалдыру кезінде
азаматтық істің мән-жайлары бойынша куә ие мәліметтердің маңыздылығы есепке
алынады.
Сарапшының келмеуі істі ... ... ... ... ... келесі жағдайларда: сарапшы тұжырымдарының дұрыстығында ... ... ... ... ережелері бойынша сарапшының
өзімен түсіндірме беру қажеттігінде, сарапшы қорытындысы мен іс ... ... ... ... ... және ... ... қалған жағдайда, егер оны ауыстыру мүмкін болмаса,
сот істі кейінге қалдыру туралы ұйғарым ... ... куә, ... ... ... аудармашы сот отырысына сот
дәлелді емес деп таныған себептер бойынша келмесе, олар әкімшілік құқық
бұзушылық туралы ... ... ... ... ... ... ҚР ... сәйкес олар сондай-ақ мәжбүрлеп келтірілуі де мүмкін.
Сотта айғақ беруден бас тартқаны немесе жалтарғаны үшін куә ҚР АІЖК 17
бабында ... ... ... ҚР ... ... ... сәйкес қылмыстық жауаптылықта болады [15, 129 б.].
Алайда ата заңымызда баянды етілген заңды мүдде ешкiм ... ... және ... ... ... ... туыстарына қарсы
айғақ беруге мiндеттi емес. Дiни қызметшiлер ... ... ... ... ... ... мiндеттi емес (ҚР Конституциясының 77 б. 3
т. 7 т.) [24, 31 ... ... ... ... ... ... жауап алу. Сотпен істі
қарау кейінге қалдырылған кезде куәлардан жауап алу мүмкіндігі туралы
нормалар ... ... ... уақытты үнемдеу мен куә ретінде шақырылатын азаматтардың уақытын
үнемдеу, осы куәлардың келмеу қалу себебінен істі қараудың қайтадан ... ... ... ... Соңғы есепте, соттың тиісті іс
жүргізушілік әрекеттері істің дұрыс және ... ... ... қызмет
етуі керек [22, 433 б.].
Істі кейінге қалдыру кезіндегі куәлардан жауап алу соттың міндеті
емес, ... ... ... ... алу сот отырысында тараптар болған
жағдайда ғана ... және ҚР АІЖК 196-199 ... ... жүзеге
асырылады.
Сарапшы мен маманға құқықтар мен бостандықтарды түсіндіру. ... ... мен ... ... ... мен міндеттерін түсіндіреді.
Төрағалық етуші сарапшыға ... ... ... ... ... ... туралы ескертеді, ол туралы сарапшыдан ... ... сот ... хаттамасына қоса тіркеледі.
Маман көрінеу дұрыс емес кеңес беру үшін ... ... ... мәні ... ... Сот ... ... істі қарауың осы
бөлігінде жасалатын іс жүргізушілік әрекеттер ҚР АІЖК 192-210 баптарымен
реттелген.
Сотта іс ... осы ... ... ... мән-жайларын фактілерді
бар немесе жоқтығын растайтын іс бойынша жинақталған дәлелдемелерді ... ... ... ... Істі мәні ... ... сотқа
өткізілген сот зерттеуінің дәлелдемелері және орнатылған заңи фактілер ... ... ... ... ... ... мен ... мүмкіндік береді.
Істі мәні бойынша қарастырудың басқа міндеті ретінде құқық туралы дау
субъектілерінің диспозитивті өкілеттіктерімен ... ... ерік ... ... ... аяқтау мүмкіндігін анықтау
болып табылады [25, 46 б.].
Сотта іс қараудың екінші бөлігі өкім етуші әрекеттерді жасау ... ... ... ... ... ... өз талаптарын қолдайтын-қолдамайтыны,
жауапкер талап қоюшының ... ... ... істі ... ... аяқтауды немесе ісі аралық сотқа
қарауға беруді қалайтын-қаламайтыны туралы ... ... ... ... ... бас ... туралы арызы, жауапкердің талап
қоюды мойындамауы немесе тараптардың бітімгершілік келісімінің шарттары сот
отырысының хаттамасына енгізіледі және ... ... ... ... ... екі тарап та қол қояды. Өкім етуші әрекеттер туралы жазбаша
арыздар іске тіркеледі, бұл туралы сот отырысының хаттамасында ... ... бас ... қабылданғанға не талап қою мойындалғанға немесе
тараптардың бітімгершілік келісімі бекітілгенген дейін сот ... ... ... ... ... іс жүргізу әрекеттерінің салдарын
түсіндіреді.
Талап қоюдан бас тартуды қабылдау немесе ... ... ... ... сот ... шығарады, сол арқылы осымен бір
мезгілде іс бойынша іс жүргізу тоқтатылады. ... ... ... ... келісімінің шарттары көсретілуге тиіс.
Осымен сотта іс қарау аяқталады, сотпен ... ... ... ... анықталмайды. Іс қараудың іс бойынша ... ... ... ... ... ... ұсқас талапты сотқа
қайтадан беруге кедергі болады. Бұл осы жағдайда заң ... сол ... сол ... және сол ... ... ... ... келуге жол
бермейді (ҚР АІЖК 248 б. 2 т.).
Жауапкермен талапты мойындаған ... оны ... ... ... ... қанағаттандыру туралы шешім шығарылады. Осы ... ... тек ... ... ... ... және оны сотпен
қабылдауы көрсетілуі мүмкін, яғни сот ... ... ... ... ... шешім шығарады (ҚР АІЖК 221 б. 5 ... істі ... ... ... негіздер бойынша істе
материалдық-құқықтық қызығушылығы бар адамдардың еркін ерік білдіруіне
сәйкес аяқталады.
Сотпен талаптан бас ... ... ... немесе бітімгершілік
келісімді бекітпеген жағдайда сот ол туралы ... ... ... іс ... әрі ... ... береді. Сот талап қоюшының талаптан бас
тарту, жауапкердің талапты ... ... ... ... ... ... егер осы ... заңға қайшы келсе
немесе біреудің құқықтары, бостандықтары және заңды мүдделерін бұзса ... 49 б. 2 ... іс ... ... қоюшы өзінің талаптарын қолдау, жауапкер талап
қоюшының талаптарын ... ... ... ... дау ... ... ... мәні бойынша қарастыру жағдайында сот іске қатысушы адамдардың
түсініктемелерін тыңдауға кіріседі (ҚР АІЖК 194 ... мен ... ... ... ... іс ... бір түрі болып табылады. Олардың түсініктімелері іс бойынша
жинақталған ... ... ... мен ... ... (ҚР АІЖК ... 2 т., 78 ... үшінші тұлғалардың және іске қатысатын бсқа тұлғалардың
түсініктемелерін тыңдай келе сот іске ... бар ... ... оған қоса осы ... бар немесе жоқтығын орнатуға қажетті
дәлелдемелерді анықтайды.
ҚР АІЖК 194 ... 1 ... іске ... ... ... реті көзделеді, оны сақтау сотқа міндетті болып
табылады. Сот алдымен талап қоюшыны, одан кейін оның ... ... ... ... Одан ... ... мен оның ... қатысатын
үшінші тұлғаны тыңдайды.
Осы қатысушылардан кейін түсініктемелерін айту үшін сөз дау пәніне
дербес талаптар мәлімдейтін үшінші ... ... ... органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының, ұйымдарының өкілдері, сотқа басқа адамдардың құқықтары ... ... ... ... ... ... ... береді.
Тараптар, үшінші тұлғалар және іске қатысушы басқа тұлғалар
түсініктемелер бере ... ... ... мен ... ... ... Көрсетілген тұлғалардың түсініктемелері ауызша ... ... ... бере келе тарап, басқа тарап ... ... ... ... ... ... ... Тараппен мойындалған
фактілер басқа тарапты осы фактілердің әрі қарай дәлелдеу қажеттілігінен
босатады. ... ... ... сот ... ... енгізіледі
және фактіні мойындаған тараппен қол ... Егер ... ... ... ... ол іске ... (ҚР АІЖК 78 б. 3 т.)
Фактіні мойындауды талапты мойындаудан ... ... ... фактіні мойындау азаматтық іс бойынша дәлелдеме
ретінде қарастырылады, ал талапты мойындау – ҚР АІЖК 49 ... ... ... ... ... талап қоюшының пайдасына шешім
шығарылумен істі қарау аяқталуға әкелетін жауапкердің өкім ... ... ... ... тарап талаптарды мойындауды білдірмейді,
талап талапқа қарсылық білдіруі мүмкін. Мысалы, азамат Б. займ ... ... ... ... біруақытта қарыз сомасы қайтарылды ... ... ... мен ... көрсетіп), тиісті дәлелдеелер
ұсынуы мүмкін.
Егер фактілерді тану шындығында болған мән-жайды жасырумақсатымен не
алдаудың, күш ... ... ... ... ... соттың күдігі болса, ол тануды қабылдамай, ол туралы ұйғарым
шығарады. ... ... осы ... ... негізде дәлелденуі тиіс (ҚР
АІЖК 78 б. 4 т.).
Іске қатысушы адамдар бір-біріне сұрақтар қоюға құқылы. ... ... ... ... ... ... ... Сұрақтарды қою
тәртібі төрағалық етушімен бақыланады. Ол ... ... ... ... ... жетекші сипатқа ие сұрақтарды қабылдамауға міндетті.
Төрағалық етушімен қабылданбаған ... ... егер ... қойған
тұлғадан өтініш түссе сот отырысы хаттамасына енгізіледі.
Іске қатысушы тұлғалардың жазбаша түсініктемелері, оған қоса ... ... және ... ... ету ... ... төрағалақы етушімен жарияланады. Егер тапсырманы ... ... ... іске ... ... сот ... келсе, жалпы
тәртіпте түсініктемелер береді (ҚР АІЖК 73 б. 3 ... ... ... ... ... ету ... іске қатысушы тұлғалар келсе, мәселе жоғарыдай шешіледі.
Іске қатысушы тұлғалардың түсініктемелерін тыңдағаннан ... ... ... ... ... тексеруге кіріседі (ҚР АІЖК195-
209 бб.)
Істе бар өзге дәлелдемелерді ... ... ... және заттай
дәлелдемелер, сарапшының қорытындысы), оған қоса істің басқа ... ... ... іске ... адамдардың пікірлерін ескеріп
орнатады. ... ... реті ... ... ... ... байланысты анықталады. Қандай болмасын реті орнатылса
да, сот іс бойынша жинақталған дәлелдемелер мен өзге мән-жайларды ... заң ... ... бір ... ... тиісті мән-
жайы ешқандай да басқа дәлелдемелермен расталуға тиісті емес. Мысалы, ... ... ... ... дау ... ... ол ... шартпен
дәлелденеді [26].
Тәжірибеде дәлелдемелерді зерттеу куәлардан жауап алудан басталады.
Куәлардан жауап алу ... мен ... оған қоса ... ... ҚР АІЖК 196-200 баптарымен реттелген. Куәдан
жауап алынғанға дейін төрағалық етуші куәнің кім ... ... ... мен ... ... және оған жауап беруден бас тартқаны
үшін және көрінеу жалған жауап ... үшін ... ... ... ... ... ... (зайыбына) және жақын туыстарына қарсы
айғақ беруден, ал діни ... ... ... келу ... ... қарсы айғақ беруден бас тартуға құқығы барын түсіндіреді.
Куә мынадай мазмұнда ант береді: «Сотқа іс бойынша ... ... ... ... тек қана ... ... ... айтуға және
шындықтан басқа ешнәрсе  айтпауға ант етемін.». Куәдан оған оның міндеттері
мен ... ... ... ... ... ... ... хаттамасына қоса тіркеледі.
Он алты жасқа толмаған куәға судья оған іс ... ... ... ... айтып беру міндетін түсіндіреді, бірақ оған жауап ... ... үшін және ... ... ... бергені үшін ... ... ... ... ... жеке-жеке алынады. Әлі айғақ бермеген куәлар істі
қарау кезінде сот ... ... бола ... берген куә істі қарау аяқталғанға дейін отырыс залында қалады,
егер сот оның өтініші бойынша ертерек кетіп қалуға рұқсат бермесе.
Он алты ... ... куә, одан ... ... кейін, осы куәні
отырыс залында болуы қажет деп сот таныған жағдайларды ... ... ... шығарылады.
Төрағалық етуші куәні іске қатысушы адамдарға қатысын анықтайды ... ... оған ... ... ... ... ... хабарлауды ұсынады. Куә
істің мән-жайлары бойынша мәліметтерді еркін әңгіме нысанында айтады. Бұдан
кейін куәға сұрақтар қойылуы мүмкін. ... ... ... ... куә ... өклі ... ... содан соң іске қатысушы басқа адамдар мен
өкілдер сұрақ қояды. Судья куәдан ... ... кез ... ... ... ... ... болған жағдайда сот осы немесе келесі отырыста куәдан екінші рет
жауап ала алады, сондай-ақ олардың ... ... ... ... арасында беттестіру жүргізеді.
Жауап әлдеқандай цифрлармен немесе есте сақтау қиын басқа деректермен
байланысты болған жағдайларда, куә жауап беру кезінде жазбаша ... ... Бұл ... ... және іске ... ... және ... ұйғарымы бойынша іске қоса тіркелуі мүмкін.
Куәға оның айғақтарына қатысты оның қолында бар құжаттарды оқуына
рұқсат етіледі. Бұл ... ... ... және оның ... ... қоса ... мүмкін.
Заң кәмелетке толмаған куәдан жауап алудың арнайы ... ... төрт ... ... ... жауап алу, ал соттың қалауы бойынша он төрт
жас пен он алты жас аралығындағы ... ... алу да ... ... ... ... Қажет болған жағдайда кәмелетке толмаған
куәнің заңды өкілдері де шақырылады. Аталған адамдар ... ... ... ... қоя ... сондай-ақ куәнің жеке басына және оның
берген айғақтарының мазмұнына қатысты өз пікірін айта ... ... ... үшін ... ... ерекше жағдайларда,
кәмелетке толмаған куәдан жауап алынған уақытта сот ... ... ... ... іске ... ... да бір адам ... мүмкін. Бұл адам
сот отырысы залына қайта келгенде оған кәмелетке ... ... ... ... ... ... қою ... берілуге
тиіс.
Куәдан істі қарауға дейін сот тапсырмасын орындау, дәлелдемелерді
қамтамасыз ету және істі ... ... ... ... алынуы мүмкін.
Барлық аталған жағдайларда куәнің түсініктемелері сот отырысында айтылатын
хаттамаларда белгіленеді. Оларды айтқаннан ... іске ... ... ... ... және ... ... беруге құқылы.
Жазбаша дәлелдемелер жария ету жолымен зерттеледі. ҚР АІЖК 73-76
баптары және ... ... ... ... ... ... оларды қарау хаттамалары сот отырысында жария етіледі [2,
176 б.]. Іске қатысушы тұлғаларды жазбаша дәледемелер мазмұнымен жария ... ... ... ... ... кірісу ретінде
қарастырылуы керек. Жазбаша дәлелдемелер ... ... ... ... жол ... ... ... керек.
Жария еткеннен кейін төрағалық етуші ... ... ... ... ... ал ... болған жағдайларда сарапшыларға,
мамандарға және куәларға көрсетеді. Осыдан соң іске ... ... бере ... жеке хат ... және жеке ... ... беру ... мақсатында хат алысу мен телеграфтық хабарлар ашық сот ... хат ... ... ... ... ... адамдардың келісімімен
ғана жария етілуі және зерттелуі мүмкін. Бұл адамдар келісім бермесе,
олардың жеке хат ... мен жеке ... ... жабық сот
отырысында жария етіледі және зерттеледі. Осыдан соң іске қатысушы адамдар
түсініктемелер бере алады.
Жеке ... ... ... ... ету, ... ... ... кезінде, сондай-ақ оларды зерттеу кезінде жеке
құжаттардың құпиясын сақтау ережелері қолданылады. Азаматтардың жеке ... және жеке ... ... ашық сот ... ... осы ... мен ... байланысы болған адамдардың келісімімен ғана жария
етілуі мүмкін. Бұлай болмаған жағдайда бұл ... жеке хат ... ... ... ... ... сот ... жария етіліп, зерттеледі.
Аталған ережелер фото және кино құжаттарын, дыбыс және бейне жазбаларды,
сондай-ақ ... ... ... ... жеке ... бар ... зерттеген кезде де қолданылады.
Дыбыс жазбаны жария ету, бейнежазбаны, киноматериалдарды көрсету сот
отырысы ... не осы ... үшін ... ... ... сот ... хаттамасында материалдың ерекше белгілері және
жария ету ... ... ... соң сот іске қатысушы адамдардың
түсініктемелерін тыңдайды.
Қажет болған жағдайда дыбыс жазбасын жария ету және ... ... ... ... ... ... бөліктері
қайталануы мүмкін.
Дыбыс және бейне жазбалардағы, кино материалдардағы ... ... сот ... іске ... сондай-ақ сараптама тағайындауы
мүмкін.
Сотқа ұсынылуы мүмкінқиын немесе жеткізуге болмайтын құжаттар ... ... олар ... ... ... және зерттеледі.
Орналасқан жерінде қарау туралы сот ... ... ... мен орны ... іске ... адамдарға, олардың
өкілдеріне хабарланады, алайда олардың келмеуі ... ... ... ... ... ... сарапшылар, мамандар және куәлар
шақырылады.
Қарау нәтижелері сот ... ... ... ... кезінде жасалған немесе тексерілген жоспарлар, тәсімдер, сызбалар,
есептеулер, құжаттардың көшірмелері, ... ... ... ... және заттай дәлелдемелердің фотосуреттері, бейнежазбалар мен
киноматериалдар қоса тіркеледі.
Заттай ... ... оны ... ... ... ... бар. Заттай дәлелдемелер сотпен қаралады және іске
қатысушы тұлғаларға, өкілдерге ... ал ... ...
сарапшылар, мамандар мен куәларға. Заттай дәлелдемелерді ... ... ... назарын қарауға байланысты мән-жайларға аударуға ... ... сот ... ... ... ... ұсынуға қиын болатын немесе сотқа әртүрлі ... ... ... емес ... мөлшері немесе салмағы, тасымалдау
кезінде құнды затты сақтауға қиын болғанда) заттай дәлелдемелер орналасқан
жерінде жазбаша дәлдемелер ... ... ... және ... ... сот отырысы хаттамасына енгізіледі.
Заттай дәлелдемелерді қарау сот тапсырмаларын орындау, дәлелдемелерді
қамтамасыз ету, істі сотта қарауға әзірлеу ... оған қоса ҚР АІЖК ... ... тәртіпте (тез бүлінетін заттай ... ... ... оның ... ... сот ... істі ... кезінде
жария етіледі, одан кейін іске ... ... ... ... ... ... (ҚР АІЖК 206 бабы).
Сарапшының қорытындысы төрағалық етушімен істі ... ... ... ... ... ... жағдайда жария етіледі. Егер сарапшы
отырыста болса, онда ол ... ... өзі ... ... және оны ... ... ... сұрақтар қойылуы мүмкін.
Арызы бойынша сараптама тағайындалған адам және оның өкілі ... ал ... соң – іске ... ... адамдар мен өкілдер сұрақтар
қояды. Сот тағайындалған сараптама жүргізу ... ... ... ... ... мен оның ... ... қояды. Сот сарапшыға одан жауап
алудың кез келген сәтінде сұрақтар қоюға құқылы.
ҚР ... ... ... ... сот ... және
қайталама сараптама тағайындайды [3, 297].
Қосымша сараптама қорытынды жеткілікті ... ... ... ... ... ... зерттелген мән-жайларға қатысты жаңа мәселелер
туындаған кезде тағайындалады.
Қосымша сараптама жүргізу сол сарапшының өзіне немесе ... ... ... ... ... алдыңғы қортындысы жеткілікті түрде
негізделмеген не оның ... ... ... не ... ... ... ... елеулі бұзылған кезде дәл сол объектілерді зерттеу және
дәл сол мәселелерді шешу үшін тағайындалады.
Қайталама сараптама ... ... ... ... ... келіспеуді дәлелдері келтірілуге тиіс.
Қайталама сараптама жүргізу сарапшылар комиссиясына тапсырылады.
Алдыңғы сараптаманы ... ... ... ... ... ... ... түсініктемелер бере ... ... ... зерттеуге және қорытынды жасауға қатыспайды.
Қосымша және қайталама сараптама ... ... ... ... сараптамалардың қортындылары табысетілуге тиіс.
Қосымша және қайталама сараптама тағайындаған кезде сот іс ... ... ... Осы жағдайда іс бойынша өндіріс сотқа
сарапшылардың қорытындысын ұсынғаннан кейін қайта басталады және істі ... сот ... ... ... анықтауда қолдау көрсету мақсатында сот кеңес беру
үшін маманды ... ... ... ... ... үшін консультациялар алу және ғылыми-
техникалық құралдарды ... ... ... ... сот мамандар
тартуға құқылы. Маман тараптар ұсынған адамдардың ... ... ... тағайындау сот ұйғарымымен ресімделеді.
Әрекеттегі іс жүргізу заңы маманның консультациясы (түсіндірмесін)
азаматтық іс бойынша дәлелдеме ретінде қарастырмайды, ол ҚР АІЖК 64 ... ... ... ... ... консультациясы (түсіндірмесі) сот
отырысында жария етіледі. Маманның ауызша консультациясы мен түсіндірмесі
сот отырысының хаттамасына ... ... және ... ... ... ... мүмкін. Арызы бойынша маманды тартқан адам және оның өкілі бірінші
болып, ... соң іске ... ... ... және ... ... қояды.
Сот шақырған аманға бірінші болып талап ... және оның ... ... ... ... кез келген сәтте сұрақ қоюға құқылы.
Істі қарау және дәлелдемелерді зерттеу барысында іске ... ... ... ... ... ... Осы ... адам соттан оны дәлелдемелер қатарынан алып тастап, істі өзге
дәлелдемелердің негізінде ... ... ... ... өтініш талқыланады,
іске қатысушы әрбір тұлғаның ... ... ... және ... іс бойынша жинақталған дәлелдемелермен салыстыру нәтижесі
бойынша сот ... ... ... ... ... қанағаттандыру
немесе қанағаттандырмау туралы).
Дәлелдеменің жалғандығы туралы мәлімдеуді тексеру үшін сот ... ... ... тараптарға өзге дәлелдемелер беруді ұсына
алады.
Егер ұсынған дәлелдемесі жалған деп танылған ... ... ... ... судья материалдарды бұл жөнінде прокурорға хабарлай
отырып, қылмыстық іс қозғау туралы мәселені шешу үшін тиісті анықтау немесе
алдын ала ... ... ... дәлелдеменің жалғандығы орнатылса, онда ол дәлелдемелер тізімінен
алынып тасталуы керек.
Егер ҚР АІЖК 57 бабы ... іске ... ... ... ... ... органы жіберілсе, онда сот ... ... ... ... және ... ... ... әрекеттегі азаматтық іс жүргізу заңнамасы ... ... ... ... ... ... ... органдардың қорытындыларында нақты мазмұнның ... ... ... ... ... нақты мән-жайлары көрсетілетін және істі мәні ... ... ... ... ... ... және ... басқару
органдарының қорытындылары сот отырысында жария етіледі. Одан кейін, сот,
сондай-ақ іске қатысушы ... мен ... ... ... ... мақсатында осы органдардың уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... іске қатысушы адамдар мен
өкілдерден олардың іс материалдарын әлденелермен толықтыруға ниеттерінің
бар-жоғын анықтайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... деп жариялап, сот соттағы жарыссөздерге көшеді.
Сот жарыссөздері және прокурордың қорытындысы. Сот жарыссөздері сотта
іс қараудың дербес ... ... ... Осы ... дәлелдемелер
мен істің мән-жайларын өткізілген зерттеудің қорытындысы жүргізіледі. Іске
қатысушы тұлғалар істің қандай ... және ... ... орнатылды, қандай дәлелдемелер шындыққа сай, қандай мән-жайлар
дәлелдемелермен расталмады, қанадй заң қолданылу керек, ... ... ... ... ... және істі ... шешу керектігі туралы
пікірлерін айтады.
Сот жарыссөздері іске ... ... мен ... сөздерінен
тұрады. Сот жарыссөздерінде адамдардың сөйлеу ... ... ... ... ... және оның ... ал содан соң – жауапкер мен оның
өкілі сөз сөйлейді. Басталып кеткен процесте даудың нысанасы ... ... ... ... ... мен оның ... тараптар мен олардың
өкілдерінен кейін сөз ... ... ... ... өз ... талаптар
қоймаған үшінші тұлға мен оның өкілі талап ... ... ... ... өзі қатысатын жақтағы жауапкерден кейін сөз сөйлейді.
Прокурор, мемлекеттік органдардың және жергілікті өзін-өзі ... ... ... және ... адамдардың құқықтарын,
бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін ... үшін ... ... сот ... ... сөз ... қатысушылардың барлығы сөз сөйлеп болған соң ... ... ... екінші рет сөз сөйлей алады. Соңғы
реплика құқығын үнемі жауапкер мен оның өкілі иеленеді.
Іс бойынша ... ... ... және ҚР АІЖК 55 ... ... ... іске қатысушы прокурор жарыссөздерден кейін жалпы істің
мәні бойынша қорытынды береді.
Прокурор өзіне жүктелген ... ... ... ... ... қортында беру үшін және ... ... ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін, қоғамдық
немесе мемлекеттік мүдделерді ... үшін өз ... ... соттың
бастамасы бойынша процеске қатыса алады.
Прокуратура сот процессі барысында мемлекет мүддесін ... ... ат ... ... орган [27].
ҚР АІЖК-нің 213-бабына сәйкес сот жарыссөздерінен кейін іс бойынша
тарап болып ... және ... іс ... заңнамасында көзделген
тәртіппен процеске қатысушы прокурор жалпы істің мәні бойынша қортынды
береді.
Егер олар ... мен ... ... мәні ... ... ... өз мәлімдемелерінде ... сот ... өз ... сот анықталмаған мән-жайларға, ... ... ... ... сілтеме жасауға құқығы жоқ.
Егер сот сот жарыссөздері кезінде немесе одан кейін іс үшін маңызы бар
жаңа мән-жайларды анықтау ... жаңа ... ... ... ... ол істі мәні ... қарауды қайта жалғастыру туралы ұйғарым
шығарады. Осындай ұйғарымды шығару сотта іс қараудың екінші бөлігі – ... ... ... ... ... ... Істің мән-жайларын
зерттеу және дәлелдемелерді тексеру осы ... ... ... Істі мәні бойынша қайтадан қарастыру аяқталғаннан кейін сот
тағы да қатысушылардың сот ... ... және ... басталмаған іске кіріскен прокурордың қорытындысын тыңдайды.
Істі мәні ... ... ... ... сот ... ... ... шығару және жариялау. Сот отырысында азаматтық істі қараудың
аяқтау бөлігі ретінде шешімді ... және ... ... табылады. Сотта іс
қараудың осы бөлігінде бірінші ... ... ... қызметіне қорытынды
жүргізіледі. Ол сот отырысы залында барлық қатысушыларға жария етілуі тиіс
сот актісімен ... Ол – сот ... ... сот шешімін басты
сот құжаттарының қатарына жатқызады [29, 43].
Сот шешімі – істі мәні бойынша шешетін ... ... сот ... АІЖК 217-б. 1-б.). ... ... ерікіне қарамастан тек ҚР
Конституциясы мен ... ... ... ... ... жүзеге
асырады; заңмен белгіленген сот ісін қарауға процесс мүшелерінің ... ... ... ... ... ... етеді; істің ақиқатын ашады
және ол бойынша заңды және негізделген шешім шығарады. Әр азаматтық істі
мәні ... ... ... сот ... шығарумен аяқтайды, яғни шешім іс
қаралғаннан кейін дереу шығарылады.
Сонымен сот ... ... сот ... ... үшін ... ... төрағалық етуші, бұл туралы сот ... ... ... Бұл бөлмеде өзге адамдардың болуына жол
берілмейді. Жұмыс уақытының аяқталуына ... ... ... күні ішінде
сот кеңесі бөлмесінен шығып демалу үшін үзіліс жариялауға құқылы.
Шешім шығарған кезде сот ... баға ... іс үшін ... қандай мән-жайлардың ... және ... ... ... ... қатынастарының қандай екенін, осы іс
бойынша қандай заң ... тиіс ... және ... талаптың
қанағаттандырылуға жататынын немесе жатпайтынын айқындайды (ҚР АІЖК-і 219-
бабының ... ... іс ... бір ... ... ... ... тек
қана қылмыстық іс жүргізуде сот жәбірленушіге азаматтық талапты біріктіріп
қарау немесе оны сәйкес сотқа беру құқығын беруін жатқызуға ... ... ... міндетті сұрақтар ҚР АІЖК 219-бабында
белгіленген [10, 60 б.]. Кеңесу бөлмесінде сот іс ... ... ... ... сұрақтарды шешеді:
- іс үшін маңызы бар қандай мән-жайлардың анықталғанын және қандай мән-
жайлардың анықталмағанын; тараптар мен үшінші тұлғалар сілтеме ... ... орын ... қандай дәлелдемелермен осы ... ... ... ... ... ... баға ... (қатыстылығы, жол берілуі, растығы,
жеткілікті болуына анықтайды), осының ... ... да ... ... ... мүмкін;
- тараптардың құқықтық қатынастарының қандай екенін осы іс ... заң ... ... ... қойылған талаптың қанағаттандырылуға жататынын-жатпайтынын
айқындайды;
- іс бойынша сот ... бөлу ... ... ... шешімді дереу орындауға, оған қоса шешімнің орындалуын кейінге
қалдыру және ... ... ... бар ... ... ... кеңесу бөлімінде сот іс үшін маңызы бар жаңа ... ... ... ... ... ... деп ... істі
мәні бойынша қарауды қайта жалғастыру туралы ұйғарым шығарады. Сот сотта іс
қараудың екінші бөлігіне ... ... ҚР АІЖК ... ... істі мәні ... ... аяқталғаннан кейін сот тағы бір рет сот
жарыссөздерін, ал ҚР АІЖК 213 ... ... ... прокурордың
қорытындысын тыңдайды. Одан кейін сот кеңесу ... ... ... ... ... ... ... сәйкес судья заң талаптарын сақтай
отырып шешімді жазбаша түрде жазады және оған қол ... ... ... сот ... және ... ... әзірлеу бойынша туындайтын
сұрақтарға байланысты, Қазақ КСР Жоғарғы Сотының Пленумы “Сот құжаттарын
әзірлеу туралы” қаулы ... [28]. Осы ... ... түсініктемелер
бар: азаматтық және қылмыстық іс жүргізу заңдары кеңесу бөлмесінде
қабылданатын ... үкім және ... сот ... ... ... тыйым салынбайды, сондықтан олар судьяның қолымен немесе машиналық
тәсілмен жасалуы мүмкін. Көрсетілген ... ... ... ... ... ... бет, қандай баспа машинасында (қандай маркіде)
сот актісі дайындалғанын көрсету керек.
ҚР АІЖК-нің 220-бабының 1-тармағына сәйкес істі мәні ... ... ... ... (қысқартылған) шешім; ол кіріспе, дәлелдеу және ... ... ... ... ... бір-бірінен айырмашылығы қасқаша шешімнің сипаттама бөлігі
болмайды. Айрықша ... ... ... ... ... ... бес күннен
аспайтын мерзімге кейін қалдыруы мүмкін, бірақ қысқаша (қысқатылған)
шешімді сот істі ... ... ... ... жариялауға тиіс (ҚР АІЖК-
нің 229-б.).
Әрбір сот шешімі Қазақстан ... ... ... ... келесідей төрт бөліктен тұрады:
1. кіріспе;
2. сипаттау бөлігі;
3. дәлелдеу бөлігі;
4. қарар бөлігі.
Шешімнің ... ... ... ... ... пен орын; шешім
шығарған сотттың атауы; соттың құрамы; сот отырысының ... ... ... іске ... ... да ... және ... даудың
нысанасы немесе мәлімделген талап көрсетіледі.
Кіріспе бөлігінің мәтіні «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... деген сөзбен аяқталады.
Шешімнің сипаттау бөлігі талап қоюшының ... ... және іске ... ... ... ... қамтуы
тиіс. Бұл мәліметтердің бәрі «бекітілді» деген сөзден ... ... ... ... сөздермен бітеді «істің мән жайларын зерттеп, тараптар
мен ... да іске ... ... ... ... сот ... келесідей негіздерге негізделіп қанағаттандырылуы керек деп санайды.
(ішінара қанағаттандырылуы керек, ... ... ... ... ... сот анықтаған мән-жайлары, құқықтары
мен міндеттер туралы соттың қорытындылары негізделген ... ... ... белгілі бір дәлелдемелердің негіздері және сот
басшылыққа алған заңдар ... ... ... ... ... ... бөлігінде талап қоюдың танылғаны және оны соттың
қабылдағаны ғана ... ... ... ... ... ... ... туралы немесе талап
қоюдан толық немесе оның бір бөлігінен бас тарту ... сот ... ... ... ... ... беру ... мен тәртібін
көрсетуді, сондай-ақ өзге де қорытындыларды ... ... Сот ... ... сот ... ... ... бір тәртібі мен мерзімін
белгілеген немесе шешімді дереу орындауға жіберген немесе оның ... ... ... ... ... ... шешімі заңды болуы тиіс, яғни іс ... ... ... ... нормаларына сәйкес және іс жүргізу нормаларын сақтай
отырып шығарылуы қажет (ҚР АІЖК-і ... 6-б.). Сот ... ... ... ... шешу ... Қазақстан Республикасы Конституциясының,
азаматтық іс жүргізу Кодексінің, басқа да нормативтік құқықтық ... ... ... ... шешімі негізді болуы тиіс, яғни сот шешімді отырысында ... ... ... ... істі мәні ... шешу үшін ... негіздейді (ҚР АІЖК-і 218-б.2-т.). Сот шешімін болжамдарға,
қандай да бір ... ... ... ... негізделуге жол
берілмейді. Іс үшін маңызы бар фактінің растығы дәлелденуі керек. Судьяның,
талап ... ... куә, ... ... ... шындыққа сай
болса да, дәлелдемелік күшке ие болмайды. Тек фактілер туралы мәлеметтер
ғана дәлелдемелер ... ... ... және тек ... ғана
негізделген сот шешімінің арқауына айналады.
Сотта зерттелмеген дәлелдемелерге негізделген сот құжаттары негізсіз
және заңсыз деп ... ... ... іс ... ... ... ... негізделген сот шешімін ғана шығару талап етілген.
Сот шешімінің негізділігі оның дәлелді болуын да көздейді [30, 452].
Сот шешіміне ... ... қол ... ... айтылуы тиіс.
Шешімге қол қойылғаннан кейін сот шешіміне түзетулер енгізу туралы ... ... (ҚР ... 230-б. 3-т.). Сот ... ... іске қатысушы адамдардың арызы бойынша шешімде жіберілген қате
жазулар мен айқын ... ... ... ... Өндіріліп алынатын
сома немесе мүлік саны мен мөлшерін түзетуге тек оларды ... ... ... ... ... қате ... ғана жол ... Түзетулер алғашқы
сот шешімінің мазмұны мен ... ... ... бойынша шешімге қаулы қабылдаған сот іске ... ... ... ... өз ... келесідей жағдайларда қосымша
шешім шығара алады:
• егер іске қатысушы адамдар дәлелдемелер ұсынған және ... ... да бір ... ... ... ... егер сот құқық туралы мәселені шеше отырып, алып ... ... ... ... ... ... ... жасауға тиісті
әрекеттерді көрсетпесе;
• егер сот шығындары туралы мәселені сот шешпесе;
• егер сот шешімінің орындалуын қайта ... ... ... ... ... ... ... жағдайда сот шешімді түсіндіру туралы ұйғарым
шығарады. Шешімді түсіндіруге ол әлі орындалмаған және ... ... ... мерзім өткенге дейін жол беріледі.
Істі қараған сот іске қатысушы адамдардың өтініші бойынша, ... ... ... ... ... оның мазмұнын өзгертпей
түсіндіруге құқылы. Сот шешімді түсіндіру ... ... ... ... ... ... он күн ... қарауға міндетті. Себебі сот
шешімін түсіндіру сот шешімінің ... ... ... [29, 265 ... шешімі заңды күшіне енгенге дейін ешкім де істі соттан сұратып ала
алмайды. Шешім заңды күшіне ... ... ғана істі ... ... ... немесе наразылық келтіруге уәкілетті адам ғана қадағалау тәртібімен
сұратып ала алады. Аудандық, облыстық және оларға ... ... ... ... ... ... ... егер оған апелляциялық
тәртіпте шағым немесе наразылық берілмесе, түпкілікті түрде шешім ... ... 15 күн ... ... ... ... енеді (ҚР АІЖК-і 235-б. 1-
б., 334-б. 3-б.).
Апелляциялық тәртіппен шағым немесе наразылық ... ... ... күші ... ... ... сатыдағы сот қаулы шығарған
күні заңды күшіне енеді (ҚР АІЖК-і 235-б. 3-б., ... ... ... ... бірінші сатыда қаралған істер
бойынша шығарған шешімдері олар ... ... ... заңды күшіне енеді
(ҚР АІЖК-і 235-б. 2-б.).
Сот қабылдаған шешім тек мемлекеттік өкімет органдары, лауазымды
адамдар мен ... үшін ғана ... ... өзі үшін де ... ... ... Сот ... тек оның тиісті сот сатыларында ... ... ... ... қарау тәртібімен күші жойылуы ... ... ... ... орындамағаны немесе оны орындауға кедергі
келтіргені үшін ... ... ... ... ... ... ... заңды күшіне енген соң, оған ... бір ... ... бұлтартпалылық, яғни заңды күшіне енгеннен кейін сот шешімі
апелляциялық ... ... ... ... ... қарауға жатпайды. Бұл қасиет шешімнің тұрақтылығына сенім арту
арқылы қоғамда бірқалыпты ... ... ... ... ... ... ... енген сот шешімі тек соттық қадағалу
және жаңадан анықталған мән-жайлар бойынша қайта қаралады.
• ерекшелік, яғни тараптар және іске ... ... ... ... ... ... сотқа қайтадан сол бұрынғы негіздер
бойынша бұрынғы талап арызбен ... ... ... (ҚР ... 4-б.);
• міндеттілігі, яғни барлық мемлекеттік органдар, жергілікті өзін-өзі
басқару органдары, ... ... ... да ... ... ... мен азаматтар үшін бірдей міндетті (ҚР АІЖК-нің 21-
б.);
• преюдициалдық, яғни соттың азаматтық іс бойынша заңды ... ... ... ... мен құқықтық қатынастар сот және
тараптар мен іске ... ... да ... ... олардың құқық
мирасқорлары үшін міндетті және сол ... ... ... ... талқылау кезінде қайтадан дәлелденбейді, не даулай
алмайды (ҚР АІЖК-нің 71-б. 2-б., 235-б. 4-б.);
... яғни сот ... ... ... ... оны орындауға міндетті ... ... ... тиісті [3, 286 б.].
О.В.Арсентьев сот шешімінің заңды күшінің субъективті және объективті
шектері болады деп белгілеген [31, 97 ... ... – сот ... күші іске қатысушы тұлғалармен
шектеледі, яғни тараптар және іске қатысушы басқа да адамдар, ... ... ... ... – сот ... күші істі ... сот ... мен құқықтық қатынастарға күші жүреді.
Сот шешіміне қол қойғаннан ... сот сот ... ... ... ... сот ... ... Іс жөнінде жарияланған шешім іске ... оны ... ... оны ... ... ... құқығы жоқ.
Одан кейін судья іске қатысушы тұлғалармен шешімге шағым берудің
мерзімі мен ... ... ... іс ... қараудың сот отырысында соңғы әрекет – төрағалық
етушімен сот ... ... деп ... іс ... әрқашан шешім шығарумен аяқталмайды, істі қарауды басқа
сот отырысына кейінге қалдыру, іс ... іс ... ... ... ... ... ұйғарым шығарумен аяқтау (іс бойынша ... ... ... ... ... туралы).
2. Азаматтық істі қарауды кейінге қалдыру.
Істі қарауды ... ... – істі ... және оны мәні ... ... жерде белгілі бір уақытта сотпен тағайындалған жаңа сот
отырысына ауыстыру.
Істі қарауды кейінге ... істі ... ... жою
қажеттілігімен байланыстырылады. Сондықтан кейінге қалдыру, осы сот
отырысында ... ... істі ... ... ... ... ... істі қарауды кейінге қалдыру негіздерінің нақты тізімі жоқ. ҚР
АІЖК-нің 189-бабының 1-бөлігіне сәйкес істі қарауды ... ... ... ... ... мүмкін:
- заң істі кейінге қалдыруды көздесе;
- осы сот отырысында істі қарау мүмкін болмаса.
Істі кейінге ... ... ... немесе оған жол беріледі, заңмен
көзделген келесі жағдайларда:
- сот отырысына оларды хабарлау туралы мәліметтер жоқ іске ... ... ... ... ... іске ... тұлғалардың келмеуін дәлелсіз деп таныса, егер
осы тұлғалар сот отырысының уақыты мен орны туралы ... ... сот ... ... ... ... қажетті деп таныған тараптар
келмесе;
- сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарланған іске ... ... ... ... ... қалған жағдайда, осы тұлғаның
өтінімі бойынша;
- сот отырысына куә, сарапшы немесе маманның келмеуі, егер олар ... ... істі ... ... ... сот ... аудармашы келмей қалса, егер аудармашыны ауыстыру
мүмкін болмаса;
- істі қарау кезінде ... ... ... тәртіп бұзушылық
байқалса;
- ҚР неке және отбасы туралы Заңының 19-бабының 2-тармағына сәйкес
ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... ... ерлі-
зайыптыларға бір ымыраға келу үшін үш ай ... ... ... қарау іске қатысушы тұлғалармен берілген судьяға қарсылық
білдіру немесе өз ... ... ... ... жағдайында
кейінге қалдырылады. Жаңа сот отырысының ... осы ... ... ... іс
материалдарымен танысу мүмкіндігі болатындай тағайындалады.
Прокурор, сарапшы, маман, аудармашы, сот отырысының ... ... ... ... істі ... қалдыруды тудыруы мүмкін, егер
қарсылық білдірілген тұлғаны сот ... бір ... ... ... ... сот ... істі қарастыруды мүмкін емес деп таныған жағдайда,
істі ... ... ... ... ... ... ... болуы
мүмкін. Олардың ішінде келесілерді атауға болады:
- іске қатысушылардың біреуінің келмеуі;
- жаңа дәлелдемелерді ... мен беру ... ... ... қою;
- тиісті емес жауапкерді ауыстыру;
- басқа тұлғалардың іске қатысуға тарту қажеттілігі;
- осы сот ... істі мәні ... ... мүмкін еместігін
тудыратын өтінімді қанағаттандыру.
Сонымен, ғылыми және оқу әдебиетінде көрсетілетіндей, сотта іс қарауды
кейінге ... ... ... ... бір іс ... ... қажеттілігі болып табылады.
Сотта іс қарауды кейінге қалдыру азаматтық істің жылжуы тоқтатылмайды,
сондықтан істі қарауды кейінге қалдыру іс жүргізушілік мерзімдердің ... ... ... ... оны сотта іс қарауды сапасыз әзірлеудің
салдары болып табылады.
Істі қарауды кейінге қалдыру ... ... ... шығарылады. Онда
келесідей мәліметтер көрсетіледі:
- істі қарауды ... ... ... ... ... және ... кім ... (мысалы, қандай
дәлелдемелерді, кім және қандай мерзімде жасау керек);
- жаңа сот отырысының уақыты мен орны.
Істі кейінге қалдыру туралы ... ... ... мен ... ... өйткені ол істің әрі қарай жылжу мүмкіндігіне кедергі
жасамайды.
Істі кейінге қалдыру ... жаңа сот ... істі ... ететін уақытты есепке ала отырып күні тағайындалады.
Жаңа сот ... ... ... ... қол ... ... және іске ... қайтадан тартылған тұлғаларға жаңа сот
отырысына уақыты мен орны ... ... ... ... кейінге қалдыруды сот отырысындағы басқа үзілістерден
(демалыс уақыты, жергілікті жерде қарау мақсатында және т.б.) ... Істі ... ... ... қарағанда үзілістен кейін істі мәні
бойынша қарастыру мен шешу ол үзілген ... ... ... ... ... кезінде сот келген куәлардан жауап алуға
құқылы, егер сот отырысында тараптар болса. Бірақ ... ... ... сот ... ... жауап алуға міндетті деген мағынаны
білдірмейді. Сот ... істі ... мән ... есепке ала отырып өзінің
қарауы бойынша жауап алуы ... Осы ... ... өмірлік жағдайлар
есепке алынуы мүмкін: демалысқа шығу, іс сапарға шығу ... ... ... жайын ауыстыру, денсаулық жағдайы және т.б.[7, 522 б.].
Куәларды жаңа сот ... ... ... ... ... ... беріледі, мысалы, қосымша айғақтар алуға, дәлелдемелер арасында қарама-
қайшылықтарды анықтау үшін. Жауап алынған ... ... ... ... ... ... ... кейінге қалдырудан кейін жаңа сот ... ... ... ... ... ... жауап алуға қайтадан
міндетті шақыруды тудырмайды. ... сот ... ... ... ... жаңа сот отырысының барысында жарияланады.
Нақты істі қарау кейінге қалдырылатын уақыт шегінде сот ... ... ... ... Азаматтық іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру
Іс ... іс ... ... тұру – сотпен іс ... ... әрі ... ... ... жасайтын заңмен көзделген мән-
жайлар бойынша анықталмаған мерзімге ... ... тұру [23, 198 б.]. ... ... ... ... осы ... істі қарастыру мен шешудің
мүмкін еместігінің салдары болуы мүмкін. Бірақ іс ... іс ... тұру істі ... ... ... Іс ... өндірісті
тоқтата тұруды сипаттайтын келесідей айрықша белгілері болады:
- іс ... ... ... ... ... ... қандай-да бір іс
жүргізушілік әрекеттерді жасауды, мысалы, ... мен ... ету ... ... ... ... Осыдан қарағанда
істі қарау белгілі бір іс ... ... ... үшін ... ... тұру ... ... мән-жайлар, заңмен тура көзделген,
осы мән-жайлар не соттан, не ... ... ... ... ҚР АІЖК 242-және 243-баптары осындай негіздердің толық тізімін
қамтиды. Істі ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін, және кейінге қалдырудың негіздер ... ... ... іс бойынша іс жүргізу белгісіз мерзімге тоқтатылады. Мерзім ... ... ... ... болу ұзақтығына байланысты. Тоқтатылған іс
жүргізуді қайтадан бастау процестің әрі қарай жылжуына кедергі жасайтын мән-
жайлар жоқ ... ... ... Істі ... ... уақыт, сотпен жаңа отырыста істі шешуді қамтамасыз ететін
уақытты есепке ала ... ... [1, 249 ... іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру сотта іс қарауға әзірлеу, және
сотта іс қарау кезінде болуы мүмкін. Сот ... істі ... ... ... яғни істі ... ... қалдыруға жол беріледі, егер
істі мәні ... ... мен шешу ... сот ... ... іс ... іс ... тоқтата тұру аяқталмаған іс жүргізушілік
мерзімдердің ағымы тоқтатылады. Іс ... ... ... күнінен іс
жүргізушілік мерзімдердің ағымы жалғасады. ... ... істі ... ... іс жүргізушілік мерзімдердің ағымына әсер етпейді;
- іс ... іс ... ... тұру ... әрі ... ... ... жасамайды, өйткені іс жүргізушілік әрекеттердің
уақытша тоқтатылуына әкеп соқтырады; Істі ... ... ... ... ... ... кейнге қалдыру кезінде қажетті іс жүргізушілік
әрекеттер жасалады;
- іс бойынша өндірісті ... тұру ... ... ... ... ... ... мүмкін, ал істі қараудың кейінге қалдыру
ұйғарымына – ... ... іс ... ... тұру ... сот ... көшірмесі
сот отырысына келмеген тараптар мен іске ... ... ... күннен бес күн кешіктірмей жіберіледі.
Заң іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрудың екі тобын көздейді:
- міндетті (ҚР АІЖК-нің 242-бабы);
- факультативті (ҚР ... 243 ... ... ... ... сот іс бойынша өндірісті келесі
жағдайларда ... ... ... егер ... ... қатынасы құқық мирасқорлығына жол беретін болса,
істе тарап болып табылатын азамат қайтыс болғанда немесе заңды ... ... ... тарап әрекет қабілеттілігінен айырылған;
3) жауапкер Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жауынгерлік іс
қимыларға ... ... ... ... мен әскери құрамаларында
болған немесе ... ... ... Күштерінің жауынгерлік іс
қимылдарға қатысушы бөлімдерінде, басқа әскерлері және әскери құрамаларында
жүрген талап қоюшылардың өтініші болған;
4) азаматтық, ... ... ... сот ісін ... ... басқа істің шешілуіне дейін бұл істі қараудың мүмкіндігі болмаған;
5) егер ол осы іс бойынша қолданылуға ... заң ... ... ... акті ... және ... ... бекітілген
құқықтары мен бостандықтарына қысым жасайтындығын байқаған және осы актінің
конституцияға сай еместігін тану ... ... ... Кеңесіне өтініш жасаған, сондай-ақ Конституциялық Кеңес
басқа соттың бастамашылығымен осы іс ... ... ... нормативтік
құқықтық актінің конституциялылығын тексеріп жатқандығы белгілі болған
[33];
6) ... ... ... ... ... шет ... сотына
өтініш жасаған жағдайда іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұруға ... ... ... ... іс бойынша іс жүргізуді материалдық
(азаматтық) құқықтар мен міндеттер құқықмирасқорына ауысатын кезде, тоқтата
тұру ... ... ... туралы сөз тек азаматтың қайтыс
болуы немесе тараптың – заңды тұлға қызметінің тоқтатылуы туралы ... ... ... ... талап етуді беру, қарызды
ауыстыру) іс бойынша іс ... ... ... ... ... ... іс ... іс жүргізуді тоқтата тұру іс бойынша тарап ... ... ... ... деп ... ... да тоқтатылады,
егер даулы құқықтық қатынас құқық мирасқорлығына жол ... іс ... іс ... тоқтата тұру шығып кеткен тұлғаның
құқық мирасқорын анықтағанға дейін ... ... ... ... ... іс ... іс ... іс бойынша тарап болып табылатын азамат сот тәртібінде ... ... ... ... ... деп танылса тоқтатылуы керек.
Тараппен әрекетке қабілеттігін жоғалтқан жағдайында іс бойынша өндіріс
әрекетке қабілетсіз ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жауынгерлік іс-
қимыларға қатысушы бөлімдерінде, басқа әскерлері мен әскери ... ... ... іс ... тоқтата тұруды тудырады. Ал
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жауынгерлік іс қимылдарға қатысушы
бөлімдерінде, ... ... және ... ... ... ... ... болған кезде ғана іс жүргізуді тоқтатыла тұрады.
ҚР АІЖК-нің 242-бабының 3-тармақшасында және ... ... ... ... ... ... ... құрамында
болуын тоқтатқанға дейін іс бойынша іс жүргізу тоқтатыла тұрады.
ҚР АІЖК 242-бабының 4-тармақшасы азаматтық, қылмыстық немесе әкімшілік
сот ісін жүргізуде ... ... ... істің шешілуіне дейін бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкін
еместік басқа іс бойынша орнатылған фактілер іске преюдициялық маңызы
болады, сондықтан іс жүргізу ... ... ... АІЖК ... ... ... ... – сот
шешімі, үкімі, немесе соттың қаулысы шығарылғанға дейін іс бойынша ... ... ... АІЖК ... ... ... Конституцияның 78-бабы және
ҚР АІЖК 6-бабының 2-тармағымен көзделген өкілеттіктерді соттармен жүзеге
асыруға байланысты іс бойынша іс жүргізу ... ... ... Кез ... сот ҚР ... ... егер ол осы іс бойынша қолданылуға
тиісті заң немесе басқа нормативтік құқықтық акті ... және ... ... ... мен ... ... ... және осы актінің конституцияға сай еместігін тану ... ... ... ... ... ... ... Осы
жағдайда іс бойынша іс жүргізу ҚР Конституциялық ... ... ... ... ... ... [33].
Қазақстан Республикасының соттарына шетел соттарына кейбір іс жүргізу
әрекеттерін орындау туралы ... ... ... ... ... ... жинақтау қажеттілігі болған жағдайда.
ҚР АІЖК 242-бабының 6-тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының
сотымен қарастырылатын істің белгілі бір мән-жайларын ... үшін ... ... туралы тапсырмамен шет мемлекеттің сотына ... ... ... ... ... іс ... ... тоқтатыла тұрады.
Іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрудың ... ...... ... ... ... ... мән-жайларын есепке ала ... ... ... ... тұру ... ... Сот, ереже ретінде,
іс бойынша өндірісті факультативті негіздер бойынша тоқтата ... ... ... нысанда істі ол жоқ ... ... және оған ... ... ... ... істі өзінің өкілі арқылы жүргізу ниетін
білдірсе [3, 287 б.].
Сот іс ... іске ... кез ... ... ... ... ... тоқтата тұруы мүмкін.
ҚР АІЖК 243-бабына сәйкес сот іс ... іс ... ... тоқтатуы мүмкін:
- тараптың шақыру бойынша Қарулы ... ... ... ... әскери құрылымдарында әскери қызметте болуы немесе басқа
мемлекеттік міндетті орындау үшін ... ... ... ... ... ... қызметтік іс сапарда болуы;
- тараптың емдеу мекемесінде болуы немесе ода сотқа ... ... ... ... және оның ... ... құжатпен расталуы;
- ҚР АІЖК-нің 135-бабымен көзделген жағдайларда жауапкерге іздеу ... ... ... тағайындау;
- сотқа қарастырылатын іс бойынша құқықтық көмек көрсету туралы
тапсырма беру;
- бала ... алу ... ... бала ... ... ... қорғаншылық және қамқоршылық органымен тексеруді тағайындау.
ҚР АІЖК 243-бабының 1-тармағы тараптың ... ... ... ... әрекеттерде қатыспайтын Қазақстанның әскери бөлімінің құрамында
болуын көздейді. Осы норма тараптың әскери қызметте бейбітшілік ... ... ... қызметтегі әскери қызметшілерге қолданылады.
Сондықтан осы ... ... ... ... тұлғаларға,
прапорщиктер, мичмандар және мерзімнен тыс қызметтегі әскери қызметшілерге,
оған қоса контракт бойынша қызмет өтетін әскери қызметшілерге ... іс ... ... ... тұру ... ... мемлекеттік
міндетті орындау үшін тарту республикадан тыс ... ... ... жою, арнайы тапсырма орындау және т.б.
ҚР АІЖК 243-бабының 1-тармақшасымен көзделген жағдайларда ... яғни ... ... ... ... ... болуы
аяқталуы немесе онымен мемлекеттік міндетті орындауы аяқталғаннан кейін.
ҚР АІЖК ... ... ... ... істі ... ... ... іс сапарда болуын көздейді. Заң азаматтық
істердің санаттарына қатысты әртүрлі іс ... ... ... және ... ... ... ... Сондықтан сот әрбір нақты
жағдайда істі қарастыру мерзімін және осы іс бойынша тараптың қызметтік іс
сапарда ... ... ... ... Егер іс ... мерзімі істі
қарастыру мерзімінен аспаса, онда сот істі ... сот ... ... құқылы.
Іс бойынша іс жүргізу тарап қызметтік іс ... ... ... тоқтатыла тұрады.
ҚР АІЖК 243-бабының 3-тармақшасы тараптың емдеу мекемесінде болу
мерзімі немесе медициналық мекеме құжатымен ... ... ... кедергі
жасайтын тараптың сырқатының мерзімін көрсетпейді. Бұл жерде сөз ... ... қиын ... стационарлы немесе амбулаторлы жағдайларда
ұзақ ауру туралы деп ойлаймыз. ... ... ... мен ... ... ауру, тек істі қарауды кейінге қалдырудың негізі болып ... ... іс ... ... ... ... ауру ... дейін
тоқтатыла тұрады.
ҚР АІЖК 243-бабының 4-тармақшасына сәйкес жауапкерді ішкі істер немесе
қаржы ... ... ... оның ... жері ... ... ... міндетті жағдайларда сот іс жүргізуді тоқтата тұруға құқылы.
Соттың осындай міндеті ... ... ... үшін ... ... ... ... келтірілген зиян немесе асыраушысының қайтыс
болуы бойынша ... ... (ҚР АІЖК 135-б. ... іздеу салу іс бойынша іс жүргізуді тоқтата ... ... ... ... салу ... ... істі ... болып табылмайды. Жауапкердің іс ... ... жері ... ... ... үй-пайдалану ұйымының, жергілікті өзін-өзі басқару
органының, немесе жауапкердің соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша ... ... ... оның ... ... ... орны ... әкімшіліктің
шақыру қағазын немесе өзге де хабарлауды, шақыруды ... ... олар ... ... ... ... сот істі ... кіріседі.
Іс бойынша іс жүргізу жауапкер іздестіріліп болғанға дейін ... АІЖК ... ... ... сот іс ... іс жүргізуді
сарапатама тағайындаумен байланысты тоқтата тұруы мүмкін, егер сараптаманы
өткізу ұзақ ... ... етсе ... ... ... зерттеулерді
жүргізу қажеттілігімен байланысты болса). Осы жағдайда сот істі ... ... жол ... ... іс жүргізуді тоқтата тұру туралы
ұйғарым шығарады.
Іс бойынша іс жүргізу сарапшының ... ... ... дейін
тоқтатыла тұрады.
ҚР АІЖК 243-бабының 6-тармақшасы Қазақстан Республикасының сотына ҚР
АІЖК 72 және 73 ... ... ... іс ... ... ... жөніндегі тапсырмасымен өтініш жасауды көздейді. Істі қараушы сот
іске қатысушы адамның басқа қалада ... ... ... жинау
қажеттігі туралы өтінімін қанағаттандырған жағдайда тиісті ... ... іс ... ... ... ... береді (мысалы, куәдан тұрғылықты
жері бойынша жауап алу, заттай дәлелдемені орналасқан жері ... ... ... ұйғарым ол жолданған сот үшін міндетті және ол алынған ... ... ... ... орындалуға тиіс. Хаттамалар мен тапсырманы ... ... ... ... істі қарап жатқан сотқа
жіберіледі.
Іс бойынша іс жүргізу сот құқықтық көмек ... ... ... ... ... тұрады.
ҚР АІЖК 242-бабының 6-тармақшасы осындай тапсырмамен шетел
мемлекетінің ... ... ... ... АІЖК ... 7-тармақшасы қорғаншылық және қамқоршылық орган
бала асырап алу ісі жөнінде асырап ... ... ... ... ... іске қатысушы адамдардың өтініші бойынша немесе өз
бастамашылығымен іс бойынша іс ... ... тұра ... және ... туралы Заңның 77-бабының 1-тармағына сәйкес бала
асырап алу туралы істерді сот азаматтық іс ... ... ... бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органының міндетті қатысуымен
ерекше іс жүргізу тәртібімен жүргізеді [32]. Осы ... ... және ... ... ... ... ... функциялар
мен міндеттерден туындайтын, олардың істің заңды және негізді шешілуінде
мүдделі ... ... және ... ... ... ... ... өмір жағдайларын зерттеу актісі сотқа істі нақты мән-
жайларын орнатуға, оның дұрыс шешілуіне көмек көрсетеді.
Іс ... іс ... ... және ... ... ... ... етілгенген дейін тоқтатыла тұрады.
Іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұрудың негіздері жойылғаннан кейін,
сот іс ... іс ... ... ... ... Іс ... ... туралы ұйғарым соттың өзі бастамасы бойынша ... іске ... ... ... ... ... сөз ... процестің жалғасуы
туралы және тоқтата тұруға дейін жасалған ... ... заңи ... ... істі ... ... ... жүргізу қайта басталған кезде сот іске қатысушы адамдарға азаматтық
сот ісін ... ... ... ... ... СОТ ... ... АЗАМАТТЫҚ ІСТІ АЯҚТАУ
2.1 Іс бойынша іс жүргізуді тоқтату
Бірінші сатыдағы ... ... іс ... іс ... ... шешім
шығарумен аяқталмайды. Заң істі қорытынды ұйғарым ... ... жол ... ҚР АІЖК іс ... іс жүргізуді сот шешімін
шығарусыз аяқтаудың екі ... ... іс ... іс ... тоқтату (20 тарау);
- арызды (талапты) қараусыз қалдыру (21 тарау).
Аталған институттар бірінші сатыдағы сотта істі іс ... ... ... және ... ... да ... Оған
қоса, заң атқарушылық іс жүргізуді тоқтатуды көздейді. Осы жағдайда істі
шешім шығарусыз аяқтау мәселесі бірінші сатыдағы ... ... ... Іс ... іс ... ... және ... қараусыз қалдыру
институттары нормалары талап қою істері ғана емес, ерекше талап қою ... іс ... ... ... ... ... – бұл заңмен көзделген негіздемелер бойынша іс
бойынша іс ... сот ... ... ... бір ... және ... бойынша екінші рет сотқа жүгіну мүмкіндігін жоққа шығарады [23, 199 б.].
ҚР АІЖК 247-бабы үш ... ... ... іс ... іс жүргізудің
тоқтату негіздерінің толық тізімі бар:
- азаматтық процестің пайда ... ... сай ... ... ... ... болмауына көрсететін мән-жайлар. Осы мән-жайлар азаматтық
істі ... ... ... және судья осы мән-жайлар ... ... ... ... ... бас ... керек еді (ҚР АІЖК 153-б. 1 т.).
Бірақ судья істі қозғау ... ... ... ... ... арызды қабылдап
қателік жіберіп, және бұл қате заңсыз пайда ... ... ... ... ... ... ... тараптармен еркін ерік білдіру негізінде реттеуге
көрсететін мән-жайлар. Сөз құқық ... дау ... ... ... әкелетін өкім етуші әрекеттерді жасау туралы (ҚР АІЖК ... ... ... ... ... байланысты болмайтын, бірақ
процестің барысында пайда болатын және оның тоқтатылуын ... ... ... іс жүргізуді тоқтатудың негіздерінің бірінші тобына ҚР АІЖК
247-бабының 1 және 2 ... ... ... ... іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға жатпайды;
- дау бойынша сол тараптар арасында, сол нысана және сол негіздемелер
бойынша ... ... ... сот шешімі немесе талап қоюшының ... ... ... тараптардың бітімгерлік шартын бекітуге байланысты іс бойынша
іс жүргізуді ... ... ... ... ... іс жүргізуді тоқтату негіздерінің екінші тобына ҚР АІЖК 247-
бабының 3 және 4 тармақтарында көрсетілген ... ... ... ... ... бас ... және бас тарту сотпен қабылданса.
Талап ... бас ...... ... ... ... іс-әрекеті [25, 46
б.];
- тараптар бітімгерлік келісім жасасса және ол ... ... ... талап қоюдан бас тартуға құқылы. Талап қоюдан бас тарту ... ... ... ... ... [23, 176 б.]. Ол әртүрлі
себептермен, мысалы: жауапкер өзіне қатысты талап ... ... ... ... міндетін ерікті түрде орындауы; жауапкердің қарсылықтарының
нәтижесінде талап қоюшы өзінің талабының негізсіз ... ... ... ... ... ... қарызын кешіруі немесе басқа да
материалдық-құқықтық даудан бас тартуы ... ... ... ... толық немесе ішінара бас тартуы мүмкін. Талап
қоюдан толық бас ... істі ... ... ... ... талап қоюдан
толық бас тарту сот арқылы қорғану мен жауапкерге материалдық-құқықтық
талап қоюдан бас ... ... бас ... ... ... беру жолымен жүргізіледі және оларға
бірінші сатыдағы сот шешім қабылдағанға дейін жол ... (ҚР ... ... ... Талап қоюшының талап қоюдан бас тартуы туралы арызы сот
отырысының хаттамасына енгізіледі және оларға тиісінше ... ... ... ... ... өз ... бас тартса және бас тартуды сот
қабылдаса, іс бойынша іс жүргізуді қысқартады (ҚР АІЖК-нің ... ... Іс ... іс жүргізу қысқартылған жағдайда сол тараптар
арасындағы, сол мәселе туралы дау ... және сол ... ... ... ... рет сотқа жүгінуге жол берілмейді.
Сондай-ақ жауапкер талап қоюды тануға құқығы бар. ... ... не ... ... ... ... келтіру арқылы беріледі. Пікір
сот отырысында арыз түрінде жазбаша берілуі не ... ... ... ... арыз сот ... ... ... және оған
жауапкер қол қояды. Сондай-ақ талап қоюды тану жөнінде жауапкерден қолхат
алу да заңда көзделген.
Талап қоюды тану – ... ... ... ... ... ... ... үшін лайықты сот шешімін шығаруға бағытталған жауапкердің
келісуі [25, 46 б.]. Ол – ... ... ... Сондықтан ол
жауапкердің субъективті құқығына сай ерікті ... ... ... талап қоюшының талабы негізді екенін түсене отырып
талап ... ... Ал ... ... ол ... ... ... әрі шиеленісіп кетпеу үшін ғана талап қоюды тануы мүмкін. Алайда бұл
талапты қанағаттандыру туралы соттың шешім шығаруына шек ... ... ... мойындау туралы арыздың құқықтық ... және ... ... ... ... ... қандай
да бір мәліметтердің бар-жоғын анықтайды, содан кейін жауапкердің талаппен
келісуі туралы арызын ... не ... ... ұйғарым шығарады.
Соттың шығарған ұйғарымы шағымдануға жатпайды [34].
Сот жауапкердің талап қоюды тануын келесідей жағдайларда ... бұл ... ... ... келсе;
- басқа біреулердің құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын
мүдделерін бұзатын болса, сот жауапкердің талап ... ... (ҚР ... ... ... айтып өткеніміздей сот бұл туралы ұйғарым шығарады және ... ... ... ... ... ... тануын қабылдаған кезде сот мәлімденген
талаптарды ... ... ... ... және оның дәлелдеу
бөлігінде талап қоюдың танылғаны көрсетіледі (ҚР ... ... ... 221 ... ... ... ... – азаматтық процесс барысында тараптар
арасындағы ... және ... ... ... Бұл ... ... екі
тарап өзара келісе отырып жаңа материалдық-құқықтық міндеттер бөліседі.
Бітімгершілік келісім сот ... ... не ... тыс та жасалуы мүмкін
[3, 243 б.].
Бітімгершілік келісімнің шарттары анық және ... ... және олар ... ... ... тиіс. Оған тиісінше екі тарап қол қояды.
Тараптардың бітімгершілік келісімі жеке құжат нақтырақ айтсақ, сотқа
жолданған арызда жазылса, ол іске қоса ... Бұл ... сот ... көрсетіледі.
Тараптардың бітімгершілік келісімі бекітілгенге дейін сот тараптарға
тиісті іс ... ... ... ... ... ... ... туралы сот ұйғарым шығарып,
бір мезгілде іс бойынша іс жүргізуді қысқартады (ҚР АІЖК-нің 247-бабының 4)
тармақшасы). Осымен сотта іс ... ... ... ... және ... ... ... анықталмайды.
Іс бойынша іс жүргізу қысқартылған жағдайда сол тараптар арасындағы,
сол мәселе туралы дау бойынша және сол негіздер ... ... рет ... жол ... (ҚР ... 248-бабының 2-бөлігі)
Егер бұл іс-әрекет заңға қайшы келсе немесе ... ... ... және ... ... ... бұзатын болса,
сот талап қоюшының талап қоюдан бас тартуын, жауапкердің талап ... ... және ... ... ... бекітпейді (ҚР АІЖК-
нің 49-бабының 2-бөлігі).
Сонымен қатар талап қоюшы өз талабын қолдайтын ... ... ... ... сондай-ақ тараптар материалдық-құқықтық дау ... ... келе ... ... іс ... ... ... тұлғалардың өкім етуші әрекеттерді жасау ... ... ... туындайды, ол азаматтық процестің
қозғалу тетігі, оның пайда болуы, дамуы және ... ... ... іс ... ... ... үшінші тобына ҚР АІЖК 247-
бабының 5 және 6 тармақтарында ... ... ... іс бойынша тарап болып табылатын азаматтың қайтыс болуы, егер ... ... ... ... жол ... іс ... ... болған ұйымның қызметінің тоқтатылуы және құқық
мирасқорының жоқ ... ... ... ... материалдық құқықтық қатынас азаматтың қайтыс болуы немесе
іс бойынша тарап ... ... ... тұлғаның таратылуы жағдайында
құқықмирасқорлығына жол ... онда ол іс ... іс ... ... ... ... тұруға әкеп соқтырады.
Азаматтық іс бойынша іс жүргізуді ... ... іс ... ғана емес,
сотта іс қарауға әзірлеу кезінде де жол беріледі.
Іс бойынша іс ... ... ... ... сол ... сол
нысана және сол негіздемелер бойынша қайтадан жүгінуге жол берілмейді. Бұл
заңды ... ... ... ... ... іс бойынша іс жүргізуді тоқтату
туралы ұйғарымы міндеттілік қасиетіне және бітімгерлік келісімді ... ... ... ие ... бойынша іс жүргізу сот ұйғарымын шығарумен ... ... ... ... ... ... ... тоқтатудың негіздемесі
көрсетіледі. Іс бойынша іс жүргізу тоқтатудың ... ... ... ... ... іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібінде ... ... ... ... дау ... ... ... күшіне енген
шешім немесе іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы ұйғарым тоқтата ... ... ... баж ... ... туралы және талапты
қамтамасыз ету бойынша қабылданған шараларды жоюды көрсетеді.
ҚР АІЖК ... ... іс ... іс жүргізуді тоқтату туралы
ұйғарымның көшірмесі тараптар мен сот отырысына келмей ... ... ... ... ұйғарымды қабылдаған уақыттан 5 күннен
кешіктірмей жіберіледі.
Іс бойынша іс жүргізуді ... ... ... ұйғарымына жеке шағым
немесе наразылық ... ... ... бұл ... ... әрі ... ... жасайды.
2.2 Талап арызды (арызды) қараусыз қалдыру
Талап арызды (арызды) қараусыз ... – бұл іс ... іс ... іс ... ... ... жүгінуге кедергі келтірмейтін шешім
шығарусыз ... АІЖК ... ... қараусыз қалдырудың үш топқа бөлуге болатын
негіздемелер тізімін көздейді:
- талап ... ... ... ... ... ... қою құқығын
жүзеге асыру тәртібін бұзуды көрсететін мән-жайлар. Бұл ... істі ... ... орын ... ... судья осы сұрақты шешу
кезінде қателік жіберіп, арызды соттың іс жүргізуіне қайтарудын ... ... ... істі ... кезде жіберген қателігі заңсыз
басталған процесті арызды қараусыз қалдыру нысанында аяқтау ... ... әрі ... ... және ... ... ... немесе талап
қоюшының ерік білдіруімен істі мәні бойынша шешуді мүмкін емес қылатын мән-
жайлар. Осы мән-жайлар істі қозғағанға ... ... ... осы ... ... ... нұсқамасы күшінен арызды қарастыруды
мүмкін емес қылатын мән-жайлар.
Арызды қараусыз қалдыру негіздемелерінің бірінші тобына ҚР АІЖК ... 1-4 ... ... ... ... ... қоюшы осы санаттағы істер үшін заңда белгіленген дауды алдын
ала сотқа дейін шешудің ... ... ... және осы ... ... жоғалмаса;
- арызды әрекетке қабілетсіз адам берсе;
- арызға қол қойған және оны берген адамның арызға қол қоюға және ... ... жоқ ... осы ... басқа соттың іс жүргізуінде осы тараптар арасындағы, сол
мәселе туралы дау бойынша және сол ... ... ... ... іс бар
болса;
Осы мән-жайлар ҚР АІЖК 154-бабының 1, 3-5 тармақшаларымен көзделеді
және талап қою ... ... ... жағдайлары деп аталады.
Арызды қараусыз қалдыру негіздемелерінің екінші тобына ҚР АІЖК ... 5-9 ... ... ... жатады:
- егер заңнамалық актілерді өзгеше көзделмесе, тараптар арасында бұл
дауды заңға сәйкес аралық ... ... беру ... ... ... ... істі мәні бойынша қарау басталғанға дейін дауды сотта шешуге
қарсылық білдірілсе. ... ... ... ... азаматтық істі
қозғағаннан кейін де жасалуы ... ол да ... ... ... қалдыру туралы ұйғарым шығаруға негіз болады;
- өздерінің қатысуынсыз істі қарауды ... ... ... ... сотқа келмесе;
- өзінің қатысуынсыз істі қарауды өтінбеген талап қоюшы екінші шақыру
бойынша сотқа келмесе, ал ... істі мәні ... ... ... ... өзінің мүддесіне сай іс қозғалған адам мәлімдеген талапты қолдамаса;
- талап – арызды қайтарып алу ... ... ... ал ... істі
мәні бойынша қарауды талап етпесе.
Сот талап қоюшы немесе жауапкердің өтінімі бойынша өзінің арызды
қараусыз ... ... ... ... қоюшы немесе тараптардың сот
отырысына екінші шақыру бойынша келмеуіне байланысты күшін жояды, егер ... ... ... келмеу себептерінің ... ... ... ... ... бас ... ... соттың
ұйғарымына жеке шағым келтірілуі мүмкін.
Арызды қараусыз қалдыру негіздемелерінің үшінші ... ҚР АІЖК ... ... және 290-бабында көрсетілген мән-жайлар жатады:
- көрсетушіге арналған күші жойылған бағалы қағаздар және ... ... ... құқықты қалпына келтіру туралы істер жөніндегі
өтініш жарияланымнан бастап үш ай ... ... ... ... ... іс ... ... істі қарастыру кезінде соттарға
ведомстволық бағыныстылығы бар құқық туралы дау туындаса, сот істі ... ... іс ... ... ... ... ... Арыз беруші
және мүдделі тұлғаларға сотпен ... ... ... қоюға
талаптарды орындау ... ... ... ұйғарымын
тағайындалған мерзімде орындамау жағдайында, арыз ... ... ... ... ... ... ... бойынша қою құқығы түсіндіріледі.
Арызды қараусыз қалдыруға негіз болған ... ... ... ... ... ... ... қайтадан жүгінуге құқылы.
Сонымен, арызды қараусыз қалдыру іс жүргізуді тоқтатудан екі негізгі
белгімен ажыратылады: негіздемелер және құқықтық салдарлар.
Арызды қараусыз қалдыру ... ... ... ... ... қараусыз қалдырудың заңға сілтеме бере отырып сот ... ... және істі ... ... ... ... ... көрсетіледі. Арызды қараусыз қалдыру негіздемелері кең талқылауға
жатпайды.
Талап қоюшының дауды ... ... шешу ... сақтамау немесе
арызды әрекетке қабілетті тұлғамен беруге ... ... ... ... сот ұйғарымда мемлекеттік баж салығын қайтару туралы және
талапты қамтамасыз ету ... ... ... ... ... АІЖК ... сәйкес іс бойынша іс жүргізуді ... ... ... ... мен сот ... келмей қалған, іске
қатысушы ... ... ... қабылдаған уақыттан 5 күннен
кешіктірмей жіберіледі.
Іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы соттың ... жеке ... ... ... ... ... бұл ... істің әрі қарай
жылжуына кедергі жасайды (ҚР АІЖК 250-б. 2-т., 344-б. 1-т. ).
2.3 Сот отырысының хаттамасы
ҚР ... ... ... ... соттың әрбір сот отырысы туралы,
сондай-ақ отырыстан тыс жасалған әрбір жеке іс жүргізу ... ... ... ... ... - сот ... айнасы» деген ұғым көпшілікке мәлім.
Сотта іс қарауда судьялардың дәлелдемелерді тікелей және ... сот ... ... мен ... ... ... ... іс жүргізу құжатында – сот отырысының хаттамасында бекітіледі.
Заңгерлер сот төрелігін жүзеге асыру кезіндегі сот құжаттарын ... ... ... ... ... ... ... басты сот
құжаттарына: сот қаулылары (шешім, ұйғарым), ... сот ... ал ... іс ... ... ... ... қолхат,
жазбаша хабарлама, тапсырма, ерекше пікірді жатқызады [29, 43 б.].
Сот отырысының ... ... тыс ... жеке іс ... ... істі қараудың немесе жеке іс жүргізу әрекетін жасаудың
барлық елеулі ... ... ... сот отырысы бойынша немесе жеке іс жүргізу әрекеті бойынша жеке
хаттама жасалады.
Сот отырысының хаттамасының болмауы ... ... ... ... ... сатыдағы соттың шешімі жойылуына негіз
болады.
ҚР АІЖК-нің 256-бап 2-тармағында ... ... ... ... бекітілген, онда сот отырысы хаттамасында міндетті
түрде қамтылуы тиіс мәліметтер келтірілген:
- сот ... ... айы, күні және ... сот отырысы басталған және аяқталған уақыт;
- істі қарайтын соттың ... сот ... ... хатшысының және
сот приставының тегі мен аты-жөні;
- істің атауы;
- іске қатысушы адамдардың, өкілдердің, куәлердің, сарапшылардың,
мамандардың, ... ... ... ... іске қатысушы адамдарға, өкілдерге, сондай-ақ аудармашыға,
сарапшылар мен ... ... іс ... ... мен ... ... мәліметтер;
- төрағалық етушінің өкімдері және сот отырысы залында соттың шығарған
ұйғарымы;
- іске қатысушы адамдардың және өкілдердің арыздары, өтінімдері ... ... ... сарапшылардың өз қорытындыларын ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер, заттай дәлелдемелердің
қараудың, дыбыс ... ... ... ... кино ... ... ҚР АІЖК 57 бабы негізінде қатысушы мемлекеттік органдар ... өзі өзі ... ... ... ... ... сот отырысы залында болған сұрақтар мен жауаптардың мазмұны;
- сот жарыссөздерінің мазмұны;
- шешім мен ұйғарымдардың мазмұны жария етілгені және ... ... беру ... мен ... ... ... мәліметтер;
- іске қатысушы адамдарға хаттамамен танысу және оған ескертулер беру
құқықтарының ... ... ... ... жасалған күні көрсетіледі.
Хаттаманы сот отырысының хатшысы жасайды. Сот отырысының хатшысы сот
отырысы хаттамасын азаматтық іс ... ... ... ... мен сөйлемдерді қысқартуларына жол берілмейді. Тараптардың, үшінші
тұлғалардың және іске қатысушы ... ... ... ... ... ... мен ... түсініктемелері
хаттамаға бірінші тұлғаның атынан енгізіледі.
Хаттама қолмен жазылуы немесе машинкаға (компьютерде) басу әдісімен
дайындалуы мүмкін. ... ... ... ... ету үшін ... және (немесе) стенографиялау пайдаланылуы мүмкін. ... ... ... ... сот ... ... көрсетілуге
тиіс. Стенограмма сот отырысының хаттамасына қоса тіркеледі, ал оның
дыбысжазбасы сот ... ... ... ... ... істе сақталады.
Хаттамада осы құралдардың қолданылғаны туралы жазба жасалады.
Техниканың қазіргі замаңғы құралдарды ... ... ... ... ... ... ... етілуіне
байланысты.
Іске қатысушы тұлғалар және өкілдер хаттаманың қандай-да бір ... ету ... ... іс үшін ... деп ... мән-жайлар жөніндегі
мәліметтерді хаттамаға енгізу туралы өтінім жасауға құқылы.
Хаттама сот отырысы аяқталғаннан кейін үш ... ... ... іс жүргізу әрекеті туралы хаттама ол жасалғаннан кейінгі келесі күннен
кешіктірілмей дайындалып, оған қол қойылуға тиіс. Күрделі ... ... ... хаттамасын дайындау және оған қол қою ... да ұзақ ... сот ... ... кейін он күннен кешіктірілмей жүзеге
асырылуы мүмкін.
Хаттамаға төрағалық етуші және ... қол ... ... ... ... ... айтылуға және олардың қол қоюымен
куәландырылуға тиіс. Хаттамада сот отырысында ... ... ... ... ... ... ... және дұрыс көрсету үшін төрағалық етуші
жауапкершілік ... АІЖК сот ... ... ... келтіру және оларды
қарастыру тәртібін анықтайды.
Іске қатысушы адамдар мен өкілдер танысуға және оған қол ... ... бес күн ... ... жіберілген қателіктер мен
кемістіктерді көрсете отырып, оған ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде ұсынылуы керек.
Хаттамаға жасалған ескертпелер олардың берілген күнінен бастап бес күн
ішінде қаралуға ... ... ... ... ... ... заңмен
орнатылған тәртіпте қалпына келтірілуі мүмкін.
Хаттамаға жасалған ескертпелерді оған қол ... ... ... ол ... келіскен жағдайда олардың дұрыстығын
куәландырады.
Төрағалық ... ... ... ... жағдайда хаттамаға
ескертпелер берген адамға хабарлана отырып, олар сот ... ... ... ... ... етуші олардың дұрыстығын
куәландыру туралы не ... ... ... ішінара қабылданбауы туралы
ұйғарым шығарады. ... ... ... ... шағымдану мен наразылық білдіруге жатпайды. Бірақ төрағалық
етушінің хаттамаға қатысты ескертпелер беру ... ... ... қадағалау шағымына қосылуы мүмкін. Ескертпелер барлық
жағдайларда іске қоса тіркеледі.
Іс бойынша төрағалық етуші әлдебір объективті себептермен ... ... ... ... ... олар ... ... тіркеледі.
3 ТАЛАП ҚОЮ ІСТЕРІН СЫРТТАЙ ҚАРАУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
3.1 ... іс ... ... және оның ... әдебиеттерінде сырттай іс жүргізуді талап қоюшының келісімі
бойынша сот отырысының уақыты мен орны туралы ... ... ... сот ... істі оңайлатылған үлгі бойынша қарау деп анықтайды
[1, 256].
Алайда С. Оразұлы: «Оңайлатылған іс жүргізу тәртібі жай іс ... ... ... іс ... әрекеттерінің бірқатарының
болмауымен сипатталады. Мысалы, оңайлатылған тәртіпте істі қарауда қарсы
талап қоюға ... іске ... ... ... ... ... да шешім шығару мүмкіндігі болады және бұл сырттай шешім болып
саналмайды» - деген пікір айта ... ... іс ... келесідей
түсінік береді: «... сырттай іс жүргізу бұл ... ... ... ... ... дәлелдемелерді зерттеу және жауапкерден басқа
тұлғалардың ұсыныстарын ... ... істі мәні ... ... және шешу,
жауапкердің талап етуі бойынша осы тәртіпте шығарылған шешімді оңайлатылған
түрде жою тәртібі» [35, 31-32 ... іс ... – бұл ... ... ... ... шығару тәртібі
[36, 972 б.].
ҚР АІЖК-нің 260-бабы ережелеріне сәйкес ... ... орны ... ... ... ... келмей қалуының дәлелді себептермен
хабарламаған және істі өзі ... ... ... ... сот ... ... ... егер талап қоюшы бұған қарсы болмаса, іс сырттай іс
жүргізу тәртібімен қаралуы мүмкін [10, 76 ... іс ... ... мазмұнынан келесі тұжырымдар туындайды:
- жауапкердің сот отырысына келмеуі. Соттың ... іс ... ... ... ... себебін анықтауы міндетті емес, ... ... ... ... ... ... ... жауапкердің келмей қалуының келесідей жағдайларында сырттай
шешім шығаруға жол ... егер ... сот ... деп таныған себептермен сот отырысына келмей қалса
және олар туралы сот хабардар ... істі өзі ... ... ... ... істі мәні бойынша қайта қарауға келмесе.
Іске бірнеше ... ... ... сот ... ... ... ... жағдайда іс сырттай іс жүргізу тәртібімен қаралуы мүмкін.
- ... сот ... ... мен орны туралы тиісті хабарлануы.
Жауапкердің тиісті түрде ... ... ... іске ... ... тапсырған күні көрсетілген және адресаттың шақыру қағазын
алғандығы жөнінде қолы ... ... ... ... ... сот отырысына келмеуінің дәлелді себептері ... ... ... оның қатысуынсыз істі қарау туралы өтінішінің болмауы;
- ... ... ... іс ... ... істі қарастыруға
қарсылығының болмауы. Заң талап қоюшының сырттай іс жүргізу ... ... ... қандай нысанда жасалуын нақтыламайды. ... ... ол ... ... ... ... ... өтінішіне жол
беріледі. Талап қоюшының істі ... іс ... ... ... жазбаша өтініш ретінде немесе ауызша айтып, ол сот ... ... оны ... ... қол қойып бекітуі мүмкін [37, 287
б.].
Істі сырттай іс ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізуде диспозитивтілік принципінің көрініс табуы
болып табылады.
Істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарауға талап ... ... ... оған оның келісім беруінің салдарын түсіндіру ... ... іс ... ... қарау барысында талап қоюшының талаптың
нысанасын және негіздемесін өзгерту және қуыным ... ... ... ... ал керсінше жауапкердің сырттай шешімге
шағымданумен қатар оның сырттай шешімнің күшін жою ... арыз ... бар ... АІЖК ... ... ... егер талап қоюшы істі сырттай іс
жүргізу тәртібімен қарауға ... онда сот ... ... ... және ... жаңа сот ... өткізілетін уақыты мен орны
туралы ... ... ... ... ... ... ... тағы да
келмей қалған жағдайда сот істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қарайды. Бұл
жағдайда сырттай іс ... ... ... істі ... сот талап
қоюшыдан келісім сұрамайды.
Демек, заңға сәйкес жоғарыда ... ... ... ... ғана сот істі ... іс ... ... қарай алады. Олардың
кез-келген біреуінің болмауы, істі сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың
мүмкіндігін ... ... істі ... іс ... тәртібімен қарау туралы ұйғарым шығарады.
Заң ұйғарымды шығарудың нақты нысанын көрсетпегендіктен, оны жеке ... ... ... сот ... ... ... арқылы шығару
мүмкін. Осы ұйғарымға апелляциялық ... ... ... ... ... ... емес.
“Сырттай іс жүргізу жауапкердің сотқа келмеу ... ... оның ... процесті шешуден жалтарудың жолын кесу үшін
енгізілген” [3, 213 б.].
Сот істі ... іс ... ... қарауға құқылы, егер жауапкер
іс бойынша іс жүргізуді қасақана созып отыр деп таныса. Заң, ... сот ... ... ... ... іс ... орындаудан жалтару ретінде қарастырады, сондықтан істі сырттай
іс жүргізу тәртібінде қарастыру жауапкерге ... ... ... ... ... [23, 190 б.].
Сырттай іс жүргізу – бұл тиісті түрде хабарланған, ... ... ... хабарламаған және істі өзі жоқта қарауды сұрамаған
жауапкер сот ... ... ... ... ... ... бойынша
талап қою бойынша іс жүргізу тәртібімен қаралатын істерді бірінші сатыдағы
сотта қарау.
Сырттай іс жүргізу тәртібімен істі ... ... ... тәртіпке келтіру;
- өзінің іс-әрекеті үшін жауапкершілігін арттыру;
- жауапкер тарапынан бұзушылықтардың алдын ... ... істі ... шешу.
3.2 Сырттай іс жүргізу тәрбімен істерді қараудың ерекшелігі мен ... іс ... ... ... ҚР ... 260 және ... мазмұнынан туындайды. Сот отырысына тек бір ғана тарап – талап
қоюшы қатысады, ал жауапкер істі талқылауға ... сот ісін ... ... ... ... сот ... сөйлемейтін, өтінім мәлімдемейтін, талап қоюшының айтқандарына ... және ... ... жоқ ... байланысты. Сонымен қатар
талап қоюшының сотқа келмеуі мұндай іс жүргізу салдарын тудырмайды.
Сырттай іс жүргізу тәрбімен істерді қарауға тән ... ... іс ... ... тек бірінші сатыдағы сотта іс жүргізуге
ғана қатысты. Істі сырттай іс ... ... ... ... ... ... ... емес, соның ішінде апелляциялық,
қадағалау сатыларына;
2) сырттай іс жүргізу ... тек ... қою ... ғана ... ... талап қою мен ерекше іс жүргізу істерінде құқық ... ... және ... сот ісін ... ... бойынша “талап
қоюшы”, “жауапкер”, “талап” ұғымдары талап қою бойынша іс ... ... іс ... ... ... тек ҚР ... 260-бабының 1-
тармағында көзделген жағдайлар ғана танылады [16, 645 б.].
Сырттай іс жүргізудің азаматтық ... ... ... бойынша қараудан
айырмашылығы – ерекше субъективті құрамның болуы. Мұндай жағдай ... ... ... ... салдарынан туындайды. Сондықтан да
заңгер ғалым И.И.Черныхтың: «Сырттай іс ... ... – істі ... барысында тараптардың біреуінің нақты жоқ болуы» [34, 19 б.] ... ... іс ... істі ... ... ... ... өзінің диспозитивті
өкілеттіктерінде шектеледі, нақтырақ айтқанда, ол талаптың ... ... ... құқығы жоқ [3, 215 б.].
ҚР АІЖК-нің 260-бабының 5-тармағына сәйкес талап қоюшы істің нысанасын
немесе талаптың негіздемесін өзгерткен ... сот істі ... ... ... іс ... тәртібімен қарауға құқылы емес.
Заң талап қоюшының мұндай іс жүргізушілік құқығын жүзеге асыруға ... ... яғни ... ... ... ғана жол береді [16,
648]. Мұнда азаматтық іс ... ... ... ... ... тең құқылығы принципі орын алады. Оның мазмұнынан қысқаша үзінді
келтірсек: ... іс ... ... ... ... ... бірдей негізде қамтамасыз етілген дәлелдемелерге ... Сот ... ... және ... қарайды.».
Сондықтан да сот талап қоюшы сырттай іс ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қуыным
талаптардың мөлшерін көбейткісі келген жағдайларда азаматтық істің қаралуын
кейінге ... және сот ... ... тағы да ... ... ... іс жүргізу институты тараптардың айтысуы және тең
құқылығы ... ... ... ... Мұны келесідей негіздеуге
болады:
1) сырттай іс жүргізуде тараптарға ... ... ... ... ҚР ... ... 1-тармағына сәйкес судья жауапкерге
талап арыздың көшірмесін және талап қоюшының талаптарын негіздейтін
оған қоса ... ... ... не ... және ... ... талап арызға пікір (қарсылық) білдіруді және өз
пікірін (қарсылығын) негіздеуге дәлелдемелер беруді ... ... ... ... ... ... мен дәлелдемелерді бермеуі
істегі бар дәлелдемелер бойынша істі қарауға ... ... Сот ... іс жүргізу тәртібімен істі қарау кезінде іске қатысушы
адамдар берген дәлелдемелерді зерттейді, олардың дәлелдерін ... ... ... деп аталатын шешім шығарады, яғни іске ... ... ... ... істі сотта қарауға әзірлеу кезінде
ұсынған дәлелдемелері де зерттеледі, ескеріледі.
3) Жауапкердің сырттай іс жүргізу ... ... сот ... ... құқығы сақталады.
Істі шешу сотпен бар дәлелдемелерді зерттеу барысында орын алған мән-
жайлар ... ... ... ... ... заң ... ... келмеуін қандай-да бір материалдық құқықтық салдарлармен
байланыстырмайды, сондықтан ... ... ... ... ... ... сырттай іс жүргізу тәртібімен істі қарау кезінде талап қоюшы және
іске қатысушы ... ... ... ... ... ... ... және сырттай шешім деп аталатын шешім шығарады. Сот
жауапкердің ауызша түсініктемелерін, жауапкердің сот ... ... және ... ... ... ... ... зерттеусіз
шешім шығарады [21, 96 б.]. Алайда бұл соттың жауапкер сотта іс қарауға
дейін ... ... ... және ... ... ... істі сырттай іс жүргізу ережелері бойынша талқылаған ... төрт ... шарт ... ... сот ... ... мен орны туралы тиісті түрде
хабарлануға тиіс;
• жауапкер сотқа дәлелді себептерсіз келмесе және өзі ... ... ... ... айтпаса;
• егер талап қоюшы істі жауапкер жоқ болғанда сырттай іс жүргізу
тәртібімен қарауға және шешуге келіссе;
... ... ... ... немесе негіздемесін өзгертпесе,
қуыным талаптардың мөлшері көбейтілмеген болса.
Аталған шарттардың кез ... ... ... сырттай іс
жүргізуге жол берілмейді.
Сырттай ... ... іске ... ... қатысып, барлық
қатысушылар сот отырысына дәлелсіз себептермен келмей қалған кезде де жол
беріледі.
Сот ... ... ... судья келген талап қоюшыға істі жалпы
тәртіпте немесе сырттай іс жүргізу тәртібімен талқылауға ... оның ... ... ... ... өзінің қуыным талабын талқылаудың тәртібін
таңдау құқығы беріледі. Алайда аталған таңдау құқығы тек жауапкер ... ... ... ғана ... ... ... іс ... аталған ерекшеліктерді қоспағанда, жауапкердің
болмауынан бұл жерде сот жарыссөздері болмайды. Жоғарыда ... заң іс ... ... ... негіздемесі мен нысанасын
өзгертуге тыйым салады, осыған байланысты жаңа дәлелдемелерді ұсыну және
зерттеу ... ... Яғни осы ... ... істі ... ... ... Сондықтан сот жалпы ережеге ... сот ... ... ... ... ғана ... Сот ... мән-
жайларын зерттеуде істегі бар дәлелдемелермен шектеулі болады, себебі ол
екі тараптың да ... мен ... ... бұл ... ... ... болады. Жауапкердің істегі ... ... ... зат ... ... ... іс жүргізу тәртібімен істі қарау кезінде іске ... ... ... ... ... ... ... сырттай шешім деп аталатын шешім шығарумен аяқталады (ҚР АІЖК-нің 261-
бабы).
Азаматтық процестегі ... іс ... мәні ... ... ... кезде қарау мен шешуде жатады, ол тәртіпке бағынбайтын
борышкерге ... ... бір ... іс ... ... болып
табылады.
Сондықтан кез келген жағдайда істі ... ... ... ... ... ... келіп, сайысушылық принципіне негізделген
сот ісін жүргізуде өзінің құқықтары мен заңды мүдделерін белсенді ... ... ... ... принципіне негіделген сот ісін жүргізуде де, сырттай іс
жүргізуде де сот ... мен ... ... ... талап қоюшылар,
жауапкерлер немесе үшінші тұлғалар болып шыға ма, жоқ па, одан ... ... ... дауланатын құқықтарын қорғауға тиіс. Осы мақсатқа
жету үшін сот ... ... ... ... ... тараптардың
қайсысыныкі дұрыс, ал қайсысы кінәлі екенін айқындауға және ... және ... ... ... ... әрі негізделген шешім
қабылдауға міндетті.
ҚР АІЖК-де сондай-ақ сырттай іс жүргізуде жауапкердің заңды мүдделерін
қамтамасыз етудің арнайы іс ... ... ... Атап ... жауапкерге сот талап арыздың көшірмесін салып жіберген кезде талап
қоюшы ... ... ... туралы оған хабарлайтынын жатқызуға болады.
Сондай-ақ жауапкерге сот ... ... мен орны ... ... барлық жағдайларда да жауапкер сотқа өзінің жазбаша
қарсылықтарын, өтінімдерін, ... мен ... ... ... және егер олар ... болса, сот оларды сөзсіз талдауға және
істі қарау барысында ескеруге тиіс.
Қазіргі уақыттағы сырттай іс ... ... атап ... ... және ... ... ... даулы құқықтарын,
бостандықтарын және заңмен қорғалаты сот арқылы қорғаудың ауқымын
кеңейтуге мүмкіндік ... ... ... іс ... құқықтарын асыра пайдалану
арқылы жағымсыз салдар туғызуының, дәлірек айтсақ, оның іс бойынша іс
жүргізуді қасақана ... ... ... ... ... ... ... да құқық туралы дауды шешуге мүмкіндік береді;
3) сырттай іс жүргізу сот төрелігінің ... ... ... уақытында қаралуына мүмкіндік береді.
3.3 Сырттай шешім
ҚР АІЖК-нің 261-бабына сәйкес сот сырттай іс жүргізу ... ... ... іске қатысушы адамдар берген дәлелдемелерді ... ... ... және ... ... деп ... шешім шығарады.
Сырттай шешім - сырттай іс жүргізу тәртібімен талап қою ісін ... ... ... сот ... [3, 202 ... ... ... сырттай шешімнің мазмұнын реттейді. Сырттай шешім
кәдімгі сот шешімімен мазмұны мен құрылымы ... ... ... ... ... мазмұны оның жекелеген ерекшеліктері ескеріле отырып ҚР
АІЖК 221-бабының ережелерімен анықталады.
Сырттай шешім мазмұнының ... ... ... шешімнің кіріспе бөлігінде оның “сырттай шешім” атауы ... ... ... ... ... іс жүргізудің негіздері
көрсетіледі;
- ҚР АІЖК-нің 262-бап 2-тармағына сырттай дәлелді ... ... ... жол ... яғни сырттай шешім істі қарау
аяқталғаннан кейін бірден дәлелді нысанда ... ... ҚР ... ... 3-тармағына сәйкес сырттай шешімнің ... ... бұл ... ... жою ... ... ... мерзімі
мен тәртібі көретілуі тиіс.
Сырттай  шешімнің көшірмесі жауапкерге, сондай-ақ сот отырысына
қатыспаған ... ... да ол ... ... ... үш ... оның ... туралы хабарланатын етіп жіберіледі.
Сырттай шешім ҚР АІЖК-нің ... ... ... егер оған ... ... ... ... мерзімі он бес күн өткен ... ... ... күшіне енген сырттай шешім кәдімгі сот шешіміне тән қасиеттермен
сипатталады: бұлтартпастық, айрықшалық, преюдициялық, жалпыға міндеттілік ... ... ... ... ... келесідей жағдайлары
көзделген:
алимент алып беру туралы;
үш айдан аспайтын ... ... ... алып беру ... ... ... ... туралы [39];
үш айдан аспайтын уақытқа ... ... ... ... ... ... зиянды өтеу туралы;
ереуілді заңсыз деп тану [39];
қаржы ұйымдарын қайта құрылымдау туралы;
егер айрықша жағдайлардың ... ... ... ... ... ... ... әкеп соғуы мүмкін болса немесе шешімді
орындау мүмкін ... сот ... ... ... ... іс ... ... сырттай шешімге шағымданудың екі
тәсілін көздейді.
Бірінші ... тек ... ... ... Жауапкер сырттай
шешімнің күшін жою туралы арыз ... ... ... ... ... сотқа өзі шешімнің көшірмесін алған кезден бастап бес күн ішінде
бұл шешімнің күшін жою туралы арыз ... ... ... ... ... қоюшы да, жауапкер де пайдалануға
құқылы.
ҚР ... ... ... сай ... шешімге тараптар бұл
шешімнің күшін жою туралы арыз беру мерзімі ... соң, ал арыз ... - ... ... сот ... қанағаттандырудан бас тарту туралы
ұйғарым шығарған кезден бастап он бес күн ішінде апелляциялық ... ... ... прокурор наразылық келтіруі мүмкін.
Осы нормалардың мазмұнынан жауапкер сырттай шешімге шағымданудың екі
тәсілін рет-ретімен пайдалану мүмкіндігі бар ... ... ... ... ... ... жою туралы арызды ... одан ... ... ... ... ... жою ... арызда:
1) сырттай шешім шығарған соттың атауы;
2) арыз берген тараптың атауы;
3) жауапкердің сот ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер және бұл мән-жайларды растайтын
дәлелдемелер, сондай-ақ шешімнің мазмұнына әсер етуі мүмкін дәлелдемелер;
4) арыз беруші тараптың ... ... қоса ... ... тізбесі болуға тиіс.
Сырттай шешімнің күшін жою туралы арызға ... ... ... ... оның ... қол қойып, ол іске қатысушы адамдардың ... ... ... ... ... ... арызды қабылдағаннан кейін сот іске қатысушы адамдарға сырттай
шешімнің күшін жою ... ... ... ... мен ... хабарлайды,
оларға арыздың және оған қоса тіркелген материалдардың көшірмесін жібереді.
Сырттай шешімнің күшін жою туралы арызды сот оның ... ... ... ... он күн ішінде сот отырысында қарайды. Сот ... ... пен орын ... ... іске ... адамдардың
келмей қалуы арыздың қаралуына кедергі болмайды.
Сот сырттай шешімнің күшін жою туралы арызды қарап болған соң ... ... ... ... ... ... жою ... арызды қанағаттандырудан бас
тарту туралы;
2) сырттай ... ... ... жою және істі мәні ... сол құрамында немесе өзге құрамында қайта қарау туралы.
Жауапкер соттың сырттай шешімінің ... жою ... ... бас ... ... ... ... құқылы. Соттың
ұйғарымына шағым (наразалық) ... ... ... ... ... ... ... шешімнің күшін жою ... ... ... іске қатысушылардың оған шағымдануға құқықтары
жоқ. Себебі ол істің әрі қарай жылжуына ... ... және ... шағымдану құқығы заңда көзделмеген.
Сырттай шешімнің күшін жоюдың негіздемелерінің толық тізімі ҚР ... ... ... егер ... сот ... ... қалуына дәлелді себептер
болса;
- егер жауапкер келмей қалуының дәлелді ... ... ... ... оның ... болмағанын сот анықтаса
- жауапкер шешімнің мазмұнына ықпал етуі мүмкін дәлелдемелерді табыс
етсе.
Сырттай ... күші ... ... сот істі мәні бойынша қайта
қарайды. Сот отырысының өткізілетін уақыты мен орны ... ... ... ... ... қалған жағдайда, істі жаңадан қараған кезде сот
шығарған шешім сырттай ... деп ... ... бұл шешімді
сырттай іс жүргізу тәртібімен қайта қарау туралы қайталап арыз ... ... ... ... сәйкес егер соттың сырттай ... ... ... ... ... ... бірақ оның күші
жойылмаса, онда апелляциялық қаулы шығарған күні ... ... ... ... сот ... мұраты – сот процесіне қатысушылардың
«жеңуі», не ... ... екі ... ... ... еді. Өйткені
оның басты мақсаты – бітім, бітімгершілік болатын. «Дау ...... ... сөз де сол ... қалған. Елді бірлікке, татулыққа шақырған ұлы
билеріміздің даналығы да осында ... [40, 3 ... ... ... үш ... ... ... іс қарау бойынша
бірқатар мәселелер зерттеліп, қарастырылды. Бірінші ... ... ... ... ... нысаны ретінде, азаматтық істерді сотта іс
қараудың бөліктері, ... істі ... ... ... азаматтық іс
бойынша іс жүргізуді тоқтата тұру зерттелді. Екінші тарауда іс ... ... ... ... ... (арызды) қараусыз қалдыру, сот отырысының
хаттамасына қатысты ... ... ... тарауда сырттай іс
жүргізудің ұғымы, маңызы және негіздемелері, сырттай ... ... ... және ... ... ... қарастырылды.
Аталған мәселелер заңнамалық және монографиялық тұрғыдан жан-жақты
қарастырылды. Нақтырақ айтқанда, кодекстер, ... ... ... және арнайы әдебиеттер қолданылды.
Азаматтық істерді сотта іс қарау бойынша жарияланған еңбектердің,
соның ішінде ғылыми ... және ... ... ... ... саны бар. ... және ... бірінші сатыдағы сотта істерді қарау проблемасына көп көңіл бөлуі
түснікті болып табылады. ... ... іс ... ... келе, сот отырысында істерді қарау кезінде сот ... ... ... және ... ... іске асады, оған қоса
процестің мақсаттары “ең кең” жетіледі.
Шынында да, істерді қарау кезінде сотпен ҚР АІЖК 5 бабымен анықталған
азаматтық сот ісін ... ... ... ... істі ... сот: ... мемлекеттің және ұйымдардың бұзылған ... ... ... және ... қорғалатын мүдделерін қорғау;
тараптардың құқықтары мен міндеттерін бар ... ... ... ... бар ... ... жолымен істі мәні бойынша шешу; ... мен ... ... ... ... ... құқық туралы дауды жою; құқықты бұзуды немесе бұзу ... ... ... ... ... еңбек, тұрғын үй, жер, қаржы және
материалдық құқықтың өзге салаларының нормаларын бұзудын алдын ... ... сот ... ... іске ... Азаматтық істерді
қарау кезінде сотпен атқаратын міндеттер және осы ... ... ... маңыздылығы сотта іс қарау институты азаматтық іс
жүргізу құқығы саласының орталық институты болып табылады. ... ... ... ... жалпы қабылданған азаматтық ... ... ... оның шегі және сот ... ... ... ... қарау кезінде сотпен ҚР АІЖК 5 ... ... сот ісін ... ... ... Азаматтық істі қарау
кезінде сот:
- азаматтардың, мемлекеттің және ... ... ... ... бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау;
- тараптардың құқықтары мен міндеттерін бар немесе жоқтығын немесе
заңи маңызы бар ... ... ... істі мәні ... ... тараптардың құқықтары мен міндеттерінде анықталғандықты ... ... ... ... ... ... жою;
- құқықты бұзуды немесе бұзу қаупін жою жолымен заңдылықты нығайту;
- азаматтық, еңбек, тұрғын үй, жер, қаржы және ... ... ... ... ... алдын алады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Гражданский процесс. Учебник для вузов / Под ред. ... ... изд. ... и доп. – М.: ... Спарк, Юридическое бюро Городец. –
1998. 249 ... Нам Г. ... ... форма и содержание // Предприниматель и
право. - №14.- 2000. 176, 322 ... ... ... ... / Под ред. ... ... – М.: ПРОСПЕКТ. – 1998. 287- 295 б.
4. Викут М.А., Зайцев И.М. ... ... ... ...... 1999. 253, 257 ... ... О.В. Иск в гражданском судопроизводстве. Саратов: СЮИ. ... 544 ... ... процессуальное право России: ... / Под ... – М.: ... – 1998. 410 ... ... процесс под ред.В.А. Мусина М-99г. 322, 537 б.
8. Баймолдина З.Х. ... по ... ... ... ... ... ... пособие. – Алматы: КазГЮА, 2002. 12, 92 б.
9. Актуальные проблемы теории и ... ... ... //
Правоведение. - №1, 1999. – С.287. 176 б.
10. ҚР Азаматтық іс ... ... ... (2006.04.07. берілген
өзгерістер мен толықтырулармен) А., ... 2010. 145 ... ... ... ... Республикасының сот жүйесі мен
судьяларының мәртебесі туралы» Конституциялық Заңы, 25.12.2000-
(2008.17.11. берілген ... мен ... А., ... 412 б.
12. 1998 ж. 11 шілдедегі №4009 “Қазақстан Республикасының судьялары үшін
киімнің арнайы нысаны – мантияның ... ... және ... ... ҚР ... ... А., Юрист, 2009
13. Қазақстан Республикасының «Сот приставтары туралы» Заңы, 07.07.1997
А., Юрист, 2009
14. ҚР әкімшілік ... ... ... 31.01.2001 А., Юрист, 2009
15. ҚР Қылмыстық кодексі 16.07.1997 А., Юрист, 2010 145 б.
16. Гражданский процесс: ... ... / А.Б. ... Т.В. ... О.С.
Черникова. – 2-е изд., испр. -М.: Омега -Л, 2008. 644, 645, 648 б.
17. Султанбеков Э. ГПК РК как ... ... ... ... ... на: ... ... /2003/ nomer_1
/chelovek_i_zakon.htm
18. Баймолдина З.Х Понятие судебного разбирательства гражданских дел ... ... РК. ... 10. – ... ТОО ... 2001.
287 б.
19. Гурвич М. А. Лекции по советскому граданскому процессу. - М.: 1977 г.
237, 432 б.
20. 2001 ж. 13 ... №21 ... ... сотта іс қарауға
әзірлеу туралы” ҚР Жоғарғы Сотының Нормативтік қаулысы А., Юрист, 2009
21. Гражданский процесс: ... / Отв. Ред. ... В.В. ... – 4-е ... и доп. – М.: ... БЕК, 2001. 42 ... Баймолдина З.Х.. Гражданское процессуальное право Республики
Казахстан:Учебник. – ... 2001. 227, 433 ... ... Е.О. ... ... ... іс жүргізу құқығы:
Оқулық – Астана: Фолиант, 2006. 174, 176, 198, 199 б.
24. ... ... ... ... ... ... мен толықтыруларымен) А., Юрист, 2009. 31 б.
25. Осокина Г.Л. Иск (теория и практика). – М.: Городец, 2000. 46 ... ... ... ... ... «Соттарда азаматтық іс
жүргізу заңнамасының кейбір ... ... ... ... ж. А., Юрист, 2009
27. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ж. А., Юрист, 2009
28. 1986 ж. 28 ... №13 ... ... әзірлеу туралы” Қазақ КСР
Жоғарғы Сотының Пленумының қаулысы А., Юрист, 2009
29. Молдабаев С. Сот ... ... және ... ... ... ... Жеті жарғы, 2006. 43, 265 б.
30. 2003 ж. 11 шілдедегі №5 ... ... ... ҚР ... ... ... А., Юрист, 2009
31. Арсентьев О.В. Гражданское процессуальное ... ... ... ... ... ... 2000. 97 б.
32. “Неке және отбасы туралы” ҚР Заңы 17.12.1998 (2007.27.07. берілген
өзгерістер мен ... А., ... ... О ... ... ... ... о судебной власти в
Республике Казахстан Постановление Пленума Верховного суда Республики
Казахстан № 1 от 14 мая 1998 г. А., ... ... 2003 ж. 20 ... №2 ... іс ... заңнамасының кейбір
нормаларын соттармен қолдану туралы” ҚР ... ... ... А., ... 2009. 13 б.
35. Оразұлы С. Азаматтық іс ... ... ... іс ... ... Заң. – 2005. 31, 32 б.
36. Тихомирова Л.В., ... М.Ю. ... ... Изд. ... и ... / Под ред. ... – М. – 2001. – ... Черных И.И. Заочное произдодство в гражданском ... ... ... ... М., 1998. 287 ... Комментарий к Гражданскому процессуальному кодексу РФ. – 2-е изд.,
перераб. И доп. / С.А. ... ... В.В. ... и ... М.С. ... – М.: ТК ... Изд-во Проспект, 2007.
39. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының еңбек туралы»
Заңы, 10.12.1999 ж.
40. Нәрікбаев М.С. және т.б. ... ... сот ... қорғау. –
Алматы: Борки, 1998. 3 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет
Азаматтық іс жүргізу жайлы105 бет
Азаматтық істі сот мәжілісінде талқылау – іс жүргізудің негізгі сатысы ретінде57 бет
Азаматтық істерді сот мәжілісіне дайындау. Соттың дайындау әрекеті76 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Азаматтық сот ісін жүргізуге адвокаттың қатысуы: проблемалық мәселелері63 бет
Алқа билердің қатысумен сот процесін дамытудың негізгі кезендері және жалпы сипаттамасы72 бет
Аралық соттар: түсінігі, азаматтық юрисдикция жүйесіндегі орны, маңызы, мүмкінділігі, артықшылықтары88 бет
Аралық соттар: құқықтық табиғаты64 бет
Заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен шешімдерін қайта қарау институты92 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь