Азот

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
А)Сигма және пи.байланыстар
Ә)Азот оксидтері
Б)Азот қышқылы
В)Азот қышқылдарының тұздары
Г)Аммиак
3.Қорытынды
4.Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Азот табиғатта негізінде бос күйінде кездеседі. Ауадағы азоттың көлемдік үлесі 78,09 % ,ал массалық үлесі 75,6%.Азот қосылыстары аз мөлшерде топырақта болады.Ол белоктық заттардың және көптеген табиғи органикалық қосылыстардың құрамына кіреді. Жер қыртысындағы азоттың жалпы мөлшері 0,01%.
Алынуы.
Техникада азотты сұйық ауадан алады .Ауа –бұл газдардың ,негізінде азот пен оттегінің қоспасы.Жер бетіндегі құрғақ ауада (көлемдік үлеспен )78,09% азот,20,95% оттегі,0,93%асыл газдар,0.03% көміртегі (IV) оксиді және де кездейсоқ қоспалар –шаң ,микроорганизимдер ,күкіртсутек ,күкірт оксиді. Жай зат азоттың физикалық және химиялық қасиеттерін түсіндіру үшін оның молекуласының құрылысын толық қарастыру керек .Азот атомының сыртқы деңгейінің электрондық құрылысынан ондағы химиялық байланыстар әрбір атомның үш жұптаспаған p-электрондарымен түзілетіндігі белгілі ,p-орбиталының пішіні гантель тәрізді ,кеңістік координаттарының осі бойында бағытталған. Бұл px-,py-, және pz- орбитальдары.Химиялық байланыстардың түзілуі – бұл атом орбитальдарының қаптасуының нәтижесі.
N2 –молекуцласындағы химиялық байланыс орбитальдары х,у,z, остерінің бойымен бағытталған үш жалпы р –электрондарының жұбымен түзіледі.
Жеке байланыстардың барлығы сигма байланыстар болып есептеледі .Қалған ру- және р- орбитальдары атомдардың центрін қосатын сызықтың екі жағында қаптасады.
Сонымен ,азот молекуласында бір сигма байланыс, барлығы үш байланыс бар,оны мынадай етіп өрнектеуге болады.
1. Г.П Хомченко “ Химия”,” Рауан”баспасы,1990.
2. Ф.Н.Капуцкий “Пособие по химии для поступающих в ВУЗы”,”Вышейшая школа “ ,Минск 1970.
3. Фельдман Ф.Г,Рудзитис Г.Е “8-11 класстарға арналған оқулық” М..:”Рауан” баспасы ,1998.
4. Бабков А.В,Попков В.А “Общая и неорганическая химия М.:Изд. МГУ,1998.
        
        Кіріспе
Табиғатта кездесуі.
Азот табиғатта негізінде бос күйінде кездеседі. Ауадағы азоттың
көлемдік үлесі 78,09 % ,ал ... ... ... қосылыстары аз
мөлшерде топырақта болады.Ол белоктық заттардың және ... ... ... ... ... Жер ... азоттың жалпы
мөлшері 0,01%.
Алынуы.
Техникада азотты сұйық ауадан алады .Ауа –бұл газдардың ,негізінде ... ... ... ... ... ауада (көлемдік үлеспен )78,09%
азот,20,95% оттегі,0,93%асыл газдар,0.03% көміртегі (IV) ... және ... ... –шаң ,микроорганизимдер ,күкіртсутек ,күкірт оксиді
( IV) бар.
Азот алу үшін ауаны сұйық күйге ... , ал одан ... ... ... ... ... ... азотты бөліп алады (азоттың
қайнау Т-195,80 С,оттегінікі -1830 С)Осылайша ... ... ... ... қоспасы ,көбінесе аргон ,болады.Лабораториялық жағдайда
азотты аммоний ... ... ... ... ... болады:
NH4NO2=N2 +2H2O
Негізгі бөлім
Сигма- және пи- байланыстары.
Жай зат азоттың физикалық және химиялық қасиеттерін түсіндіру ... ... ... толық қарастыру керек .Азот атомының сыртқы
деңгейінің электрондық ... ... ... ... әрбір
атомның үш жұптаспаған ... ... ... ... ... ... тәрізді ,кеңістік координаттарының осі бойында
бағытталған. Бұл px-,py-, және pz- ... ... – бұл атом ... ... нәтижесі.
N2 –молекуцласындағы химиялық байланыс орбитальдары х,у,z, ... ... үш ... р ... жұбымен түзіледі.
Жеке байланыстардың барлығы сигма байланыстар болып есептеледі ... және р- ... ... ... ... ... екі ... ,азот молекуласында бір сигма байланыс, барлығы үш байланыс
бар,оны мынадай етіп өрнектеуге болады ... ... ... және ... ... ... ... қарағанда төмен :200 С-та 1л суда 15,4мл азот ериді.Сондықтан суда
еріген ауадағы ... ... ... ... ... ... көп болады.Азоттығ суда аз еруі, сол сияқты оның қайнау
температурасының өте төмен ... ... және су ... әрі ... өз арасындағы молекулааралық әсерлесудің тым ... ... азот ... ... ... және ... ... изотоптан тұрады.
Химиялық қасиеттері.
Азот молекуласы екі атомнан тұрады .Олардың ... ... тым кіші -0,109 нм ... пен оның аралығының қысқалығы
молекуланы өте берік етеді ... ... 946 ... ) ... қалыпты температурада реакциялық қабілетінің аздығы осымен
түсіндіріледі .
Бөлме температурасында азот тек қана ... ... ... ... ... ол тек қана ... ... әрекеттесіп,
нитридтер түзеді.Мәселен:
2Al+N2=2AlN ... ... ... ... жоғарғы қысым мен температурада азот сутегімен
қосылады:
N2+3H2=2NH3
Электр доғасының температурасы ... С ... азот ... ... атомының сыртқы энергетикалық деңгейінде 5 электрон бар
болғандықтан,азот-3 пен+5 және ... және -2 ... ... көп ... ... алу үшін ... инертті ортаны жасауға –
қыздыру электр шамдарымен сынап термометрлеріндегі бос ... және ... ... ... айдағанда кең қолданылады .Олармен
болаттан ... ... ... ... оның бетін
жоғарғы температурамен азотпен қанықтандырады .Осының нәтижесінде ... ... ... ... ... ... нитридтері түзіледі.Мұндай
болатты 5000С дейін қыздырса да,ол өзінің қаттылығын жоғалтпайды.
Азот белокты заттардың құрамына кіретін болғандықтан ,оның ... ... ... үшін ... маңызы бар.Азот қосылыстары минералды
тыңайтқыштар мен ... ... ... және ... ... салаларында қолданылады.
Азот оксидтері.
Азот алты оттекті қосылыс түзеді ,олардағы тотығу дәрежесі +1-ден ... ... ... NO, N2O3 , NO2 , N2O4 ,N2O5 ... ... ... тек қана азот (II) ... NO түзіледі,қалған
оксидтері жанама жолмен түзіледі.N2O мен NO –тұз түзбейтін ,қалғандары –
тұз түзетін оксидтер. Азот ... ... азот ... ... өнім болып саналатын азот (II) және азот(IV) оксидтерінің маңызы зор
.
Азот (II) оксиді (NO – суда ... ... (оны ... ... ... ... газ.Азот (II)оксидіне тамаша қасиет тән –ауадағы
оттегімен тікелей әректтесіп қоңыр ... ... ... ... ... ... азот қышқылы мен
мыстың әрекеттесуі арқылы алады:
3Cu+8HNO3=3Cu(NO3)2+2NO +4H2O
Cu-2e-=Cu2+ ... ... (II) ... және де ... ... ... ... тотықтыру арқылы алады.Ол әрдайым нажағай ... ... ... ... ... ... ... иісі бар қоңыр түсті газ,ауадан ауырлау
,улы ,тыныс жолдарын тітіркендіреді.
Лабораториялық жағдайда NO2-ні ... азот ... мен ... ... 2+2NO2 ... ... ... крисстал қорғасын нитратын қатты қыздыру арқылы алады:
2Pb(NO3)2=2PbO+4NO2+O2
Азот (II) ... ... ... азот (IV)оксидінің
түзілетіндігі жоғарыда айтылған болатын.
Азот (IV)оксиді түссіз сұйықтық ... ... ... ... қайтымды.-110С-де тепе-теңдік іс жүзінде толығымен N2O4
(NO2димеризация),түзілу бағытына ,ал 140 С-те NO2(N2O4 ... ... ... ... температураларға
NO2 менN2O4 молекулаларының арасында тепе-теңдік қалып тән болады.
Осы ... екі NO2 ... ... N2O4 ... түзілуі
–димеризациялануы іске асты .Полимеризациялау процесінің органикалық
химияда өте ... ролі бар ... ... сумен әрекеттескенде азот және азотты қышқыл түзіледі.
+4 +5 ... ... ... +5 +3
2N = N+ N
HNO2-әсіресе қыздырғанда тұрақсыз.Сондықтан NO2 –ні жылы суда еріткенде
азот қышқылы мен азот ... ... +5 +2
4 NO2+ H2O= 2HNO3+ ... ... ... +5 ... 2N+ ... ... ... тек қана азот қышқылы түзіледі
+4 0 +5 ... ... ... ... +0 +5 ... ... ... күшті тотықтырғыш ,онда көмір ,фосфор ,күкірт жанады ... ... ... ... тотығады.
Азот қышқылы
Алынуы.
Лабораториялық жағдайда азот қышқылын өз тұздарына концентрлі ... әсер етіп ... ... ... ... азот ... ,сутегі мен ауадағы азотты қосу арқылы алған
аммиякты каталитикалық тотықтыру арқылы ... азот ... ... ... ... азот өндірісінің негізін қалаған
инженер-химик И.И.Андреев ашты.Андреев аммиакты ауадағы ... ... ... ... ... ... да бұл ... Макеевкіден тәжірибелік қондырғыда,ал одан кейін Донцкідегі
зауытта жүзеге ... ... алу ... үш ... бөлуге болады:
Аммиакты платина катализаторы қатысуында NO-ға дейін тотықтыру:
4NH3+5O2=4NO+6H2O
NO-ны ауадағы оттегімен NO2-ге дейін тотықтыру:
2NO+O2=2NO2
Артық оттегі қатысуында NO2-ні суға ... NO2 ... ... – аммиакты пен ауа катализаторды уландыратын ... ... ... (40-60%) сұйытылған қышқыл алынады.Сұйытылған ... ... ... қоспасын қайта айдау арқылы концентрлі азот ... тек азот ... ғана буға ... ... азот қышқылын хромдалған болаттан жасалған ыдыста,
концентрліні – алюминийден ... ... ... және ... ... шыны ... ... қасиеті.
Азот қышқылы - өткір иісті ,түссіз сұйықтық .Ол өте су ... ... ... ... ... түзеді.Сумен кез-келген
қатынаста араласады.860С-та қайнайды.
Химиялық қасиеті.
Азот ... ... ... ... ... ... мен жарықтың әсерінен аздап ыдырайды
4 HNO3=4NO2+2H2O+O2
Сондықтан оны салқын және қараңғы жерде сақтайды.
Азот қышқылдың маңызды химиялық ... ... ... ... ... ... ... әрекеттеседі.
Қолдануы.
Азот қышқылы-негігі химиялық өндірісінің қажетті өнімдерінің бірі.
Оның көп мөлшері азот тыңайтқыштарын,қопарғыш,дәрі-дәрмек заттарды,
боялар,пластмасса жасанды ... және ... да ... ... азот ... ракета техникасында ракета отынын
тотықтыратын зат ретінде қолданылады.
Азот қышқылының тұздары
Бір негізді азот ... ... деп ... тек қана орта ... ... ... мен ... қышқылмен әсер
еткенде түзіледі.Натрий,кальций,аммоний және кальций ... ... ... ... негізінде минералдық азот ... ... ... KNO3 қара оқ ... ... ... Сж2не 10%S-тің қоспасы).NH4NO3 ,алюминий мен көмір ұнтағынан
қопарғыш зат-аммонал ... ... ... ... өнімі тұз түзетін
металдардың стандартты ... ... ... ... ... ... сол ... Mg – ... оң ... ... ... ... сол жағында орналасқан металдардың тұздары
ыдырағанда нитриттер мен оттегі түзіледі, Mg мен Cu ... ... ... ... ... ... NO2 және O2 береді,Си-
нан кейін ... ... ... – бос ... NO2 және ... термияляқ ыдырау – бұл азот қышқылының ... ... ... тұздары көбі суда ериді.
Аммоний
Молекула құрылысы.
Азот сутегімен бірнеше қосылыс түзеді,олардың ішіндегі ең маңыздысы аммиак
болып саналады.Аммиактың молекуласының электрондық ... ... төрт ... жұптың үшеуі жалпы ,ал біреу бөлінбеген
екндігі көрініп ... ... ... ... ... тәрізді.Химиялық байланыс
N-H полюсті оң ... ... ... ... – азот ... ... аммиак молекулаларының арасында ... ... мына ... бейнелеуге болады:
H H
H – N: ….. H – N:
H ... ... ... ... ... және ... ... булану жылуы бір шама жоғары болады,ол оңай
сұйылады.
Физикалық қасиеті.
Аммиак ө түссіз,ерекше өткір иісі бар,ауадан екі ... ... ... ... ... ол оңай ... ... сұйықтыққа
айналады.Аммиак суда өте жақсы ериді.Ол ... суы ... ... ... аталады.
Химиялық қасиеті.
Аммиактың суда жақсы еруі олардың ... ... ... ... ... +H-O: →H3N:…H-O:
‌‌‌‌H ... та ... ... ... ... аз мөлшерде аммоний
йондарымен гидроксид иондары түзіледі:
H3N:+H-O:═[NH4]++[OH]-
‌‌‌‌
H
Гидроксид – иондар аммиак суына әлсіз ... ... ... Гидроксид
– иондар NH4+ ИОНДАРЫМЕН ӘРЕКЕТТЕСКЕНДЕ қайтадан сутектік ... NH3 және H2O ... ... ... кері бағытқа қарай
жүреді.Аммиак суында аммоний тұздары мен гидроксид – иондарының түзілуін
теңдеу бойынша өрнектеуге болады:
NH3 + H2O= NH3 * H2O = ... ... ... көп ... NH3 ... ... ... түзілу бағытына ығысқан,сондықтан бұдан аммиак
иісі шығып тұрады.Дегенмен,қалыптасқан ... ... ... сулы
ерітіндісін NH4OH формуласымен өрнектейді ,оны аммоний гидроксиді дейді.
Сонымен ,аммиактың сумен ... ... ... ... ... ... ... катионы NH4+ мен гидроксид ионы ОН-
түзіледі.
Аммиактың маңызды ... ... оның ... ... ... жатады.Бұл жағдайда аммиак молекуласына
қышқылдың сутегі ионы қосылып,тұздың құрамына кіретін аммоний ионын түзеді.
Аммиак оттегіде және ауада азот пен су ... ... ... азот ... мен су түзе ... Бұл ... ... тотығуы деп аталады.
Аммиак–күшті тотықсыздандырғыш.Қыздырғанда ол ... өзі бос ... ... ... ... ... Г.П ... “ Химия”,” Рауан”баспасы,1990.
2. Ф.Н.Капуцкий “Пособие по химии для поступающих в ВУЗы”,”Вышейшая школа
“ ,Минск 1970.
3. Фельдман Ф.Г,Рудзитис Г.Е “8-11 ... ... ... ... ... ... А.В,Попков В.А “Общая и неорганическая химия М.:Изд. ... ... ... және ... ... ... ... әдебиеттер тізімі...............................
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Қ.И Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық
Техникалық Университеті
кафедра:
тақырыбы: ... ... ... ... А.Т
АЛМАТЫ 2004

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
N (Азоттың) және P(Фосфордың) биологиялық ролі, медицинада қолданылатын қосылыстар4 бет
Азот тобының элементтері8 бет
Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері30 бет
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы8 бет
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы. Нитрат аммоний өндірісі3 бет
Азот қышқылы5 бет
Азот қышқылы өндірісі22 бет
Азоттың маңызды қосылыстары5 бет
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет
Белок емес азоттық заттардың негізгі өкілдерінің - гемоглобиннің, мочевинаның, аммиактың, қаңқаның бұлшық еттерінің маңызды азоттық заттарының креатинфосфаттың, креатиннің, карнозиннің және анзериннің алмасуы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь