"Ақша қаражаттарының есебі."

1. Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы.Есеп айырысу нысандары.
2. Вексель дер арқылы есеп айырысу.
3. Төлем карточкаларының есері.
4. Кассадағы қолма.қол ақшаның есебі.
5. Есеп айырысу шотындаѓы ќолма.ќол аќшаныњ есебі.
6. Валюта шотындағы қолма.қол ақшаның есебі.
7. Банктегі арнайы шоттардағы ақша қаражатын есепке алу.
8. Ақша қаржысы, құнды қағаздарын және есеп берудің бланкілерін түгелдеу .
Барлық шаруашылық жүргізуші субъектілер ақша қаражаттарын банкі мекемелерінің тиісті шоттарында сақтап және міндеттемелері бойынша төлемдерін, әдетте, осы мекемелер арқылы ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің нормативтік құжаттарымен белгіленген шегінде нақты ақшамен есептеуді жүзеге асырады. Егер де заңды тұлғалардың арасындағы төлем сомасы 4000 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) асып түссе, онда олар тек ақшасыз тәртіпте айырысуларды жүзеге асырады. Бұл келтірілген мәлімет заңды тұлғалардың арасындағы әрбір мәміле (контракт, келісімшарт) бойынша шартты түрде пайдаланылады. Егер де контракт сомасы көрсетілген лимиттен асатын болса, төлем ақшасыз тәртіпте орындалуы керек, тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің сомасы 4000 АЕК – тен аспауы керек.
Ақша қаражаттарлын сақтау үшін және заңды тұлғалар арасындағы есеп айырысу үшін Қазақстан Республикасының банк мекемелерінде банк шоттарыг ашады. Банк шоттары – бұл банк пен клиенттер арасындағы келісім-шарттың қатынастарын көрсететін әдіс. Банк шоттары теңгемен де, шетелдік валютамен де жүргізіледі және ол ағымдық, жинақтық және корресподенттік болып бөлінеді.
Корресподенттік шотт ар – банк шоттары банктер мен ұйымдардың кейбір операцйя түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары – бұл да банктік шоттар, бірақ олар жеке және заңды тұлғалар үшін, сондай-ақ заңды тұлғаның оқшаланған бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен қозғалысын есептеу үшін субъектіге арнап ағымдағы (есеп айырысу) шотт ар ашылуы мүмкін. Ол сыртқы экономикалық қызметін жүзеге асыратын және өнімін валютаға сататын субъект үшін ашылады. Аккредитивтер, чек (аванс) кітапшаларының шоттарын және басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау үшін және тиісті операцияларын ж‰ргізу ‰шін ашады.
Субъект шоттарындаѓы ќаражат олардыњ иелерініњ ємірі бойынша есептен шыѓарылады. Субъектініњ р±ќсатынсыз шоттаѓы ќаражатты есептеп шыѓаруѓа соттыњ, мемлекеттік салыќ ќызметініњ р±ќсатымен жєне ќолданылып ж‰рген зањдарѓа кµзделген басќа жаѓдайларда ѓана жол беруі м‰мкін.
Субъектілердіњ шоттарынан тµлем жасау, егер зањдарда µзгеше кµзделмесе, субъектініњ басшысы белгілеген кезектілікпен ж‰зеге асады.
Ќазаќстан Республикасыныњ аймаѓында аќшаны тµлеу мен аудару ж‰зеге асыруда келесі єдістерді: ќолма-ќол аќшаны аудару; тµлем тапсырманы ±сынуды; чектерді беруді; вексельдерді немесе олардыњ индоссаменттері арќылы беруді; тµлем карточкасын пайдалануды; тікелей дебеттік банкі шоттарына аударуды; тапсырма-талап тµлемдерін ±сынуды; инкассалыќ жарлыѓын ±сынуды; республиканыњ зањ актілерімен белгіленген басќа да єдістерін пайдаланады.
        
        Ақша қаражаттарының есебі.
1. Ақша қаражаттарының жалпы сипаттамасы.Есеп айырысу нысандары.
Барлық шаруашылық ... ... ақша ... банкі
мекемелерінің тиісті шоттарында сақтап және ... ... ... осы ... ... ақшасыз нысанда, ал қажет жағдайда
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... есептеуді жүзеге асырады. Егер де заңды
тұлғалардың арасындағы төлем ... 4000 ... ... ... ... ... онда олар тек ... тәртіпте айырысуларды жүзеге асырады. Бұл
келтірілген мәлімет ... ... ... ... ... ... ... шартты түрде пайдаланылады. Егер де контракт ... ... ... ... ... ... тәртіпте орындалуы керек,
тіптен олар жартылай орындалса да, әрбір төлемнің сомасы 4000 АЕК – ... ... ... сақтау үшін және заңды тұлғалар арасындағы есеп
айырысу үшін Қазақстан Республикасының банк ... банк ... Банк ... – бұл банк пен ... ... ... көрсететін әдіс. Банк шоттары теңгемен де, шетелдік валютамен
де жүргізіледі және ол ағымдық, ... және ... ... шотт ар – банк ... ... мен ... кейбір
операцйя түрлерін жүзеге асырады.
Ағымдағы (есеп айырысу) және жинақ шоттары – бұл да ... ... олар жеке және ... ... ... сондай-ақ заңды тұлғаның
оқшаланған бөлімшелері үшін де ашылады.
Шетелдік валютадағы қаражаттардың қолда бары мен ... ... ... ... ағымдағы (есеп айырысу) шотт ар ашылуы мүмкін. Ол
сыртқы экономикалық қызметін жүзеге асыратын және өнімін ... ... үшін ... ... чек (аванс) кітапшаларының шоттарын
және басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын оқшаулап сақтау үшін ... ... ... ‰шін ашады.
Субъект шоттарындаѓы ќаражат олардыњ иелерініњ ємірі бойынша есептен
шыѓарылады. ... ... ... ќаражатты есептеп шыѓаруѓа
соттыњ, мемлекеттік салыќ ... ... жєне ... ... кµзделген басќа жаѓдайларда ѓана жол беруі м‰мкін.
Субъектілердіњ ... ... ... егер ... ... ... басшысы белгілеген кезектілікпен ж‰зеге асады.
Ќазаќстан Республикасыныњ аймаѓында аќшаны тµлеу мен аудару ж‰зеге
асыруда ... ... ... ... ... ... ... чектерді беруді; вексельдерді немесе олардыњ индоссаменттері
арќылы беруді; тµлем карточкасын ... ... ... ... ... тапсырма-талап тµлемдерін ±сынуды; инкассалыќ жарлыѓын
±сынуды; республиканыњ зањ ... ... ... да ... есеп айырысудыњ негізгі нысандары: тµлем тапсырма; чек;
вексель; ... ... ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Тµлеуші мен алушылар µздері есеп айырысу нысандарын келісім-шарт
негізінде ... ... ... арасында болатын талаптары мен
міндеттемелерді зачетка да жатќыза алады.
Тµлем тапсырмаларын есеп айырысу. Тµлем тапсырмалары онда ... ... ... ... жіберушіге ќызмет кµрсететін ... ... ... ... ... ... ... Ќызмет пен
ж±мысты жєне тауарлы – материялдыќ ќ±ндылыќтарды µтеу ‰шін есеп айырысу
кезінде, ... ... пен ... алдын-ала тµлем жасаѓан кезде,
аванстыќ тµлемдер жасаѓан кезде тµлем тапсырмаларын пайдаланады.
Тµлем жасаушы банкке белгіленген ... ... ... ... ... ќоса ... жасаушы банктіњ талап етуі
бойынша салынатын салыќтыњ шот-фактуралары жєне ... ... ... да ... ... ... ... тапсырмалары жазылып
берілген к‰ннен бастап 10 к‰н бойы к‰шінде болады (жазылѓан ... ... ... ... ... ... шотында ќаражат болѓанда
ѓана орындауѓа ќабылданады. Тµлем ... ... ... де, ... де ... ... Б±л ... данасын єрбір банк µздері дербес
аныќтайды. Негізінен алѓанда, олар екі ... ... ... ... да, яѓни ... жіберушіге ќол ќойылып, штамп басылып
ќайтарылады. Тµлем тапсырманыњ ... 201 ... ... ... ... ... келесі реквизиттері (кµрсеткіштері)
кµрсетіледі.
- тµлем тапсырмасыныњ нµмірі;
- тµлем тапсырмасыныњ ... ... жеке ... ... тењестірілген (идентификацияланѓан) коды
(ЖТК немесе ИИК);
- ... мен ... ... ... ... бенефициардыњ коды (БК немесе КБе) жєне жіберушілердіњ коды (ЖК ... - б±л ... екі ... ... ... ...
резиденттік белгісін, ал екіншісі – экономиканыњ ... ... ...... жасалѓан аќша кезде ќаражатын алушы;
СХЕМА. 201бетте.
- банк – ... – банк ... ... аќша, оныњ мекен-жайы
кµрсетіледі;
- бенефициар банкісі – бенефициардыњ ... ... ... ... банк ... ... келісім-шарттыњ
негізінде;
- ... ... ... ... банктік коды (ЖТБК немесе ИИК) – филиал аралыќ
айналымдарыныњ коды (ФАК немесе МФО);
- тµлем арналымыныњ коды – ЌР ¦Б ... ... жєне ... ... ... ... асыратын кодтыќ
белгілер, ал ол ‰шін символдан (белгілерден) т±рады;
- бюдеттік классификациясыныњ (жіктемесініњ) коды – ... ... ... код;
- валюттелген к‰ні – аќша ќаражатын бенефициардыњ (алушыныњ) банктік
шотына аќша ќаражатыныњ аударѓан к‰ні ... ... ... ... кез келген жµндеудіњ т‰рін жасауѓа р±ќсат ... ... ... ... ... келісімдері
бойынша тµлем тапсырмалары: жедел мерзімді, мерзімінен ... жєне ... ... ... ... ... ... тµлем мынадай н±сќалар ... ... ... тµлем, яѓни тауар тиелгенге дейін; тауар тиелгеннен кейін, яѓни
тауарлар ... ... ... ... ... ірі ... кезіндегі
ішінара тµлемдері.
Мерзімінен б±рын немесе мерзімі кейінгі ќалдырылѓан ... ... ... ... ќаржылыќ жаѓдайына зиян келтірмейтіндей етіп
жасалуы керек.
Субъектілер: жеке µздеріне тиесілі ќаражатты ... ... ... ... авторлыќ ќаламаќы) жекелеген азаматтардыњ
атына; жалаќы тµлеуге арналѓан, банк мекемелерінде аударым алушыныњ ... ... ... егер ... ... аударылуѓа тиіс болса, онда ол
орналасќан банктіњ аты мен нµмірі кµрсетеді. Тапсырмаѓа ќаражат алушылардыњ
тізбесі ќоса ... онда кім, ... ... аќша алатыны
кµрсетіледі. Байланыс кєсіпорындары кєсіпорындарѓа жолданѓан єрбір ... ... ... ... ... ... тµрт дана етіп ... ќ±жаттары келіп т‰скеннен кейін тµлейді.
Чектермен есеп айырысу. Чек беру тµлемді ж‰зеге асырудыњ бір тєсілі
болып табылады, онда ... чек ... ... ... ... ±стаушыѓа беру
жолымен жасайды. Чек беруші µз мєні ... ... ... ... ... ... ... біраќ ол соны орындау ‰шін жазылѓан
болса да. ... ... ... тек чек бойынша аќшаны алатын кезде
ѓана болады. Чектер жабылатын жєне жабылмайтын болып бµлінеді. Біріншісі ... ... ал ... – ќамтылмаѓан болып ... ... ... тµленетіндігі жµнінде банктердіњ кепілдік беру м‰мкін, оныњ
ішінде жабылмайтын чектер бойынша да. Чекті ќолданумен байланысты ... ... ... мен ... ... ... ... жасалѓан келісім-
шарттыњ негізінен шыѓады, яѓни б±л келісім-шартта, банк µз ... ... ... жєне жеке ... чегін тµлеуді, яѓни чек берушініњ міндетін
µзіне алады, ал клиенттер µз кезегінде банкі белгіленген ... ... мен ... ... ... ... Чек ±стаушылардыњ ќ±ќыѓы
чек берушіден чекті алѓан кезінен бастап пайда болады. Чектерге, ... ... ... ... ќол ќою ќ±ќыѓына ие т±лѓалар ќолдарын
ќояды жєне ќолдарында кітапша иесініњ мµрініњ тањбасы болу ... ... ... ... чекте жазылѓандарды т‰зету жєне ... Егер ... ... ... ќателіктер жіберілсе, онда чекте жєне
чектіњ т‰біртегінде ќиѓашынан ... деп жазу ... ... жєне кітапша иесініњ ќолы ќойылады.
Чекті чек ±стаушы тµлеуге чек жазылѓан к‰ні ќабылдайды жєне ... ... ... чек ... ... ќызмет кµрсететін банкке
±сынылуы тиіс. Чек ... ... ... к‰шінде болуы мерзімі,
жазылѓан к‰нін есептемегенде, єдетте, 10 к‰ннен аспайды.
Банк чек берушіден ... чек ... ... ќабылдауына болады,
егер де мынадай жаѓдайлары аныќталса:
- егер де жазумен жазылѓан сомасы ... ... ... ... мерзімі µтіп кетсе;
- тµлем ќ±жаттарында жасанды жазулардыњ ... бар ... ... бар ... чек ... ќолмен жєне єрт‰рлі сиямен жазылѓан болса;
- чектіњ ќорѓалу дењгейі оныњ ... сай ... ... ... кем ... ... чекте кµрсетілген реквизиттер ќате болса;
- чектегі ќойылѓан ... ... ... ... ќ±жаттардаѓы ќолымен
сєйкес келмесе;
- чектіњ жабу сомалары жеткілікті болмаса;
- чектіњ басќа да ... бар ... бар ... чек ±стаушыларѓа ќолхат жазылып ќайтарылады.
Чектердіњ ... ... ... бас ... ол ... ... ... ал олар ондай чектердіњ µњделуін тез арада тоќтатады.
Бұндай дефектісі бар ... акт ... ол акт төрт ... ...... галса;
Екіншісі – көшірмесімен бірге ішкі істер органдарына бері леді;
Үшіншісі – Клирингтік палатаға беріледі;
Төртіншісі – чекті беруші банкке беріледі;
Мерзімі өтіп кеткен чек ... ... ... ... ... қайтарылады.
2. Вексель дер арқылы есеп айырысу.
Вексель – біржақты сөзсіз орындалатын ақша міндеттемесін қамтитын ... ... ... ... Ол жай және ... ... келеді.
Жай вексель (соло – вексель) – талап етуі бойынша немесе белгіленген
мерзімде келешекте вексельде көрсетілген ақша ... ... ... туралы вексель ешқандай ... ... ... ... ... – вексель берушінің (трассанттың) ... ... ... ... ... (ремитенке) немесе оның
бұйрығы бойынша келешекте белгілі бір уақытта, не ... ... ... ... ... ... басқаша ешбір шарт қойылмайтындығы
туралы міндеттемесі. Аударма вексель өз табиғаты ... ... ... ... ... ... ... не) енгізілген, құжат қай тіл де
толтырылса, онда сол тіле ... деп ... ... ... бір ақша
сомасы төлеуге еш нәрсемен негізделмеген бұйрықты; төлеуге тиіс ... ... – тек ... ... ... ... ... жасалатын
орнын көрсетеді; кіме немесе кімнің бұйрығы бойынша төлем жасалатындығын,
сол тұлғаның атауын, вексель жасалған күн мен ... ... жіне ... берген тұлғаның қолы қойылады.
Жоғарыда көрсетілген талатар құжатта тұтастай сақталмаса, тек төмендегі
белгіленген жағдайларды қоспағанда, вексельдің күші болмайды. ... ... ... ұсынғанда талап етуі бойынша төленетін вексеь ретінде
қарастырылады.
Ерекше нұсқауы болмаған жағдайда төлем жасаушымен қатар ... , ... ... орны және сонымен бірге төлем жасаушының ... ... ... ... ... орны көрсетілмеген жағдайда вексель
берушінің атымен қатар белгіленген орында қол қойылған болып табылады.
Аударма вексель вексель ... ... ... ақы ... ... ... берілуі мүмкін. Ол вексель берушінің өзіне немесе үшінші
тұлғаның есебінен берілуі мүмкін. Аударма вексель үшінші ... ... ... ... ... тұратын жерінде немесе қандай да бір басқа ... ... ... ... ... ставкасы) көрсетілуі тиіс,
мұндай нұсқау болмаған жағдайда шартқа қол қойылмаған (жазылмаған) ... ... ... күні ... ... вексель
жасалған күннен бастап есептеледі.
Кез келген аударма вексельдің бұйрығы көрсетілмей берілсе де, ол
өзінің индоссаменті ... ... ... вексель беруші аудрма вексельде “Бұрыққа емес” немесе осыған
ұқсас мағынада сөз жазылса және ол ... ... ... онда ол ... ... мүмкін. Индоссамент вексель берушінің ... ... ... ... кез келген адамның пайдасына ... ... ... ... жасаушының пайдасына,
жасалуы мүмкін. Бұл тұлғалар, өз кезегінде, вексельді ... ... ... ... ала ... келісімшарт қойылмаған болып
келеді. Оның шартты жағдайларының бірі ... ... онда оған ... яғни ... ... ... ... бланктік күші бар индоссамент болып табылады.
Индоссамент аударма вексельде немесе оған қосылған ... ... ... ... ... аударма вексельде қаралған барлық құқықтарды
иелік ... Егер ... ... ... онда ... ұстаушы бланкті
өз атына немесе басқа бір адамның ... ... ... өз ... банк ... ... басқа бір адамның атынан табыстай алады;
бланк толтырмай және индоссамент жасамай-ақ ... ... ... де басқаша кері шарт болмаса, индоссант акцепт пен төлеге жауап
береді. Ол кейінгі индоссаментке тиым сала алады; бұл ... ... ... ... ... шешілсе де, ол олардың алдында
жауап ... ... ... бар ... ... ... бір қатар
индоссамент жасау арқылы негізделсе де, соңғы индоссамент ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Бұл ретте сызылып тасталған ... ... ... ... ... ... басқа индоссамент жасалса,
соңғысына қол қойған тұлға бланктік ... ... ... ... ... ... төлем мерзімі басталғанға дейін вексель ұстаушы
немесе ... ... ... қарапайым тұлға да төлем жасаушыға акцептеу
үшін ... ... ... ... төлем жасаушы өзінің келісімі туралы вексель ұстаушыға немесе қол
қойған ... ... ... онда ол ... ... өз келісімінің
шарттарына сәйкес өз міндеттерін орындаған ... ... ... ... ... толықтай немесе вексель сомасының бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... үшінші адам немесе типті
вексельге қол қойған адамдардың бірі бере алады.
Аваь аударма вексельде ... ... ... ... ... ... ... онда ол жеке актімен берілуі ... Ол ... ... ... ... ... осындай мағынасы бар белгілі мәтіндегі
формасымен берілсе, онда оған аваль берген адам қол ... ... үшін ... ... вексель беруші қолын қоймаған болса, аударма ... ... ... қойған қолы жеткілікті. Авальді ол кімнің есебінен
берілгені көрсетіледі. Ол көрсетілмеген жағдайда аваль беруші үшін ... ... ол үшін ... ... ... ... жауап береді. Аударма
вексельге ақы төлей отырып, авальші кепілдікке берген адамға қарызы ... ... ... осы ... ... ... міндетті адамдарға
қарсы вексельден туындайтын құқықтарды иеленеді.
Аударма ... ақы ... үшін ... ... ... ... ... вексель жасалғаннан кейін бергіленген бір күнде берілуі мүмкін.
Тағайындалған өзге мерзімдер немесе бір ізді ... ... ... ... ... ... ... вексель ұсынған мерзімінде
төленуі тиіс. Ол жасалған күннен бастап бір жылдың ішінде төлем ... ... ... беруші аудармалы вексельге төлемге ұсынылатын
мерзім бергіленуі мүмкін, бірақ бергіленген мерзімнен бұрын ... ... ... ... ... ... мерзімі осы мерзімнен бастап жүреді.
Ұсынғаннан кейін белгілі бір уақытта жасауға аударма вексель бойынша төлем
мерзімі не ... ... не ... ... ... ... білдіру болмаған жағдайда күні қоылмаған акцептантқа қатысты
акцепке ұсыну үшін ... ... ... ... жасалған болып
есептелінеді.
Мерзімі бергілі бір күнге немесе ... ... ... ұсынғаннан
кейін белгілі бір уақытқа бергіленген аударма вексельді ұстаушы вексельді
төлеу күнінде, келесі екі ... ... ... ... тиіс. Аударма
вексельді есеп айырысу палатасында ... ... ... ... ... ... ұстаушы бөліп төлеуден бас тарта алмайды. Бөліп
төленген жағдайда төлем ... ... ... ... ... ... онда ... қолхат беру тиіс.
Вексель ұстаушы аударма вексель боыйнша ... ... ... ... ... Мерзімі келгенге дейін төлем жасаушы өз тәуекелдлігіне
алады.
Егер ... ... ... жасау орнында жүрмейтін валютада жасалса,
онда оның сомасы жергілікті валютада төлем мерзімі келген ... ... ... ... ... Егер ... ... мерзімін
өткізіп алса, онда вексель ұстаушы өз қалауынша аударма ... ... ... төлеу мерзімі келген күнгі бағамен төлеуді талап ете
алады.
Вексель ... ... ... ... регрестерге өз
құқығын төлем мерзімі жеткен ... және одан ... сата ... акцептен толық немесе ішінара бас тартқан орындалса;
2. егер төлем жасаушы вексельді акцептегені немесе ... ... деп ... ... онда ... жасауды тоқтатады.
Тіптен оның жағдайын сот анықтамаса да немесе оның мүлкінен өтем алу
нәтижесіз ... ... ... ... ... ... вексель бойынша банкрот ... ... ... ... төлем мен акцеп үшін жауапты ... ... ... вексель бойынша төлем мерзімінен кешіктірілмей ұсынылуы
мүмкін.
Акцепт немесе ... бас ... ... ... төлем жасамауға
қарсылық білдіру) факті куәландыратын актімен расталады.
Вексель беруші аударма вексельдің мәтінде көрсеткен ресми ... ... ... ... кезде төлеушінің қолы ... ... ... ... ... ... үшін ... мерзімде
жасалуы керек.
Акцептеуге қарсылық білдіру төлемге ... және ... ... және ... басқа қарсылық білдіруден босатады. ... бүл ... ... ... өту ... ... оның күші болмайды.
Егер төленуге жататын аударма вексельдің әсә ... ... ... оның ... адам ... ... бола ... да; немесе төлем
жасаушы басқа жерде тұрып, өзінің ... ... ... ... ... бола
тұрса да; немесе белгілі бір уақыт өткен соң, яғни ұсынылған кезде төленуге
жататын вексель ... да, оның ... ... ... жасаушы оның вексельді акцептегенінне немесе акцептемегеніне
банкрот деп танылмағанда, сондай-ақ вексель берушіні ... ... ... ... деп таныған жағдайда, вексель ұстаушының ... ... ... үшін оның ... деп ... ... сот шешімін
ұсынуы керек.
Вексель ұстаушы өзінің индоссантын және вексель берушісін акцептемеу
немесе ... ... ... ... ... ... ... төрт
жұмыс күнінің ішінде, «шығынсыз айналым» деп. хабарланған жағдайда, онда
оның қабыл ... ... ... ... лама ... ... ... жұмыс күнінің ішінде алдыңғы хбарламаны жәбергендердің аттары мен мекне-
жайларын көрсетеотырып, өз индоссантына, одан әрі вексель ... ... ... ... ... ... алдыңғы хабар лама алынған
сәттен бастап жүре бастайды.
Акцептемеу немесе төлем жасамау туралы ... ... ... бұл туралы вексель бойынша міндетті барлық адамдарға вексельдегі
не қарсылық білдіруді талап еткен адамдардан алынған мекне-жайларға ... ... лама ... ... ... ескерту жасайды. Мұндай хабар лама
жөніндегі шығыстар қарсылық жөніндегі шығындарға қосылады.
Вексель беруші индоссант ... ... ... ... және ... ... айналым”, «қарсылықсыз” немесе басқадай мағыналас сөздер
арқылы вексель ұстаушыны оның регресс, акцептемеуге немесе төлем ... ... ... жүзеге асырудан босатылады. Бірақ вексель беруші
енгізген сөзге (ескер туге) қарамастан, вексель ұстаушы қарсылық ... ... ... ... ... оның ... ... Егер
ескертпе индоссант немесе аалист тарапынан жасалынса, онда қарсылық бойынша
қажет шығындар өз қолдарын қойған барлық адамдардан талап ... ... ... ... ... барлығы немесе онда
аваль қоюшылар вексель ұстаушының алдында барлық бірдей міндетті ... ... ... осы ... ... жеке-жнеке және
барлығына бәрдей талап қоюға ... ... ... ... ... вексельге қол қойған адамдардың
барлығының дәл осындай ... ... ... ... біріне қойылған
талап олардың бастапқы алған міндеттемелері бола тұрса да, ... ... ... ... керек.
Вексель ұстаушы өзі талап (иск) қойған адамнан мыналарды: аударма
вексельдің ... ... ... соиасын, процнетімен қоса,
егер олар белгіленген болса; вексель сомасынан Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі ... ... ... мөлшерлемесі бойынша өсім
сомасын ала алады; ... ... ... ... хабар лама жіберген
кезінен бастап, талап ете ... қоса ... ... ... ... талап қою сомасына вексел
сомасынның 0,01 проценті ... ... ... да ... ... төлем мерзімі басталғанға дейін қойылса, онда вексель
сомасынна есептік пайызы бойынша ... Бұл ... ... ... тұратын жерделі талап қойылған күнгі ресми есептік мөлшерлемесі
бойынша (банкі бағамына ... ... ... ақы төлеген тұлға оның алдында жауап беретін
тұлғалардан мыналарды:
-өзі төлеген барлық срмасын;
-атаған ... ... ... Ұлттық Банкі белгілеген байта
қаржыландыру мөлшерлемесін ... ... ... талап ете алады.
Вексель бойынша ақы төлеген тұлға талап етілген сомаға қоса 0,05
пайызда үстиме (комиссирндық) ... ... ... ете ... де вексель жалғыз данада берілсе, онда вексель ... оған ... дана ... талап ете алады. Бұл үшін ол ... ... және сол ... ... ... ... өтініш жасай алады.
Индоссанттар жаңа даналарын индоссаменттерге ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалар жай
және аударма вексельді ... ... ... ... бұл ... ... шартта көзделген және “Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы
туралы”заңға қайшы келмесе болғаны.
Байланыс мекемелері инкассаға қабылданған ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкімен келісе отырып, ... ... ... актілермен және байланыс мекемксімен және есеп кеңсесінің
арасындағы шартпен белгіленеді.
Сатушы ... ... ... ... мерзімін кейінге қалдыру
“Қазақстан Республикасындағы вексель айналымы туралы” заңыеда белгіленген
талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Аударма ... мен ... ... ... үлгісі төменде
көрсетілген.
СХЕМА
Вексельдердің банкісін (вексельдік кітапшасын) сатып алған кезде олар
өзінің нақты өзіндік құны бойынша 821 шоттың дебет інде және 671 ... 687 ... ... ... дер ... бойынша шоттардың коррреспонденциясы ... ... ... карточкаларының есері.
Инкассациялау шығындарын қысқарту; бухгалтерияның жұмысын жеңілдету,
Қазақстаннан әлемнің кез келген нктесінен тез автоматталған ақша ... ... ... ... пайдаланады.
Төлем карточкалары – ақша қаражатына электрондық термінал немесе
басқа да қондырғылар ... қол ... ... ақпараттар валютаны
айырбастауға қолма-қол ақшаны жасау,а ... ... ... ... ... және ... болып
бөлінеді.
Дебеттік карточкалар – қаржы шотындағы ақша сомасының шегінде оның
ұстаушысына (иесіне) төлем жасауына мүмкіндік ... және оны ... ... банк ... ... ... ... алады.
Кредиттік карточкалар – бойынша банк берген қарыз ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын іс-сапарынының шығыстарын төлеуге, офистік,
үстиме шығыстары үшін ... ... ... ... ... карточкалар – бұл да ... ... ол ... банк ... ... ... ... келісім шартың
негізінде беріледі.
Бүгінде әлемнің көптеген елдерінде ол қазіргі шақтың қаржылық тетігі
(инструменті) ретінде 2, млрд. ... ... жүр. 30 ... ... ... Visa және Master Card ... ... жүйесі үлкен
жетістіктерге жетті. Сондықтан оны 14. млн. кәсіпорын төлем карточкалары
ретінде ... ... ... ... ... тер, ресторандар, түнгі клубтар, аяқ киім сататын
дүкендер, ... т.б. ... ... ... Ұлттық банкінің лицнезиялауымен
шығарылған төлем карточкалары пайдаланады.
Төлем карточкалары келесі көрсеткіштерден тұрады:
-төлем карточкаларын ... ... ... жасалатын төлем түрлері және оның жағдайы;
-төлемкарточкаларын алған тұлғалардың тізімі;
-төлем карточкаларын ... ... және ... ... карточкаларының әреекет ету мерзімі;
-тараптардың құқы мен міндеттері;
-тараптардың жауапкершілігі;
қазақстан Республикасынынң аймағында төлем карточкалары тек теңгемен
төленеді.
Төлем ... мен ... ... ... ... ... жасау керек. Авторизація процесі автоматалған тәртіпте
немесе телефон байланыстары арқылы жүреді.
Төлем құжаттары эквайгерге көрсетілген қызметке немесе ... ... ақша ... туралы нұсқау береді. Қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... ... банк эквайері
қолма-қол ақшаның орнын толтыру туралы ... ... ... мен ... жүзеге асыру кезінде міндетті
түрде не қағаз, не электрондық нысанда құжаттарын жасайды. Егер ол ... ... онда ол ... ... ... квитанциясынан
алынады, ал геер электрондық нысанда жасалса, онда ол ... ... ... ... ... Республикасында тауар мен қызметін төлеу үшін төлем
карточкасының пайдаланғаны слиппен немесе ... ... ... екі данада
берілген сауда чегімен расталуы мүмкін. Слип үш данада рәсімделеді:
біріншісі ... ... ... ... ... ... беріледі.
слип нысаны мынадай болады:
СХЕМА
Төлем құжаттары келесі реквизиттерден тұрады:
-төлем құжатының нөмірі және жазылған күні, айы жылы;
-операцияны жасаған ұйымның ... ... және ... ... ... сомасы;
-төлем валютасы.
Төлем құжаттары төлем карточкаларын ұстаушылардың қолынсыз-ақ ... ол ... олар ... ... ... алады. Төлем
құжаттарын, жөндеуге, рұқсат етілмейді.
Сауда ... ... ... жүзеге асыру кезінде жасалады, яғни
төлем жасалып біткен соң ... ... ... ... (слиппен де,
слипсыз да) және келесі міндетті реквизиттерден тұрады:
-құжат нөміріжәне оның жазылған күні, айы және ... ... ... ... атауы (коды, идендификаторы);
-төлем сомасы;
-төлем карточкалары;
-төлем карточкаларының реквизиті.
Енді біз төлем карточкасын ... ... ... ... ... ... мысал ретінде келтірейік.
Мысал. Кәсіпорын Visa халықаралық корпоративтік карточкасын шығару
мен қолдану үшін келісім-шартқа отырған. ... сол ... ... біріңғай шот-картасыне ашып, сонымен қоса оның еңбеккерлеріне іс-
сапарымен, оның офисымен, үстеме шығыстарымен есеп айырысу үшін ... ... ... ... ашылған және ол АҚШ доларымен
есептелінеді. Шот-картасына ... ... 423 ... ... табады. Демек, олрдың келіп түскен кезінде: 423 шоты дебеттеліп
және 441, 431 ... ... ... ... ... ақша ... 423 ... мына шоттардың дебетіне жазылады:
-333 – қолма-қол ақшаны іс-сапар мен ... ... ... жол ... сатып алуға арналған кезде;
-821, 811, 938 – корпоративтік картаның ... ... ... ... ... тұғанына төлеген кезде;
-821 – банкінің комиссиондық төлемдерін төлеген ... т. б. – ... ... алынған тауарлы –
матириалдық құндылықтарды төлнген ... ... ... ... ... бойынша банк
төлемдерінің көшірмесі ... Сол ... ... ... ... екі дата ... ... бойынша күні” - ... ... ... ... ... - ... ... жасалған нақты ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша (шоттары, тауар чектері,
накладнойы бойынша), оның ... ... ... ... Ұлттық банкісінің белгіленген бағамы ... ... бір ... екі ... валютаның айырмасын
табамыз.
СХема
Келтірілген мысалдан ... жеке ... ... ... ... ... ТМЗ – тары төлем
карточкалардың ... ... ... оның сомасы есеп беретін
тұлғаға берігендей етіп ... тек есеп ... ... жүргізіледі, өйткені олар нақты ақшаны алған жоқ. ... ... ... ... ... үшін бухгалтерияға келесі құжаттарды
міндетті түрде тапсырады:
- ... ... ... ... ... ... чек
тауары);
- төлем карточкасының пайдаланған фактысын қуаттайтын құжаттар
(чектер, слиптер).
Төлем карточкадан қолма-қол ақшаны алған ... есеп ... ... ... ... ... ... операциялар одан әрі қарай жалпы
қабылданған тәртіп бойынша көрніс табады.
Мысалы, ... ... және оны ... байланысты уақытын және
басқа да шығындарын қысқарту мақсатында кәсіпорын ... ... ... ... төлеуді ұйғарған.
Төлем карточкасы әзірленіп, еңбеккерлерге берілген. Енді біз ... ... ... келтіріп көрейік.
|Қатар |Шаруашылық операцияларының |Сомасы | | ... ... ... | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... үшін ... карточканың негізінде сатып алушылар ... ... ... кезде 411 “Жолдағы ақша аударымдары” деген шот
пайдаланылады.
411 шотының дебеті ... ... алу үшін ... ... квитанциялары, банк инкассаторына түскен қаржыны өткізуге
арналған ... ... ... және т.б. ... ... табылады.
Мысал; шілденің 29 – да ... ... ... ... ... қабылдап алған, бұл түсім есеп айрысу шотына тек ... ... күні ... ... ... 451 ... бойынша және 411 шоттың дебеті
бойынша, тамыз айында 411 шоттың дебеті бойынша және 411 ... ... ... ... 411 ... бас ... ... аударған сомалары және керісінше, кері қайтарылған сомасы
немесе орталықтандырылған ... ... ... есеп беру ... ... ... ... қосылмаған сомалары есепке алынады. Сонымен қатар,
аталған ... (411) бас ... ... ... бойынша банк
төлеуге қабылдаған, бірақ есеп айырысу немесе басқа шоттарына қосылмаған
сомалары есепке алынады.
411 ... ... ... ... есеп ... ... тепе-теңдікке қол жекізіледі. 411 шоты боынша
жасалған операцияларды ... алу ... есеп ... ... ... ... ... жол үстіндегі аударылған ақша бланкілерінің
кезінде есепке алып және оларды қатаң бақылауға алуы керек.
Төлем талап тапсырмалары ... есеп ... ... ... ... ... жұмысты орындағанда, ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бенефициар төлем талап тапсырманы банке ұсынады және ... ... ... ... ... тиісті рестрлеріне тіркеледі
(оның нысаны төменде көрсетілген).
СХЕМА
Төлем талап тапсырмасы реестрімен бірге ...... ал ... ... реквизиттердің толық ... ... ... ... ақша ... банкке бағыттайды.
Егер де бенефициарға қызмет көрсететін де, ақшаны ... де, ... ... онда ... ... –тапсырманы сақтау мерзімі реестренің мерзімі
бөлініп төленуі мүмкін. Сондықтан алушы ... тек ... ... ... ... бөлігін ғана сақтауы мүмкін.
Осы туралы төлем талап ... бет ... ... ... ... ... ... немесе ішінара ақы төлеуден бас
тарту кезде ол ... оған ... ... банкке үш күннің ішінде
хабарлайды. Талап –тапсырма құжаттарымен қоса оған берілген тиеу ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушыға
(өнім берушіге) қайтарылады.
Төлеушілердің келісімінсіз олардың шоттарынан қаражатты аудару ... ... ... ... ... шоттарынан қаражатты
есептан шығару тек соттың шешімімен, банктің өкімімен, не мына ... ... ... қолданылып жүрген заңдарда көзделген жағдайлар
бойынша жүргізледі: банктің өндіріліп алу жөніндегі ... ... үшін ... ... және ... қате алынған
соммалары; кепілші шотынан қарыз берешегінің өтелмеген ... ... ... қағаздары; соттың шаруашылық істері жөніндегі алқаларының
бұйрықтары; нотариус ... ... ... ... ... ... да міндетті төлемдер бойынша қосымша салықтары, сондай-ақ
заңда көзделген айып ... ... және өзге де ... ... ... өкімдері, қолданылып жүрген заңдарға сәйкес жұмыс
берушілерден өндіріліп алынатын айып пұлдардың және өзге де ... ... ... ... ... ... денсаулығынаң
өзге де зақымдануының салдарынан жұмысшы мен қызметші, сондай-ақ, жұмыспен
байланысты және ... ... ... жарақаттануы немесе
денсаулығының өзге де зақымдануы ... ... ... қызметші қайтыс
болған жағдайда шеккен залалды өтеу сомасын ... ... сот ... компаниясының сақтандыру куәлігі, Қазақстан Республикасының
Кедендік органдарының өкімі.
Салық төлеушілердің берген төлем кепіл ... мен ... ... өкімдері негізінде бюджетке төленетін төлемдерді ... ... ... ... банктер кезек күттірмей-ақ жүзеге
асырады. Банктің аталған кепілхаттардың орындалуын кідіртуге құқығы жоқ.
СХЕМА:
Төлеушінің келісімінсіз ... ... алу үшін ... қоса ... ... ... төлем талап бланкісінде инкассалық
өкімді тапсырады.
Инкассалық өкімде төлемнің мақсаты көрсетіледі және де осы төлемдерді
(күні, нометі мен ... ... яғни ... ... ... шотынан есептен шығару құқығын көздейтін заң актісіне сілтеме жасайды.
Өндіріп ... ... ... ... ... ... негіз болатын сілтеме үшін өндіріп алушы жауапты болады. Банктер
төлеушілердің келісімінсіз олардың шоттарынан қаражаттарды есептен ... ... шын ... ... Төлеушілердің келісімінсіз
шоттарынан қаражаттарды есептен шығарудың негізділігімен ... ... ... ... сот ... ... ... мойындаған соманы есептен шығаруға берілген инкассалық
өкімде борышкердің талаптарды ... ... ... ... ... ... сипаты (тауарлы – материялдық құндылықтар үшін есеп
айырысулар, айыппұлдарды өндіріп алу және ... ... ... тоқтата тұру немесе тоқтату тек мынадай жағдайларда жүзеге ... ... ... ... өкім берген өндіріп ... ... ... ... сот ... ... ... жасаған
кезде, қылмыстық іс қозғалуына өкімі бойынша. Өкімдерде, ұйғарымдарда ... ... ... тоқтата тұру немесе тоқтату жөніндегі құжаттың
күні мен нөмірі көрсетілуі ... ... ... ... жөніндегі құжат
өндіріп алушыға қайтарылуы керек.
Кәсіпорын тартылған немесе қайта ұйымдастырылған (қосылған, ... ... ... өзге нысанда қайта құрылған) жағдайда
орындау және басқа да есеп ... ... ... ... ... ... заңға сәйкес жауапкершілік жүктелген
субъектінің есеп айырысу немесе ағымдағы шотынан жүргізіледі.
4. Кассадағы қолма-қол ақшаның есебі.
Ақша қаражаттарын ... ... мен беру үшін ... ... ... кассасы болды.
Кассир – материалдық жауапты адам. Ол касса операцияларын жүргізу
тәртібімен таныс ... ... ... ... ғана оның ... ... дара жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады. Егер еңбекақымен
басқа да төлемдерді беру үшін ... ... ... ... ... ... тартылатын болса, онда бұлардың материалдық толық жеке дара
жауапкершілігі туралы олар мен де шарттар жасалады.
Кассадағы ... ... ... ... ақша”
бөлімшесінің активті жинақтаушы шоттарында:
451- “Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша” және 452 ... ... ... ... қолма-қол ақша” шоттарында
жүргізіледі.
“Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақша” есебі ... ... ... бекіткен кассалық операцияларды жүргізу
тәртібіне сәйкес жүргізіледі (24 ... ақша ... ... кіріс ордерлері бойынша жүзеге
асырылады, оған бас бухгалтер мен кассир қол ... ... ақша ... ... ... ... бас ... мен кассир қол қойған ... ... ... ... (ордердің қиынды бөлігі) беріледі.
Төлемдерге ... ... ... ... ... ... басшылыққа алуға міндетті. Кассаға қабылдаған теңге сомасы
жазумен жазылып, тиын сандармен ... ... ... ... ... ... келтіріліп отыр.
СХЕМА
Кассадағы ақша беру кассаның шығу ордерлерімен немесе басшы мен ... қол ... ... ... ... тізімдемелерімен ақша
беруге жазылған өтінішпен, шоттармен және басқа да құжаттармен рәсімделеді.
Егер касса шығыс ордерлеріне қоса ... ... ... ... ... қолы ... ордерге оның қолын қоюы ... ... ... ... ... ... бойынша ақша берген кезде кассир
алушының ... ... жеке ... ... ... талап етеді.
Оның атауы мен нөмірін, оны кімнің және қашан ... ... ... ... ... қол ... және алған сомасын: теңгені – жазумен,
тиынды – сандармен көрсетеді. Толтырылған ... ... ... ... ... берілген ақша жағдайында касса шығыс ордерінде
ақшаны алуға сенім білдірілген ... ... аты мен ... ... Егер ақша ... ... ... жүргізілетін болса, ол
тізімдемеге “Сенімхат бойынша” ... ... Бұл ... ... ... ... ... (төлем тізімдемесіне) қоса тіркейді.
Кіріс және шығыс касса ордерлері мен оның орнына жүретін құжаттарды
бухгалтерия дәл әрі ... етіп ... ... ... қаламмен жазып береді.
Жалақы, уақытша еңбекке қабілетсіздігі жөніндегі ... ... ... ... ... бойынша таратылады, оның қас бетінде
(титул) ақша беретін мерзімі мен оның жалпы сомасы көрсетіледі және ... мен бас ... қол ... ақша алғаннан кейін үш күн өткен соң, кассир ... ... ... бойынша тиесілі сомасын алмаған адамдардың аты-
тегінің тұсына ... ... ... “Депозитка салынды” деп қолмен жазып
белгі соғады, берілмеген сома ... ... ... ... нақты төленген сома мен депозитке салынуға тиісті сома ... Егер ... ... ... ... ... адам жасайтын болса,
төлем тізімдемесінде; “Тізімдеме бойынша ақша ... ... ... ... Толтырылған төлем трізімдемесі 222 б. ... ... ... өшіріп жазуға, бүлдіруге және түзетуге жол берілмейді.
Жазылған ... ... ... ... орнына жүретін құжаттар кіріс
және шығыс касса құжаттарын тіркеу журналында тіркеледі, ол кіріс ... ... ... жеке-жеке ашылады. Онда мыналар көрсетіледі: кіріс
және шығыс ... ... күні мен ... ... түскен және
жұмсалған ақшалардың (жалақы, сыйлықтар, стипендиялар, іссапарға төленген
және басқа да ... ... ... ... Егер ... ... ... туралы деректерді машинограмма түрінде
алатын болса, ... және ... ... ... ... журналына тек
құжаттың толтырылған күні, нөмірі мен сомасы көрсетіледі.
СХЕМА.
Касса ордерлері бойынша ... ... мен беру тек ... ... ғана жүргізіледі. Ордерді алған кассир басшы мен ... ... ... дұрыс рәсімделуін; ордерлерде көрсетілген
қосымшалардың болуын тексеруге міндетті. Операциялар ... ... ... ... қол ... ал оған ... ... құжаттарға штамп
басылады немесе жазумен: ... айы мен ... ... ... ... ... деп ... соғады.
Касса кітабының әрбір парағы тең екі бөліктен тұрады. Олардың бірін
(көлбеу сызықпен) кассир бірінші дана ... ... және ол ... екіншісі (көлбеу сызықсыз) көшіргі қағаз арқылы бергі және сыртқы
бетін толтырады. Ол кассирдің ... ... ... ... ... ... Касса операцияларының жазбалары парақтың жыртпалы емес бөлігінің
бет жағынан (“Басталған күніне ... ... ... ... ... ... ала ... жыртпалы бөлігі кітапта қалатын бөлігіне сай
келетіндей етіп парақты қиылатын сызық бойымен қойғаннан кейін жазу ... ... ... ... ... бет ... салып,
парақтың жыртылмайтын бөлігінің сыртқы жағынығ көлбеу сызығы бойымен жазуды
одан әрі жалғастырады.
Есеп ... ... ... ... бір күн ... ... ішінде жалақыға” деген жолдың бойында касса бойынша
шығысқа есептен ... ... ... ... ... ... да көрсетіледі.
Касса операциялары шағын болса, онда касса есебі 3-5 күнде бір ... ... ... ... ... ... алынғаны және кімге
берілгені жөніндегі құжаттың нөмірі, корресподенцияланған ... ... ... ... Күн ... жұмыс күнінің аяағында кассир
берілген ақшаның жиынтығын шығарады және енгізуге кітапта жол ... ... мен бас ... қол ... ... ... ... шоттарға белгі жасалады,
содан-соң оның деректері 451 – ... ... ... ... ... ... дебеті мен кредиті бойынша машинограммаға немесе ... ... ... ... яғни 451 ... ... мен дебеті
есебін кассир жүргізеді. ... ... ... ... ... ... ... Біріңғай корресподенцияланған шоттардың
сомалары біріктіріледі. Айдың аяғында есепті ... ... ... ... ... шығарылады, ол кассирдің есебіне және Бас
кітаптағы 451 шоттың қалдығына сәйкес келуге тиіс.
Кассаға ақша кірістелген кезде 451 – ... ... ... қолма-қол ақша” шоты дебеттеліп, мына төмендегі ...... ... ... ... ... шоты – ... есеп
айырысу шотынан алынған сомаға;
333 – “Қызметкерлердің және басқа да адамдардың ... ... ... ... ... ... талан-
таражға түскен сомалар және т.б. бойынша кассаға өткізілетін қарыздар;
701 – ... ... ... ... ... ... 702 – ... алынған тауарларды сатудан түскен табыс”, 709 – “Басқа
табыстар” шоттары материялдар, жұмыстар мен ... үшін ... есеп ... ... ақша ... ... 451 – шоты кредиттеледі және мына
төмендегі шоттары дебеттеледі:
681 – ... ... ... ... есеп ... шоты –
кәсіпорын қызыметкерлеріне берілген еңбек ақысының сомасына;
333 – “Қызыметкерлер мен ... да ... ... шоты –
кәсіпорын қызыметкерлерінің есебіне берілген сомаға;
441 – “Есеп айырысу ... ... ... шоты – ... ... ... ... депозитке салынған жалақы және басқа да түсімнің
сомасына.
“Кассадаѓы шетелдік валюта т‰ріндегі ќолма-ќол аќшаныњ ” ... ... мен есеп ... ... ... ... 452 – ... валюта т‰ріндегі ќолма-ќол аќша” шотын ашады. ... ... ... ... операцияларѓа ±ќсас ж‰ргізіледі, тек ... ... ... жєне шыѓыс касса ордерлерінде, касса кітабында
ќаражаттар сомалары шетел валюталарымен жєне тењгеге айналдырылѓан т‰рінде
кµрсетіледі.
Валюта ... ... жеке ... ... ... Валюта операциялары
‰лкен кµлемде ж‰ргізілген кезде жеке машинограммалардыњ жєне ... да ... ... ... ... ... 452-шоты дебеттеледі де жєне мына тµмендегі шоттар
кредиттеледі:
431- “Ел ішіндегі валюталыќ шоттаѓы ќолма-ќол аќша” шоты ... ... ... ... ... мен ... ... -ќарыздары” шоты – кассаѓа
алынѓан валюта т‰сімініњ сомасына;
725-“Баѓам айырмашылыѓынан т‰скен ... шоты – ... ... қатысты теңге бағамының құлдырауы жағдайындағы ... ... ... мен ... ... ... шоты - есебіне
берілген шетел валютасының сомасына ;
431 –“Ел ... ... ... ... ... шоты – ... шетел валытасының сомасына;
844 – “Бағам айырмашылығы бойынша шығыстар ” шоты – ... ... ... ... ... ... болған бағам айырмашылықтары
сомасына.
Субъектінің оперативтік кассасындағы қолма-қол ақшаның есері. Қоғамдық
тамақтндыру мен бөлшке ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі қолма-қол ақ ақша қаражаттары
бойынша түсетіндіктен, оларға оперативтік кассаның есебін ... ... ... ... ... сауда залында орналасады. №1034 ... ... ... ... ... ... ... аќшамен есеп айырысатын барлыќ шаруашылыќ ... ... ... жєне ... кµрсететін кєсіпорындар)
Ережесі бекітілген. Аталѓан ережеде тыњшылыќ жадысы бар баќылаушы кассалыќ
машинасы (ТЖБКМ) енгізуді ±сынѓан ... ... ... ... ... ... ... тауарын сатып алушыларѓа баќылаушы-кассалыќ машинаныњ ... ... ... ол ... мен сатып алушыныњ арасындаѓы алып-сату
келісім-шарты бойынша міндеттемелердіњ орындалуын ќуаттайды.
Кассалыќ аппараттарды ... ... ... ... ... Оны ... µткізу ‰шін келесідей ќ±жаттарды ±сыну керек:
арыз, зањды т±лѓаныњ ... ... ... ... ... БКМ ... кассалыќ машина) паспорты; ќолма-ќол аќшаны
тіркейтін журналы т.б. арыздыњ нысаны тµменде келірілген. Салыќ ... ... ... ... жєне ... ... талапќа
сєйкес келетіндігін тексеріп есепке ќояды, сосын ТЖБКМ-на карточкасын
береді. БКМ ... ... ... ... µкілетті инспекторы тыњшылыќты
жадында саќтайтын ќондырѓыѓа пароль енгізеді. ... ... ... ... ... ... органдарында саќталады.
Схема
Аќша операциялыќ кассаѓа т‰скен кезде 451 “Операциялыќ кассадаѓы ќолма-
ќол аќша” аралыќ шоттар дебеттеледі жєне мына шоттар кредиттеледі:
701 – ... ... ... ... ... ... ... – “Кµлік ±йымдарыныњ ж‰ктер мен жолаушылар тасымалы жµніндегі
ќызметтерінен т‰скен табыс” шоттары жєне ... да ... ... ...... тиісті ќарыздар” шоты - сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердіњ кассаѓа алынѓан сомаѓа.
Кєсіпорын кассасына т‰скен табысты µткізгенде - 451 шоты ... ал 451 ... ... ... ... ... субшоты
кредиттеледі.
5. Есеп айырысу шотындаѓы ќолма-ќол аќшаныњ есебі.
Банкі шоттары тењгемен де, шетелдік валютасымен ашылуы м‰мкін. Банк
келісім ... ... ... ... ... ... кезде, шот
шот иесініњ пайдасына келіп т‰сетін аќшаны ќабылдауды, оныњ µзіне немесе
‰шінші тараптарѓа (жаќтарѓа) ... аќша ... ... ... ... ... жєне ... да ќызмет т‰рлерін кµрсетуді µз міндетіне
алады. Банк шоттары ... ... ... ... ... ... ... мєні немесе келісім-шарттыњ жасалѓан
нєрсесі; салыќ ... ... ... ... тµлеуші-шот иесініњ тіркеме
нµмірі; банктіњ кµрсететін ќызметініњ шарты жєне оларды тµлеу тєртібі.
Келісімде ... ... ... ... да ... ... пен ... Республикасыныњ резиденті – зањды т±лѓа мен оныњ
жекелеген ќ±рылымдыќ бµлімшесі (филиал менµкілдігі) арасында келісім ... ... ќол ... жєне мµр ... (оттискісі) бар ќ±жаты (м±ныњ
‰лгісі тµменде келтіріліп отыр); клиенттіњ ... ... ... ... ќызметі оргаендары берген, белгіленген ‰лгідегі ќ±жаты
(жеке т±лѓаныњ ‰лгісі де тµменде ... ... ... және ... ... ... берегн шаруашылық жүргізуші субъектінің Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ретінде тіркелгендігі
жөніндегі фактісін растайтын белгіленген ... ... ... ... ... ... растайтын, өкілетті органдар берген
белгіленген үлгідегі ... ... ... оған ... ... ... ... заң тәртібімен бекітіліп, куәландырылған
құрылтайшылық құжаттың көшірмесі тапсырылады.
Банкте жинақ шоттарын ашқан кезде, ... ... ... ... ... көрсетілген тәртіпте, оларға марапаттау төлеуге
және әрекет етіп тұрған заң актілері мен ... ... ... және ... жағдайнда салымдарды қайтаруға өз міндетіне алады.
Егерде банкте шот иесінің пайдасына жаңылыс аударылып кеткен ... ... ... онда ол сол қаражаттарды шот иесіне
хабарламай-ақ қатесін жөндеуге құқылы. ... бұл ... ... ... ... ... ... беру келісім-шартқа сәйкес банктер
арқылы жүзеге асырылады. Банк шот иесіне ... есеп ... беру ... ... ... ... егер бұл
келісімде қарастырылған болса, арнайы адам жұмсау арқылы ... ... ... ... ... ... ... басқа)
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес, шот иесінің ақша қаражаттарының
жұмсалынбауына (тосқауыл қою) немесе алуға тиым салу ... бар ... ... ... ... жүзеге асады. Банктегі
есепшоттары бойынша операциялардың жаңартылуы осы ... ... ... органдардың жазбаша хабарландыруының немесе қаулыларының
негізінде жүзеге асырылады.
Жаңадан ашылатын заңды ... ... ... ... ... ... ... қуаттайтын құжаттарды ұсыну тиіс, ол үшін
банк ... ... ... ... жинақ шоттарын ашады. Ал
мемелекеттік тіркеуден өткен соң заңды тұлғаға ағымдағы шоттар ашады.
Есеп айырысу және ... да ... ... үшін банкте келесі
құжаттар пайдаланылады.
Қолма-қол ақша жарнасына берілетін хабарлама. Шот ... ... ... ... үшін ... қаражаттарын және қолма-қол ақшамен
салынатын басқа да сомаларды банкке қабылдау жөніндегі бұйрығы. ... бір дана етіп ... ... ... банк ... ... және
ол кассаның шығыс ордеріне қоса тіркеледі (хабарлама ... ... ... шоты ... ... есебі 441 “Есеп айырысу
шотындағы ... ... ... жүргізіледі. Субъектілер шоттары
бойынша банк екі дана етіп бет есебін ... ... дана бас ... ... ... және ол бастапқы құжаттармен бірге шаруашылық
жүргізуші субъектіге беріледі, екінші – бет есебі болып ... ... ... ... және ... көшірме үшін мөрінің
таңбасының (оттискісімен) расталынады.
Көшірмелердегі әрбір түзету атқарушы мен бас бухгалтердің немесе ... ... ... ... және банк мөрінің
таңбасымен ... ... ... қоса ... ... ... ... операцияны жүргізуші қызметкердің қолымне бірге штамп және осы
құжаттардың бет есебі ... ... ... күні ... ... штемпері қойылуы тиіс. Көшірмелер брінші немесе
екінші болып қол қою ... бар ... ... келісімі бой
ынша бекітілген мерзімде беріледі. Көшірме субъектілерге ... ... ... банк ... үшін ... ... ... жәшік арқылы жіберілуі мүмкін.
Клиент өкілінің көшірмені алғаны ... бет ... ... ... ... қолы ... керек. Банк көшірмесі төменде келтіріліп отыр.
Банк көшірмелері оған қоса тіркелген ... ... қате ... сомаларының мән-жайын анықтағанға дейін 441- “Есеп
айырысу шотындағы қолма-қол ақша” шоты ... 334 ... да ... ... ... ... ... ал есепке алынған сомалар
441-шоттың дебеті және 687 – ... да ... ... шотының
кредиті бойыншы көрініс табады.
СХЕМА
Банкі шоттары оның иесінің өтініші бойынша жабылады.
Заңды тұлға – шот иесінің тарату немесе қайта ... ... ... ... ... бір жылдан астам, ал жеке тұлғалардың шотын үш
жылдан астам кезеңде ақша келіп ... ... банк ... ... есепшот жабылғаннан кейін субъект осы жөнінде он күндік
мерзім ... ... ... - шот иесі ... чектерді банкіге қайтаруы керек.
Есеп айырысу шоты бойынша ... ... ... ...... айырысу шотындағы қолма- қол ... - ... мына ... ... ... – “Кассадағы ұлттық валюта ... ... – қол ... ... түскен түсім және ... ... ...... тиісті қарыздар” шоты - сатылған өнім жұмыспен
қызмет ... ...... ... ... үшін ... 662 – “Орындалған жұмыстар және ... ... ... ... ...... алушылар мен тапсырыс берушілерден
алынған аванстарына.
441 – “Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақша” шоты ... ... ... ...... мен мердігерлермен есеп айырысу” шоты – алынған
өндірістік ... ... ... ... ... үшін
жабдықтаушылар мен мердігерлердің акцептелген төлемақысына;
451 – “Кассадағы ұлттық валюта ... ... ... шоты ... ... және ... да ... жұмсауға арналған
кассаға алынған сомасына;
141 – “Еншілес серіктестерге алынған инвестициялар”, 142 – ... ... ... 143 – ... ... заңды
тұлғаларға салынған инвестициялар” – шоттары кәсіпорындардың жарғылық
капиталына салынған инвестициялардың сомасына;
401 – ... 402 – ... 403 – ... да қаржылық
инвестициялар” шоттары – сатылып алынған акциялар (қайта сату ... ... ... ... ... ... – “Тауарлы-материалдық құндылықтар мен жабдықтау үшін берілген
аванстар”, 352 – “Орындалатын жұмыстар мен ... ... ... аванстар” шоттары - жабдықтаушылар мен мердігерлерге төленген
аванс сомаларына;
601 – “Банктер ... 602 – ... тыс ... ... ... – есеп айырысу шотынан өтелген банк неиелері мен заем
қаражаттарының сомасына;
641 – “Еншілес ... ... 642 – ... ... 643 – ... ... ... тұлғаларға
қарыздар” шоттары – еншілес және тәуелді серіктестіктерге есеп ... ... ...... құн ... 634 – “Бюджетпен басқа да есеп
айырысулар” шоттары – салықтар бойынша бюджетке төлемдер төленгенде;
651 – ... жіне ... ... ... ... - жеке және
мүліктерін сақтандыру бойынша қарыз сомасын төлегенде;
631 – “Төленетін ағымдағы табыс салық” – ... ... ... ... ... ... ... ақшаның есебі.
Резиденттер арасындағы жасалатын төлем операцияларының барлығы,
нормативтік ... ... ... тек ... ... тиіс. Қазақстан Республикасындағы резиденттер және резиденттер
еместер арасындағы валюталық операциялар Ұлттық банктің нормативті-құқықтық
актілерінде, салық пен ... ... ... басқа
жағдайларда, өкілетті банктер және банктік емес қаржылық ... ... ... ... үшін 24 ... 1996 жылғы №54-1
«Валюталық реттеу ... ... ... Заңы және 20 ... ... № 115 ... банктің Қаулысымен бекітілген “Қазақстан Республикасында
валюталық операцияны жүргізулің Ережесі” негіз болып ... ... ... реттеудің негізгі оргыны болып
Ұлттық банк саналады. Кез ... ... ... ... ... ... рұқсат етілмейді. Осындай операцияларды жасау үшін өкілетті
банктер заңды тұлғалар үшін валюталық шоттар ашады.
Заңды ...... ... банктердегі шетелдік валютада
және оларды жабу ... 2000 ... №266 ... ... ... ... шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртіптері
туралы” нұсқауда қарастырылған болатын.
Заңды тұлғалардың ... ... есеп ... ... ... тәртіппен келіп түскен шетелдік валюта шектеусіз түрде есепке
алынады.
Заңды тұлға – резиденттердің экспортталған ... ... ... ... ретінде алған валютасы, 120 күннен аспайтын мерзімді, міндетті
түрде банк ... ... ... ...... , резидент еместердің пайдасына төлемдер
жүргізілген кезде, өкілетті ... ... ... бойынша әзірленген
құжаттарды (келісімдер, контрактілер, инвеойстар, коносаменттер, т.б.)
тапсыруы тиіс. Лицензия немесе бұл бойынша ... ... ... ... куәлік талап етілетін операциялар жүргізілген жағдайда заңды тұлға
– резиденттрі өкілетті банкке ... ... ... ... ... ... заңдарды сақтауға байланысты қосымша
ақпараттар мен құжаттарды талап етуге құқылы.
Резиденттер мен ... ... ... ... ... екі ... кез ... валюта түріндегі келісімдері бойынша жүзеге
асырылады. Резиденттер мен ... ... ... ... ... ... ... операциялары шектеусіз жүргізіледі.
24 желтоқсан 1996 жылғы “Валютаны реттеу туралы” Заңдарына және ... ... № 88 Қ.Р. Ұ.Б. ... ... ... ... ... валюталық операцияларын тіркеудің
Ережелеріне” сәйкес қаражаттардың резидент еместерден ... ... ... ... ... ... операциялардың
есебін жүргізу және ұйымдастырудың ... сол ... ... ... ... ... ... келіп
түсетін 100 мың АҚШ долларынан астам немесе соған сәйкес басқа валюталық
операцияларынан түскен ... ... ... ... ... резидент еместерден 120 күннен астам мерзімге алынған несиелер,
лизингінде қоса алғанда;
- резидент еместердің ...... ... ... ... ... ... төлем ретінде интелектуалды меншік объектісін
толық әрі ... ... ... ... ... еместердің төлем ретінде қозғалмайтын мүлікке қатысты
мүліктік құқын берген жағдайда.
Бұл операцияларды тіркеу дегеніміз, ондағы тиесілі ... және ... етіп ... ... ... ... ... тәртібі бойынша нақты қаражат қозғалысы туралы тоқсан сайын
мәлімет беріп отыру болып табылады. Заңды ...... ... келісім-
шарттың тіркеген орны бойынша тіркелген келісімшарттың әрекет етуі кезінде
болған барлық ... мен ... ... ... ... ... қозғалысына байланысты қаражаттардың резидент еместерден
резиденттердің пайдасына көшуін (орын алмастыруын) ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі:
120 күннен астам мерзімге несиелер (кредиттер) алу; 120 күннен ... ... ... мәмілелерге байланысты ... ... ... ... мүліктік және қозғалмайтын
мүліктерге қатысты басқа да құқықтарға төленетін ... ... ... ... ...... еместермен шетел валютасында есеп айырысулар
олардың есеп шоттарындағы ... бар ... ... ... ... ... асырылады. Валюталық қаражаттардың шығу тегі
жариялы болуы және келесі көздерден заңды түрде алынуы ... ... ... жарғылық капиталға төленетін жарналар; резидент еместерге
қаржылық жәрдем (грант) беру; ... ... ... ... ... және ... ... заңды тұлғалардан алынатын
несиелер, сондай-ақ жеке ...... ... берген қарыздар;
өкілетті банктер және айырбас ... ... ішкі ... да ... ... ... валюта.
Заңды тұлға резиденттерінің банк шоттарында шетелдік валютасында қолма-
қол ақшасынан резиденттік емес еңбеккерлердің ... ... ... ... ... ... алынуы мүмкін. Осы қаражатты алу
үшін заңды түлға резиденттері ... ... ... ... құжаты ұсынады (іс-сапар ... ... ... ... ... ... төлеу туралы өтініш т.б.).
Заңды тұлғалар – резиденттердің үшінші жақтар үшін ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша түрінде есеп
айырысуларына тыйым салынады. Салық салудың ресми деңгейін Ұлттық ... ... ... ... ... және ол баспасөз
жарияланады.
Өкілетті банктер мен айырбас пунктері арқылы шетел ... ... ... екі ... мәмілелер кезінде сатып алушылар мен сатушылардың өз
беттерінше анықтаған бағамдық деңгейін алуға құқылы.
Резидент – заңды тұлғалар ішкі ... ... ... ... тек резидент еместермен есеп айырысу үшін шетел ... ... ... және ... валютасында банкіден алған несие бойынша
міндеттемелерін орындайды. ... ... ... қолма қол ақшасыз
тәртіппен беріледі.
Валюта шоты бойынша жасалатын операциялар мына төмендегі құжаттармен
рәсімделеді, оның толтырылған үлгісі ... ... ... ... ... және кассирдің, орындаушы мен бақылаушының
қойған ... ... ... валюталық кіріс ордері валюталық
шығыс касса ордерін толтыру үшін негіз болып табылады.
Қолма-қол валютаны беру тапсырмамен ... ... ... оның ... ... ... ... отыр. Банк
куәландырған тапсырманың (валюталық шығыс ордерінің) көшірмесі валюталық
кіріс касса ... жазу үшін ... ... табылады.
СХЕМА. 234 бетте.
Шетелдегі бенефициярға ... ... ... аудару “Аударуға
берілетін өтінішті” жазу арқылы рәсімделеді, ол төменде келтіріліп отыр.
Валюта шоттары бойынша операциялардың ... 431 – “Ел ... ... қолма-қол ақша” және 432 – “Шет елдердегі валюталық
шоттағы қолма-қол ақша” – шоттарында жүргізіледі.
СХЕМА. 235 ... және ... да ... негізінде банк валюталық шотының бет
есебіне тиісті жазуын жазады, ал оның көшірмесі кәсіпорынға жіберіледі.
Валюталық шот оның ... ... ... жабылады, содан соң осы
өтінішін өзіне қызмет көрсететін банк ... ... Шот ... ... ... ... өзгерсе немесе шоттың нөмірі өзгерген
жағдайда шот иесі валюталық шоттағы қаржының ... ... ... қоса ... ... бақылау. Барлық резидент еместердің операцияларды жүзеге
асырған кезде валюта заңының сақталуын қамтамасыз етуі валюталық ... ... ... ... ... ... операциялардың қолданылып жүрген
заңға ... ... ... валютасымен төлеудің негізділігін тексеру;
валюталық операциялар бойынша, ... ... ... ... ... ... бойынша есепке алу мен есеп берудің
толықтығы мен нақтылығын тексеру болып табылады.
Валюталық бақылау Қазақстан Республикасында валюталық ... ... ... ... ... ... ... заңына сай ... ... ... жүзеге асыру құқығы бар Мемлекеттік органдар, ... ... ... органдары болып табылады.
Алған лицензияларына сәйкес операциялар ... ... ... ... бақылау міндеті жүктелген өкілеттеріне берілген банкіден
тыс қаржы мекемелері мен өкілеттігі берілген банкілер валюталық ... ... ... ... органдары өз міндеттерін жүзеге асыру үшін валюталық
бақылау агенттерін жұмысқа тартады және олардың тиісті ... үшін ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асырып жатқан
резидент те, резидент емес те республиканың заңымен белгіленген тәртіппен
осы ... ... ... мен тиым ... ... ... ... мен органдарына беруге міндетті: өзінің үй-жайына,
құжаттарға және ... ... ... ... ... ... барысында да, сондай-ақ олардың нәтижесі бойынша да түсінік ... ... ... талаптарын орындауы тиіс.
Шетел валютасын сатып алу. Заңды тұлға-резиденттер шетел валютасын ішкі
сауда да ... ... есеп ... ... асыру үшін және
міндеттемелерін орындау үшін, сондай-ақ заң актілерінде қарастырылған басқа
да жағдайларда ғана сатып ала ... ... ... ... ... ... ... кезінде сатып алу мақсатын көрсетуді, сондай-ақ резидент ... ... ... ... ... ... ... қоса
тапсыру немесе өкілеттік банктерден алынған несиелер ... ... және осы ... егер өз ... ... ... онда оны сатып алынған күннен (датасынан) бастап,
отыз күннің ішінде ... ... ... ... ішкі ... сауда да
сатуға тек банкке ғана өкілет берілген.
СХЕМА. 237 бетте.
СХЕМА. 238 бетте.
Заңды тұлға-резиденттердің ішкі валюталық саудада сатырп алған ... ... ... ... ... ... тұлғаның есепшотына
қосылған күннен бастап, отыз күннің ішінде өкілеттік банкке аударылуы ... ...... толықтай немесе жартылай сатып алынған шетел
валютасын отыз ... ... ... ... онда ол ішкі
валютьалық саудада міндетті түрде сатылады.
Заңды тұлғарезиденттерге ... ... ... дкөрсетілген
банктік қызмет түрлеріне өкілетті банктер арқылы тараптардың ... ... ... ... ... түрінде төлемақы алады.
Теңгемен алынған несиелерді (кредиттерді), сондай-ақ олар ... ... мен ... да ... шетел валютасымен орнын
жабуға тыйым салынады.
Тауралар экспорты төлем, сондай-ақ несие (кредит) немесе инвестиция
ретінде заңды ... ... ... ... онда ол ... 24 ... 1997 жылғы № 130 ... ... ... ... лицнезиялау тәртібі туралы Ережеге сәйкес өкілетті
банкілер арқылы төлем жасалынады.
Заңды тұлға-резиденттердің пайдасын тарту, қайтарымдылық-жәрдем ... ... және ... да ... ретіндегі түскен шетел
валютасы ... ... ... ... төленеді.
Өкілетті банкілерден шетел валютасын сатып алған кезде келесі шоттар
корреспонденциясы ... және 432 ... ... ... есеп ... ... ... жазылады.
431 және 432 шоттарының дебеті келесі шоттардың ... ... ... ... түріндегі қолма-қол ақша” – валюталық
кассадан валюталық шотқа өткізілген валютаның сомасына;
301 ... ... ... – тиелген өнім, орындалған жұмыстар мен
көрсетілетін қызметтер үшін төленетін валюталық қаржы келіп түсті;
725 ... ... ... ... – шетелдік валютаның ұлттық
валютаға қатысты бағамның өсуінің ... ... ... оң ... сомасына;
431 және 432 шоттарының ... ... ... дебетімен
корреспонденцияланады:
452 “Кассадағы шетелдік валюта түріндегі нақты ақша” – ... ... ... ... ... ... барабар;
671 “Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу” – ... ... ... ... және ... ... үшін
шетелдік фирмалардың (шот фактуралары) инвойсы төленді;
844 “Бағам айырмашылығы бойынша шыққан шығыс” – ... ... ... ... ... төмендеуінің нәтижесінде пайда болған теріс бағам
айырмашылығының сомасына.
7. Банктегі арнайы шоттардағы ақша қаражатын есепке алу.
Кәсіпорындар банкілердің ... ... ... ... 42 ... ... шоттардағы ақша қаражаттары” деген бөлімшесінің
шоттарында жүреді. Олардың қатарына келесі шотар кіреді:
421 “Аккредиттивті ақша қаражаттары” шоты. Бұл ... ... ... қозғалысы есепке алынады. Аккредитив – клиенттің
тапсыруымен өзі ... ... ... ... ... сөзсіз орындалуы тиісті міндеттемесі. Ол бойынша аккрдитив ашқан
банк ... ... ... ... ... ... немесе осындай
төлемдерді олар аккредитивке көзделген ... ... ... ... ... асыруына өкілеттік бере алады.
Аккредитивтің клесі түрлері ашылады:
Жабылатын (депоненттелген); қайтарып алынатын немесе ... және ... ... ... ... (депоненттелген) аккредитивті ашқан кезде ... ... ... сомасына тең ақша сомасын (жабылатын) оның
билігіне беріп, ал ол өз ... ... ету ... осы ... ... ... ... жасау үшін пайдаланатын жағдаймен
келіседі.
Қайтарып алынатын аккредитивті банк-эмитент бенефициармен алдын-ала
кліспей-ақ (мысалыға, келісім-шартта қаралған ... ... ... ... ... мүмкін. Қайтарып алынатын аккредитив жағдайында барлық
билікті өзгерту туралы жағдайды төлеуші тек ... ... бере ... ... ... мен жоюдың алдында орындаушы банк,
аккредитив жағдайына ... ... ... және ... банкісі
қабалдаған құжаттарды төлеуге міндетті.
Қайтпайтын (немесе қайтарып алынбайтын) аккредитивте банк-эмитенттің
барлық жағдайын орындаған кезде ... ... ... ... ... өз ... алады. Қайтпайтын аккредитив бенефициардың келісімінсіз
өзгертуге немесе жоюа жатпайды.
Бенефициар аккредитивтің пайдалануын өз ... ... ... егер де ... жағдай шартта қаралса.
Дәлелденген аккредитив – бұл банк-эмитент болып саналмайтын басқа
орындаушы бактердің ... ... тар ... ғана ... ... ... аккредитив – бұл бенефициардың өзінен басқа
(екінші бенефициар болып ... ... ... ... аккредитивті
толық немесе ішінара пайдаланатын мүмкіндігін қарастыратын аккредитив.
Аккредитив тек бір ғана ... есеп ... ... мүмкін.
Аккредитив бойынша есеп айырысу тәртәбі және оның мерзімі бенефийиар мен
төлеушінің ... ... ... ... келісімнің
ішінде: банк-эмитенттің атауы, акккредитивтң түрі және оны ... ... ... ... ... ... ету тәсілі,
аккредитив бойынша қаржы алу үшін бенефициар ... ... ... және ... ... ... тиегенннен кейін құжаттарды ұсыну
мерзімі, оларды рәсімдеуге қойылатын талаптар, басқа ... ... ... ... ... ... түрге жататындығы анық болуы керек, яғни қайтарып
алынатын ба, жоқ әлде ... ... ба? Егер де ... белгілері анық
болмаса, онда ондай аккредитивтер ... ... ... ... ... пайдалану тәсілі де анық болған жөн: ... ... ... ... ... ... және ... акцептеу немесе негоцциациялау үшін пайдаланатын болып бөлінеді.
Аккредитив бойынша қаржы алу үшін бенефициар тауарларды ... ... ... ... және басқа аккредитивті шарттарында көзделген
құжаттарды қызмет ... банк ... ... ... бойынша
төлемдерді растайтын құжаттар жабдықтаушы ... ... ... ... дейін ұсынылуы және аккредитивтің барлық шарттарының
орындалғанын ... ... Осы ... ... ... жағдайда
аккредитив бойынша төлеу жүзеге асырылмайды.
Бенефициар банкісі аккредитив бойынша қаржының ... ... сол үшін ... беруші оған аккредитив сомасынан белгіленген
көлемде делдалдық ақша төлейді. Аккрндитив ұсынылған тапсырыста делдалдық
ақшаның сомасы көрсетіледі.
Бенефициар ... ... ... ... төлеу кезінде
жабдықтаушының аккредитив бойынша ... ... ... ... ... тізбесінің дұрыс рәсімделгенін, ондағы бенефициардың қолы
мен мөрінің белгіленген үлгіге сай болуын тексеруге м індетті.
Егер аккредитивтің ... ... ... ... келісімі
көзделген болса, онда акцептік жазбаның бар болуы және ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушыдан тауарды қабылдап алар кезе шот
тізбесінде тауардың тиелген ... ...... ... нөмірі,
тауарды байланыс мекемелері арқылы жөлткен жағдайда пошта квитанциясының
нөмірі, қабылау, қабылау-өткізу құжаттарының ... ... ... және ... жөнелтілген көліктің түрін көрсетілмесе шот-тізбесінің
төлеуге беруге болмайды.
Жабдықтаушы арқылы банкіге реестірдің үш ... ... ... бір ... мемориялды ордер ретінде пайдаланылады, үшінші данасы шот
тізбесінің қабылданғанын білдіретін ... ... ... бері ... ал ... ... тауарлы-көлік құжаттарының хаттамасымен және банкінің
белгісімен жабдықтаушыға тапсырушы ... ... ... ақша ... ... ... етілмейді.
Егер аккредитивтің шарттары мен уәкілетті ... ... ... болса, онда аталған тұлғалар атқарушы банкіре ... ... ... он ... ... жоқ ... ... өз қолының
үлгісін (қолдың үлгілері карточкачсының бланкісіне толтырылады); іс-сапар
куәлігі немесе акредитив ашқан ұйым берген ... ... ... ... төлеу үшін, акцептелінген шотт ар тізбесінде
(реестірінде) немесе тауарлы-көлік құжаттарында ... ... ... акцепт жөнінде жазбаны береді.
Аккредитивтік мерзімінің өтуіне байланысты жабдықтаушыға қызмет
көрсететін банктегі акредитив ... ... ... жөнінде
атқарушы банк банк – эмитентті хабар дар етеді. ... ... ... ... сомалар оның көрсетуімен қаржылар алынған
шотқа қайтадан аударылады; сатып алушының өзімен ... ... ... қайтарылған аккредитивтің сомаларына банк эмитенттен мәлімдеме ... күні ... ... жабылғаны жөнінде банк – эмитентке
хабарлама жіберіледі.
Банктің кінәсінен жіберілген ... ... ... бенефициарға
түскен шағым банктің қатысуынсыз тараптардаң өз арасында қаралады.
Егер аккредитив қысқа мерзімге берілген немесе ұзақ ... ... ... ... ... 601 ... несиелері” шотында, ал егер
аккредитив есеп айырысу шотынынан ұсынылған болса, 441 ... ... ... ... ... ... ... мүмкін ол кезде
олардағы шоттар (441, 604) ... де, 421 ... ... шоты ... ... төлеу 421 шоттың кредиті бойынша ... жіне ... есеп ... ... ... ... ... аккредитивті тұтастай немесе бөлшектей кері
қайтару 441, 431, 432, 601 ... ... және 421 ... ... ... төлемдері төленген кезде 821 шоты ... 441 шоты ... ... кітапшаларындағы ақша қаражаттары” шоты. Бойынша есеп айырысу
чек кітапшаларындағы чектер арқылы есепке алынады. Чек – бұл ... ... ... ... (чек ұстаушы) шотына белгілі бір соманы аудару
жөніндегі арнаулы ... ... ... ... (чек берушінің)
өзіне қызмет көрсететін банкке берген ... ... ... бойынша депоненттелген сомасы берілген ... ... 431, 432, 441, 601 ... ... ... ... ... үшін чектер чек ұстаушылар арқылы
банкке чек ... ... Чек ... есеп ... (экспедиторларға) және басқа тұлғаларға беру кезінде ... ... ... ... ... ... чек ... есеп беретін тұлғалар” деп аталатын аналетикалық шоты ... ... ... ... шотының “Чек кітапшалары бойынша есеп
беруші тұлғалармен есеп айырысу” деп ... ... ... ... ... ... 687 шоты дебеттеліп, 422 ... ... ... ... ... ... шотында айрықша
сақтауды талап ететін қаражаттар есепке алынады. ... ... ... алынған қаражат, жергілікті бюджеттен мақсатты ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдардың қаражаты, мәдени-ағарту мекемелерінің, ... ... ... ... ... ... жұмсайтын қаражаттары,
кәсіпорынның өтініші бойынша жеке шоттан күрделі қаржыны қаржыландыруға
шоғырландыратын және ... ... ... да” шотында субъектінің құрамына кіретін филиалдардың,
құрылымдық бірліктердің ақша ... ... ... онда ... ... кейбір шаруашылық шығыстары, іс-сапар шығыстары т.б.)
жүзеге асыру үшін ... банк ... ... ... ... Ақша ... құнды қағаздарын және есеп берудің бланкілерін түгелдеу
.
Кассаны түгелдеу кезінде кассада тұрған ақша белгілері мен ... ... ... бар ... ... Қатаң есептегі бланкілер ... ... ... ақша белгілері мен басқа да құндылықтардың
нақты бар болуын есептеу ... ... ... ... қағаздар
(акциялар, облигациялар, чектер, вексельдер, коносоменттер және ... ... ... ... ... ... ... да құжаттар) және ақша
құжаттары (маркілер, демалыс үйлеріне және ... ... және т.б.) ... ... ... ... есепке
алынбайды, яғни олардағы көрсетілген ақшаның сомасы қалдыққа ... осы ... ... емес ақша қаржылыры және ... ... бар ... жөніндегі кассирді мәлімдемесі қабылданбайды.
СХЕМА 244 бетте
Түгелдеу актісінде ақша қаржысының бар ... ... күні ... алудың мәліметтерімен салыстырылады және нәтижесі анықталады. ... ... ... шығу ... ... ... оның ... болу себебі және
сомасы көрсетіледі.
Кәсіпорын кассасында сақталатын құнды қағаздар мен ақша құжаттарын
түгелдеу оларды ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша актіде атауы, нөмірі, сериясы және
нақтылы бағасы көрсетіліп жүргізіледі (қолда бар ақша ... ... ... келтірілген).
Жол үстіндегі ақша қаражаттарын түгелдеу осы шоттар ... ... ... ... ... квитансияларының
деректемелерімен бірге түсімді өткізу ... банк ... ... ... ... ... ... өткізу кезінде
және т.с.с; бас кәсіпорында аударылған ... ... ... керісінше,
одан түскен срмалармен қатар олардан мерзімі, тапсырманың нөмірі, ... ... ... банк ... ... ... бөлімшесінің
атауы көрсетіліп, түскен мәлімдеме (авизо) деректермен ... ... ... ... есеп айырысу (ағымдағы), валюталық және арнайы шоттарда
тұрған ақша қаражаттарын тізімге алу, кәсіпорын бухгалтериясының ... ... ... ... тексеру арқылы жүзеге асырылады.
Ақша қаражаттарының, құнды қағаздарды және ... есеп беру ... ... ... салыстыру арқылы жасалады.
Ақша қаражаттарының және құнды қағаздардың артық шыққан сомалары
кіріске алынуға тиісті: ол ... 411, 422, 451, 452 ... ... 727
шоты кредиттеледі.
Кем шыққан ақша қаражаттары мен құнды қағаздар өтеуі үшін материалды
жауаптытұлғаның есебіне шығарылады:
334 шоты дебеттеліп, 411, 422, 451, 452 ... ... де ... ... ... онда 334 шоты ... 333 шоты
дебеттеледі, яғни 334 шоты жабылады.
Егер де кінәлі тұлғалар ... онда кем ... ... ... 821 шоттың дебетіне есептен шығарылады.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«Мұнай кенорынды игеруге және пайдалануға салынған ақша қаражаттарының тиімділігін талдау»8 бет
Ағымдағы шоттағы шетел валютадағы ақша қаражаттарының есебі43 бет
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізудің тәртібі43 бет
Ақша қаражаттарының есебі32 бет
Ақша қаражаттарының есебі жайлы26 бет
Ақша қаражаттарының есебі және аудиті89 бет
Ақша қаражаттарының есебі және ақша қаражаттар қозғалысы15 бет
Ақша қаражаттарының есебі туралы22 бет
Ақша қаражаттарының есебі,талдауы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь