Ерекше балаға – ерекше мектеп

Еліміздің білім заңында: «Мемлекет дарынды азаматтардың элитарлық білім алуына қажетті жағдай жасайды» деп жазылған. Елбасы білім сапасын арттыру, интеллектуалдық мектеп құру талабын күн тәртібіне қойып отыр. Өйткені қоғам қай уақытта да шығармашылық тұлғаға зәру.
Өркениетті елдерде таланттар мен дарындыларды кішкентайынан мемлекеттік деңгейде қолдау үдерісі өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарынан бастау алады. 1975 жылдан бері Америкада дарынды балаларды есепке алып, оның мәселелерін зерттеп-жүйелеп, халықаралық конференция өткізіп отыратын Дүниежүзілік кеңес жұмыс істейді. Біздің елімізде ол «Дарын» республикалық ғылыми-практикалық орталығы деп аталады.
Қазақстанда қабілетті, дарынды балаларды арнайы топтап, саралап оқытуға бетбұрыс осыдан 18-19 жыл бұрын басталады. Қазір ол гимназия, лицей және мамандандырылған дарынды балалар мектептері арқылы жүзеге асырылады. Президенттің 1996 жылғы «Дарынды балаларға арналған мектептерді мемлекеттік қолдау және дамыту туралы» Жарлығы дарынды балаларға білім берудің мемлекеттік деңгейдегі маңыздылығын және біздің жағдайымызда көкейкестілігін көрсетті.
Бұл мектептер 10-15 жылдың ішінде-ақ интеллектуалдық қабілеті жоғары балаларды ақыл-ой жағынан дамытуда, еліміз ғана емес, әлем елдерінің алдыңғы қатарлы жоғары оқу орнына даярлауда мол тәжірибе жинады. әсіресе, Павлодар, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан, Алматы, Батыс Қазақстан облыстарының жаңа типті мектептерінің ҰБТ-дағы білім сапасы, «Алтын белгі» иегерлерінің саны және түлектердің «Болашақ» стипендиясы бойынша көрсеткіші өте жоғары.
Республикалық «Дарын» орталығы жыл сайын дарынды балалармен жұмыс істейтін мектептердегі оқыту процесін, ғылыми-әдістемелік және экспериментальдық жұмыстарын жинақтап, конференция, семинар өткізуді, екі жылда бір рет республикалық және халықаралық деңгейде фестиваль ұйымдастыруды дәстүрге айналдырып келеді.
Биылғы оқу жылы дарынды балалар проблемасына арналған республикалық семинар өткен жылдың соңында (26-28 қараша) біздің облыстағы мамандандырылған дарынды балалар мектебі базасында ұйымдастырылды.
Батыс Қазақстан облысындағы жалпы білім беру деңгейі республикада жоғары орындардың бірінде болса, жыл сайын еліміздегі үздік 100 мектептің ішінен облыстағы он шақты гимназия, лицей, дарынды балалардың мамандандырылған мектептері тұрақты сапалы білімімен көрініп келеді.
Соның ішінде облыстық мамандандырылған дарынды балалар мектебі ұйымдастырыл¬ғаннан бері, ондаған жылдар бойы республикалық «Дарын» орталығы өткізіп келе жатқан дарынды балалар проблемасына арналған конкурстарға, ғылыми-әдістемелік семинарларға тұрақты қатысып, өз тәжірибесін жұртшылыққа таныстырып жүр. Мектеп 1999 жылы «Дарын» РҒПО жариялаған «Дарынды балалармен жұмыс істеу мекемелеріндегі ғылыми-әдістемелік және экспериментальдық жұмыстар» атты конкурсқа қатысып, оның негізінде мектепте «Экспериментальдық алаң» ашу құқына ие болса, ІІ және ІV республикалық «Инновациялық-педагогикалық идеялар жөніндегі фестиваліне» қатысып, екі мәрте дарынды балалармен жұмыс істейтін «Ең үздік мектеп» дипломымен марапатталған еді.
Сонымен қатар 2006 жылы «Дарын» РҒПО мектеп тәжірибесін «Дарынды балаларға білім берудің педагогикалық негіздері» атты кітап етіп басып, республика мектептеріне таратқан болатын-ды.
Бұл жолы республикалық семинар дарынды балаларға білім берудің бір ғана мәселесіне – білім сапасына арналды. Яғни семинар ең бір көкейкесті – экономикалық дамудың да, интеллектуалдық ұлт қалыптастырудың ең басты факторы болып отырған инновациялық сапалы білім беру тәжірибесін жинақтап таратуды өзіне мақсат етіп қойды. Осыған орай жаңа типті мектептердің ішінде тұрақты сапалық көрсеткішке жетіп келе жатқан, семинар өткізуге мамандандырылған дарынды балалар мектебі таңдап алынған еді.
Семинарға республиканың барлық облыстарынан 60-тан астам гимназия, лицей, дарынды балалар мектеп директорлары, олардың орынбасарлары қатысты. Оларға «Сапалы білім берудің мамандандырылған дарынды балалар мектебіндегі инновациялық негіздері» атты баяндама ұсынылды. Баяндамадағы сабақ сапасына қатысты идеяларды практикада нақты көрсетуде мектептегі тереңдетіліп оқытылатын негізгі пәндер бойынша бірнеше ашық сабақ көрсетілді.
Одан әрі дөңгелек үстелде білім сапасына қатысты небір озық тәжірибе ортаға салынып, дәлелді фактілер талданды. Талқылау қорытындысында семинарға қатысушылар төмендегідей ой түйіп, нақты түсінікке келгендей болды:
        
        Ерекше балаға – ерекше мектеп
Еліміздің білім заңында: «Мемлекет дарынды азаматтардың элитарлық білім
алуына қажетті жағдай ... деп ... ... ... ... арттыру,
интеллектуалдық мектеп құру талабын күн тәртібіне қойып отыр. Өйткені ... ... да ... ... ... елдерде таланттар мен дарындыларды кішкентайынан мемлекеттік
деңгейде қолдау ... ... ... ... ... ... ... жылдан бері Америкада дарынды балаларды есепке алып, оның мәселелерін
зерттеп-жүйелеп, халықаралық ... ... ... ... ... ... Біздің елімізде ол «Дарын» республикалық ғылыми-
практикалық орталығы деп аталады.
Қазақстанда қабілетті, дарынды ... ... ... ... ... ... 18-19 жыл ... басталады. Қазір ол гимназия, лицей және
мамандандырылған дарынды балалар мектептері ... ... ... 1996 ... ... балаларға арналған мектептерді мемлекеттік
қолдау және дамыту туралы» Жарлығы дарынды ... ... ... ... ... және ... ... көрсетті.
Бұл мектептер 10-15 жылдың ішінде-ақ ... ... ... ... ... ... еліміз ғана емес, әлем елдерінің
алдыңғы қатарлы жоғары оқу орнына даярлауда мол ... ... ... Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан, ... ... ... жаңа ... ... ... білім сапасы, «Алтын белгі»
иегерлерінің саны және ... ... ... бойынша көрсеткіші
өте жоғары.
Республикалық «Дарын» орталығы жыл сайын дарынды балалармен жұмыс істейтін
мектептердегі оқыту ... ... және ... ... ... ... өткізуді, екі жылда бір ... және ... ... ... ... ... келеді.
Биылғы оқу жылы дарынды балалар проблемасына арналған республикалық семинар
өткен жылдың ... (26-28 ... ... ... мамандандырылған
дарынды балалар мектебі базасында ұйымдастырылды.
Батыс Қазақстан облысындағы жалпы білім беру ... ... ... бірінде болса, жыл сайын еліміздегі үздік 100 мектептің ішінен
облыстағы он шақты гимназия, лицей, дарынды ... ... ... ... ... ... ... ішінде облыстық мамандандырылған дарынды балалар мектебі 
ұйымдастырылғаннан ... ... ... бойы ... «Дарын» орталығы
өткізіп келе жатқан дарынды балалар проблемасына арналған конкурстарға,
ғылыми-әдістемелік семинарларға тұрақты ... өз ... ... жүр. ... 1999 жылы ... РҒПО ... ... жұмыс істеу мекемелеріндегі ғылыми-әдістемелік және
экспериментальдық ... атты ... ... оның ... ... алаң» ашу құқына ие болса, ІІ және ІV республикалық
«Инновациялық-педагогикалық идеялар жөніндегі ... ... ... ... балалармен жұмыс істейтін «Ең үздік мектеп» дипломымен
марапатталған еді.
Сонымен қатар 2006 жылы ... РҒПО ... ... «Дарынды балаларға
білім берудің педагогикалық негіздері» атты кітап етіп ... ... ... ... жолы ... ... дарынды балаларға білім берудің бір ...... ... ... Яғни ... ең бір ... ... дамудың да, интеллектуалдық ұлт қалыптастырудың ең ... ... ... ... ... ... беру тәжірибесін жинақтап
таратуды өзіне мақсат етіп ... ... орай жаңа ... мектептердің
ішінде тұрақты сапалық көрсеткішке жетіп келе жатқан, семинар өткізуге
мамандандырылған дарынды балалар мектебі таңдап ... ... ... барлық облыстарынан 60-тан астам гимназия, ... ... ... ... олардың орынбасарлары қатысты. Оларға
«Сапалы білім берудің мамандандырылған дарынды ... ... ... атты ... ... ... ... сапасына
қатысты идеяларды практикада нақты көрсетуде мектептегі ... ... ... ... бірнеше ашық сабақ көрсетілді.
Одан әрі дөңгелек үстелде білім сапасына қатысты небір озық тәжірибе ортаға
салынып, дәлелді ... ... ... ... семинарға
қатысушылар төмендегідей ой түйіп, нақты ... ... ... ... ... ең ... бала ... қатысты ұғым. Дарынды балалар
мектебі неғұрлым өзіне ... ... ... ... білсе, соғұрлым
сапалы білім беруге ... ... ... Бүгінгі дарынды балалар
мектебіндегі қабілетті оқушыларды үш ... ... ...... ... меңгере алатын, ортадан жоғары ... ... ... ... ... ... ... білім ала алатын,
жоғары қабілетті оқушылар, шығармашылық деңгейдегі ... ... ... ... ... білім алып жатқан оқушылардың ең үлкен тобы –
ортадан ... ғана ... ... ... және ... ... балалардың саны тым аз. Демек, ... ... ... ... ... ету ... жоғары қабілетті балаларға байланысты.
Сондықтан дарынды балалар мектебі оқушы саны аз, шағын ... ... ... ... ... ... ... мәселесі.
− Мектеп бағдарламасын толық, жоғары деңгейде меңгере алатын оқушылар
бейінді білім беру ... ... бір ... топтастырылған соң, білім
сапасының 80-90%-ының тағдыры оқыту, сабақ процесінде шешіледі. Күн сайынғы
жаңа ... әр ... ... ... ... ... Өтілген материалды
меңгермеген оқушы келесі ... ... ... ... ... ... меңгеріп отыруын қамтамасыз ету ... ... ... ... интеллектуалдық дамуын қамтамасыз
ететін сапалы білім беруге негіз болады.
− Оқыту процесіне қойылатын ... ... ...... ... ... қолданбасын, қандай шығармашылық, білімділік көрсетпесін,
сабаққа қойылатын талапты жоғары дәрежеде атқара ... ғана ... ... ... ... Оқушыларды сабақтан тыс түрлі деңгейдегі жарыстарға, конкурстарға,
олимпиадаға жүйелі қатыстырып отыру олардың шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... Оқыту процесінің сапалық деңгейі тұрақты және үнемі жоғары болуы ... ... ... ... жүзеге асыруға қатысты. Демек, мектепте
білімді бақылаудың күнделікті, тоқсандық, жылдық түрлері ... ... ... ... ... де, ... да ... тестінің білім бақылау
мүмкіндігін жете пайдалана білуіміз ... ... ... бері осы бағытта жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... оны бүгінгі ең озық
инновациялық ... ... ... дәлелді негіз жасады. Мектеп
бітірушілердің ЖОО-ға грантпен түсуі тұңғыш рет 100%-ға жетіп, оның ... ... ... ... ... ... ... «Болашақ» стипендиясы бойынша
әлем елдерінің ең алдыңғы ЖОО-ларында білім алуда.
Талантты балаларға бейінді білім беру, жеке тұлғаны даралап ... ... ең ... капиталы – адами капиталын қалыптастырып, жетілдірудің
негізі жасалынды. Дарынды ... ... ... ... бере ... 12 ... ... беруге көшудің ең басты алғышарттарын
қалыптастырды. Қазірдің өзінде мамандандырылған дарынды балалар ... ... ... ... ... әзір деп ... толық негіз бар.
Республикалық семинарға қатысушылар дарынды балаларға сапалы білім ... әрі ... ... ... ... ... қажет деп
есептейді:
− дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектептің типтік оқу жоспары
бейінді білім беру ... және ... ... озық ... ... ... құрастырылса;
− жаңа типті мектептердің статустары нақты айқындалса:
а) гимназияны бөлектеп алудың қажеті жоқ. Ол лицейлермен қатар немесе ... ... ... ... ... Дүниежүзілік білім берудің тәжірибесінде
гимназия мен лицейдің біреуі алынады. Өйткені екеуінің ... ... ...... қабілеті мен қызығушылығына қарай бейінді жалпы орта
білім бере ... ... орта ... және ... дейінгі даярлығын
қамтамасыз ететін оқу орны;
б) мамандандырылған дарынды балалар ...... ... ... ... ... білім беретін, оқушыларды
еліміздің ғана емес, шетелдердің де элитарлық ЖОО-ға даярлайтын оқу ... ... ... ... ... ... ... бағытында оны
қаржыландыру көлемін ұлғайту.
 
Нәсіпқали ДӘУЛЕТОВ,
облыстық дарынды балаларға арналған ... ... ... кандидаты
16.05.2009 / 19:32
«Балдәуренде» елімізде дарынды балаларды тәрбиелеп, ... ... ... 16-сы. ... ... ... - ... қарасты Бурабай көрікті аймағында орын тепкен «Балдәурен»
республикалық оқу-сауықтыру орталығында «Талантты ұстаз - дарынды
балаларға» атты педагогикалық ... ... ... ... ... ... Ең ... оған қатысушылар дарынды балғындарды
тәрбиелеудің тың жолдарын қарастырып, тәжірибе алмасты, деп хабарлайды
ҚазАқпарат тілшісі. ҚР Білім және ... ... ... ... ... ұйытқы болуымен жүзеге
асырылған іс-шараға 107 дарынды балаларға білім беретін мектептен 500-ге
тарта адам қатысып, шеберліктерін байқатып, тәжірибе алмасты. Үш күн ... ... ... ... кеңейту, үздіксіз білім беру,
жоғары оқу орнына дейінгі-жоғары оқу ... оқу ... ... іске ... ... ... ... Соған сәйкес
педагогикалық идея, жаңа жоба, педагогикалық шығармашылық тәжірибелерімен
алмасуға, мұғалімдерді дарынды балалармен жұмыс істеуге даярлауға ерекше
көңіл бөлінді. Педагогикалық идеялар панорамасы негізінде ... ... ... беру ... жетілдіру бойынша үздік
инновациялық жобалар айқындалып, атқарылған жұмыстар сарапталды, соған
сәйкес ұжым жетістіктеріне арналған көрме көпшілік назарына ... ... ... өткізіліп, онда жоғары оқу орнында білім алуды
жалғастыруға бағытталған ... ... ... мектептер,
педагогикалық колледждер оқушылары, магистранттар, жас педагогтар өзара
пікір алмасып, ойларымен бөлісті. ... ... ... жұмысын
қорытындылаған Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының президенті
Тахир Балықбаев бұл ... жас ... ... ... ... білім беру
жолындағы нық қадам екенін атап көрсетіп, инновациялық технология мен ғылым
жетістігі қолданысқа енгізіліп отырғандығы қуанарлық жайт ... ... ... ... ... ... ... көрнекі құралдар мен
әдістемеліктер, ондағы технологиялық жетістіктерді барлық білім ошақтарында
енгізу алдағы күннің өзекті ісі болып табылатынына тоқталды. Іс-шара
аясында үздік шыққан педагогтар, ... ... ... ... ... қағаздарына иелік етіп, сертификаттар табысталды.
Дарынды балаларға арналған қазақ-түрік лицей-интернаты
Арнайы білім беру қызметімен айналысуға № 0036126 Мемлекеттік лицензиясы
мен КҮ-4849/06 Халықаралық ИСО-9000 сертификаты бар. ... ... ... білім негіздерімен таныса, оқушылардың қоғамдағы өмірге
әлеуметтік бейімделуін, Отанға сүйіспеншілік пен азаматтылықты тәрбиелей
отырып жалпы білім беру бағдарламаларының мазмұнын игеру ... ... ... ... ... және ... мәдени даярлығын қалыптастыру
болып табылады.
Лицейге мектептің 6 — сыныбын бітірген және ... ... ... ... ... оқу жылы 131 ... ... алды. 2008-2009
оқу жылына 7-сыныптың 48 оқушы қамтылды. Жалпы лицейде 173 оқушы дәріс
алады. ҚТЛ — дің ерекшелігі: мұнда ұл-қыздар бірге оқиды.
Лицейде оқу төрт ... ... ... ... ... және орыс
тілдері. Оқу — тәрбие үрдісі Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... және ... және ғылым министрлігімен
бекітілген қазақ-түрік лицейлері туралы ережеге сәйкес жүзеге асырылады.
Білім беру процесі ҚР Білім және ... ... ... оқу жоспарлары
мен бағдарламалары бойынша ұйымдастырылған.
ҚТЛ-де биылғы жылы 16 ұстаз еңбек етуде (былтыр — 13), барлығы жоғары
білімді ... ... ... ... ... ... 3-екінші
санатты ұстаздар. Қазақ тілі мен әдебиетінің 1 мұғалімі облыс әкімінің
грант иегері. ... ... ... жаңа ... мен ... ... өзгеруіне сәйкес мұғалімдеріміз өз кәсіби шеберліктерін жаңарту,
шыңдау мақсатында «KATEV» Халықаралық қоғамдық қорының ұйымдастыруымен жыл
сайын өтетін семинарларға, ... ... ... ... институты өткізетін мамандардың кәсіби біліктіліктерін жетілдіру
курстарына қатысып отырады.
Лицейіде білім беру ... ... ... ... ... Білім мен тәрбие беру ісінің нәтижелі әрі сапалы болуы үшін
бүгінгі күні компьютерлік технология ... мен ... ... ... ... электронды оқулықтар, интернет жүйесі, СД
дискілері арқылы оқыту кеңінен қолданылады.
Лицейішілік бақылау ғылымның соңғы талаптарына сай ... ... ... ... салыстырмалы түрде талдау жасалынып отырады. Оқушының
интеллектуалдық даму дәрежесін, белгілі бір ғылым саласына деген
қызығушылығын арттыру ... ... ... ... ... ... жоба жарыстарына қатыстырылады. Пән олимпиадаларына
қатыстыру үшін 7-сыныпта арнайы ... ... ... ... оқушы қабілетіне қарай топтастырылады.
Лицейде оқушылардың оқып демалуына барлық жағдай жасалған. Оқудан тыс
уақытта арнайы КАРАТЭ, тоғызқұмалақ, вокал, ... ... ... ... Алуан түрлі мәлени іс-шаралар ұйымдастырылады. Лицей ұжымы
ата-аналардың қатысуымен көп жұмыс жүргізеді. Саламатты өмір салтын кеңінен
насихаттау ... апта ... ... және ... волейболдан
ойындар өткізіледі.
Қазақ — түрік лицейлерінің негізгі талаптарының бірі — оқуға қабылданған
оқушылардың интернаттық жүйеде білім ... ... оқу жылы ... 130
бала интернат орындарымен қамтамасыз етілген болса, ағымдағы жылда лицейдің
33 оқушысы үйден келіп оқиды.
Ә. Досмұхамбет ... ... ... ... гимназия-интернаты:
Барлығы 452 бала, соның 341-і мектеп-интернатында тұрып ... 111 ... ... ... мектеп-интернатында тұрып оқуға барлық жағдай
жасалған: жатын бөлмелер ... 32; ... ... 1; ... 1; кір
жуатын бөлме — 1; кір үтіктейтін бөлме — 2; жүк сақтау бөлмесі — 2; әр
қабатта дәретхана бар. Үлкен асхана. ... бес рет ... ... ... бір ... бала оқиды.
XIX ғ конфликтологияның дамуы
Қазіргі ... ... ... ... бірқатар
әлеуметтанушылар салды .
Олардың арасында танымал шиеленістің ... ... ... .
Г.Зиммель өзінің «Заманауи мәдениеттің шиеленістері» кітабы және
бірқатар еңбектерінде ... ... ... ... ,бір –бірінен
оқшауланбаған ,керісінше мыңдаған көрінбес жіптермен өзара байланысты.
К.Маркстің ... ... ... ... ... жағдайында
шиеленістер табиғи құбылыс және саясат,экономика,мәдениет сияқты ... ... ... ... ... ... қоғам құрылымы
өндіруші күштер,өндірістік қарым-қатынастар ,саяси құрылыс, қоғамдық сана
формасы төрт ... ... бір ... осы ... мен ... қатынасының реттелген жүйесі марксизмнің жалпы
социологиялық теориясының негізін құрайды. Қазірге дейін өмір сүріп ... ... ... ... ... ... ... болды.Оның ең басты
себебі - барлық «антогонистік қоғамдық-экономикалық ... жеке ... ... ... Қоғамдық меншікке негізделген
коммунистік қоғамда антогонистикалық қарама- қайшылықтар мен шиеленістер
жойылады. ... ... ... нәтижесінде әлеуметтік шиеленіс үшін
объективтік база болмайтын,шиеленіссіз қоғам жасалуы тиіс. Осы ... ... ... кезеңі аяқталып , шынайы тарих басталады.
Бірақ бұл идеаларға қол ... ... ... пен
буржуазияның бітпейтін күресі социалисттік революция , қарулы ... ... және ... диктатурасы түрінде бұқаралық қанауды
қолданумен байланыстырылды. Сол себепті ... ... дәл ... марксизмде өте жақсы жасап шығарылды. К.Маркс пен В.Лениннің
идеаларын ... келе ... ... ... ... күші ... көтерілісті өткізу мен дайындық өнері туралы, патша
фамилиясы басшылығымен басқарушы ... ... ... ... жүзеге асыру тәсілдері,сондай-ақ дворяндық
,буржуазия,кулагтік туралы кең ... ... ... және ... үшін ... ... шешудің басты тәсілі
революциялық зорлық болды, ал реформа мен ымырашылдық – оның тек ... ... ... ... ... олардың пайда болу көздерін және өту сипатын,
реттеу әдістерін анықтайды.
Конфликтінің себептері – бұл ... ... ... және ... ... ... ... қатынас субъектілерінің іс-әрекет
процесінде қалыптасатын мәселелер, құбылыстар, оқиғалар.
Конфликтінің ... ... ... жалпы және жеке себептерін
бөлуге ... ... ... барлық пайда болатын конфликтілерде көрініс
табады. Оларға келесі себептерді жатқызуға болады:
- елдегі әлеуметтік-саяси және ... ... ... және ... ... ... ... жастық, әр түрлі этникалық топтарға жату
және т.б. себепші ... ... мен ... ... әлеуметтік-демографиялық себептер;
- әлеуметтік топтардағы әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... қарым-
қатынастар, лидерлік, топтық мотивтер, ұжымдық пікірлер, көңіл-
күйлер және т.б.;
- ... ... ... ... ... ... мінез, мотивтер және т.б.) индивидуалды-
психологиялық себептер.
Жеке себептер конфликтінің нақты бір түрінің ерекшелігімен ... ... ... ... қанағаттанбау, қызмет этикасының
бұзылуы, ресурстардың жеткіліксіздігі және т.б.
Конфликтінің ... ... бір ... ... ... ... – бұл ... қарсы әрекеттердің
себептерін көрсететін және оның шешілуін талап ... ... ... ... ... ... жинақталған қарама-
қайшылықтар.
Конфликтілерді пайда болу себептеріне байланысты ұйымдық, эмоционалды
және әлеуметтік-еңбектік ... деп ... ... ... ... ... бір ... аясында – жұмыстық топ,
цех, бөлімше, фирмада пайда болады және өтеді.
Әрбір кәсіпорын, кез ... ... ... ... ... ... ... белгіленген: 1) материалды-техникалық, ол негізінен ... және ... ... да құралдарына тәуелді; 2) ұйымдық-
экономикалық, жеке ... ... ... ... деңгейін,
ұйымдастыру жүйесін, еңбекті тұрақтандыру, басқару әдістерін білдіреді; 3)
әлеуметтік-психологиялық, ... ... ... олардың тек материалды қажеттіліктерін ғана ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру, ұжымдағы психологиялық және
адамгершілік атмосфераны құрумен тығыз ... ... ... ... олар ... ... ... жатқан жағдайларды жеке қабылдаудың нәтижесінде пайда болады.
Әлеуметтік-еңбектік конфликтілер жұмысшылардың әр түрлі топтарының іс-
әрекеті мотивациясында ... ... ... ... ... топтармен салыстырғанда олардың экономикалық және статустық
жағдайы нашарлайды, ортақ ... ... ... төмендейді.
Әлеуметтік-еңбектік конфликт оның негізінде жатқан объективті қарама-
қайшылықты бейнелейді: ... ... ... жауап қайтарады,
жағдаятқа сәйкестелінеді.
2.4.Шиеленістің себептері
Себеп дегеніміз – басқа бір құбылысты тудырушы құбылыс пен ... ... әр ... ... ... туындайды: сыртқы және
ішкі, жалпы және жеке, материалдық және ... ... ... ... топтастыруға болады:
1. Мүдделер қайшылығы шиеленістің негізгі себебі ретінде.
2. Шиеленіс туындауының объективті факторлары.
3. Шиеленіс туындауының тұлғалық себептері.
Себепті сылтаудан ... білу ... ... – шиеленістің
басталуына әсер ... ... оның ... пайда болуын анықтамайды.
Себепке қарағанда сылтау байқаусызда ... ... ... «жоқ ... ... Себеп заттардың заңды ... ... ... ... ... ... ... Шиеленістің себебі – оның
пайда болуын алдын ала анықтайтын құбылыс.
Егер ... ... үшін ... ... туындаған болса,
онда ол шиеленіс ... ... ...... тұлғаның,
әлеуметтік топтың немесе өмірге сүруге ... ... ... ... ... ... ... Бірақ
қажеттіліктің болуы шиеленіс туындауы үшін жеткіліксіз шарт. Шиеленіс қарым-
қатынасқа түсушілердің қажеттіліктері ... ... ... себебі – мүдде ретінде болатын саналы ... ... ... ... ... себебі бола бермейді, тек қана тапшы қажеттілікті
қанағаттандыруға байланысты мүддеде ғана бола ... ... ... ... – оның ... ... қайшылылығы.
Шиеленіс- қарама қайшылылықтың көрінісі.
Қайшылық дегеніміз - ... ... ... мен қимылдардың өзара әрекеттестігі. Өзінің сипаты бойынша
олар: ішкі және сыртқы, ... және ... ... ... ... емес, объективті және объективті емес, негізгі және қосымша тұрақты
және уақытша және т.б. болады. Ішкі қайшылықтар – топ, ұйым, қауым ... ... ... ... қайшылық екі немесе бірнеше
өзіндік жүйе арасында пайда болады. Кейде ішкі және ... ... ... әсер етуі ... ... қақтығыс – шиеленіске қатысушылардың
арасындағы бір-біріне жек көрушілік сезімі бар ... ... ... ... жолы ... яғни екі ... ... бір
жақты жою. Шиеленіске қатысушылар мүдделері арасындағы антогонистік емес
қайшылықтар – бұл ... ... ... ... ... ... келу арқылы шешу мүмкіншілігі. Негізгі
қайшылықтар шиеленістің пайда болуы мен ... ... роль ... қатар, негізгі емес қайшылықтар тек шиеленіс процесінде болады. Бұл
қайшылықтар өзара әрекеттестікте болады. Объективті қайшылықтар объективті
факторларға ... яғни ... ... мен санасына ... мен ... ... ... қайшылықтардан құтылу мүмкін
емес. Субъективті қайшылықтар, керісінше адамның еркі мен санасына тәуелді.
Бұл қайшылықтар адамдар мінездерінің ... ... ... ... ... қайшылықтар негізінен ішкі тұлғалық,
тұлғалық және ... ... ... ... ... факторлар
материалдық және рухани игіліктер, ресурстар, билік, ... ... ... ...... еркі мен сана-сезімі, құндылықтары мен
құмарлық сияқты адамдардың жеке қасиеттерінің тәуелсіздігі. ... ... ... ... оның ролі мен ... ... түсіндіруге болады. Қазіргі конфликтология шиеленістің ... ... ... ... ... шектеулігі;
- жауапкершілік пен тапсырманың байланысы;
- әр түрлі топ жұмысшыларының мақсаттарының қайшылығы;
- коммуникация нашарлығы;
- міндеттер мен құқықтардың ... ... ... мен ... дұрыс бөлмеу;
- білімсіздік, лауазымға сәйкес келмеуі;
- қызметкерлердің мүмкіндіктерінен артық жүктеме атқаруы;
- өндірістегі инновациялар мен жаңалықтар;
- ... ... ... ... ... ... комиссиялар
мен комитеттердің болмауы.
Шиеленістің тұлғалық себептері кез ... ... ... ... ... ... тұлғаның мінез – ... ... ... ... ... мен бағылау
ерекшеліктері, мінез - құлқы және тұлғалық ... жеке ... ... ... ... ... бағалау мен жалпы ... ... ... ... және ... ... арасындағы
айырмашылық; қарауындағы қызметкерлерді дұрыс бағаламау.
Шиеленіс екі немесе одан да көп ... ... ... ... Осыған орай, объективті және субъективті шиеленістің себептерін
анықтайды.
Шиеленістің объективті себептері ... еркі мен ... ... ... ресурстардың шектеулілігі, қызмет мақсаты мен
әдісіндегі айырмашылықтар, тапсырмалардың өзара тәуелсіздігі т.б.) ... ... ... ... ... ... ... нақты
тұлғаға, топқа өз мүддесін жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді.
Адамдардың көзқарастарындағы айырмашылық, оқиғаларды әр ... және ... жиі ... ... ... Егер осы жағдай
қатысушылардың жеке ... ... ... ... мақсатқа
жетуіне қауіп төндірсе, онда шиеленіс пайда болады. ... ... ... ... ... ... ... шарт емес. Кейбір жағдайларда
шиеленіс бірден шиеленіс жағдайынсыз туындайды.
3.2 Жанжалдың шығу ... ... үшін ... ... ... ... ... ерекшеліктері арқылы түсіндіре
алмайтын қиын құбылыс. Жанжал адамның іс-әрекетінің ... ... сай ... ... ... ... Осы себептер Д.Г.Мидтің (1863-
1931 жж) рольдік теориясында түсіндіріледі. Осы теорияға сай, ... ... ... ... бір роль ... ... функцияларын қоғамның
күткен үмітіне сай орындау керек. Егер ... ... ... ... сай ... ... ... Ал кішкене ауытқулар
болса, түрлі деңгейдегі ... ... ... диапазонымен саны
әлеуметтік топоардың түрлілігімен, қатынас шығармашылығының түріне
байланысты. Роль тұлғаға қоғамдық және жеке ... ... ... тапсырмалар арқылы адамның қимыл моделі, шаблоны, стереотипі.
Роль өзінің атымен, тұлғаның ... ... ... роль ... ... ... ... жүйедегі орны.
Барлық өмір сүру тарихында адам көптеген роль орындайды: бала, ер, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... керек тапсырмалары бар.
Тұлға аралық қатынасқа байланысты үш ... атап ... ... топ ішілік, жекелік. Тұлға аралық рольдер тұлғамен қарым-қатынасы
бар басқа адамдардың (отбасында, ... ... ... ... ... ... формасы. Тұлға аралық рольдер аламлар арасындағы шынайы
тарихтың алғышарты. Рольдерді бөлгеннен кейін рольдік күтуге сай ... ... ... бір ... ... бастайды. Осыған
байланысты сезімдер де өзгеруі мүмкін. Мысалы, бұрыңғы ... ... ... ... ... мейрамымен құтықтау. Топішілік
рольдер – топтың, ұжымның тұлғадан күтетін іс-қимылы. Әр тұлғаның ұжымда
өз стереотипі бар. Әр ... ... сол бір адам ... ... және
репутация түрлі болады. Тұлғаішілік рольдердің келесі түрлері бар:
эрудит, ... ... ... ... ... ... рольдерді бөлу уақытқа, деңгейге байланысты. Осы рольдердің
жиынтығы өзіндік формалды емес жиынтық құрайды. Сол топтардың біліктілігі
мен жұмысқа қабілеттілігі өте ... ... ... ету, яғни ... ... ... ... ойларымен сай келмеуі мүмкін. Осы жанжалға
әкеліп соқтырады.
Жекелік рольдер – адамның «Мен ... сай ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас кезінде қиындық туғызатын
жанжалдың типтерін ерекшелейді: официалды және ... ... ... ... істейтін мекеменің талаптары, олардың еңбекті
функционалды бөлуі. Стихиялық рольдер іскерліктің ... ... ... анықталады. Жай формалды емес жағдайларда адам
рольдерді өзі бөледі(туыстық, сатушы-алушы).
Басқарма ... роль – ... ... түсінігі ол белгілі
жұмысты жазады. Официалды жағдайларда роль функция ұсынылып отырған жұмыс
болады. Әлеуметтік рольдердің ... ... бар: ... мен
әдептер ережесі; барлық заңнамалық актілер мен заңдар түрлері; Бөлімшелер
туралы және инструкциялар жайлы ойлар; келісімдер мен ... ... ... ... өзі өмір ... ... жағдайына
байланысты. Қазақстандық тәжірибеде жаңа түсінік – бәсекелестік болды,
Бәсекелестік әр түрлі кешендердегі заңи және физикалық ... ... ... өзінің белгіленген ережелері бар. Сол ережелер бұзылған
жағдайда, қатал жағдайдағы жанжал пайда болады.
Бәсекелестік – жанжалдың жағдайы ұзақ және қызу ... ... ... ... «Мен ... ... ... алып келетін
тұлғаның психологиялық қорғау механизмі қалыптасады. Жағдай жанжалға
ұласып кетпеу үшін, ... ... ... ... ... күрес
қатынасын тоқтату керек.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Интелектісі бұзылған балаға арнайы білім берудің мемлекеттік стандарты негізінде тұжырымдар10 бет
Мектеп жасына дейінгі балаға эстетикалық тәрбие беру арқылы жан дүниесін дамыту42 бет
Мектеп жасына дейінгі балаға(кыс,көктем) жыл мезгілдерімен таныстыру26 бет
Отбасындағы балаға жанжалдардың балаға педагогикалық психологиялық әсері12 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
Абай Құнанбайұлы. (1845-1904)3 бет
Абай өмірбаяны11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь