Дамыта оқыту кезінде оқушының шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

І. Дамыта оқыту шығармашылық қабілеттердің теориялық
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
І.1. Педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... .. 5

ІІ. Дамыта оқыту даярлықты қалыптастырады ... ... .. 11
ІІ.1. Ұлттық тағылымда . халық тағылымы (Абай) ... ...14

ІІІ. Педагогикалық технология ... ... ... ... ... ... 18

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... . 22
Ғылым мен техниканың жылдан – жылға кең өріс алып, жедел қарқынмен дамуы білімнің негізгі болып табылатын – бастауыш мектепке де өз әсерін тигізуде.
Бүгінгі Қазақстан жаңа принциптерге негізделген егемен мемелекет құруда. Үкіметіміз білім беру мекемелерінен тәуелсіз мемлекетіміздің өркениетке жету жолындағы өр талабына тұғыр болаларлықтай ұрпақ оқыту, тәрбиелеу ісін жаңа сапалық өзгерістер деңгейіне көтеруді талап етіп отыр. Мектеп құрылымында болып жатқан өзгерістер, білім беру мақсаттарының алмасуы, оның дамытушылық, жөні бөлек көзқарастарды , жұмыстың жоғары сапасын және кәсібибілікті талап етеді.
Шығармашылық – бұл адамның өмір шындығында өзін - өзі тануға ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адам ой түйіп, өздігінен сапалы, дәлелді шешімдер қабылдай білуге үйренуі қажет. Адам бойындағы қабілеттерін дамытып, толардың өтуіне жол бермей оның рухани күшін нығайтып, өмірден өз орнын табуға көмектеседі. Өйткені адам туынды ғана емес, жаратушы да. Ол өзін - өзі жетілдіруге делашағы мектебінде шыңдалады. Ертең осы елге ие болып, тізгінін ұстар азаматтар – бүгінгі мектеп оқушысы болғандықтан, Қазақстандық барлық мектептерге үлгі болуға тиісті қазақ тілінде оқытатын мектептердің бүгінгі жайы, даму бағыттары, келешегінің көкжиектері бүкіл қоғамның, мемлекеттің назарында. (37,5).
Қоғамның дарынды адамдарға деген қажетін қанағаттандыру талабын оқыту, білім беру жүйесінің алдына баланың жеке қабілеті мен әлеуметтік белсенділігінің дамуына жол ашу, шығармашылық тұлға қалыптастыру міндетін қойып отыр. Шығармашылық тұлға негізгі бастауыш сыныпта қолданатыны анық. Осы жастағы балалар бойында шығармашылық қабілеттің бастаулары жатыр. Тек өмір тәжірибесінің, дар – дүниетаным, дара эстетикалық көзқарастың жетімсіздігінен олардың бойларындағы шығармашылық қабілетті ашып көрсете алмайды. “Бұлақ көрсең, көзін аш” деген халқымыз. Бастауыш мектеп – оқушы тұлғасы мен анасының даму қуатты жүретін, ерекше құнды, қайталаңбас кезең.
Сондықтан бастауыш білім – үздіксіз білім берудің алғашқы басқыны, қиын да жауапты жұмы. Бастауыш мектептен балаға белгілі бір білім беріп қана қоймай, оны жалпы дамыту, яғни оқу, қоршаған орта жөнінде дұрыс көзқарас қалыптастыру, жағдайларды объективті түрде бақылап, талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс айтуға, салыстыра білуге, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйретеді. Дамыта оқытудың да басты мақсаты – баланы оқыта отырып, оны шығармашылық бағытта жан – жақты дамыту.
1. Андреев Б.И. Диалектика восп и самовосп. Творческой личности — Изд. Казан . унив 1988 ,
2. Беспалько В.П. слогаемые пед. Техн. — М.пед , 1989 ,
3. Беспалько В.П. педагогика и прогррессивные тех. Обучения — М. 1995 ,
4. Баширова , Төлегенова пед. Тех. Арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығын қарастыру .
5. Выготский Л.С. воображение и творчество в детском возрасте — М.Просвещение , 1991 ,
6. Волков И.П. творчествоға баулимыз . ( аударған Ф.Оразаева ) — Педагогика 1987 – 200.
7. Гальперин П.Я. психология мышления и учение о пэтапком формировании умственнных действии - М.П. 1996
8. Гончаров Н. К. Пед. Система К.Д. ушинского — М. Просвещение 1974 ,
9. Давыдов в.в. Проблемы разв. Обуч. — М. П. 1986 ,
10. Давыдов В.В. , Маркова А.К. Концепция учебной дея – ти шк. Вопросы психологии 1981 ,
11. Дистерверг А. Руководство к образованию немецких учителей . — М. 1989
12. Елеусизова с.М. учитель и ученик проблемы взаимоотношений — А.А. мектеп 1989 – 92 б.
13. Жумабаев М. Халық педагогикасы — А. 1989 ,
14. Жанпейсова М. М. Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде — А. 2002 ,
15. Занков Л. В. “Беседы с учителем “. — М. П. 1970 ,
16. Занков Л.В. “Избранные труды.- М.П.1990
17. Кан-Камик В.Л.Учитель о.пед .обр.-М.Пр 1987,
18. Калмыков В. И. Психологические принципы разв. Обучения . — М. Знание 1979 ,
19. Кукушин В.С. Пед. Тех. — М. Ростов на Дону .2004 .292
20. Қоджасынрова Г. М. Педагогический словарь — М. 2000 ,
21. Кішікбеков Д. Сыздықов Ұлықпан . Философия —А. А. 1989 ,
22. Леонтьев А. Н. Пед. Общение — м. Знание 1979 , 234 .
23. Мұқанов М. И. Жас және пед. Технология . — А. 1982 ,
24. Мукина В. С. 6 летний ребенок в шк. — М. П. 1990 ,
25. Под редакций Занкова Л. В. Развитие шк . в проц. обучения — М . П. 1967 ,
        
        Тақырып :   “ Дамыта  оқыту  кезінде  оқушының шығармашылық  қабілеттерін
қалыптастыру ”.
Мазмұны
Кіріспе _____________________________________________ ... ... ... ... ... ... _________________________________________5
І.1. Педагогикалық негіздері __________________________ 5
ІІ. Дамыта оқыту даярлықты қалыптастырады__________ ... ... ... - ... ... (Абай) _______14
ІІІ. Педагогикалық технология ________________________ 18
Қорытынды_________________________________________ 21
Қолданылған әдебиеттер ... ... мен ... ...... кең өріс алып, жедел
қарқынмен дамуы ... ... ... ...... ... де өз
әсерін тигізуде.
Бүгінгі Қазақстан жаңа принциптерге негізделген егемен ... ... ... беру ... тәуелсіз мемлекетіміздің
өркениетке жету жолындағы өр талабына тұғыр болаларлықтай ұрпақ оқыту,
тәрбиелеу ісін жаңа ... ... ... ... ... етіп отыр.
Мектеп құрылымында болып жатқан ... ... беру ... оның ... жөні ... ... , ... жоғары
сапасын және кәсібибілікті талап етеді.
Шығармашылық – бұл адамның өмір шындығында өзін - өзі ... ... ... ... жол табу үшін адам ой ... өздігінен сапалы,
дәлелді шешімдер ... ... ... қажет. Адам бойындағы
қабілеттерін дамытып, ... ... жол ... оның ... ... ... өз ... табуға көмектеседі. Өйткені адам туынды ғана
емес, ... да. Ол өзін - өзі ... ... ... ... осы елге ие ... тізгінін ұстар азаматтар – ... ... ... ... ... ... үлгі ... қазақ тілінде оқытатын мектептердің бүгінгі жайы, даму бағыттары,
келешегінің көкжиектері бүкіл қоғамның, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру талабын
оқыту, білім беру жүйесінің алдына баланың жеке қабілеті мен әлеуметтік
белсенділігінің дамуына жол ашу, ... ... ... ... ... ... ... негізгі бастауыш сыныпта қолданатыны анық.
Осы жастағы балалар бойында шығармашылық қабілеттің бастаулары ... ... ... дар – дүниетаным, дара эстетикалық көзқарастың
жетімсіздігінен ... ... ... қабілетті ашып көрсете
алмайды. “Бұлақ көрсең, көзін аш” деген халқымыз. Бастауыш мектеп – ... мен ... даму ... жүретін, ерекше құнды, қайталаңбас
кезең.
Сондықтан бастауыш білім – ... ... ... ... ... да жауапты жұмы. Бастауыш мектептен балаға белгілі бір білім беріп
қана қоймай, оны ... ... яғни оқу, ... орта ... ... қалыптастыру, жағдайларды объективті түрде бақылап, ... ... ойын ... ... ... ... ... сөйлеу
мәдениетіне үйретеді. Дамыта оқытудың да басты мақсаты – баланы ... оны ... ... жан – ... ...... тіршіліктің көзі. Адам баласының сөйлей бастаған
кезінен бастап, бүгінгі күнге дейін жеткен жетістіктері шығармашылықтың,
жалпы және жеке ... ... ... ... Әр жаңа ... өзіне
дейінгі ұрпақтың қол жеткен жетістіктерін меңгеріп қана қоймай, өз іс ... де сол ... жаңа ... ... ... ... ... таңғажайып табыстарға қол жеткізеді.
Ал бүгінгі күрделі әлеуметтік – экономикалық ... ... ... ... ... болып, керісінше, оқушы ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Себебі, өмірдегі сан алуан қиыншылықтарды шешу тек қана ... ... ғана ... Бұл ... ... ... ... бір
бастауыш мектеп ерекше орын алады.
І бөлім. ... ... ... қабілеттердің теориялық мәселері.
1.1 Педагогикалық негіздері .
Баланың шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдарын, құралдарын
анықтау психология мен ... ... өте ерте ... келеді.
Шығармашылық әлемдік мәдениеттінің барлық дәуіріндегі ойшылдардың назарында
болған. Шығармашылық педагогикасының ... ... ...... ... ... озық ... лайықты жаңа сан, рухани ... және ... тың ... мен соны ... ... ... ... жазған ойлар, тұжырымдар, көзқарастар, еңбектер
баршылық. Бұл ежелден – ақ ұлы ойшылдарымыз
Жүсіп Баласағұн, Әль – ... ... ... толғандырған, сондықтан
еңбектерінде адамның жеке басын, қабілеттерін дамытуды ... ... ... ... К.Д. ... ... А.С. ... шығармаларында қабілеттерді дамытудың
жолдары қарастырылса, оқушы шығармашылығына бағыт – ... ... ... білім мазмқұнына енгізген М.Жұмабаев болатын. (1923ж)
Кеңестік ... мен ... Л.С. ... Рубинштейн, А.Г. Ананьев, А.Н. Леонтьев, В.В. Давыдов,
Л.В. Занков, В.А. Крутецкий, Б.М. Тепловтың өз республикамыздағы ... ... М.М. ... Ж.Ж. ... ... Т.С.Сабыровтың еңбектерін жеке тұлғаны дамыту мәселесінің
теориясы және практикасының алтын қоры деп білеміз.
Оқыта ... ... ... ... мәселесі көрнекті педагогтар Ш.А.
Аманшвили, И.Б. Волков , О.С. ... ... ... ... бұл мәселе назар аударған ғалымдар Ә.Қоңыратбаев,
С.Тілешева жоғары сыныптарда шығарма жазғызу, В.Д. Чернов ... ... ... ... ... шығармашылық деңгейге көтеру
жолдарын қарастырса, Қ.Ә. ... ... ... ... – оқушыларды сөз өнеріне баулу, көркем – шығармашылық қабілеттерін
дамыту, М.Мұхамедин ойын әрекеті арқылы шығармашылық ... ... ... ... жазылған ойларды, тұжырымдамаларды, еңбектерді
талдай келе, адам ... ... ... ... олар тек ... ... ... байқалып, әрі қарай дамиды, әр адам ... ... ... ... өзгешіліктерімен ерекшеленеді деген
қорытындыға келеміз.
Баланың ... ... ... ... талдау ең
алдымен “қабілет” ұғымының мәнін терең түсініп ... ... ... ... тұлғаның белгілі бір әрекетті орындауға
жағдай жасайтын жеке ерекшеліктері дей келе, олар ... ... іс ... ... қалыптасып, әрі қарай дамып ... ... ... ... ... психологиялық анықтамалар көп. “Қабілет”
деп әрекеттің талаптарын қанағаттандыратын және ... ... ... қасиеттерінің синтезін атайды.
“Қабілеттер – ... ... ... ... ... “Қабілеттер –іс -әрекеттің белгілі бір түрін ойдағыдай,
нәтижелі орындауға көрінетін ... жеке ... ... ... ... ... ... келеді, әлі де күн тәртібінен
түскен жоқ ... ... ... қабілеттер жайлы еңбектерін шартты түрде
2 топқа ... ... ...... ... ... ... екінші топ өкілдері нақты ... ... ... ... ... ... С.Л. Рубинштейн іс -
әрекеттің қабілет дамытудағы рөлін нақтылады. Осыдан ... ... ... ... ... қалыптасып, бұл екі ... ... ... Б.М. ... және оның шәкірттерінің
еңбектері қабілеттерді жеке ... ... ... деп
қарастырып, қабілеттер дамуындағы ... ... ... назар
аударған. Қабілеттер туа пайда болады деген пікірлерге қарсы, ... тек ... ... яғни ... деп ... ... ой ... әрі қарай өрбіте отырып,
Б.Г.Ананьев қабілеттер тек білім, білік жиынтығы ғана ... ... ... ... ... ... ... пікір айтады.
Қабілеттердің дамуын тұлғаның дамуымен байланыстырады. Сондай – ... ... ... ... ... деп ... ... Ананьевтің пікірі бойынша нышан ... алғы – ... ... тек іс - ... ғана ... белсенділік және өзін - өзі реттеу
(саморенгуляция) деген қорытынды жасайды.
К.К.Платонов ... ... ... ... ... қарастырады. Ақыл – ой қабілетінің ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер туралы сөз
еткенде, В.А. ... ... ... ... ... ... ... жөн. Көрнекті ... ... ... деп ... ... Және басқа да ... ... ... белгілі бір ... ... ... ... деген пікірді қуаттайды.
Бейнелеу өнеріне деген қабілеттер жайлы зерттеу жүргізген В.И.
Кирянко да ... ... ... ... ... жекелік
айырмашылықтары деген қорытындыға қосылады және ... ... ... тек сурет салуда ғана емес, ойын, еңбек сияқты басқа ... ... ... ... арнайы зерттеген Н.В. Кузьмина оның
құрамының үш ... ... ... тұратындығын анықтап, олардың бір
– бірімен байланысын ашып көрсетеді.
Қабілеттер жайлы еңбектер мен ... ... ... бұл
проблемаға деген қызығушылықтың үнемі ... ... және ... ...... жоқ ... ... болады. Аталған
еңбектердің әрқайсысы қабілеттер мәселесінің теориялық ... ... әрі ... ... жолдарын белгілеуге үлес қосады.
Қабілеттер проблемасы — оқушылардың ... ... ... туа ... ... ... олар өмір сүру барысында дамып
отырады. Қабілеттер дәрежесі әр адамда әр түрлі деңгейде ... . ... ... және арнайы ... ... ... ... ... ... ... сол әрекет арқылы дамып
отырады.
Қабілет әректтің ... бір ... ... ... ... байқалады. “Бейімділік — адамның әрекетпен айналысуға бет
бұрысы, оған ... ... ... келе ... ... алғашқы
белгісі” деп жазады академик Т.Тәжібаев. Бала ... ... ... бейімділік оның келешек қабілетінің ... ... ... пен қабілеттің соншалықты тығыз байланыстылығы кейде тіпті
бірінен – ... ... ... ... Дегенмен, бейімділік —
ұмтылу, ал ...... ... ... ... Н.С.
Лейтес. (43) Баланың бейімділігін тәрбиелей отырып, оның ... ақыл – ... ... жағдай жасауға болатындығына
тоқталады. Сондықтан әсіресе бастауыш сынып мұғалімдерінде ... ... ... ... болжай білу қасиетінің, оның әрі қарай
дамытуға деген ... ... ... дұрыс деп есептейді.
Қабілеттер мәселесін қарастыруда “талант – дарын” терминдерін айналып
төтуге болмайды. Көптеген ... мен ... ... ... бір ... ... музыка т.б.) жоғары жетістікке жеткізетін
қабілетті айтады. Олар ... ... ... ... берілуі
өмірде көп кездесетін жағдай болмағанымен, ол бірден – бір фактор ... ... . (З. ... , В. ... ... ... ісінің өкілі К.А. Гельвецкий адамдардың ... тең ... ... сол ... кез келген баланы
талант дәрежесіне көтеруге ... ... ... ... Осы
пікірді қуаттайтын ХІХ ғасырдағы неміс ғалымы Карл ... оны ... өз ұлын өзі ... ... ... ... . Нәтижеде әкесінің
атымен аталған ... Карл ... ... ... ... бір ... толық курсын бітіреді. Он үш жасында философия ... атақ ... Он ... ... ... ... ... үш жасында ... ... ... ... ... ... оқыту мен тәрбиенің адамның ішкі ... ... ... ... көрсеткенімен, Карлдың мұндай таңғажайып
жетістіктерін оның ... ... ... ... ... де ... ... Гельвецкийдің көз қарастарын қолдайтындар арамызда осы кезде ... ... ... ... И.П. ... ... егер ... жеке қасиеттерін өте жас кезінен анықтап, дамытуға
жағдай ... ... ... кез ... ... ... ... шара”, - дейді. (43,46)
“Дарындылық” ұғымына берілген анықтамалар оған өз ... ... ... ақыл – ой ... ... ... ... (98) Кейбіреулер дарындылық пен талантылықты синоним
ретінде қолданып жүр. Талантылық ... іс - ... ... ... ... ақыл – ой ... ең ... дәржесімен сипаталады.
Әрбір таланты балада дарындылық бар да, ал ... ... ... ... болмауы мүмкін . (43)
Осы қарастырып ... ... ... ... оны ... ... көтеру үшін процесте көздеген мақсатқа
жетудің жолдарын, құралдарын педагогикалық ... ... ... ... ... жеке ... ... бірі болса, онда “тұлға” нем есе ... ... ... ... алу ... ... ... – persona ) .
“Тұлға” — қоғамдағы адамның даму дәрежесіне ... ... ... жаңа ... - деп ... ... (22,234) Ал ... айтуынша, “тұлғалар”
қоршаған ортада да, өздеріне де ... ... ... ... ... “Тұлғаға” мынандай анықтама береді. “Өзгелер арасында
өзінің позициясын еркін және ... ... ... ... ... ... ... адам - әлеуметтік қатынастарымен сапалы іс - ... ... ... қоғамның мүшесі, өзін басқалардан ажырата білетін,
өзінің кім ... ... есі ... ересек кісі”,- деген анықтама
береді академик Т.Тәжібаев . ... ... ... ... мұндай күйге бірден ... ... ... ... ... ... ...
баланың жартылысынан бастап, ... ... да әр ... ... ... ... ... процесс. Сондықтан өмірге келетін әрбір ... ... ... ... - деп ... ... ... докторы
В.Э. Чудновский (39). Демек, бастауыш сынып ... ... үшін ең ... ... ... ... мәні ... – адамдардың қабілеттер деңгейі жағынан тең дәрежеде болмауы.
Қабілеттердің бірдей еместігін ... ... ... ... ... және әр деңгейде қабілеті болатындығымен ... ... ... ... ... ... тілге бай, ал енді біреулері сурет салғанды
тәуір көреді. Олардың қабілеттерінің құрылымы да, оны ... ... әр ... ... ... : математикалық қабілеті басым балаларда
ойлау операциялары тез, дәл болады да, ... ... ... ... нақты заттардың бөліктерінің арақатынасын жылдам анықтай білу
сияқты сапаларымен ерекшеленеді.
Екінші – адамдар бойында қабілеттің бір ... ғана бола ма , әлде ... ... ... бола ма ... сауал төңірегіндегі пікірлер жайлы
ғалымдар, керісінше, көзқарастардың бар екеніне қарамастан, адам бойында
әрекеттің бірнеше ... ... алу ... бар ... дәлелдейді.
Б.М. Теплов ақындықпен қатар музыкаға, суретке қабілетті болған А.С.
Грибадовты ... ... ... ұлы ... ... ... ... қалдырған мол мұралары да ... ... ... ... “жігітке жеті өнер де көп ... ... бір ... деп ... ... сөздері адам табиғатының
шексіз мүмкіндіктерін көрсе керек ... ... екі ... ... ... .
1. ... - іс - әрекетті, білімді берілген үлгі ... алу ... .
2. ... – жаңалық ойлап табуға бағытталған ... ... ... ... ... ... “ойлап табу”
дегенге келіп салды. Демек, жаңа нәрсе ойлап ... сол ... қол ... деп түсіну керек. ... ... ... ... ... ... - қоғамдық мәні бар ,
жоғары сападағы жаңалық ... іс - ... - деп ... ... ... 42 286 б) Көрнекті психолог Л.С. ... деп ... ... ... ... (4) Ал ... терең зерттеген психологтардың бірі Я.А. ... ... ... қатар қояды. Өйткені әрбір жаңалық, ... ... ... ол ... ... жаңа ... ... деп есептейді. Бұл ... ... ... ... ... келуімен көңілге қонымды. Зерттеле
келе шығармашылыққа берілген ... да ... ... ... ... ... “жаңалықпен” қатар ... ... ... ... жүр . (Б. ... ... ... Дамыта оқыту даярлықты қалыптастырады
80 — жылдардың аяғында Қазақстанның ...... ... ... ... ... ... де жаңалықтар ... леп ... ... ... ... ... жазылған
төл оқулықтар, жаңа бағдарламалар негізінде ... ... ... ... сай болуы қарастырылды . Оқытудың
жаңа ... ... ... . Әсіресе, халықтық
педагогиканы пайдаланып, ... ... ... атқарылған
шаруалар ауқымы біршама.
Оқушы қабілеттерін дамыту, ... ... ... ... ... ... ... жатқан жаңа үлгідегі лицей,
гимназия ... ... ... ... өмірге келтірді. Бұл
мектептерде ... ... ... ... ... арнайы бағдарламалармен оқытылады. Жалпы білім
беретін ... ... жаңа ... ... пәндер
көбірек, олардың балалардың ... ... ... ... ... сынып оқушыларының қабілеттерін ... ... ... ... ... мен дағдыларының дәрежесі ғана емес,
сонымен ... ... ... психикалық қызметтерін, ақыл — ой
жұмысының ... ... ... беретін оқу процесін
жолға қою керектігі ... . ... ... ... де
оның ойлау мен практикалық әрекеттері арқылы ғана дамиды . ... ... ... ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыруды балаға ақыл — ой ... ... ... деп ... ... . ... оқыту —
сабақтағы ерекше ахуал, мұғалім мен оқушы ... ... ... ... Мұғалім бұл жағдайда дайын білімді түсіндіріп ... ... ... ... іс — ... ұйымдастыратын
ұжымдық істердің ... Тек ... ... ғана ... ... ... ... дамытады.
Дамыта оқыту идеясының ұзақ тарихы бар. Ерте кезден бастап — ... ... мен ақыл — ой ... ара — ... бала ... ... ... бастаған . Бізге ... ... бірі ... ... ... ... отырып, оның ойының және тілінің ... ету ... ... ... Я.А. ... ... жүйесінің
негізгіқағидаларының бірінде де ... ақыл — ой ... ... ... ... деген құштарлығын оятып, лаулата
түседі делінген .
И. Т. ... ... ақыл — ... ... қабілет — қасиеттерін
дамыту идеясымен арқауланған ... ... ... ... етеді.
Дамыта оқыту ұлы неміс педагогы А.Дистервергтің ... ... ... беру ... ... ... к ... немецких учителей ) атты ... ... ... ... Дамыта оқыту деп ол баланың ... ... ... ... ... ... . “Жаман мұғалім
ақиқаттты өзі ... ... ал ... ... ... ... жетелейді ” деген . (12)
Орыстың ұлы ... К.Д. ... де өз ... ... ... ... ... оқыта отырып дамыту
мәселелеріне ерекше ... ... ... ... ... бала ... тек қондырғы болып, дамуға стихиялы
әсер етсе, “ ... ... ... ал ... ... ... ... бірге ала жүреді ” деген
Л.С. Выготский дің пікірінен көп ... ... ... . ... ... ... білімнің көлемімен, сапасымен өлшенсе,
соңғыда білімнің тиімділігі қабілеттің ... ... ... ... ... ... ... Дамыта оқыту ” деген термин психология ғылымының қойнауында ... ... ... (Ж. ... ), ... ... деңгейін,
типтерін (Л.В. Выготский,
А.Н. Леогнтьев, С.Л ... ) және ... ... да ... ( Б.Г. ... Г.С. ... ... Н.А. Менчинская ) және т. б. іс — ... ... жан — ... ... ... дамыта
оқыту проблемасына арналған екі іргелі эксперимент жасалып , ... Д.Б. ... , В.В. ... ал ... Л.В. ... оқытудың Д.Б. Эльконин — В.В. Давыдов жасаған ... ... жету ... ... ... ... орай , бұл ... әдіс ... де ... ... ... ... ... отыруды көздейді .
Бұл ... ... ... ... ... мәні ... құрамдас бөліктермен анықталады :
1. ... ... .
2. ... .
3. ... бағалау .
Яғни мұғалім сабақ мазмұнын жақсылап ... ... ... соң оны ... арналған жаттығулар орындалады. Бұдан
кейін қалай меңгерілгендігін ... ... ... ... ... ... әртүрлі болып өткізілуі мүмкін. ... өзі ... ... ... ... ... ... т. б..
Қалай болғанда да өзімізге ... ...... ... тәртібі сақталынуы керек. Баладан ... ... ... ғана ... ... ... баланың ізденушілік — зерттеушілік ... ... ... ... Ол үшін бала ... бұған
дейінгі білетін ... ... жаңа ... ... ... ... ахуалға түсуі керек. Содан барып оның
білім алуға деген ынта — ... ... ... алуға
әрекеттенеді. Сабақ мұндай жағдайда ... 3 ... ... ... :
1. Оқу мақсаттарының қойылуы .
2. Оны шешудің ... ... ... .
3. ... ... ... .
Бұл үшеуі — дамыта оқытудың Д.Б. Эльконин — В.В. ... ... ... ... ... ... оқу мақсаттарын қоюда
ешқандай дайын үлгі берілмейді. Мақсатты шешу ... ... ... арқылы жүзеге ... . ... ... процесін
ұйымдастырушы, бағыттаушы адам ... ... ... ... ... ... ... дәлелдей білуге үйретіледі. Әр ... ... ... ... ... ... ... тыңдалады.
Дегенмен әр бала жасаған ... ... ... ... ... жеке ... қорытындылауға үйренеді .
Дәстүрлі оқытуда жаңа материалды бала игеру үщін сабақтың кез ... ... ... ... шебер басшылығы қажет етіледі
. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... қай ... , ... керек екенін айқын білуі шарт. Мұғалім өзінің
осы міндеттерін ... ... ... ... баланың сабақ
материалын ... ... ... ... ... ... болу
үшін оқушының ... ... ... ... ... қажет
етіледі . Демек, оқушы алдын — ала ... ... іс ... ... ғана ... ... . Нәтижеде оларда тек
жақсы орындаушылық қабілеттер қалыптасады . Сондықтан да тіл ... ... ... ... дәстүрлі педагогиканың идеалы,
мұраты болып саналады .
Дәстүрлі оқытуда оқу ... ...... ... ... ... ... Басқарушылардың қарым
— қатынасы қарапайым басқару түрінен ... ... ... ... жүзеге асып жатады . Олардың ісінің негізгі мәні ... ... ... қарай бастау, ал орындаушылар
мұғалім ... еріп ... ... . ... ... ... оқыту жүйесінің мақсаттарына мүлдем қайшы келеді .
Дамыта оқытудың Л.В. ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... ... төмендегі
ерекшеліктерімен , өзгешеліктерімен ... ... ... ... ... ... мақсаттардағы айырмашылықтар ;
• дидактикалық принциптердегі өзгешеліктер ... әдіс — ... ... ... ... өзгеше ұйымдастыру ;
• мұғалім еңбегінің нәтижелілігін ... жаңа ... ... мен оқушы арасындағы ... ...... ... ... жүйесіне сәйкес бастауыш мектептің негізгі ... ... ... ... және ... іс — ... меңгеруі
қабылданады . Сондай — ақ, ақыл, ерік — жігері, ... ... (15) ... — 1 ... ...... ... .
Мұндай көзқарасты ұлы Абай да ... ... ... . Қоршаған ортаның шындығын мойындай ... , Абай ақыл ... ... ... ... ... . Ол адамның ... ... ... етіп алады . Оның “ Он ...... ақыл , ... сөз ... тек ... ... ғана күш ... үш түрлі жан құбылысын
әдеби — ... ... ... ... . ... бұл
мәселенің ұлттық психологиямыз бен ... да ... келе ... ... ... .
Қай халық болса да , ұрпақ тәрбиесі туралы мықты ... ... ... ... ... ... ; көпшілік ұйғарымдары ... ... ... ... ... ... ... — қазақ тағылымның басты ... не ... да , көз ... , ... ... ... ақиқаттан айнымау, берген берген алтыңа берік болу,
аманатқа борышты ... ... ар, ... ... сақтау, ақыл — ойлы, парасатты болу ... іс — ... , ... ... ...... , көзқарасыңнан ғибратнісі шығып тұру ... ерте тұр, кеш жат, аз ... көп ... ... ... ... инабатты, қайырымды болу, жас ұрпаққа тәрбие
беруден жалықпа — ол ... ... ... ... ... бол, оны ... әдеп —
ғұрыпта жоқ нәрселерден аулақ болу ... ... ... бір ... ... рухыңа кір салмау, үлкендерді
тыңдау, құрметтеу, өз қатарыңнан кем ... асып — ... ... пен ... , ел ... оның баюына үлес қосу . ( 33 халық тағылымы ... ... ең бір зор ... : ... , ашықтық ,
жариялылық, әркім көзі ... ... , оның ... ... әбден сенімі молайғандықтан , тағылым алмасқа ... , оны ... ... ... жоқ ... ... . Бұл — ... тағылымының бірінші қағидасы .
Бұл қағида ... ... сөзі ... ісі мен әрекетті,
айналасындағылармен қарым — ... ... ... өмір
тіршілігі , тіпті даусы мен бет әлпетінің ... ... ... ( ... , жест ) , ... ... шаруасы ишарат,
тұспалдары, ырым — ... ... ... ... асады.
Бұлардың бәрі адалдыққа, пәктікке ... жас ... ... ... ... ... аулақ болуға тақырып, “ әй ...... ... ” , “ ...... ... ... пен
пәктік, әдептілік пен ізгілік ; қайырымдылық пен ... ... ... пен ... ... ... , ... де, өз бетіңмен, өз ақыл ойыңмен, өз ... ... ... ... “ көру ” сөзі жиірек ... . “ ... көру бір ... да , есту басқа ” деген ... бар . ... Бала ... ...... ... есту қабілетінен гөрі көру
қабілеті күштірек ( соған орай ... ... ... ... ) ... ... ... . “ Көре — көре ... ...... ... ... ” деген, “ Көрнекті ісің үлгі ... ісің ... ... ”, ... ... ... айт ”,
Абай атамыз ...... да ... бақ, бір ... ”, ... ... : “ Жас бала ... туғанда ...
білсем, көрсем ... деп туады ” , — ... . ... ... ... ... ... сөзсіз .
1 мен 5 — 6 жасына ... шақ ... ең ... ... ... ... тыңдау кезеңі болады . Осы кезде ... ... ... ... ...... аса қажетті уақыты .
Осы кезде қазағым ... ... ... ... ... ондағы сан
алуан қиялдау түрлерімен таныстыру арқылы ... ойын ... ... мол ... ... еді, ойлап, ауызша ... ... — ды, ақыл ... ... — ды ... ... даналардың
(Қарашаш, Тазбала ) әрекеттері қызықтыратын, сондай болуға талпынатын
— ды . ... ұйып ... ... ... ... ... ... кететін — ді . ... ... ... ... еді. ( ... тағылымы 33 )
Сабақта да осы ... ауыз ... ... оқушылардың
шығармашылық қабілетін қалыптастыруға көп пайдасын тигізеді .
Жұмбақ жас ... ... ойын ... ... ... . ... кезектесіп айту, кезекпен кезек оның ... ...... ... ... ... естуге құмарту, ойлауға дағдылану кезеңі. Тыңдау да ... оның адам ... ... ... бар. ... білмесең
осы қабілеттен жұрдай боласың, ... ... де ... ... ... .
Тыңдау — зейін қойып, бар ықыласымен ... ... ... ... ... ден қоя тыңдау ;
Қабылдау — ... ме , ... ма, ... ... ма,
үстіртін, абай аудармай ;
Түсіну — дұрыс ... ... оның ... ... мән ... шала ... ... — сабырлы, зерделі, терең — ғылыми, ... ...... ... ... ...... сарапқа салу ;
Болжам — пайымдау, бір ... ... ... табу, қимыл
— әрекет, іске кірісу, мақсатқа жету.
Әр бала ... туа ... ... ... қасиеттер
болады, баланың ойлау қабілетінің зердесінің, еркінің , іс ... 6 — 7 ... — ақ ... осыған байланысты
сөйлеу қабілеттінің мектеп жасына ... ... ... ... осы ... баланың ақыл — ... ... ... ... ... ескеру керек .
Қабілет бастыларының алғашқысы — сөзің, ол ... ... тиіс . ...... ... , ... басқалармен
қарым — қатынас құралы . Тілді ...... ... ... білуің, ата —анаңды дұрыс ұғынуың, олардың жан сырын өзіңе
үлгі ... ... адам ... ... үйренуің . Бұл дара
қабілетіңе жүрдім — ... ...... қабілетіңді жөргегінде
тұншықтыруың . ... ... ... ... ұғылады . Сөзінің
сыбырлығы — нашарлығың . Сөз сенің ... ... , ... ... байсалдылығыңды білдіреді, ... ... да ... . ... ... бір қыры — тыңдай
білу. Халық ауыз ... ұсақ ... деп ... ... мақал — мәтел, өтірік өлеңдердің ... ... орны ... . Халықтық шығармалар ішінде ... ... ... та ... сөйлеуге үйретіп, тілін дамытатын
жанр — жаңылтпаш .
Жаңылтпаш — мектеп жасына дейінгі ... мен ... ... ... ... . ... тілі ... балдырған
жасында сөздік қоры молая бастаған кезде ... ... ... ... қинала айтады . Мүдірмей сөйлеу үшін қиналып қиналып
айтатын ... ... бала ... жиі — жиі ... айтып,
жаңылмай жаттықса, ... де ... өз ойын ... ... ... жаттап, жатыға айту арқылы баланың ана ... сөз ... білу ... ... ой — ... ... ... .
Осы білімді сіңіру үшін ... әдіс — ... ... .
Оны педагогикалық технологиядан түсінуге болады.
ІІІ бөлім . Педагогикалық технология
Білім беруді ... жеке ... ... және ... ... ... ... Бұл ұстаным білім
берудің мәдениет қалыптастырушы қызметінің ... жол ... ... түрлендіру тұрғысынан алғанда ... ... ...... өзгерістерді ескере келе, оқушыларды ... ... ... ... ... ... ; білім мазмұнын
жаңарту ; білім беруді ... ... оқу ... ... ... болып табылады .
Осы заманғы білім берудің ... ... ... ... ... ... ... етуге және
әрекетінің шешімін таба ... ... ... істе сауатты
(іскер ) тұлғаны ... ... ету ... табылады.
Жоғарыдағы мақсаттарға бастауыш білім берудің Отандық және ... ... өз ... оң ... келе ... мазмұнының негізгі құрылымын, жобасын жүзеге ... ... ... ... ұғымды түсіну керек .
Оқыту, білім беру тәжірибесі ... ... ... арттырып отыруды талап етеді . ... ... ... ... ... ... сапасын көтерудің бай тәжірибесі
жинақталған . ... бірі — ... ... ... ... ... берудің теориялық және қызметтік
негізін қалыптастыруды, білімді еңбекпен ... іс — ... ... ... өмір ... ... әсер етеді .
Оқыту технологиясы — оқу бағдарламаларында қарастырылған алға
қойған ... ... ... ... ететін оқытудың әдіс,
құрал және түрлерінің жүйесі арқылы ... ... ... ... . ... ... технологиясында мазмұн, әдіс және құралдардың
өзара байланысы мен себептілігі ... ал ... ... ... мен ... ... мен қойылған ... ... ... білу ... ... ... .
Қазіргі заманғы оқыту технологиялары ... ... ... негізінде жасалынған дамытушы, жеке ... ... ... ... ... ... — оқушылардың жеке басын ... ... беру ... жету ... педагогикалық қызметтің, іс ... ... ... ... жобасы .
Қазіргі Қазақстан бастауыш ... жаңа ... ... беру ... ... отырып, баланың жеке ... ... ... ... жаңа ... ... ... қолдануға бағытталған. Мұнда негізінен , ... ... : ал ... жеке ... ... ... дамуы мен тиянақтануының үрдісі мен ... ... ... мен қорғалуының құралы қызметтерін ... . Оның өзі ... ... ... түрлері ... ... ... ... ... ... жаңа ...
мағына береді .
Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... “ Болашақ мектептен басталады ” деген ...... ...... ... ... . ... беделі, ең
алдымен, өзінің жеке ... ... ... ... ... “ ... ... ... ? ”, ... жауапты тек
мұғалімнің кәсіптік ... жаңа ... ... ... мақсатын айқын көре алуынан іздеу қажет ”, — ... . ... ... ... ... ... сабақ
формаларын түрлендіруінде емес, сол сабақта ... жеке ... ... ... ... ... ... . Жеке
тұлғаның білімді сапалы түрде ... ... жол ... ... ... беру мұғалімнің ... ... ... ... ... ... шыңдаудағы басты бағыттарға
тоқталатын ... олар — ... :
- жеке ... ... ... ... ... білу ;
- баланың психологиялық жас ... ... ... ... ескере білу ;
- оқушының жаңа білімнің ... ... жол ... жеке ... танымдық мәселені шешуде қиындық ... ... оның ... қызметін күшейту ;
- жеке тұлғаның бұрынғы ... ... ... ... ... ... жолын іздеуге бағыт беру ;
- ... жеке ... ... ... ... жүйелі беру ;
- теориялық ... ... ... жеке ... ... білу ;
- жеке ... оқу, тыңдау, өзіндік пікірін ... ... ;
- жеке ... өз ... ... ... ... еңбегін
бағалайә білуге назар ... білу ;
- ... әдеп және ...... ... ... білу ;
- отбасыларымен жан — жақты ...... ... ... ... ... ;
- шығармашыл және кәсіптік қабілеттерін өз ... ... ;
- ... ... технологияларын талдай отырып, ұлттық мектеп
құрылымына сай ... ... білу ... ... ... формалары балалардың шығармашылық қабілеттерін жетілдіруге, ... жеке бас ... ... ... ... ... ... бірлесіп жұмыс істеу дағдыларын дамытуға,
танымдық ... ... ... ... ... тиіс .
Тұлға деген не ? “ Тұлға өзгелер арасында ... ... және ... ... ... және ұстана алатын адам
” . (Г.М. Қоджаспаров 19 )
Адам тұлға ... ... . ... әлеуметтік ықпалдар арқылы
қалыптасады .
Тұлға — ... бір ... ... .
Қорытынды
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту
Бастауыш мектеп - оқушы ... мен ... ... ... ... ... ... кезең. Сондықтан бастауыш білім –
үздіксіз ... ... ... ... қиын да ... жұмыс.
Бастауыш мектеп балаға белгілі бір ... ... қана ... ... ... яғни ... оқу, қоршаған орта жөнінде ... ... ... ... түрде бақылап, талдау
жасауға үйрету, ойын дұрыс айтуға, ... ... ... мәдениетіне үйретеді. Дамыта оқытудың да ... ... ... оқыта отырып, оны шығармашылық бағытта жан – жақты дамыту.
Шығармашылық дегеніміз – ... өмір ... өзін - ... ... ... ... ... жол табу үшін адам дұрыс ой
түйіп, өздігінен сапалы, ... ... ... ... ... Адам ... қабілеттерін дамытып, олардың өшуіне жол
бермеу ... ... ... ... өзін - өзі ... өз болмысын тануға көмектесіп, қабілетін ояту, ... күш беру ... ең ... ... ... ... сынып оқушысының ... ... ... ... де әр ... ... Дегенмен де әр баланың
бір нәрсеге бейімі ... ...... келе ... ... ... Оқушының шығармашылық қабілетін дамытуға мектеп
қана ... ... ... ете ... шығармашылық жұмысқа ... ... ... ... түсу ... ... сабақта және сабақтан тыс ... ... әр ...... ... ... Олар ... :
1. Тақырыпты мазмұнына қарай жинақтау.
2. Арнаулы бір тақырыпта пікірталас тудыру.
3. Логикалық ... ... ... ... тапсырмаларды
шешу (анаграмма, сөзжұмбақ, ... ... т.б.) .
4. ... тапсырманы түрлендіру бағытындағы жұмыс (кері есеп
құрасмтыру, мәтін ... ... ... ... ... ... ... Әңгіменің ұқсастығын салыстыру, бөліктерге бөлу, ат қойғызу.
6. Қиялдау арқылы сурет ... ... ... ... ... ... мінездеме беру.
8. Ой ... сөз ... ... өлең ... ... ... әңгімені өз бетінше аяқтау.
Қолданылынған әдебиеттер
1. Андреев Б.И. ... восп и ... ... ... ... ... . унив 1988 ,
2. Беспалько В.П. ... пед. ...... , 1989 ,
3. ... В.П. ... и ... тех. Обучения — М.
1995 ,
4. Баширова , Төлегенова пед. Тех. ... ... ... ... .
5. Выготский Л.С. воображение и творчество в детском ... ... , 1991 ,
6. ... И.П. ... ... . ( ... ... ) —
Педагогика 1987 – ... ... П.Я. ... ... и ... о пэтапком
формировании умственнных действии - М.П. ... ... Н. К. Пед. ... К.Д. ... — М. ... ... ... в.в. Проблемы разв. Обуч. — М. П. 1986 ,
10. Давыдов В.В. , ... А.К. ... ... дея – ти шк.
Вопросы психологии 1981 ,
11. ... А. ... к ... ... ... . —
М. 1989
12. Елеусизова с.М. учитель и ученик проблемы взаимоотношений — ... 1989 – 92 ... ... М. ... педагогикасы — А. 1989 ,
14. ... М. М. ... ... ... ... дамыту
құралы ретінде — А. 2002 ,
15. Занков Л. В. “Беседы с учителем “. — М. П. 1970 ... ... Л.В. ... труды.- М.П.1990
17. Кан-Камик В.Л.Учитель о.пед .обр.-М.Пр 1987,
18. ... В. И. ... ... ... ... . — ... 1979 ... Кукушин В.С. Пед. Тех. — М. ... на Дону .2004 ... ... Г. М. ... словарь — М. 2000 ,
21. Кішікбеков Д. Сыздықов Ұлықпан . ... —А. А. 1989 ... ... А. Н. Пед. ... — м. Знание 1979 , 234 .
23. Мұқанов М. И. Жас және пед. Технология . — А. 1982 ... ... В. С. 6 ... ... в шк. — М. П. 1990 ... Под ... ... Л. В. Развитие шк . в проц. обучения — М ... 1967 ,

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқытудың интербелсенді тәсілдері6 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет
Ағылшын тілі сабағында сурет көрнекілігін қолдану арқылы оқушының сөйлеу іскерлігін дамыту44 бет
Бірінші сынып математикасында дамыта оқытудың теориялық негіздері58 бет
Балалардың ойлау қабілеттерін дамыту4 бет
Бастауыш мектепте дамыта оқыта теориясының тарихнамасы52 бет
Бастауыш мектепте қазақ тілі сабағын оқыту барысында оқушылардың танымдық қызығушылықтары мен қабілеттерін дамыту жолдары45 бет
Бастауыш мектептерде дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесінде қалыптастыру47 бет
Бастауыш сынып оқушыларын дамыта оқытудың педагогикалық шарттары44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь