Түрген шатқалымен танысу

I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Технологиялық карта ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
II. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1. Ұлттық парк ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Түрген шатқалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. «Аю» сарқырамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.4. Іле Алатауының фаунасы ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.5. «Батан» урочищесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қосымша мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Сәлеметсіздерме құрметті студенттер! Мен сіздердің гидтеріңіз боламын, менің атым Айнур. Автобус жүргізуші Ұлан Мырзалиевич. Мен сіздерді « Түрген шатқалымен » таныстырамын және де сіздерді жолда өздеріңізді қалай ұстауларыңыз керек туралы таныстыра кетейін. Қозғалыс барысында, өтініш өз орындарыңызда отырып және бастарыңызды терезеден шығармаңыздар. Тағыда өтінетінім темекі шекпеңіздер, автобус қозғалған кезде орындарыңыздан тұрмаңыздар өзіңіздің қауіп-қатер үшін. Сұрақтарңыз қалыптасса, оюъектілерді көріп болғаннан кейін қоюларыңызды өтінемін. Барлықтарыңызға сәт сапар!
61 км. арақашықтықтан тұратын тас жолдың оң жағында әсем таулы аймақтарына шақырып тұрған үлкен алқапты Түрген өзені мен жазғы тас жолдар ашылады. Әсем Таулы аймақтардың шақырып тұрған нәзік дауысыңа үңіліп, Түрген ауылына жетпей, оңтүстік жаққа бұрылайық.
Ресейдегі крепостнойлық құқықтарының болдырмауы бойынша 1961жылы жасалған реформа орыс шаруаларын шығыс аймақтарына көшіруіне байланысты біршама шарттарды тудырды. Әсіресе, үлкен топ келімсектердің Семиречье обылысында қоныстануы.
1868-1880 жж. Осы жерде 3324 отбасы қоныстанды, олардың ішінде 2099 бір ауылды құрады ( келімсектердің қалауы бойынша –Михайл ауылы ( қазіргі Түрген )), оның орыс ауылдарынан ешқандай айырмашылығы болған жоқ: ат қоймалары, сарайлар, моншалар және т.б.
Келімсектер сәулет жағынан өздерінің біршама дәмдерін, салт-дәстүрлерін, мәдениеттерін енгізді. Мысалы, фундаментті демеп тұрған таста бейнеленген сойылған қораздың ағып тұрған қаны. Байлық үшін таждың астыңғы бұрыштарына тиын салу, таза емес күштерден аулақ болу үшін ладан салу, жылулыққа – жүн және т.б. шаруалар Семиречьеге ең қымбат заттарды ( өзіне қымбат деген ) алып келетін. Сібірден, горшоктағы гүлдер -әдемі хош иістері самғап тұру үшін. Поволжьядан, жалпақ ауыр тастар –квашталған капустаны ( езу ) жасау үшін.
        
        Түрген шатқалына жасалатын маршруттардың схемасы
О
Ш Б ... ... ... ... км. ... паркі
ү
р
г ... ... 11 ... ... 9 км.
е
н
і
Экопост
7 км.
Түрген
кенті
Жоспар:
I.
Кіріспе.....................................................................
......
Технологиялық карта...............................................
II. ... ... ... ... «Аю» ... Іле ... ... «Батан» урочищесі................................................
Қорытынды...................................................................
.
Қолданылған әдебиеттер............................................
Қосымша мәліметтер..................................................
Кіріспе.
Сәлеметсіздерме құрметті студенттер! Мен ... ... ... атым Айнур. Автобус жүргізуші Ұлан Мырзалиевич. Мен сіздерді
« Түрген шатқалымен » таныстырамын және де сіздерді жолда өздеріңізді ... ... ... ... ... Қозғалыс барысында, өтініш өз
орындарыңызда отырып және бастарыңызды терезеден шығармаңыздар. Тағыда
өтінетінім темекі ... ... ... кезде орындарыңыздан
тұрмаңыздар өзіңіздің қауіп-қатер ... ... ... ... ... кейін қоюларыңызды өтінемін. Барлықтарыңызға
сәт сапар!
61 км. арақашықтықтан тұратын тас ... оң ... әсем ... ... ... ... алқапты Түрген өзені мен жазғы тас ... Әсем ... ... ... ... ... ... үңіліп,
Түрген ауылына жетпей, оңтүстік жаққа бұрылайық.
Ресейдегі крепостнойлық ... ... ... ... ... орыс ... шығыс аймақтарына көшіруіне ... ... ... Әсіресе, үлкен топ келімсектердің ... ... жж. Осы ... 3324 ... қоныстанды, олардың ішінде 2099
бір ауылды құрады ( келімсектердің қалауы бойынша –Михайл ауылы ( ... )), оның орыс ... ... айырмашылығы болған жоқ: ат
қоймалары, сарайлар, моншалар және т.б.
Келімсектер сәулет жағынан ... ... ... ... ... енгізді. Мысалы, фундаментті демеп тұрған ... ... ... ағып ... ... ... үшін таждың астыңғы
бұрыштарына тиын салу, таза емес күштерден аулақ болу үшін ... ... – жүн және т.б. ... ... ең ... ... ( өзіне
қымбат деген ) алып келетін. Сібірден, горшоктағы ... ... ... ... тұру ... ... ... ауыр тастар –квашталған
капустаны ( езу ) ... ... ... ... – жер ... ... ... ... аты да ... ... ... қорғаушысы –
жарамсақ Михайлдың есімінің құрметімен аталған ... ... соға ... поляларда, бау-бақшалармен айналыса бастады.
Осылайша, біршама славяндардың салт – ... ... ... ... ... ... осы күнгі, қазіргі аты – Түрген, қазақшаға ... ... ... ... ... ... бұл ... 10 мыңнан аса халық
тұрады. Түрген ауылында « ... » ... ... ... жалғыз ғана су
диірмені, сонымен қатар, кірпіштен соғылған завод ... ... ... және соны қоршап тұрған жан-жақтағы аймақтар
туристерге жаяу саяхат жасауға өте қолайлы жер болып ... ... ... ... ... ... ... машинамен де саяхаттауға
бейімделген өте әсем жер. ... ... ... қараусыз қалған пионерлік лагерьлер орналасқан жерде Түрген
ауылынан бастап шатқал жағалай, ... ... ... 44 км. жол ... ... жол 26 км-де бітеді.
5 км-де шлагбаум – Ұлттық паркке тікелей ... ... ... ... суы бар. Дәл ... ... тағы да 20 км-де де орналасқан.
Мұнда көптеген туристер, жай адамдар, жастар, жаңадан тұрмыс құрып ... ... ... ... ... ... ескерткішімен қорғалуда, себебі
Түрген бұрынғы заманнан бері әйгілі. Бұған тағы ... ... ... ... ... ежелгі қоныстанған адамдардың
қонысы. 7км. қашықтықта 60 жылдан бері ... ... келе ... форель
өсіру шаруашылығы бар. Ертеректе шаруашылық ... ... ... ...... « Патша » балығы аса құрметті ... ғана ... 90 ... бері ... ... ... ол жер ... сүйікті демалыс орнына
айналған. Форель - өте сирек кездесетін, тек қана ... ... ... ... қалайтын балық. Балықты өсіру қымбатқа айналады, өйткені
қоректендіру ... алыс ... ... бассейіндерде өзіне тән әдемілігімен, кербез жүзіп жүрген
–сауда балығы деп ... ... ... ... ... ... балықтар жүзіп жүрген - алтын гемофондты көресіз. Оларға ... ... ... балық шаруашылығының болашағын анықтайды.
Мамандар өзенде де балықтың ... шет ... ... ... ... ... да ... туғызады. Прудтың жанында
ахалтеке секілді асыл тұқымды жылқы өсіретін жылқы зауыты бар.
2.2. Түрген шатқалы
10 км. қашықтықта ... ... де одан ары ... ... емен өскен кең көгалды көресіз. Батысқа қарай ... ... ... ... ... ... ... терең
тоннель, бүкіл әлемдегі жер сілкінісі есептелінетін, ... ... ... Микушинодан, ары қарайғы жолмен тек вездеходтармен жүруге
ғана мүмкіндік бар, 5 км. кейін ... ... ... Ол ... емес ... 800 ... Бұнда әуесқой балықшылар келеді. Түргеннен 15 км. жол бойында
сақ, үйсін тайпаларының, ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан жайлау бар. Бұл жерде бұдан 5000 ... ... және ... халықтың да мекен еткені туралы дәлелдер бар.
Іле Алатауынан Түрген өзені үш бастаумен басталады: солтүстік –үлкен
Түрген, орталық ... және ... ... ... Барлық бастаулар
мұздықтардан басталады. Өзеннің ұзындығы - 110 км., жалпы су көлемі ... ... су ... – 7 ... Бұл өзен ... П.П.Семенов Тянь-Шанский
былай деген: «Түрген біз өзен таудан ... ... ... ... ... ... ... толқыны жарлардың арасына барып соғылады. Өзеннің ... ... ... ... шыға беріс жері қиын болғандықтан
біздің күші кеткен аттарға қиын ... ... ... ... ... ... түсті және алма, өрік, үйеңкі, баяршник одан басқа көптеген
ағаштар өседі, менің атымды иеленген, ал тау жотасынан жазыққа ... ... ... « Аю » ... ... ... санаторийін кездестіруге болады. Алайда белгілі
себептермен ол жабылған ... ... ... ... 19 км-де кішкене жол бар. Сол жолдан ... ... ... «Аю» ... алып ... ... ... өте абай болу керек. Себебі: олар өте ... және ... ... ... ... салыстырмалы түрде 1520 м.
орналасқан. Оның ұзындығы 28 м. Су ... 0,4 ... Су буы ... ... жақсы әсер етеді. Өйткені ыстық күннің өзінде су ... 12 ... ... ... ... ... ... мұз
басуына дейінгі өсімдіктер сақталған.
Сарқырама атауының өзінің ерекшелігі бар. Дәл осы ... ... көп ... ... ... Бұл ... аюы адамға себепсіз
қауіпін тигізбейді. Әдетте аңшылар ... ... ... ... ... сылтаумен аңшы, броконьерлер көптеген аюлардың ... ... ... өзге ... емес адам ... ... аюдың жүріп
өткен жолын аз кездестіреміз. Негізінен аю көп қорек түріне қызығушылық
танытады. Оның қоректеріне: таза шөп, ... ... ... ... және ең ... бал ... Аюлар бал үшін тіпті араларғада төтеп
беруге дайын. Тянь-Шань аюының түсі ашық және ... ... ... Оның ... ... 100 – 200 кг ... ұзындығы 1,5 – 2 м. ақ
алдыңғы тырнақтары үшін ақтырнақты деп атайды. Оның тырнақтары ... ... және жер ... қолайлы. Олар топ бойынша ... ... ... ертегілерден танымал дөкірдің мейрімі мен жамансыздығы туралы кең
тараған сенім ... сай ... ... ... тамашалағаннан
кейін сол жолмен көпірге ораламыз.
2.4. Іле ... ... 300 ... ... ... ... орналасқан –дәмді
және өте суық минералды суы бар бұлақ. Ал 7 км жоғары көтерілсек, ... ... ... өте бай өлке Іле Алатауындағы жапырақты
ормандар. Осы өлкеге тән ... ... ... алма ... жас
өркендерімен және өріктің, итмұрынның жемістерімен ... ... ... да жыртқыштары болып: ақтышқан, ақкіс, қасқыр табылады.
Оңтүстік орманның бөктерінде ... ... Ол ... пен ... ... Ал ... (оң) жапырақты бұрышында борсық, жертесер,
аламан өмір ... ... ... ... құс түрі ... ... тоқылдақ, үйеңкқұс, клест және т.б. Сарқыраған тау өзендерінің
бойында көк құс ұялайды, осы ... ... ... Үндістан табылады. Күннің
жарқын сәулелерінде құстың қанатына метал түстес көк рең береді. Көк құстың
дауысы өте жуан. Оның әсем ... ағын су ... да ... ... өзен ... ... құйрығы жоғары қараған құсты көрсеңіз, бұл
– оляпка. Ол өзінің тамағын мауысымның қай ... ... ... ... ... ... ... сілеусін мекендейді. Бастау мен өзен бойында
жабайы қабан мекендейді. Олардың саны ... көп ... ... таудың
төменгі жағында қоныстануына байланысты қабандардың саны азайды. Орманда
тағы ақ ... ... алып ... Шың ... ... ... ... тау жоталарында адам 10 м-ден ұзақ жүгіре ... ал ... жел ... бірнеше жүздеген метр қашықтыққа жүгіре алады. Ол
теңіз деңгейіннен 3000 м қашықтыққа өзін ... ... ... ... ең қызығы. Ол 1,5 м ұзындыққа, ал ... ... ... ... Жүні өте ... және биік, бөзша сұрғылт құба жиігі
бүйір ... бар. ... ... ... ... қоса алғанда қара
сақиналар бар. Қысқа қатты табаны мен ... арқа ... ... ... секіруге алуға мүмкіндік береді. Наурыз айының суық ... мен ... ... барыстың махаббат сезімдері ашылады. Мамыр
аыйнда өзінің ағынында, үңгір мен ... ... ... ... ... 2
– 3 айдың өзінде жыртқыштар құс дәмін біле бастайды. Олар тек 3 – 4 ... осы, ... ... ... адам көре ... ... ... болғандардың өзі, ереже бойынша олар сол жерде бола да, ... ... ... ... Егер оны ... ... олардың әрбір қадамын
сары көздер бақылап отырады. Барыс кең аумақты қамтиды, бірақ оның ішінде
әрбір маусымда ... ... ... отырып, үнемі орын ауыстырып
отырады. Заңдылық бойынша ол ... ... мен ... ... ... ... барыстың өмірі жылдан жылға қиындай түсуде. Өйткені ... ... ... барысты таудың ең биік шыңына жеткізді. Тіпті ... да ... егер де ... ... ... ... барстың жер
бетінен мүлдем жойылуы әбден мүмкін.
Тау барысы тау-текенің артынан көбірек ... Тау ... ең ... ең ... Ең көп ... осы тау –текеге түседі.
Тау-теке еркегінің мүйіздері ... ... ол жыл ... өсіп ... 120 ... ... жетеді. Ал тау –текенің ұрғашысында болса, оның мүйізі
тек 30-4 см болады екен. Салмақтары еркегіне қарағанда жеңілдеу. Олар ... өмір ... ... тек бірлі жарымы ғана.
Тау қойлары –бұрыннан келе жатқан тау жануарлары. Жазда олар ... ... ... ... ... Ал қыста жапырақ көп жерлерге барады.
Жалпы үсті жағы қоңырлау, ал аяқ жақтары ақ ... ... ... ... ... тәрізді мүйізімен ерекшеленеді. Мүйіздері еркектерінде жыл
сайын өсіп отырады ... ... ... 1 метрге жетеді. Тау қойлары –тауға
әбден үйренген жабайы жануарлар болып табылады.
Адамдардың шексіз ... ... ... сиреуінде және кейбір
жеолерде мүлдем жойылуына әкеліп соқтырды. Олардың үйірінің 3 түрі ... ... және ... ... ... ұрғашылар, соның
ішінде ұрғашы мен жас ұрғашылар. Еркек архарлар ... ... ... ... және ... ұрғашылардың үйіріне қосылады. Соңғы жылдары
архарлар және дара ... ... ... бірақ оларда үйірмен жүру
инстинкті өте ... ... Бір ... ... ... архар болады. Бұрын
үйірге жүздеген тау қойлары жинақталатын. Тау қойлары өте сақ болып келеді,
оған өте жақын бара алмайсың. Адам ... ... ... ол ... ... Бірақ қазіргі заманғы оптиканың көздегіші бар қару аңшыларға
көптеген мүмкіндік береді. Әрине, 120 см және салмағы 200 центнерге ... -өте ... ... ... ... таңғажайып және өте қызықты ... Бұл ... ... ... ... ... ... болған
Маралдар, осы жерде мекендейді. Олар өзен жағасын мекенднп, ... ... ... ХХғ ... ... броконьерлік аулаулардан
Маралдардың толық жойылып кету қаупі төніп тұр. ... ... тек ... ... ... ғана ... сонымен қатар дәрілік препораттар ... ... ... ... ... ... км ... жанындағы аралас орманда, бұлақ басында, бірнеше жыл
жұмыс істеген тур база орналасқан. Ол кішігірім орманшылар мен ... Ол 26 ... ... ... ... ... қатарынан 3 арна келіп
қосылады. Олар –Кіші-Түрген, Түрген және Шың-Түрген. Олар ... ... ... ... қосылып ағады. Осы жерде ... ... ... ... арықарай ең төзімделер мен шыдамдылар ғана Кайранский (55
м) сарқырамасын көре алады. Бұл да ... ... 2300 м ... Оңтүстік –батысқа бұрылған жол Түрген өзенінің бойымен жүреді.
Осы өзенінің үстінен 7 км-ге соөылған 7 ... ... ... ... және ... ... Түрген өзенінің оңтүстік жағындағы
Бозкөлге ... Оған жол ... ... ... ... және ... келіп жалғасады. Бұрылуға бағдар қызметін атқаратын жолдың сол
жағында орналасқан баспалдақ ... Ол ... ... ... ... –көптеген туристердің ұнатып баратын ... Бұл ... өте көп ... Ең көп ... ... ... шатқалының осы аймағвнда Тянь-Шаньнің ... ... яғни ... пухтік шыршаларры орналасқан. Олардың ауданы 90
гектар: осы қалың шыршалар ... ... 60 ... ... ... және олар ... тау бөктерінің мұз айдынын жабады. Шренка ... ... ... тау ... ... ... ... көлемі
өте кең және кейде олар 3000 м-ге дейін жетеді. Бұл ... атын ... ... ... атына сәйкес қойған. Бұл өте үлкен ағаш тәріздес
өсімдік, оның биіктігі 40-50 метр, ал диаметрі 2 м-ге ... ... ... ... ... да осы ... С витамині бөлінеді. Оның
шишкаларының ... 10-12 см, яғни оның ... ... ... 2 есе ... Шренка шыршасы жазық сүйгіш, бірақ ылғалдылық оның
тіршілігіне өте қажет емес. Оның ... ... ... ... ... ... өте ... болып көрінгенмен, ол өте нәзік ағаш. 10 жылдың ішінде
ол тек қана 60-70 см-ге өседі, ал алып ағаш ... тек 40-50 ... ... Ол 300-400 жыл өмір сүреді. Шырша әрқашан жасыл түсті, тікендері
ауыстыру процесі өмір сүру ... ... ... ал ... ... 6-7
жылда ауыстырылады. Шырша ағашы емдік қасиетке толы. Шырша -өте маңызды
құрылыс материалы және ... және ... ағаш ... ... ... өте ... ... дейін оны құрылыс материалы ретінде
пайдаланған. Осы шыршаның көмегімен ... ... мен ... ... ... оның ... ... Соборда бар. 70 жылдардың
ортасында осы ескерткішке реставрация жасаған уақытта ХІХ ғ-ң ... ... ол оның ... мен ... ... Сонымен
бірге бұл Тянь-Шань шыршасы музыкалық аспап жасауда да қолданылады, мысалы;
гитара, домбыра. Тянь-Шань шыршасы тек қана тау ... ... ол ... Оның ... ... бағалы. Шыршалар орманда ерекше биологиялық
орта қалыптасады, бұл орта ... ... ... өз ... ... ... олардвң қатарына жоғары кластағы жануарлар мен
өсімдіктер жатады. Күндіз фотосинтез ... ... ... ... таза ... мен ... май ... бөлінетін заттардың құрамында
басқа да ұшқыш заттар –биолиттер ... ... ... ... ... бар, ... олар жарық бөлетін разрядтар береді.
Академик ... ... ... ... алдында ең биік ағаштардың
көрінісіде көргеніне қуана бейнелейді. Шыршалы ормандар өзінде ... ... ... ... олар сондай-ақ вертикальді ауаны тездету нәтижесінде жер
бетіне көп мөлшерде жаңбыр не қар түседі. Олар ... түзе ... ... және ... өте баяу ... әкеледі. Сондықтан
да ормандардың бөлігіне түскен жаңбыр не қар ылғалдың жиналуына қатысып,
шыршаның ылғал жинау қызметінің рөлін ... ... ... мен ... ... ... жақсартып, қар мен жаңбыр суы жер ... ... ... суларды қоректендіруді және жер астындағы грунттық
суларды түзеп қалпына келтіреді. ... ... жер ... ағын ... пайда болуына, батпақ және қар көшкініне төтеп
береді. 1963 жылдан бері шыршалы ... ... ... ... ... ағаш өнімдерін өңдейтін өндірістер ликвидацияланған. Қазіргі
кезде тек қана ... ... ... ғана ... ... ... негізін құртпауымыз керек. Келешекте ағаш кесуге ... ... ... ... ... ... Түрген ауылының қасынан оңға бұрыламыз.
Осы ауылды өте келе өзеннің оң жағасымен ... бет ... Осы ... көзіміздің алдына ерекше көзіне және Іле аумағының әдемі ... ... он ... кейін оңға бұрылып, негізгі төменгі трассаға
түсеміз.
Қолданылған әдебиеттер:
-----------------------
_____ _____
_____ _____
_ _
_ _
_ _
Шартты ... ... ... ... ... жері
Автобустың жылжуы
Топтың жаяу қозғалысы
Мемлекеттік парктің
шекарасы
Көпір

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет
Іле алатауының ландшафтарына физикалық географиялық сипаттама59 бет
Абай Құнанбаевпен Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық көзқарастары4 бет
Абай Құнанбайұлының өлеңдерінің тәрбиелік мәні8 бет
Алматы облысының гидрологиясы11 бет
Амангелді Иманов3 бет
Амангелді Иманов5 бет
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
Ғалым Ахмедовтың аудармашылық тәжірибесі49 бет
Қазақ өнері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь