Қорғалжың және Барсакелмес қорықтары


1 Қорғалжың қорығы
2 Барсакелмес қорығы
Осы уақытқа дейін тұрғыны аз Орталық Қазақстан, жирмасыншы ғасырдың 50 – ші жылдарында белсенді игеріле бастады. Сол кездегілердің айтуынша, тың көтеруге мыңдаған адамдар келді, яғни табиғаттың табиғи бірлестіктерін бүлдірді: далаларды жырты, елді мекендер салды, өзендер мен жылғаларға бөгеттер қойды, есімдік жабынын құртқан мал санын көбейтті.
Бірегей Қазақстан даласының үлгі боларлық жерлерін сақтау туралы мәселе туды. 1957ж теңіз көлі аңшылық қорықшасы деп жарияланды, бір жылдан кейін теңіздің оңтүстігінде далалы жерлерді қосып, Қорғалжың қорығы ұйымдастырылды. Одан кейінгі онжылдықта қорғалатын територияның орны мен қорғау тәртібі бірнеше рет өзгерді. 1968ж сол кездегі бар болған орман аңшылық шаруашылығы негізінде Қорғалжың қорығы қайта құрылды. Дегенмен қорық құрамына тек теңіз өзенімен Қорғалжыңның айналасындағы екі шаңырылдай аймақ қана кіру, ал бірегей далалар қорғалусыз сыртта қалды. Қазіргі кезде де осы қалпында қалып отыр. 1974ж. бұл қорық дамсар тізімінің А дәрежесіне енгізілді.
Қорғалжың қорығының қазіргі шекарасы шамамен 2600 шаршы шақырым, ол Теңіз – Қорғалжың ойпатының ең төменгі бөлігінде орналасқан, мұнда қазақ шоқылары мен Көкшетау қыраты арасындағы негізгі өзендері құяды. Мұнда жер бедері тегіс, Теңізден батысқа және оңтүстікке қарай шамалы адырлы. Ойпаттың ең жоғарғы биіктігі теңіз деңгейінен 304-420м. Қорық құрамына екі үлкен көл кіреді, оларға өзінің жайлап аққан суларын Нұра өзені құяды. Орталық және Солтүстік Қазақстанның басқа көлдері сияқты, олар да маусымдық толып тұрады және көпжылдық ауытқулар болды. Сондықтан тау көлдер мөлшері, пішіні және жаға сызығы жылдан жылға өзгеріп тұрады. Айлақ ауа райы қатаң континентальды, қысы суық, ұзақ және жазы ыстық, құрғақ.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қорғалжың қорығы

Осы уақытқа дейін тұрғыны аз Орталық Қазақстан, жирмасыншы ғасырдың
50 – ші жылдарында белсенді игеріле бастады. Сол кездегілердің айтуынша,
тың көтеруге мыңдаған адамдар келді, яғни табиғаттың табиғи бірлестіктерін
бүлдірді: далаларды жырты, елді мекендер салды, өзендер мен жылғаларға
бөгеттер қойды, есімдік жабынын құртқан мал санын көбейтті.
Бірегей Қазақстан даласының үлгі боларлық жерлерін сақтау туралы мәселе
туды. 1957ж теңіз көлі аңшылық қорықшасы деп жарияланды, бір жылдан кейін
теңіздің оңтүстігінде далалы жерлерді қосып, Қорғалжың қорығы
ұйымдастырылды. Одан кейінгі онжылдықта қорғалатын територияның орны мен
қорғау тәртібі бірнеше рет өзгерді. 1968ж сол кездегі бар болған орман
аңшылық шаруашылығы негізінде Қорғалжың қорығы қайта құрылды. Дегенмен
қорық құрамына тек теңіз өзенімен Қорғалжыңның айналасындағы екі шаңырылдай
аймақ қана кіру, ал бірегей далалар қорғалусыз сыртта қалды. Қазіргі кезде
де осы қалпында қалып отыр. 1974ж. бұл қорық дамсар тізімінің А дәрежесіне
енгізілді.
Қорғалжың қорығының қазіргі шекарасы шамамен 2600 шаршы шақырым, ол
Теңіз – Қорғалжың ойпатының ең төменгі бөлігінде орналасқан, мұнда қазақ
шоқылары мен Көкшетау қыраты арасындағы негізгі өзендері құяды. Мұнда жер
бедері тегіс, Теңізден батысқа және оңтүстікке қарай шамалы адырлы.
Ойпаттың ең жоғарғы биіктігі теңіз деңгейінен 304-420м. Қорық құрамына екі
үлкен көл кіреді, оларға өзінің жайлап аққан суларын Нұра өзені құяды.
Орталық және Солтүстік Қазақстанның басқа көлдері сияқты, олар да маусымдық
толып тұрады және көпжылдық ауытқулар болды. Сондықтан тау көлдер мөлшері,
пішіні және жаға сызығы жылдан жылға өзгеріп тұрады. Айлақ ауа райы қатаң
континентальды, қысы суық, ұзақ және жазы ыстық, құрғақ. Температураның
жылдық ауытқуы 90с-қа жетеді, +44с шілдеде, -49с қаңтарда болады. Қар қазан
соңында түседі, сол кезде көлдер қатады, сәуірдің ортасында ғана ериді.
Қыста қарлы борандар жиі болады, аяздары ұзақ, қатты желдер тұрады.
Көктемнің алғашқы белгілері наурызда білінеді, бірақ көлдер мұздан ай
ортасында, кейде сәуір соңында ғана босайды. Аязсыз уақыт бес ай шамасында.
Теңіз Қорғалжың ойпаты құрғақ далалы және шөлейтті аймақтар қиылысында
орналасқан. Мұнда жылына 200-350 мм ылғал түседі. Олар негізінен ақпан-
наурыз (қар) және мамыр (жаңбыр) айларында жауады. Мамыр соңында дала
кеуіп, жаз басында шөптер құрап қалады.
Соңғы жылдары қорық териториясы мен оның айналасында ақбас үйрек пен
тарғақты зерттеу және қорғау мәселесі жайлы бірқатар халықаралық жобалар
жұмыс істеп жатыр. Олардың ішіндегі ең көлемдісі – Қазақстанның су-
батпақты жерлеріне арналған БҰҰДБ жобасы. Осы жобаның арқасында мұнда
биологтардың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасының қорықтары және олардың туризмдегі рөлі (Қорғалжын қорығы мысалында)
Қазақстан қорықтары және қызыл кітап
Барсакелмес қорығы
Қазақстанның табиғи қорықтары
Қазақстан қорықтары жайлы
Мемлекеттік табиғи қорықтары
Қазақстан қорықтары
Қазақстанның қорықтары туралы мақала
Қорғалжын қорығының физикалық – географиялық жағдайы
Қазақстан қорықтары - еліміздің ұлттық мұрасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь