Литосфераға антропогендік факторлардың әсері

Топырақты жекеленген экожүйе деп қарастыруға болады. В.В.Докучаев ХХ ғасырдың басында топырақты өзіне тән өзара байланыстары, тіршілік ету заңдылықтары мен өзін-өзі реттеуге қабілетті табиғи-тарихи дене деп қарастырады. Топырақ – зат айналымның маңызды буыны.
Топырақтану ғылымының негізін салушылардың бірі Владимир Владимирович Докучаев топырақты планетаның тарихымен, тау жыныстарымен, климатымен, өсімдіктерімен, рельефімен және ландшафымен тығыз байланысты болатынын атап көрсеткен. В.В.Докучаев «топырақ – ландшафттың айнасы» деген.
Қазақстанның барлық жер көлемі 2724,9 мың км2. Жерді дұрыс пайдаланбау салдарынан топырақ деградацияға ұшырап, құнарсыздану, шөлге айналу процестері күшейе түсуде. Соңғы мәліметтер бойынша Республика жерінің 180 млн. га немесе 60% шөлге айналған. Барлық жердің 235 млн. га жазық жерлер, 185 млн.га жайылым және 34 млн. га таулы аймақтар алып жатыр. Жоғарыда аталған 235 млн. га құнарлы жердің 180 млн. га жері жарамсыз жерлерге ұшырап, оның 30 млн. га топырақ эрозиясы, 60 млн. га тұздану, 10 млн. га химиялық және радиоактивті заттармен ластанған. Республиканың 30 млн. га жерлерін өнеркәсіп, көлік, байланыс, елді мекендер алып жатыр.
Қазақстандағы егістікке пайдаланатын жерлердің де экологиялық жағдайы нашар. Ол республика бойынша 26610,7 мың га жерді алып жатыр.
Топырақтың ауыр металдармен және радионуклидтермен ластануы
        
        Литосфераға антропогендік факторлардың әсері.
Топырақты жекеленген экожүйе деп қарастыруға болады. ... ... ... ... ... тән өзара байланыстары, тіршілік ету
заңдылықтары мен өзін-өзі реттеуге қабілетті табиғи-тарихи дене ... ... – зат ... маңызды буыны.
Топырақтану ғылымының негізін салушылардың бірі ... ... ... ... тарихымен, тау жыныстарымен,
климатымен, өсімдіктерімен, рельефімен және ... ... ... атап ... ... «топырақ – ландшафттың айнасы»
деген.
Қазақстанның барлық жер ... 2724,9 мың км2. ... ... салдарынан топырақ деградацияға ұшырап, құнарсыздану, шөлге
айналу процестері күшейе түсуде. ... ... ... ... 180 млн. га ... 60% ... айналған. Барлық жердің 235 млн. га
жазық жерлер, 185 ... ... және 34 млн. га ... аймақтар алып жатыр.
Жоғарыда аталған 235 млн. га ... ... 180 млн. га жері ... ұшырап, оның 30 млн. га топырақ эрозиясы, 60 млн. га ... ... га ... және радиоактивті заттармен ластанған. Республиканың 30
млн. га ... ... ... ... елді ... алып ... егістікке пайдаланатын жерлердің де экологиялық
жағдайы нашар. Ол ... ... 26610,7 мың га ... алып ... ауыр ... және радионуклидтермен ластануы
барлық аймақтарды қамтып ... ... ... ... ... кен ... қазба байлықтарды өндіру, соғыс-өндірістік
қалдықтарды сақтау және оларды көму аймағында ... ... ... ... ... ... 2,3 млрд. т жетсе, ал 529 обьектіде
радиоактивті қалдықтар ... ... ... ... ... аралығында 24
ядролық қару сыналған, олар Маңғыстау облысында - 3, ... ... ... және Атырауда – 17 рет жасалған. Соның ішінде ең ірісі ... ... 6,1 мың га ... алып ... Бұл ... ... беті өте ... гептил жанармайы мен және ракета қалдықтарымен ластанған. Гептил
өте улы болғандықтан адамдардың өкпе-тыныс жолдарына, ... ... ... ... бауыр мүшелерін зақымдайтыны анықталған. Сол сияқты ракета,
космос корабльдерінің ұшуы «қышқыл жауындар» жаудырып қоршаған ортаның тірі
комплексінің 30-50% ... ... ... ... ... ... 33,6 млн. га жері ... ... ... ... Сол ... ... ... 16 млрд. тонна радиоактивті қалдық ... ... ... ... ... апат ... мен
ондағы қазіргі қалыптасқан жағдайлары келтіріліген ... ... ... ... ... жағдайында радионуклидтер
топырақта баяу қозғалып, ұзақ ... ... ... ... ... ластану көзі ретінде радионуклидтерді өсімдіктерге ... ... ... ... Ал, адам ... өз ... соматикалық, онкологиялық ауруларға ұшырап, зардап шегеді.
Қазірдің өзінде Қазақстанда 2,6 млн. адам ... ... ... ... ... 32 мың адам ... сүйек рагі, туберкулез, жүйке
ауруларымекн ауырып зардап шегуде.
Топырақ ... ( грек ... ...... ... ... ... оның су немесе желдің әсерінен бұзылуы. Су және жел
немесе дефляция эрозиясын бөліп көрсетуге болады. ... ... ... ...... су, ал ... ауаның қозғалысы болып
табылады. Мысалы, соңғы 50 жылда ... ... ... ... өнімдер
шамамен 8 есе артқан. Сонымен қатар, жел эрозиясында да топырақтың ... ... және жел ... ... ... орын алады. Жел ... ... ... мен ... кеңістікітң ашықтығына
(ағашты өсімдіктердің болуы, рельеф) және топырақтың жағдайына ... ... ... эрозияға жеңіл топырақтар (құмды және ... ... ... ... ... ... күшейтеді.
Аталған факторлар далаларда, шөлейіттер мен шөлдерде, әсіресе, ... ... ... ... болады.
Су эрозиясы, әсіресе, топырақтары интенсивті ... ... ... ... ... ... аудандарда басым болады.
Су эрозиясы орманды дала ... ... ... ... ... түрі ... яғни топыраққа көп мөлшерде су ... ... ... ... Бұл су ... ... де, ... ағады. Ирригациялық эрозия кезінде бір ... ... ... ... да жүреді.
Белгілі мәліметтер бойынша адамзаттың тарихында адам шамамен 2 млрд.
га құнарлы жерлерден айрылған. Топырақтың ... ... ... ... ... шаққандағы жердің интенсивті түрде кемуіне әкеліп ... ... тың ... ... байланысты топырақ қарашірігінің
25-30%-ын жоғалтты. Батыс Қазақстан аймағында ... ... ... 1000 га ... ... техногенді бүлінуі 2,5 млн. га,
ал тозған жайылым 3 млн. га ... алып ... ... ... ... ... ... өсімдіктер жабынын жоюға әкелетін
табиғи экожүйелерге тигізетін әсерді шектеу. Бұл әсіресе ... ... ... ... ... көбінесе шектен тыс мал жаюмен
байланысты. ... ... ... ... ... ... әсіресе топырағы жеңіл жерлерде су эрозиясы және
жел эрозиясының да болуы мүмкін. ... ... ... негзгі жолы мал жаю ережелерін ... ... ... ... адамдардың табиғаттағы демалысы)
төмендету болып табылады.
Аридизация дегеніміз ... ... ... Егер ... ... ... құнарлылығын ұстап тұру мен арттыру
оларғы көп ... ... ... ... ... ... жүйе ... болатын энергиядан айырмашылығы жұмсалатын энергия топыраққа да,
қоршаған ортаға да ... ... ... ... бұзылуының
деградациясының (латын тілінен аударғанда төмендеу, ... ... ... ... ... ... суарудың теріс салдары, жердің азуы
және пайдалануға жарамсыздығы, пестицидтердің қоллданылуы және т.б.
Адамзат қоғамының ... ... ... ... ... ... ... топырақтың сортаңдануы
нәтижесінде ... ... ... жетілдірілген технологияларын
қоданумен қатар, жер асты суларының деңгейін көтерілуіне байланысты ... ... алу ... ... ... ... ... шаю
арқылы да сортаңданумен күресуге болады. Кейбір жағдайда химиялық әдістер
де жақсы нәтиже береді. Мысалы, топырақ бетінде ... ... ... үшін ... ... ... бұл әдістер қымбат және
антиэкологиялық. Жер ресурстарына зиян келтіретін ... мен ... ... үлкен фактор – бұл жердің ... Оның орын алу ... ... ... қоректік заттардың әкетілуі. Топыраққа ... ... ... ... ... анағұрлым экологиялық әдістеріне
органикалық тыңайытқыштарды (көң, копост және т.б.) ... шөп ... ... ... ... тынықтыру жатады. Топырақтың азуы ең ... ... ... ... ... ... интенсивті егіншіліктің бөлінбес
құрамды бөлігі. Ғалымдардың есептеулері ... ... ... ... ... бір адамға шаққанда жылына 90
кг. болуы керек.
Топырақты ластаушы факторлар:
- топырақтың азуы немесе эрозиясы (лат. erasio – ... ... ... ... құнарлы қабатының желдің күшімен ұшып, қар
мен жаңбыр суларымен ағып ... ... ... ... ... - ... азайғаннан кейін өнім бермейтін халге
ұшырауы;
- топырақтың тұздануы шөл және шөлейт өлкелерде, құрғақ далаларда жиі
кездеседі. Топырақтың тұздануы үшін ... ... жер ... ... аз ... өзі жеткілікті;
- топырақтың құмға айналуы нәтижесінде дүние жүзінде жыл сайын 50-60
мың км2 жер шөлге айналып, құм ... ... ... ... жалпы көлемі 20 млн км2 жетті;
- топырақтың батпақтануы жауын шашын ... жер ... ... көп болғанда байқалады;
- топырақтағы қоректік заттардың азаюы ... ... ... кесірінен топырақ құрамының өзгеруі, ауа және су
жүйелерінің бұзылуы, топырақтың ... ірі ... ... байқалады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік әсерлер10 бет
Өсімдіктер мен жануарлар әлеміне антропогендік әсер53 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Табиғи ортаның антропогенді ластануының биоиндикациялау бағдарламаларымен жумыс жасау7 бет
Қоршаған ортаның экологиялық факторлары4 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Адамның шаруашылық әрекетінен табиғатта болған антропогендік өзгерістер14 бет
Антропогендік және экологиялық апаттар11 бет
Антропогендік ландшафт туралы түсінік6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь