Гидросфераға антропогендік факторлардың әсері

Табиғат байлықтарының бірі – су. Су адамдар мен жануарлардың дене құрамына кіріп, онда болатын зат және энергия айналымына қатысады. Бұл айналымдар тек сулы ортада жүретінін ескерген жөн. Өсімдік және жануар организмдері ұлпаларының негізгі массасын су құрайды, оның салыстармалы мөлшері 50-80%. Ал ересек адамның денесінің 65 пайызы судан тұрады. Ал балаларда бұл мөлшер 80% -ға жетеді. Адам денесіндегі ең қатты нәрсе сүйек болса, оның құрамында да 22% су бар, ал қан плазмасында - 90-92%, етте – 760%, ал адам миында 89%, 3 айлық іштегі нәрестеде 95%, ал 5 айлығында 86%, жаңа туыған балада 70% су болады екен. Кейбір есептерге қарағанда адам өз өмірінде 25 тонна шамасында су ішеді екен. Тағы да мысал келтіретін болсақ, адам су болмаса 2-3 күнде өледі екен. Ал егер сол адамға су беріп бірақ тамақ бермесе, адам 40-45 күнге шыдайды. Барлық адамдардың денесінің температурасы 36,60С болып тұрады. Ал, қатты науқастанып қалған кездің өзінде, 350С-тан төмен және 420С-дан жоғары көтерілмейді. Табиғаттағы осы ғажайып құбылысты түсіндіру қиын, бірақ бұны адам денесіндегі көп мөлшерде болатын судың арқасында деп түсінуге болады. Денедегі су мөлшері 10-12 пайызға кемісе адам әлсіреп, шөлдеп, аяқ-пен қолы дірілдей бастайды, 20-25 пайызға кемісе өмір сүруі тоқтайды. Бір адам 70 жылда орта есеппен 50 тонна су ішетін көрінеді, ал биологиялық қажеттіліктерді өтеу үшін адамға тәулігіне 2-5 литр су керек. Егер гидросферадағы барлық суды біртекті етіп
        
        Гидросфераға антропогендік факторлардың әсері.
Табиғат байлықтарының бірі – су. Су адамдар мен жануарлардың дене
құрамына кіріп, онда болатын зат және ... ... ... Бұл
айналымдар тек сулы ортада жүретінін ескерген жөн. Өсімдік және жануар
организмдері ұлпаларының негізгі ... су ... оның ... 50-80%. Ал ... ... денесінің 65 пайызы судан тұрады. ... бұл ... 80% -ға ... Адам денесіндегі ең қатты нәрсе сүйек
болса, оның құрамында да 22% су бар, ал қан ... - 90-92%, етте ... ал адам ... 89%, 3 ... ... ... 95%, ал 5 ... 86%,
жаңа туыған балада 70% су болады екен. Кейбір есептерге қарағанда адам өз
өмірінде 25 ... ... су ... ... Тағы да ... келтіретін болсақ,
адам су болмаса 2-3 күнде өледі екен. Ал егер сол адамға су ... ... ... адам 40-45 күнге шыдайды. Барлық адамдардың ... 36,60С ... ... Ал, қатты науқастанып қалған кездің
өзінде, 350С-тан ... және ... ... ... ... ... ... түсіндіру қиын, бірақ бұны адам денесіндегі көп мөлшерде
болатын судың арқасында деп түсінуге ... ... су ... ... ... адам ... ... аяқ-пен қолы дірілдей бастайды, 20-25
пайызға кемісе өмір сүруі тоқтайды. Бір адам 70 жылда орта ... ... су ... ... ал биологиялық қажеттіліктерді өтеу үшін адамға
тәулігіне 2-5 литр су ... Егер ... ... суды біртекті
етіп Жер бетіне ... оның ... ... 2,5 км ... еді, ... шегінде орташа тереңдік 3,96 км, ал ең терең максимальды тереңдік
11022 м (Мариан шұңғымасы).
Су ... иісі және дәмі жоқ ... зат, ... ... үстіңгі кернеуі
өте жоғары, айқын капиллярлық қасиеті бар. Осы ... ... ... ... ... сорып алып күн көруі үшін өте ... ... аз ... көп ... ... адамдар жылу тарту
жүйелерінде көп пайдаланады. Су электр энергиясын алуға, жүк тасуға, ... ... ... ... өтеу үшін керек.
Жер шарындағы сулар үнемі қозғалыста болып, ... бос ... ... ... қарамастан жердің гидросфера деп ... ... Жер ... 71,5 ... су алып ... Су ... өзен, көл,
теңіз, жер асты, таулар мен поляр шеңбердегі ... ... ... ... ... территориясында ұзындығы 10 км-ден асатын 8 мыңнан
астам өзендер бар. ... ... ...... ... ... ... шеткі аймақтарын басып өтеді. ... ... 4 ... ... мен бөгендер бар. Олардың жалпы көлемі 10 мың км2, су мөлшері 90
км3 шамасында. Қазақстанда екі ... бар. Арал ... және ... ... теңізі ұзындығы 428 км, ені 235 км, суының ... 1000 км3, ең ... 67 м ... ... ... ... ... мәлімет жоқ. Каспий
теңізінің Қазақстан жеріндегі ұзындығы 2430 км, теңіздің ең терең жер ... ... ... 500, ... пен басқа жануарлардың 854 түрлері бар.
Планетамызда су өте көп және үш агрегаттық күйде де ... ... 71% (3/4) ... су алып ... оның ... 1500 ... ... мәліметтер бойынша:
- мұхит пен теңіздерде – 1350 млн.км3, құрамында 35 ... ... ... ... 30-50 ... бұл тұщы ішуге жарамды сулар, бірақ
оларды пайдалану өте қиын;
- өзен мен көлдерде – 0,4 ... тұщы және ... ... жер ... ... ... 800 м ... тереңдікке дейінгісі
4 млн.км3.
Бұдан басқа, су – балшық, гипс және т.б. тау ... ... ... кіреді, барлық өсімдік және ... ... ... ... ... олардың салмағының 99% -ын
құрайды.
Дүниежүзілік су қорларының ластануы ... ... ... ... Бұл ... ... да тән. ... ластануы су экожүйесін
бүлдірумен аяқталады.
Су айдындарының ластануын ... ... ... ... ... жануар, микрорганизмдер;
- химиялық ластану: улы және су ортасының табиғи ... ... ... ... ... ... өріс, радиоактивті заттар.
Судың сапасы, ластану деңгейі үнемі бақылауға алынып ... ... ... ... ... ... ... бөлшектер, температура
әр түрлі болуы мүмкін.
Су бассейінінің ... ... ...... ағын
суларды өзен-көлдерге жіберу. Бұған жол беретіндер:
- ... үй ... ... ... ... ауыл ... химияландыру;
- халық шаруашылығының басқа да салалары.
Ағын суларға құйылатын лас сулар да бірнеше топқа бөлінеді. ... ... ... еритіндер), лас сулар (минералдық,
органикалық, бактериалдық, ... деп ... ... ... мен ... жуатын заттармен судың
ластануы өте қауіпті. Бұл заттар – химиялық ластану көздері. Соның ... ... ... ... және ... да ... ... ластануы Қазақстанда кең етек алған. Мысалы, мақта мен
күріш, жеміс-жидек, бау-бақша, жылы жай ... ... ... ... кезінде өте көп химиялық заттар қолданылған. Нәтижесінде, ... оның ... мен ... және ... ірі хайуанаттар,
құстар зардап шеккен. Өз кезегінде химиялық ... ... ... адам организміне кері әсерін тигізеді.
Қазіргі кезде ашық ... көл ... ... жер асты ... ... ... сулармен және еріген зиянды заттармен ластанып отыр. Жер
асты ... әр ... ... ауру ... ... вирустар
кездеседі.
Негізгі ластаушы көздері мыналар:
- өнеркәсіп өнімдерін сақтайтын қоймалар;
- химиялық заттар және тыңайытқыштар;
- тұрмыстық қалдықтар;
- жер асты суымен ... ... ірі ... ... ... алаңдар, бұрғы скважиналар болып табылады.
Қазақстан жағдайында өзен-көлдердің ластануы ... ... ... ... мен мұнай-газ өндіретін жерлерде жаппай
сипат алуда.
Су ресурсының тапшылығы Қазақстандағы маңызды экологиялық проблемалардың
бірі. ... ... тұщы суды ... жыл сайын өсіп
келеді. Ал, мұхиттардың, теңіздердің тұзды ... ... оның ... су ... ... тек ... ғана ісі болып отыр.
Су ортасы үшін ең үлкен ... ... ... ... ... химиялық
қосылыстарын алу, радиоактивті заттар және ауыр ... алу ... ... Мұнаймен уланудың қауіптілігі, оның ... үдей ... ... ... 1 мг/м3 ... өзінің улылық
қасиетін білдіре бастайды. Ал мұнайдың концентрациясы 200-300 ... ... ... ... ... ... және өзендерде
мекендейтін балықтардың кейбір түрлеріне және фаунасына қауіп төнеді.
Ертіс өзені Өскемен қорғасын-мырыш комбинаты, Лениногор ... ... ... Зырян зауыты сияқты өндіріс орындарының сарқынды ... Су ... ... ... сынап т.б. ауыр металдар шекті
мөлшерден асып кетуі жиі байқалады. ... ... ... да мәз ... ... ... – ауыр металдар, мұнай өнімдері мен фенолдар.
Сырдария, Шу, ... ... ауыл ... ... мен ... ... Арыс, Келек өзендері күріш пен ... ... ... ... ... ... Соңғы жылдары Каспий теңізінде
мұнай өндіруге ... және ... ... ... ... ... ... шиеленістіріп отыр. Теңіздің көтерілуі
жүздеген мұнай бұрғы-скважиналарын, мұнай ... мен ... ... ... ... бұл ... 6 ... газ кені, жүздеген елді мекендер,
коммуникациялар, өнеркәсіп орындары су астында қалды. Нәтижесінде теңізге
көптеген мөлшерде лас заттар, мұнай ... ... ... ... суға араласуда. Оның үстіне Еділ-Жайық өзендерінің лас сулары
теңіз суын уландыра ... ... ... ... игеру бүкіл әлемді
дүрліктіріп, шетелдік инвестрлер теңіз «қара алтынын» игеруге ұмтылуда. Ал,
олардың ... ... мен ... ... ... ... ... күмән туғызып отыр. Ақтау Маңғыстау аймақтарында ... ... ... ... ... суға ... ортаға зиянын тигізуде. Жерге сіңген мұнайдың қалыңдығы 10 метрге
жетіп жер асты суына қосылуда. Қазір мұнаймен ... ... 200 мың ... ... ... 200 мың т. ... ... 40 мың т. көмірсутегі
жинақталған. Су ресурстарының биологиялық ластануы Арал аймағы мен ... ... ... ... ... су ... ... қаласында ғана бар. Егер ерте кезде, бір адам ... ... 12-18 л су ... ХХ ... ... ... ... оның
шамасы орташа есеппен 200-400 литрге жетіп отыр.
Судың меншікті жылу сыйымдылығы ... ... ол жылу ... ... қолданылып жүр. Сонымен қатар, ... және ... ... да, су көп ... ... ... ... – кептіру, жылыту, энергия алу, жүк ... және т.б. ... ... су ... ... ... ... бірнеше әдістері бар:
- Механикалық әдіс. Ерімеген қалдықтары бар суларды әртүрлі торлардан,
сүзгілерден, электрден ... бір ... ... ... ... ... ... магнитпен қосып жинап алады. Бұл
әдіспен тұрмыстық ... ... ... ерімеген қалдықтардың 60,
өндірістік қалдық судан 95 пайызға дейін айырып алады.
- Химиялық әдіс. Қалдық суларға химиялық ... ... ... ... ... ... алу кейбір заттарды ерітіп зиянсыз ету арқылы
тазалайды. Бұл ... ... ... ... 95, ... 25 пайызын бөліп алуға болады.
- Электролиздік (физикалық) ... Бұл ... ... тогын өткізгенде
ондағы ластаушы заттардың көбі түсіп тұнады. Минск қаласында ... осы ... ... ... ... ... ... әдіс. Бұл әдіс әсіресе тұрмыстық қалдық суларды тазалауға
пайдалы. Органикалық қалдықтар микроорганизмдер көмегімен зиянсыз түрге
айналады. 250 мың ... бар 15-20 ... ... ... сүзгі жасап,
астыңғы қабатына қиыршық тас немесе құм ... ... ... жұқа жапқыш сияқты қабат жасап, оған көзге ілінбейтін ... ... ... суды осы ... мен ... қабаттарынан өткізіп тазалайды. Биологиялық тазалаудың екінші түрі
–аэротанктер. Олар темірбетоннан сұйық зат ... ... ... ... ... ... лай ... оттекпен өмір сүретін, көзге
ілінбейтін организмдерді орналастырып, солар арқыл қалдық суларды ағызып
тазалайды.
Қорыта айтқанда, суға қосылатын ... ... ... оның ... ... ... судың физикалық қасиеттері өзгереді (мөлдірлігі, түсі, иісі, дәмі);
- судың химиялық құрамы өзгеріп, зиянды заттар енеді;
- судың бетінде және ... ... ... ... ... ... болады;
- суда еріген оттегінің мөлшері азаяды, олар судағы органикалық заттарды
тотықтыруға жұмсалады;
- суда жаңа ... ... ... оның ... ауру ... да
кездеседі.
Сондықтан өндірісте қолданылған және шайынды суларды тазалау қажет және
оларға төмендегідей талаптар қойылады:
1. Тазаланған судағы ... ... 12 ... ... мөлшері 4
мг/л-ден кем болмауы тиіс.
2. Биохимиялық оттегінің қажеттілігі температура 200С болғанда ағатын
және ақпайтын суларда, сәйкесінше 3 және 6 ... ... ... Суда жүзіп жүрген майда бөлшектердің мөлшері ағатын және ақпайтын
суларда, сәйкесінше 0,25 және 0,75 ... көп ... ... Судың иісі және дәмі болмауы оның ... 2 ... ... ... рН-ы 6,5 тен ... және ... жоғары болмауы тиіс.
6. Суда улы заттардың мөлшері зияны жоқ жоғарғы концентрациядан жоғары
болмауы тиіс.
7. Судың бетінде ... ... май ... ... ... Су ... ... болуы керек.
9. Суда ауыру тарататын бактериялар болмауы тиіс.
10. Минералды тұнбалардың концентрациясы 1000 мг/л-ден көп болмауы
керек.
11. ... ... ... ... ... ... температурасы
шамамен 30С-тан жоғары болмауы тиіс.
Судың өздігінен тазалану ... бар, ол ... ... ... және ... орындары ерекше.
Өздігінен бактериальды тазалау негізінде, 24 сағаттан ... ... ал 96 ... ... 0,5% ... қалатындығы анықталған. Су өте
көп мөлшерде ... ... ... ... процесі жүрмей қалады.
Қазақстандағы 85 мың өзеннің төтеуінің ғана ұзындығы 1000 км-ден асады.
Бұлар: Ертіс (1698 км), ... (1692 км), Есіл (1719 км), ... ... ... ... ... басқа ұзындығы 10 км-ден асатын
8 мыңнан астам өзендер бар.
Өндірістік және тұрмыстық қажеттерге жыл сайын 600-700 км3 су ... ... 130-150 км3 ... ... ... Қалғандары өзен,
көл, теңіз жерасты суларға қосылады.
Қалдық суларды қанша тазалағанмен, 10-20% ... ... ... ... 1 рет ... ... ... тазалау үшін оларды
7-14 есе таза, оттегі мол сумен араластыру ... ... ... өнеркәсіп қалдықтары;
- жылу;
- радиоактивті қалдықтар;

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік әсерлер10 бет
Өсімдіктер мен жануарлар әлеміне антропогендік әсер53 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Табиғи ортаның антропогенді ластануының биоиндикациялау бағдарламаларымен жумыс жасау7 бет
Қоршаған ортаның экологиялық факторлары4 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет
Антропогендік іс әрекет және гидросфера. Антропогенез және педосфера. Геожүйелермен экожүйелердің жер-топырақ ресурстарының күйіне антропогендің әсер етудің зардаптары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь