Қазақстан Республикасының ұлттық банкі - банк жүйесінің негізгі буыны

КІРІСПЕ
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІ . БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ НЕГІЗГІ БУЫНЫ.
1.1. Ұлттық Банктің мақсаты, міндеті және құрылымы
1.2 Ұлттық банктің негізгі қызметтері мен операциялары
1.3 Орталық банктер қызметтерінің шетелдік тәжірибелері
II. ҚР ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ БАНК ЖҮЙЕСІН Т¥РАҚТАНДЫРУДАҒЫ НЕГІЗГІ МЕХАНИЗМДЕРІ.
2.1 ҚР Ақша.несиелік саясаты және алтын.валюта активтерін басқарудың мәселелері.
2.2 Ұлттық банктің қаржы нарығындағы халықаралық ынтымақтастық ақпараттық.түсіндіру қызметтерінің ерекшеліктері.
2.3 Қазақстан Республикасының қаржы мекемелеріне көрсетілетін қызметтерін талдау
3. ҚР ҰЛТТЫҚ Б АНКІНІҢ Б АНК ЖҮЙЕСІН Т¥Р АҚТ АНДЫРУ ҚЫЗМЕТШЩ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасының ¥лттық Банкінің банк тәуекелдерін басқару мәселелері
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі.
Банктер нарықтық экономикаға басты қаржылық делдалдар болып табылады. Өз қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында тауар болатын, жаңа талаптар мен міндеттемелерді жасады. Клиенттердің салымдарын қабылдау арқылы банк депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды беру арқылы қарыз алушыға жаңа талап қойды.
Банктік жүйесінің мақсаты мен міндеттері негізінен экономиканы жалпы басқарудан мақсаттары және міндеттерімен бірдей, әйтсе де банктер басқарудың кішігірім жүйелері ретінде экономиканы басқарудың жалпы мақсатына жетуді қамтамасыз ететін, өзіне тән жеке міндеттерін орындайды.
Қазақстанда бүгінгі күні 32 екінші деңгейдегі банк, оның 8 -мемлекетаралық, 2 - мемлекеттік, 22 - шет елдің қатысуымен жұмыс істейді.
Халықаралық стандарттарға көшу бағдарламасы шегінде 4 банк бірінші, 16 - екінші топқа енгізілді, 12-сі бағдарлама талаптарын орындаған болып танылды.
Банктер санының азаюына қарамастан оларды капиталдандырудың өсу үрдісі сақталуда. Соңғы 2 жылда банктік сектордағы жиынтық меншік капитал 2002 жылғы наурыздың аяғында 1,8 есе а млрд. теңгеге дейін өсті. Банктік сектор бұрынғы кеңестік ауқымда ең жоғары капиталдандырылған болып қалуда - орташа капиталдану деңгейі - 20 млн. АҚШ долл.
Банктердің міндеттемелері жеткілікті жылдам қарқынмен өсуде, бұл негізінен банктік секторға ішкі көздерден келетін ақша ағынына негізделген. Тек қана соңғы жылда (2001 жылғы сәуірден бастап 2002 жылғы наурызды қоса алғанда) банктер міндеттемелерінің жалпы көлеміндегі халық депозиттерінің үлес салмағы 22,7%-тен 29,3%-ке дейін өсті. Тұтастай алғанда, осы кезеңде банк жүйесіндегі халық салымдарының үлесі 2 есеге жуық өсті, бұл банктік институттарға халықтың сенімінің артқандығын білдіреді.
Банктердің ресурстық базаларының ұдайы өсуі олардың активтерінің жылдам көбеюіне мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта банктік жүйе активтері 817,8 млрд. теңгеге (5,37 млрд. АҚШ долл.) жетті. Осылайша, бір қазақстандық банкке - 128 млн. АҚШ долларына жуық.
Банктер экономиканың нақты секторын барынша белсенді кредиттейді. Қазіргі уақытта банктердің барлық активтерінің 60%-нен астамы экономиканы кредиттеуге бағытталған, бұл көрсеткіш бір жыл бұрын 53%-тен аспаған болатын. Банктік сектордың жоғары өтімділігін ескере отырып, бұл фактіні оң бағалаған жөн. Дамыған елдердің әмбебап банктерінде активтер құрылымындағы кредиттік портфель де 60-65% шамасында.
1. ҚР Президентінің 31.08.1998 ж. "ҚР банктер және банк қызметі туралы" Жарлыгы, 68, 68-1, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76 және т.б баптары
2. Аллахвердян Д-А. Финансово-кредитный механизм развитого социализма- М.: Финансы, 1976
3. Ачкасов А.И. Активные операции коммерческих банков.М.: Консолтбанкир, 1996
4. Банки на развиваюішхся рынках. Укрепление руководства и повышение чувствительности к переменам. 2 том/ Д.Мак Нотон и др. М.: Финансы и статистика, 1996
5. Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,1998
6. Банковский портфель 1. Книга банкира. Книга клиента. Книга инвестора/ О.Н. Антипова жэне басқалары.М.: Соминтэк, 1996
7. Банковский портфель 1. Книга менсджера. Книга банковского финансиста. Книга банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов жэне басқалары.М: Соминтэк,1996
8. Лаврушин О.И. Банковское дело М.: БиБНКЦ, 1998
9. Колесникова В.И, Кроливецкая Л..П. Банковское дело: Финансы и статистика, 1998
10. Белоглазова Г.Н. Коммерчсские банки в условиях формирования рынка.Л.: ЛФЭИ, 1991
11. Белугин М.И. Сберегательное дело. Есептік-несие техникумдарына арналған оқулық - М.: Финансы и статистика, 1985
12. Бор М.З., Пятелко В.В. Стратегическое управление банковской деятельностью.-М.: Приор, 1998
13. Бухвальд Б.Р. Техника банковского дела-М.: ДИСД993
14. Валравен К.Д. Управление рисками коммерческого банка/М.Э. Ворд редакциясымен жазылған оқу қүралы- Дұниежүзілік банктің экономикалық даму институты.-Вашингтон, 1998
15. Василишен Н.И. Регулирование деятельности коммерческого банка-М.: Финансист информ,1998
16. Гамидов Г.М. Банковское и кредитное дело - М.: ЮНИТИ,1996
17. Деятельность банков: современный опыт США - М.:Экономист, 1992
18. Долан Э.Дж., Кэмпбел К.Дж. Демьги, банковское дело и денежно-кредитная политика, агылшын тілінен аудармасы.- СПб,1998
19. Кейнс Дж.М. Обйая теория занятости, процента и денег-М.: 1978
20. Котлер Ф. Основы маркетинга- М.: Прогресс, 1996
21. Льюис К.Ф. методы прогнозирования экономических показателей. М.: Финансы и статистика,1993
22. Мамонова И.Д. Банк и платежная дисциплина. М.. финансы и статистика, 1998
        
        КІРІСПЕ
Банктік жүйе - нарықтық экономиканың ең ... және ... ... ... ... ... ... делдалдар болып табылады. Өз
қызметінің үрдісінде, олар ақша нарығында тауар болатын, жаңа ... ... ... ... ... ... ... банк
депозит деген жаңа міндеттеме жасаса, ал қарызды беру арқылы ... ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері негізінен экономиканы ... ... және ... ... ... де банктер
басқарудың кішігірім ... ... ... ... ... жетуді қамтамасыз ететін, өзіне тән жеке міндеттерін орындайды.
Қазақстанда бүгінгі күні 32 ... ... ... оның 8 ... - ... 22 - шет ... қатысуымен жұмыс істейді.
Халықаралық стандарттарға көшу бағдарламасы шегінде 4 банк бірінші, 16 ... ... ... 12-сі ... талаптарын орындаған болып
танылды.
Банктер санының азаюына ... ... ... өсу ... ... 2 ... ... сектордағы жиынтық меншік капитал 2002
жылғы наурыздың аяғында 1,8 есе а ... ... ... ... ... ... кеңестік ауқымда ең жоғары капиталдандырылған болып қалуда - орташа
капиталдану деңгейі - 20 млн. АҚШ ... ... ... ... қарқынмен өсуде, бұл негізінен
банктік секторға ішкі көздерден келетін ақша ағынына негізделген. Тек қана
соңғы жылда (2001 ... ... ... 2002 ... наурызды қоса алғанда)
банктер міндеттемелерінің жалпы ... ... ... ... ... ... ... өсті. Тұтастай алғанда, осы кезеңде ... ... ... ... 2 ... жуық ... бұл банктік
институттарға халықтың сенімінің артқандығын білдіреді.
Банктердің ... ... ... өсуі ... ... жылдам
көбеюіне мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта банктік жүйе ... ... ... (5,37 млрд. АҚШ долл.) ... ... бір ... - 128 млн. АҚШ ... ... ... ... секторын барынша белсенді кредиттейді. Қазіргі
уақытта банктердің барлық активтерінің ... ... ... ... бұл ... бір жыл ... 53%-тен аспаған
болатын. Банктік сектордың жоғары өтімділігін ескере ... бұл ... ... жөн. ... ... әмбебап банктерінде активтер құрылымындағы
кредиттік портфель де 60-65% шамасында.
Банктер активтерінің және кредиттік ... ... ... ... ... ... жиынтық кредиттік портфелінде ... ... 70% жуық ... ... ... ... 2-2,5%-тен
аспайды. Мұндай көрсеткіштердің сақталуы көп жағдайларда орталық банктің
кредиттік портфельдің ... ... ... ... арқасында банктердің
өздері жұмысты сауатты жүргізуіне де байланысты.
Оң үрдістердің сақталуы жақын жылдардың ішінде қазақстандық банк ... ... ... және ... стандарттарға көшуден
тұрақты дамудың және халықаралық стандарттарды жетілдірудің жаңа ... ... ... ... ... ... береді.
Ол үшін ең алдымен, қаржылық институттардың, оның ішінде ... ... ... ... ... қоюдың маңызы зор. Мәлім болып
отырғанындай, ... ... ... ... барлық қатысушыларға
қадағалауды бір ғана тәуелсіз орган ... ... ... ... алды.
Осыған байланысты өткен жылдың ортасында ... ... ... ... ... ... ... ұлттық комиссиясының
қызметі біріктірілді. Осы кезеңнің өзінде жинақтаушы зейнетақы қорларының
қызметін реттеу ... да ... ... ... ... өзі
барлық қаржылық секторға қатысушыларға қадағалауды ... ... ... ... береді.
Қазіргі кезде қаржылық қызмет көрсетуді мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы заңның жобасы әзірленді. Осы заңның ... ... ... ... ... ... құрылады. Егер жаңа агенттіктің
қарамағына Ұлттық ... ... ... ... және қадағалау
жөніндегі барлық уәкілеттігі көшетін болса, ... Банк те ... ... орталық банктері сияқты тек қана ... ... ... ... және ... ... ... жүйесін
үйымдастыру, ақша-банктік статистика, төлем балансын ... ... және ... бұл әдісті кездейсоқ таңдап алмағанын атап айтқан жөн, әлемдік
тәжірибе мұқият зерделенді. Мысалы, Германия, Канада, ... ... ... ... және ... ... бар ... Венгрия,
Эстония сияқты жетекші елдерде қаржылық секторды реттеудің осындай ... ... ... ... Мұндай схема қаржылық секторды дамыту, қаржылық
құралдарды жетілдіру және қаржы саласында ... ... ... ... тиімді.
Бұдан әрі қаржылық рынокта банктік институттарды шоғырландыру ... ... ... ... басқа сегменттеріне банктік
капиталды жедел ... ... ... ... ... да ... Банк
Банктерді қадағалау жөніндегі Базель комитетінің негізгі қағидалары мен
стандарттарына ... және ... ... ... ... ... енгізу бойынша ағымдағы қадағалауды
жетілдіру шараларын жетілдіру бойынша ... ... ... ... ... ... ... көшу бағдарламасын орындауына
барынша қатаң талаптар қойылады. Банктер 2006 жылы 1 ... ... ... халықаралық стандарттарға сай келетін уәкілетті ... ... ... ... ... мен жүйенің бар екендігін
растайтын аудиторлық қорытындыны ұсынды.
Банктік секторды тұрақты дамыту үшін рыноктан коммерциялық ... ... ... ... қол ... және өз ... адал әрі сенімді
банктік институттарға қолдау көрсету қажет. Сондықтан ... ... ... ... ... ... мен ... жақсартуға бағытталған алдын алу ... ... ... ... ... аударылатын болады. Бұл банктердің жоғары сапалы
банктік ... ... және ... институттар арасында шынайы
бәсекелестікті дамытуды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Халықтың және экономикалық субъектілердің ... ... ... ... банктер жұмысының неғұрлым айқындылығын қамтамасыз ету ... ... ... ақша тазартуды жүзеге асыруға және көлеңкелі
капиталдың банктік жүйе ... ... ... жасайтын жүйені құру
жөніндегі жұмыстар жүзеге ... ... ... ... ... ... экономиканы кредиттеуін күшейте
түсетін түрлі тетіктерге жағдай жасау және оларды әзірлеуге айрықша көңіл
бөлінетін болады. ... ... ... ... басым салаларын
кредиттеуін ынталандыру және қаржылық делдалдықты, оның ішінде ... ... ... ... ... бар. ... ... және
құрылыс жинақ ақшасы жүйесін дамыту да сол ... ... ... болып қалады. Құрылыс жинақ ақшасы жүйесінің қажетті заңдық
негізі қаланғандықтан құрылыс жинақ банктерін құруды ... және ... ... ... еліміздің түрлі аймақтарында іске қосуды тездеткен
орынды.
Банктердің көрсететін қызметтерінің аясын кеңейту, ... ... ... сондай-ақ бөлшек саудада операциялардың айқындылығын
арттыру мақсатында ұлттық төлем ... құру және ... ... процессинг орталығының жұмыс істеуін қамтамасыз ету жөніндегі
жұмыстар жалғаса түседі. Төлем ... осы ... ... ... ... ... ... деңгейін арттыра,
төлем карточкаларын шығаруға ... ... ... ... тарифін
азайта, төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалатын төлемді өңдеуге
жұмсалатын уақытша шығындарды барынша азайта ... ... емес ... ... ... ... және ... саласында кез келген жерде
пайдалануына, олай болса, қолма-қол жасалмайтын төлем көлемінің артуына жол
ашады.
Әлемдік практикадан ... ... ... сектордың қызмет
көрсетуі халықтың барлық жіктері мен клиенттер санаттарын ... ... ... ... ұсақ ... ... істейтін қаржы институттары желілерінің
кеңейтілуі елдегі бүкіл даму және ілгерілеу дәрежесін керсетеді. Сондықтан
банктік емес қаржылық ұйымдарды ... үшін ... ... ... Ең
алдымен, кредиттік серіктестік және микрокредиттік ұйымдар сияқты ... ... сөз ... ... ... ... ... секторын дамытудағы ролі аса маңызды. Соның ішінде, микрокредиттеу
схемасы арқылы банктердің назарына ілікпеген шағын кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... ... көрсетудің ауыл
тұрғындары үшін қол жетерліктей болуын қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық
Банк почта-жинақ ... ... ... ... ... қаржылық секторды, оның ішінде негізгі сегментін -банктік жүйені
кешенді дамыту мемлекеттің басым ... бірі ... қала ... ... ... ... ... экономикалық өсуді сақтаудың және
елімізде халықтың өмірін жақсартудың маңызды алғышарты болып ... ... ... ... БАНКІ - БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ НЕГІЗГІ БУЫНЫ.
1.1. Ұлттық Банктің мақсаты, міндеті және құрылымы
Қазақстан Республиксының екі ... банк ... бар. ... ... ... Қазақстан Республиксының орталық банкі болып
табылады және Қазақстан ... банк ... ... ... ... ... мәртебесі бар Қазақстанның Даму ... ... өзге ... ... ... банктер болып табылады.
Қазақстан Республиксының Ұлттық Банкі басқа елдердің орталық банктерімен,
халықаралық банктермен және өзге де ... ... ... өз ... шегінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Президентіне есеп
береді, алайда өзіне заңмен берілген өкілеттіктер ... өз ... ... ... ... өз ... ... Республиксының
Үкіметімен үйлестіріп отырады, өз қызметінде Үкіметтің экономикалық
саясатын ... және егер бұл оның ... ... орындау мен ақша-
несие және валюта ... ... ... ... оны іске ... Банктің негізгі мақсаты Қазақстан Республиксында ... ... ету ... ... ... ... іске ... Қазақстанның Ұлттық Банкіне мынадай міндеттер жүктеледі:
> мемлекеттік ақша-несие саясатын әзірлеу және жүргізу;
> төлем жүйелерінің жұмыс ... ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру;
> қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге ықпал ету. Сонымен бірге,
Ұлттық Банк:
> айналыстағы ақша ... ... ... арқылы бағалы қағаздарды
эмиссиялайды, Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... ... ... ... үшін соңғы сатыдағы кредитор болып табылады;
> банктің, қаржы кеңесшісінің, Үкімет агентінің функциясын жүзеге асырады;
> төлем жүйесінің үздіксіз ... ... ... ... ... ... сәйкес өзге де функцияларды,
өкілеттіктерді және құқықтарды жүзеге асырады.
2004 жылдан бастап Еуроодақ стандарттарына және ... ... ... ... ... ... бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз
ету саясатындағы ... ... ... ... ... тәргеттеу принциптеріне жариялы көші шеңберінде Ұлттық Банк
бағдарларды инфляция бойынша ғана белгілейтін ... ... ... асыру барысында туындауы мүмкін кез келген басқа міндеттер мен
бағдарлар екінші кезектегілер ... ... ... ... 2003 ... 31 ... қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу мен
қадағалауды жүзеге асыратын ... ... ... нарығын және
қаржы үйымдарын мемлекеттік реттеу мен ... ... ... мекемесін бөліп шығару арқылы Ұлттық Банк қайта үйымдастырылды.
Қаржы нарығының барлық қатысушыларын қадағалау үшін жеке ... ... ... ... ... дамытудағы маңызды қадам болып ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық
делдалдық қызмет көрсетуді дамыту үшін ... ... ... ... көрсетіп отыр.
Ұлттық Банктің құрылымына мыналар кіреді:
> 10 департаменттен, 140 жеке басқармадан және 1 жеке ... ... ... 16 ... ... және ... қаласындағы бір филиал
-Кассалық операциялар және құндылықтарды сақтау орталығы;
> Ұлттық ... ... ... өкілдігі;
> 5 есеп беретін ұйым.
> «Қазақстан Республиксы Ұлттық Банкінің Қазақстан ... есеп ... ... ... құқығы бар республикалық мемлекеттік
кәсіпорны;
> «Қазақстан ... ... ... ... сервис бюросы» шаруашылық
жүргізу кұқығы бар ... ... ... «Қазақстан Республиксы Ұлттық ... ... ... ... ... ... бар ... мемлекеттік кәсіпорны;
> «Қазақстан Республиксы Ұлттық Банкінің ... ... ... құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны;
> «Қазақстан Республиксы Ұлттық Банкінің қызметін ... ету ... ... ... бар ... ... кәсіпорны.
Ұлттық Банк:
> «Қазақстанның салымдарға кепілдік беру қоры»;
> «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры»;
> ... ... ... «Қазақстанның ипотекалық кредиттерге ... беру ... ... ... және «Процессинг
орталығы» жабық акционерлік қоғамы құрылтайшыларының бірі болып ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Ұлттық Банкінің басқару құрылымы мен қызметін ұйымдастырудың басқа да
мәселелері ... ... ... Банкі туралы» заңы және
«Қазақстан Республиксының ... ... ... ережесі негізінде
анықталады.
Үлттық Банкінің құрылымы
|Басқарма ... ... ... ... ... ... |
|Банкінің |
|орталық |
|аппараты |
|Облыстық |
|(аумақтық) ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|Банкноттық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік |
|инспекциясы ... ... ессп ... ... ... және ... ... Орталығы |
|Банктік сервистік бюро; т.б. |
| |
| ... ... ... ... ...... ... құрылымын 1-кестеде көруге болады. Ұлттық Банкінің ең
жоғарғы басқару органы ... Банк ... ... ... ... ... 9 ... тұрады. Оның кұрамына — Ұлттық Банк төрағасы,
оның 4 орыбасары, Парламент пен Президенттің бір-бір өкілі және ... ... екі ... ... ... ... ... Президентімен бекітіледі.
Басқарма мәжілісі қажет кездерде немесе айына бір рет өткізіледі.
Ұлттық Банк төрағасы Қазақстан Республиксының Президентінің ... ... ... Банк ... ... Банк ... және сенімхатсыз мемлекеттік
органдармен, банктермен, несиелік, халықаралық және баска ұйымдармен
қатынастарда ... ... Банк ... ... ... ... ... басқарады
және Ұлттық Банкіге жүктелген жұмыстар үшін жауап береді.
Ұлттық Банкінің ... ... ...... ... ол ... Банк
төрағасымен басқарылады.
Директорлар кеңесі, «Қазақстан Республиксының Ұлттық Банкі туралы» Заңға
сәйкес Ұлттық Банкінің қарауындағы басқа ... ... ... ... Оның ... - ... оның орынбасарлары және департамент
директорлары кіреді.
Ұлттық Банк өзінің негізгі қызметтерін жергілікті өзінің облыстық
басқармалары, Алматы бас филиалы арқылы жүзеге асырады. Олар филиалдың
құқықтарын ... және ... Банк ... қызмет етеді.
1.2 Ұлттық банктің негізгі қызметтері мен операциялары
Қазақстан Республиксының ... ... ... бас банкирі, қаржы
кеңесшісі және агенті. «Қазақстан Республиксының Ұлттық Банк туралы»
Заңында былай жазылған: Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... табылады және Қазақстан Республикасы
банк жүйесінің жоғары (бірінші) деңгейін білдіреді.
Қазақстан Ұлттық Банкі басқа елдердің орталық банктерімен және басқа
банктермен қарым-қатынаста, ... ... мен ... да ... өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының
мүддесін білдіреді.
Қазақстан Ұлттық Банкі өз міндеттерін орындау кезінде пайда табу ... ... ... және басқа да несиелік мекемелер өз клиенттеріне -шаруашылық
субъектілері мен халыққа не жасаса, Ұлттық ... соны ... ... - ... ... және ... да несиелік мекемелер. Осыдан
келіп, Ұлттық Банкіні «банктердің банкі» деп атайды.
Ұлттық Банк «банктердің банкі» қызметін атқару үшін: - ... ... ... ... банктерге ... ... ... ... ... қарыздар береді;
- жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуларды ... ... ... ... ... және ... жүргізеді.
Қазақстанның Ұлттық банкі:
- Қазақстан ... ... ... ... ... мен тиындардың Қазақстан Республикасының
аумағындағы бірден-бір эмитенті ... ... ... ... ... Ұлттык Банкі эмиссия жасайтын бағалы қағаздар мемлекеттік ... ... ... және олар ... Қазақстан Ұлттық Банкі
міндеттемелер алады;
- Қазақстан Республикасының Үкіметімен келісім бойынша Қазақстан
Республикасы Үкіметінің мемлекеттік қарыздарына ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкінің мемлекеттік қарыздарына қызмет көрсетеді;
- ... ... ... ... Банкі Басқармасының шешімі бойынша
Қазақстан Ұлттық Банкінде банк шоттарын ашқан заңды тұлғаларға несие беруге
құқылы. Банктер үшін соңғы сатыдағы ... ... ... ... ... белгілейтін тәртіппен және шартпен
банктердің және басқа ұйымдардан алған несиелері бойынша Қазақстанның
Ұлттық Банкі алдындағы борыштарын қайта құрылымдауға кұқылы;
- банк ... ... ... жүргізу тәртібін айқындайды:
банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ашу және ... жеке және заңды
тұлғалардың металл шоттарын ашу және жүргізу, ... осы ... ... ... металдардың және бағалы металдардан жасалған
монеталардың нақты мөлшері ... ... ... операциялар; есепке алу операциялары; банкаралық клиригіг;
төлем карточкаларын шығару; банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды
инкассациялау; шетел валютасымен айырбас ... ... ашу ... және растау мен ол бойынша міндеттемелерді
орындау, сондай-ақ чек кітапшаларын шығару тәртібін ... ... ... заң ... ... ... қаржы
нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және кадағалау жөніндегі уәкілетті
мемлекеттік органға (бұдан әрі – уәкілетті орган) банк ... ... үшін сейф ... ... ... бойынша уәкілетті
органның лицензия беру мүмкіндігі туралы қорытынды береді, ... ... ... тәртібін айқындайды;
- қаржы нарығындағы сыйақының нарықтық ставкаларына ықпал етуді жүзеге
асырады;
- Қазақстан ... ақша ... мен ... асыру тәртібін, жүйесі мен нысанын белгілейді, банктер, банк
операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... ақша аударымдарының уақтылы және кідіріссіз
жүргізілуін камтамасыз ететін төлем жүйелерінің жұмыс істеуін
ұйымдастырады, сондай-ақ қадағалауды жүзеге асырады, банктердің, банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... жүйелер мен банк ақпаратын қорғаудың
сенімді, қауіпсіз болуын қамтамасыз ету жөніндегі ең төменгі талаптарын
белгілейді;
банк операцияларын жүзеге ... ... ... банк ... ... ... Республикасында валюталық реттеу мен ... ... ... және ... ... барлық
түрлерін ... ... түрі ... ... ... ... болып табылатын заңды түлғаларға валюталық операциялар
жүргізуге, қолма-қол шетел валютасында бөлшек сауданы ... ... ... ... ... ... ... айырбастау операцияларын
ұйымдастыруға лицензиялар береді;
- банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... мен ... ... ... төлем карточкаларын шығаруға
лицензиялар береді;
- Қазақстан Ұлттық ... ... ... инкассациялау
жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын заңды ... ... ... түрі шетел валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру болып ... ... ... ... ең төменгі мөлшерін және қалыптастыру тәртібін
белгілейді;
қызметінің бірден-бір түрі шетел валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру болып ... ... ... әділет органдарында
мемлекеттік ... ... ... банк ... ақша төлемдері мен аударымдары, заң актілерімен
белгіленген өкілеттік шегінде валюталық операцияларды жүзеге асыру
мәселелері ... ... ... банк ... ... ... ... үйымдардың және олардың клиенттерінің
міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... сақталуын қадағалауды жүзеге асырады;
- барлық қаржы ұйымдары орындауға міндетті бухгалтерлік есепке алу және
операцияларды ... ... ... жөніндегі
нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді және ... ... ... ... ... лицензиясы негізінде банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... алу және ... ... талаптары мен бухгалтерлік есепке алу стандарттарын
сақтауын бақылауды ... ... ... ... ... ... ... барлық
қаржы ұйымдарының сақтауын бақылауды, оның ішінде уәкілетті органның
қызметкерлерін тарта отырып тексерулер арқылы бақылауды жүзеге
асырады;
- ... ... ... ... үшін ... есеп, қаржылық есептілік ... ... ... ... бойынша
нормативтік құқықтық актілерді ... және ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және
қаржылық есептілік, бухгалтерлік есеп стандарттары туралы заңнаманы,
сондай-ақ операцияларды автоматтандыру жүйелеріне ... ... ... жүзеге асырады;
- бухгалтерлік есепке алу және қаржылык есептілік жүйелерін реттеу
жөніндегі уәкілетті органмен келісе отырып халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарымен ... және ... ... ... ... бухгалтерлік есептілік стандарттарын, сондай-ақ ... ... ... және ... мемлекеттік органның құзыретіне кіретін мәселелер жөнінде онымен
келісе отырып, статистикалық есеп беру тізбесін, нысандарын,
мерзімдерін белгілейді;
- ... ... ... ... ... каржы ұйымдарының және
Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жағдайларда олардың
аффилиирленген тұлғалары қаржылық есептілігінің халықаралық стандарттарға
сәйкес келетін ... мен ... ... ... ету ... мен
тәртібін белгілейді;
валюталық реттеу мен бақылау мәселелері бойынша есептілік тәртібін,
нысандарын және ... ету ... ... ... және банк ... ... түрлерін жүзеге асыратын
үйымдардың үй-жайларын күзету мен жайластыруды ұйымдастыру
жөнінде орындалуға міндетті ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің ... ... ... мен ... ... мақсатында, егер заң
актілерінде өзгеше көзделмеген болса, банктердің, банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге ... ... жэне ... ... ... банк ... ... асыратын төлемдердің кезегін белгілеуге құкылы;
- ... ... ... ... ... функцияларды жүзеге асыруына
жәрдемдесетін және (немесе) қаржы нарығының инфрақүрылымымың бір бөлігі
болып табылатын үйымдарды ... және ... ... ... ... қолма-қол банкноттар мен тиындарды есепке алу, сақтау, ... ... ... ... банкноттар мен тиындарды сақтауды,
тасымалдауды және инкассациялауды қамтамасыз етуге қатысады, банкноттар мен
тиындардың резервтегі мемлекеттік қорын құрайды;
- ... ... ... ... ... мен өз балансын
жасайды және оны үнемі жариялап отырады; елдің есептік ... ... ... ... және ... сыртқы борышын бағалауды
қалыптастырады, төлем балансының қысқа мерзімді, орташа мерзімді және ұзақ
мерзімді болжамды бағаларын әзірлеуге қатысады, валюталық операцияларды
тіркеуді және мемлекеттік кепілдіктері жоқ ... емес ... ... шарттардың мониторингін жүзеге асырады;
1.3 Орталық банктер қызметтерінің шетелдік тәжірибелері
Неміс федералдық банкі (Дойче Бундесбанк) 1957 жылы 26 шілдеде шыққан заң
негізінде ... Оның ... ... (1875ж.) пен неміс жер банкі
(Г948ж.) болған. Банк капиталы - 290 млн. ... ... ... ... Бас ... Франфурт-на Майне қаласында орналасқан. Банк
жүйесіне жергілікті 11 орталық банкі және 195 бөлімшелер мен агенттіктер
кіреді. Басқару органдары: кеңес, директорат, басқарма.
Кеңес - ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Кеңесті президент басқарады, кеңеске вице-президент мүшелері және
жергілікті орталық банктердің барлық ... ... - ... ... орган. Ол кеңестің шешімдерін жүзеге асырады
және басқа мемлекеттік ведомствалармен байланыс орнатады, ашық нарықтағы
операцияларды, валюталық операцияларды жүзеге асырады.
Жер орталық ... - ... ... ... ... ... Ол
өзінің барлық қызметтерін осы банктер арқылы жүзеге асырды. Бұл дүние
жүзіндегі ең тәуелсіз банк болып ... ол тек ... ... ... ... 100%-ы ... ... қарағанмен, Қаржы министрлігі
банктің қызметіне араласуына құқығы жоқ.
Ағылшын банкі — дүние жүзіндегі көне жэне беделді ... ... ... 1694 жылы ... 1946 жылы жеке иемденушілерден акцияларды
міндетті түрде сатып алу арқылы лейбористермен ұлтшылдандырылған. 1971
жылға дейін бұл банк ... ... ... ... банктердің
қарыздары бойынша есептік мөлшерлемесін өзгерту арқылы бақыланған.
Одан бөлек, банктер кассалық активтер коэффициентін касса және ... ... ... ... ... 8% ... ... емес
деңгейде және өтімділік коэффициент ұстану арқылы орындау керек болатын.
Өтімділік коэффициценті, яғни ... ... ... ... ... ... ... болмау керек.
1971 жылдан кейін коэффициенттер алынып тасталынды. Қарыздар бойынша
банкілік мөлшерлемелер енді Ағылшын банкісінің есептік мөлшерлемесіне
байланысты қойылмай, әр банк жеке ... ... ... ... анықталынды.
Коммерциялық банктер үшін резервтік активтер коэффициенті қысқа мерзімді
депозиттердің 12,5% мөлшерінде белгіленді. Бұдан басқа, банктер ... ... ... ... ... ... ... 0,5%
мөлшеріндегі сомасын сақтауы керек.
Ағылшын банкі екі департаментке бөлінген - эмиссиялық және банктік.
Эмиссиялық департамент банктің ... ... ... ... отырып, банкноталарды шығарумен айналысады. Ал банктік департамент
өзінің шоттарындағы банктік депозиттер есебінен коммерциялық банктерді
есептік мөлшерлеме ... ... ... 1882 жылы құрылған. Қазіргі Жапон банкі туралы Заң 1942 ... ... Ол ... ... болып есептелінеді, бірақ жарғы
капиталының 55%-ы мемлекетке тиесілі. Банкті басқарма басқарады. Ол орталық
банктің барлық қызметтерін ... ... ... ... ... мәні ... басқа елдердің
орталық эмиссиялық банктеріне балама болып келеді, бірақ оның
ұйымдастырылуына осы елдің ... ... ... негізі жатыр.
Федералдық резервтік жүйе өзінің құрылымы мен басқару ... ... ... ... ... өзгешеленеді. Федералдық резервтік
жүйені құру кезінде ескерілген негізгі критерийлердің бірі - ... ... ... және басқарудың шамадан тыс
орталықтандырылуын болдырмау. Осыдан федералдық резервтік жүйенің құрылымы
шығады: Орталық банк бір мекемеден ғана ... ол ... ... ... 12 ... ... ... Федералдық резервтік жүйенің құқықтық мәртебесі де ерекше: АҚШ
үкіметімен және бүкіл мемлекеттік ... ... ... ... ... ... резервтік банктер формалды түрде мемлекеттік болып
саналмайды. Өйткені олардың ... ... ... ... ... қүралған. Осыған қарамастан федералдық резервтік жүйе
өзінің жетекші органдарының құрамы, қызметтері принциптері және
жүргізілетін саясатының критерийлері бойынша АҚШ-тың басты үкіметтік
мекемелерінің қатарына жатады.
Федералдық ... жүйе үш ... ... ... - Басқарушылар кеңесі; 12 федералдық резерв банктері; 6 мыңға жуық
федералдық резервтік жүйенің мүше банктері. Одан басқа ... ... екі ... кіреді: ащық нарыктық Федералдық комитеті және
Федералдық консултативтік кеңес.
Барлық ақша жэне банк ... ... - ... ... ... ... Ол елдегі ақша және банк жүйелерін жалпы басқаруға
жэне жүмысын бақыласуға жауапты. Кеңестің жеті мүшесін ... ... ... ... ... - 14 жыл, эр екі
жылда Кеңестін бір мүшесі ауысады. Бұл ... ... ... ... істеуі
үшін, жоғары маман мүшелері болуы, тәуелсіз болуы тиіс.
Басқарушылар Кеңесі ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... қажетті өкілеттігі бар. 12 федералдық резервтік
банктердің үш негізгі белгісі болады:
1) олар орталық банктер болып саналады;
2) ... ... ... есептелінеді;
3) «банктердің банкісі».
АҚТІТ аумағы 12 федералдық резервтік ... ... ... Басқару кеңесінің негізгі саясаттары жүзеге
асырылады. Бұлардың ішіндегі ең маңыздысы - Нью-Иорк қаласының Федералдық
Резервтік банкісі.
Бұл банктер квази қоғамдық ... ... ... яғни олар жеке ... ... ... ... бейнелейді. Олар коммерциялык банктердің
меншігінде болғанымен, мемлекетпен, яғни Басқарушылар кеңесімен
басқарылады.
Федералдық резервтік банктер - «банктердің ... ... олар ... ... қызметін орындайды.
Федералдық резервтік жүйенің жұмысына АНФК маңызды роль атқарады. Ол ақша
және қаржы ... ... ... әсер ... ... ... органы
болып табылады. Ол федералдық резервтік жүйе есебінен мемлекеттік
облигацияларды сатып алу-сатуды жүргізу ... ... ... ... кеңес коммерциялық банктердің 12 танымал
басшыларынан тұрады. Ол Басқарушылар кеңесімен кездесулер жүргізіп, банктік
саясат туралы өз ... ... ... ... ... күнделікті оперативтік байланысты 9
директордан тұратын басқарма жүзеге асырады. Баскармада ірі банктер және
өнеркәсіптік компаниялар бар. ... ... ... ... ақша ... банқтердің міндетті резервтерін сақтау,
коммерциялық банктерді несиелеу, АҚШ казыналығына қаржылық қызмет көрсету
және т.б. атқарады.
II. ҚР ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ БАНК ... ... ... ... ҚР ... саясаты және алтын-валюта активтерін басқарудың
мәселелері.
2006 жылы жылдық инфляция әр түрлі бағыттағы үрдістерді көрсетті.
Статистика агенттігінің деректері ... ол ... ... ... ол ... ... ... өсті, ал одан кейін желтоқсанның
қорытындысы бойынша 8,4% дейін төмендеді.
2006 жылғы жылдық инфляция деңгейі (өткен жылдың тиісті
айына ...... ... |0 |
40 ©
2
| |"I....| |40 |40 |
| |......| | | |
| |......| | | |
| |......| | | |
| |......| | | |
| ... | | |
| |40 | | | ... |© |о |о ... |о. | |о. ... |% | | ... динамикасындағы түбірлі өзгеріс ұлттық Банк пен Үкіметтің ақша-
кредит және фискалдық саясат саласындағы 2006 жылдың соңындағы
үйлестірілген ... ... ... ... жыл бойы байқалып отырған инфляциялық қысымның күшеюі
бірқатар факторларға байланысты болды. Олардың ішіндегі негізгілерінің
арасынан шетел ... ... ... ... ... ... нақты
жалақының өсу қарқынының еңбек өнімділігінің өсуінен асып кетуін, өндіріс
шығасылардың үлғаюын, инфляция импортын атап өтуге болады.
Инфляция ... ... ... | | | ... | | | | ... і-- - | | | | |
|- | | | | ... | | |Ч^ 5,9 6,4 |7,5| | | |
| | | |—, | | | | ... % |--|6,4| |6,6 | |-•-| ... |--| | | | |6,8| |
| |--| | | | | | |
| |- | | | | | | ... ... 2006 жылы ... деңгейі 2005 жылдың көрсеткішінен асты
(Диаграмма-2). 2006 жылы азық-түлік тауарлары 7,3%, азық-түлікке жатпайтын
тауарлар 7,1%, ақылы қызмет көрсетулер 11,6% ... ... ... пен көкөніс бағасының 25,2%, бензин бағасының 21,5%, көлік қызметін
көрсету бағасының 19,3%, қант бағасының 16,4%, білім беру және денсаулық
сақтау ... ... ... бағасының 12,5% өсуі көрсетіп отыр.
Шетел валютасының ағыны қазақстандық ... ... ... ... ... отандық банктердің заем операцияларымен қамтамасыз
етіледі. 2006 жылы ... ... 14,6 ... АҚТТТ долл. оң сальдомен
қалыптасты, бүл оның 2005 жылғы көлемінен 41,7% ... ... ... ... өсімі 2005 жылғымен салыстырғанда 2,4 есе өсіп,
18,2 млрд. долл болды.
Шетел валютасының айтарлықтай ағыны нэтижесінде ақша ... ... 2006 жылы ақша ... 2,3 есе рғайды, ақша массасы 79,9% көбейді,
бұл экономикадағы инфляциялық қысымның ... ... ... сұраныс түтыну «дүрбелеңінің» одан әрі жалғасуынан, инвестицияларға
және кредиттік ресурстарға сұраныстың өсуінен, сондай-ақ мемлекет
шығыстарының ұлғаюынан көтерілуде.
Бұл ретте өсу қарқыны ... ... ... асып түскен жиынтық
сүраныстың инфляцияға эсері 2006 жылдың бірінші жарты жылдығына тән болды,
2006 жылдың екінші жартыжылдығында ол ... ... ... ... ... ... құрамдас бөліктері ішінен бөлшек
тауар айналымы ғана жиынтық ұсынысқа қарағанда жылдамырақ өсті, 2006 ... ... ... нақты өсуі оның көрсеткіші болып табылады (2005 жылы
9,4%). Бөлшек тауар айналымы ... ... 14,4% ... негізгі
капиталга инвестициялар көлемі 10,6% өсті. Ұлттық қорға аударылатын
кепілдік берілген трансфертті есепке алмағанда, мемлекеттік бюджеттің
шығыстары ЖІӨ-ге ... 2005 ... ... 2006 жылы ... дейін
азайды.
Орташа айлық жалақының өсу қарқынының еңбек өнімділігінің өсу қарқынынан
озу үрдісі 2006 жыл бойына ... ... 2005 ... ... жылдың қорытындысы бойынша нақты жалақының өсуі 10,2% болды, бүл ретте
өнімділік 8,2% өсті.
2006 жылы өнеркәсіп кәсіпорындарына арналған ... ... 9,7% ... ... осы ... тауарлары
мен қызмет көрсету бағасы 14,6% қымбаттады, оның ішінде аралық тұтыну
өнімдері - 15,9%, өнеркәсіп кәсіпорындары өндірген тұтыну тауарлары - 8,2%,
ал өндіріс ... 8,7% ... ... ... ... өндірген энергия
ресурстарының бағасы 2006 жылы 10,0%-ға өсті, оның ішінде мұнайдың бағасы -
11,0% және табиғи газдың бағасы 3,5% ... ... ... ... тұтыну
нарығындағы жанар-жағар май материалдарының бағасы да өсті. Атап айтқанда,
бензин 2006 жылы - 21,5%, ... ... ... 19,3% ... - ... ... ... жж.
20-15-
% 10-5-
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2006 жылы ЖІӨ дефляторы 2005 ... 17,9% ... ... ... ... - 3). Бұл ... ... өсім қаржылық
қызметте 36,0% (2005 жылы - 5,2%-ға төмендеді), ... - 21,5% ... ... 15,9% болып тіркелді (12,7%).
2006 жылы импорттық түсімдер ... өсуі ... ... ... 2006 ... түсімдер бағасының индексі 2005 жылғымен салыстырғанда 111,1%
болды. ТБИ құрамындағы сол ... ... және ... ... ... импорттық и1072 азық-түлік және азық-түлікке
жатпайтын тауарлардың бағасы неғүрлым жоғары қарқынмен өсті. 2006 жылы азық-
түлік тауарларының ... ... ... индексі - 110,1%, азық-
түлікке жатпайтын тауарлар бойынша - 107,6% болды.
Импорттық ... және ... ... ... ... ... ... қарқынына байланысты импорт тұтыну бағасының индексін
өсіруге қарай қысым жасады.
Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік бағасының динамикасы (алдыңғы
жылдың тиісті айына %-бен)
Циаграмма — ... ... ... ... үйді қайта сату
жел.2005 ... жаңа ... үйді ... жылы тұрғын үй нарығындағы бағаның өсу үрдісі сақталды ... ... 2005 жылы ... өсу ... ... ... ... 2006
жылы жаңа тұрғын үйдің бағасы да, абаттандырылған тұрғын үйді қайта сату
бағасы да айтарлықтай өскені байқалды.
2006 жылғы желтоқсанда ... ... ... ... ... бойынша Қазақстанда жаңа тұрғын үйдің бір шаршы метрінің орташа
бағасы 2005 жылғы желтоқсанмен ... 33,8% ... Бүл ... ... өсу ... (72,0%), ... (67,4%), ... (64,2 %)
тіркелді.
2006 жылы абаттандырылған тұргын үйді қайта сатудың орташа құны 57,3% өсті.
Бағаның неғұрлым өсуі Петропавлда (160,6%), Ақтөбеде (87,5%), ... ... ... 2002 ... ... жаңа тұрғын үйдің бағасы абаттандырылған
тұрғын үйді қайта сату ... 2,2 есе, ал 2006 ... ... ... асып ... абаттандырылған тұрғын үйді жалдау 22,2% қымбаттады. Жалдау
бағасының- ең жоғары өсуі Өскеменде (50,0%), ... ... (40,1%) ... жылы ... ... ... іске ... шеңберінде Үкімет жэне
жергілікті атқару органдары түтыну нарығында бағаның өсуіне жол бермеу
жөнінде шаралар қабылдады.
Негізгі күш ... ... ... мен қызметтердің негізгі топтары
бағасының негізсіз өсуіне жол бермеуге, баға ымыраласуын, шынайы ... ... ... өзінің артықшылық берілген жағдайын
асыра пайдалануды болдырмауға бағытталды. Көтерме және бөлшек нарық
желілерін құруға, сауда инфрақүрылымын дамытуға ықпал ету ... ... ... орта құру ... ... ... саясатының қүралдары. Ұлттық Банк 2006 жылы ақша-кредит
саясатын 2006-2008 жылдарға арналған ақша-кредит саясатының негізгі
бағыттарына сәйкес жүзеге асырды. ... Банк ... ... ... жеткізу үшін негізгілері қысқа мерзімді ноталар шығару, банктердің
депозиттерін тарту, ең төменгі ... ... ... ... артық
өтімділікті алу бойынша операциялар жүргізді. Ақша базасының деңгейі жедел
көрсеткіштердің бірі болып қалды. Артық өтімділіктің деңгейін ... ... ... қатаңдату жөнінде шаралар қолданылды.
Ұлттық Банк инфляциялық қысымды азайту ... 2006 ... ... ... ... бойынша ставкаларды көтеру
жөніндегі шараларды («қымбат ақша» саясатын жүргізу);
- екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатын»
жүргізуді жалғастырды.
Мэселен, 2006 жылы банктерден ... 2005 ... ... 3,1 ... ... яғни көрсетілген кезеңде тартылған депозиттердің көлемі 2,6
трлн. теңгеден 8,1 трлн. теңгеге дейін өсті, орташа тарту мерзімі орташа
жылдық 3,81% ... ... 7 күн ... ... ... ... бір жыл ... 51,5%-ға, 131,5 млрд. теңгеге
дейін ұлғайды.
2006 жылы Ұлттық Банктің и1086 операциялары бойынша ...... 8,0 I 6,0 4,0 2,0 ... о
V© О
о
о о гч
а о
© о
С4
3
о о
о
о

о
о
чо о
о
1
• ноталар ... ... ... - ... ... ресми ставкасы
—■*— депозиттер бойынша ставка
Бірінші топтағы шараларды іске асыру шеңберінде 2006 жылдың ... ... ... ... ... екі рет ... 2006 жылғы 1
сэуірден бастап 8,0%-дан 8,5%-ға дейін, 2006 жылғы 1 шілдеден бастап - 9,0%-
ға дейін. Екінші ... ... ... ... ... ... рет көтерілді: 2006 жылғы 1 сэуірден бастап 3,5%-дан ... ... 2006 ... 3 ... ... - 4,0% ... 2006 ... 1 қарашадан
бастап - 4,25% дейін, 2006 жылғы 1 желтоқсаннан бастап - 4,5% ... ... ... ... ... ... бір ... 2,24%-дан 4,69%-ға
дейін артып (бір айдағы орташа кірістілік (Диаграмма - 5), ал 2007 жылғы
қаңтарда 4,91% ... ... ... іске ... ... ... нарығындағы Ұлттық
Банктің банк секторындағы «артық ақшаны» алу бойынша операциялар көлемі
үлғайтылды.
Ұлттық Банк, сондай-ақ ... ... ... ... 0,84% ... ... 6 432,7 ... теңге болатын теңгедегі депозиттерді тартты,
орташа тарту мерзімі 7 күн болды.
Ұлттық Банк 2006 жылы 3 827,0 млрд. ... ... ... ... ... 2005 жылмен салыстырғанда 2 есе). Өткен жылдағы сияқты ең төменгі
ноталар эмиссиясы 2006 жылғы I ... ... ... (495,9 ... тенге),
басқа тоқсандарда ноталар эмиссиясы үлкен көлеммен жүзеге асырылды (II
тоқсан - 1 039,2 млрд. теңге, III ... - 1 002,1 ... ... IV ... -
1 289,9 ... ... ретте есепті кезеңде қысқа мерзімді ноталарды өтеу көлемі 3 464,7 млрд.
теңге болды, соның нәтижесінде олардың айналыстағы көлемі
2005 жылдың аяғындағы 161,0 ... ... 2006 ... ... 533,1 ... ... ... жылы қайталама нарықта «тікелей репо» операциялары жүргізілген ... ... ... 800 млн. ... ... олар ... ... күнді, кірістілік жылдық 8,0%-ды қүрады.
2006 жыл ішінде Ұлттық Банк мемлекеттік бағалы қағаздарды сату бойынша
операциялар ... жоқ. ... алу ... ... 5,02% өтеуге орташа
алынған кірістілікпен 12 892,9 млрд. ... ... ... 12 шілдеден бастап Ұлттық Банк Ең төменгі резервтік талаптар
(ЕРТ) туралы жаңа ережені енгізді. Мәселен, ЕРТ нормативтеріне жатқызылатын
банк міндеттемелерінің құрылымына ... өтеу ... ... ішкі ... сомасы және банктің өзге де
міндеттемелерінің сомасы кіреді.
Банктің ішкі ... ... ... ... ... ... жиынтығы ретінде айқындалады. Банктің өзге міндеттемелері
банктердің резидент еместер ... жэне ... ... ... ... ... ... міндеттемелерінің жиынтығы
ретінде айқындалады. тарлықтай кеңейтілді. Бұл ретте ЕРТ нормативтері ішкі
міндеттемелер үшін 6% жэне өзге де міндеттемелер үшін 8% деңгейінде ... ... ... ЕРТ ... ... ... өзі резервтік активтердің
өсуіне себепші болды. Ақша-кредит саясатының құралдарын қолдану 2006 ... ... ... 1 330 млрд. теңгеге дейін) қаржы нарығының
«байланыстырылған» өтімділігі көлемін 3,9 есе ... ... ... ... ... ноталардың көлемі, банктердің депозиттік жэне
корреспонденттік шоттарындағы ұлттық жэне шетел валюталарындағы ақша)
(2.1.6-сурет).
Ақша-кредит саясаты құралдарының инфляцияға ықпалының сапалық бағасын
мынадай түрде ашуға болады. Банк ... ... ... ... қысым төмендейді, өйткені 2006 жылы ақша-кредит саясаты
құралдарының көмегімен алынған ақша экономиканы кредиттеу кезінде
пайдаланылуы мүмкін еді. Бұдан басқа ... ... ... болып отырған
жағдайда банктердің кредиттік мүмкіндіктерін шектеу іс жүзінде ... ... ... ставкаларды көтеруге мүмкіндік берген жоқ: олар
бойынша орташа алынған ставка 2006 жылғы желтоқсанда 12,6% деңгейінде болды
(2005 жылғы желтоқсанда - 12,9%). ... ... ... ықпалының сандық бағасын транмиссиялық үлгінің, Пи-Стар
үлгісінің (элуетті инфляция үлгісі) жэне инфляцияның ... оның ... ақша ... инновациясын (күйзелістер,
өзгерістер) сезінуін талдауға мүмкіндік беретін 2006 жылы эзірленген
векторлық ... ... ... ... беруге болады
Диаграмма - 6
«Байланыстырылған» өтімділік көлемі
1400,0 1200,0 I 2 ... ... тоқ. ... ... ақша
О депозитгік шотгардағы ақша
О айналыстағы қысқа мерзімді ноталардың келемі
6-диаграммада көрініп отырғандай, инфляцияның ең жылдам эрі күшті
ауытқулары жалақының, ақша массасының жэне ... ... ... Бұл ... ... күйзелісінің ықпалынан инфляцияның
өзгеруі алдыңғы кезеңдегі керісінше көрсеткішке түзететіндей ықпал ететін
айқын ауытқу сипатында болады
Бүл ретте мынаны ескеру қажет. ... ... ... ... ... ... ЕРТ жаңа ... ендіру де) синергетикалық
ықпалы болады, яғни көптеген экономикалық үрдістердегі сияқты ... ... ... ... күшейе түседі. Екіншіден, ақша-кредит
саясаты шараларының инфляцияға ықпалы трансмиссиялық тетік шеңберінде
жүреді. Бұл ақша-кредит саясатының жекелеген шаралары инфляцияға тікелей
емес, жанама түрде, өз ... ақша ... ... тигізетін ақша
базасы арқылы ықпал ететінін білдіреді. Ақша массасы ғана басқа
экономикалық көрсеткіштермен бірге инфляцияға тікелей ықпал етеді.
Жоғарыда баяндалған жағдайлардан инфляцияға эрбір ... ... ... ... еместігін көруге болады. Сондықтан ақша-кредит саясаты
шараларының ықпалын бағалау да сатылы сипатта болады. Алдымен ақша-кредит
саясаты эрбір шарасының ақша ... ... ... одан ... ... ақша ... ... содан соң ғана ақша массасының инфляцияға
ықпалын бағалау арқылы ақша-кредит саясаты шараларынан 2006 жылы инфляцияға
қабылданған жиынтық эсері бағаланады.
Трансмиссиялық тетік үлгісінің ақша ... ... ... ... ... 1%-ға өсуі ақша ... 0,021%-ға
өсіретіндігін көрсетеді. Үлттық Банктің операциялары бойынша қысқа мерзімді
ставкалардың 1%-ға өсуі ақша ... ... ең ... ... көлемін 0,025%-ға өсіреді. Ақша массасының теңестірілуіне сэйкес
басқа көрсеткіштер өзгермеген кезде ақша базасының 1%-ға өсуі ақша
массасының 0,41%-ға өсуін тудырады.
Векторлық авторегрессивті үлгі ... ... ақша ... ... ... функциясы ақша массасы 1%-ға өскен кезде инфляция 0,23%-ға
өсетінін көрсетеді.
Ақша-кредит саясатының құралдарын пайдалану 2006 жыл ... ... ... ... көлемін 3,9 есе ұлғайтуға мүмкіндік бергені
бұрын көрсетілді (345 млрд. теңгеден 1 330 млрд теңгеге дейін).
Инфляцияны және инфляциялық қысымды ... ... ... - ... ... ... ... »■■' - -
-
8
••}.........................................................................
...............................
7 ■■}..............................................-
.............................|..........................
6
|.........6,4................6,6......................6,8...................
6,7.........................................................................
...........................................
5_і_______^_____________^________________________________г__________________
__________________^_________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
_______________________
2001 2002 2003 2004 ... 2007 ... • - ... ... ... ■"" ... инфляцня
Байланыстырылған ақша өтімділігінің 1 трлн. теңгеге жуық өсуі элуетті ... ... 3,7 ... теңгеге дейінгі сомаға азайтты. Демек, ақша
массасы (өтімділікті көрсетілген көлемде байланыстырусыз) 4,7 теңгені
құрайтын еді, яғни 2006 ... ... ... қалыптасқан ақша массасынан
27%- ға артық болар еді. Ақша массасының 27%-ға өсуі инфляцияны ... ... еді жэне ... ... ... ... орта есеппен
8,6% емес, 10,6% құрайтын еді. Бұл нэтиже 2005 жылдың аяғында Пи-Стар
үлгісі бойынша жасалған, болжамы 10,7% құраған 2006 ... ... ... ... ... ... ... есепке алмай) сэйкес
келеді (Диаграмма - 7).
Осылайша, 2006 жылы қабылданған ақша-кредит саясаты шаралары жыл
қорытындысы бойынша инфляцияның 2%-ға төмендеуіне себепші
болды. Бұл ретте ... ... ... ... ... ... реттеу
бойынша шығыстары есепті кезеңде 15,0 млрд. теңге болды.
Өткен жылы «овернайт» заемдарын беру жүзеге асырылған жоқ. Бұл ... ... ... 14,4 млн. ... АҚШ ... -0,708 ... болды.
2006 жылдың аяғында валюталық заемдар бойынша борыш толықтай өтелді. 2006
жылы Үлттық Банк вексельдерді қайта есепке алуды жүргізетін ресми қайта
қаржыландырудың ... ... ... ... ... ететін вексельдік айналыс жүйесі дамуын жалғастырды.
Вексельдерді қайта есепке алу туралы бас келісімдер 9 ... ... ... 2006 жылы ... класты эмитенттер тізімінде 11 кэсіпорын
есепте болды. 2006 жылы қайта есепке алуға 2,5 млрд. теңгеге 17 ... (2005 жылы ... 17,3 ... ... 536 вексель). 14,4 млрд.
теңгеге вексельдер өтелді. 2006 жылдың аяғында Үлттық Банк портфелінде
вексельдер болган жоқ, 2005 ... 1 ... ... Банк ... сомасы 11,9 млрд. теңгені құраган болатын.
Үлттық Банк 2006 жылы ақша сүранысы мен ұсынысына байланысты бағамның
ауытқуына бейімдейтін теңгенің өзгермелі айырбас бағамы ... ... ішкі ... ... ... ... ... сұраныстан
айтарлықтай асып кетуі Үлттық Банктің басымдығы көлемінің өсуіне себепші
болды. Үлттық Банктің Қазақстан Қор биржасында ... алуы 8,5 ... ... тыс ... ... алуы 1,5 ... ... Банк ақша-кредит саясаты қүралдарының көмегімен шетел валюталарын
сатып алуды реттегеніне қарамастан, бүл операциялар ... ... ... ... болды. Мұның өзі белгілі бір дәрежеде
инфляциялық үдерістерді реттеу жөніндегі шаралардың тиімділігін азайтты.
2006 жылы Үлттық Банктің ішкі ... эр ... ... ... ... ... ... Бүл факт көп жағдайларда
нарықтың эр түрлі бөліктеріндегі қаржы ... ... және ... ... ... ... ... 2006 жылдың 1 жартысында екінші деңгейдегі банктер шетел
валютасын белсенді түрде сатты. ... Банк оған ... ... аз ... жэне ... ... ... бағамының елеулі түрде нығаюына
жол бермеу мақсатында реттеу іс-шараларын қатар ... ... ... алу ... ... жүзеге асырды.
¥лттық Банк и1086 операцияларының ішкі нарықтағы сальдосы
Циаграмма - 8
ш
I
-200
-400
-600
1 тоқ.05 2 ... 3 ... 4 ... 1 ... ... 3 ... 4 тоқ.06
>-нің вадюта нарышна негго-қатысуы ("-" - валюта сату,"+" - валюта сатып
алу) I ҚРҮБ-нің ақша ... ... ... ("-" - ... ... ... ... таза алу ("-" - отімділікті алу, "+" -
өтімділіюі өсіру)
2006 жылғы 3 тоқсанда, атап айтылғандай, ЕРТ тетігі өзгерді, сондай-ақ
Қаржы нарығын және ... ... ... мен ... ... сыртқы
қысқа мерзімді заемдардың әкелінуін шектеу, валюта өтімділігін қамтамасыз
ету жэне ... ... ... ... ... ... ... ұлттық жэне сол сияқты шетел валютасымен резервтік активтерінің
өсуіне алып келді. Нәтижесінде банктер шетел валютасына сұраныс білдірді,
мұның өзі Үлттық Банктің оны сату ... ... ... ... ... ... ... депозиттерге салу көлемін қысқартты. 2006 жылғы
4 тоқсан банктер тарапынан Үлттық Банктің ... ... ... жэне ... олардың кірістілігінің өсуіне байланысты жоғары
сұраныспен, сондай-ақ банктердің шетел валюталарын көп ұсынумен ... ... ... Банк ... сатып алуды жүзеге асырды (Диаграмма -
8).
Нәтижесінде, 2003 жылдан бері номиналдық айырбастау ... ... ... инфляция - жоғарылау үрдісіне ие болды. Үлтттық валютаның нығаюы
теориялық жағынан алғанда инфляцияның төмендеуіне ... ... ... ... не ... ... қарқыны инфляцияны азайту үрдісін тудыру
үшін жеткіліксіз екендігі, не ... ... ... ... ие ... не ... жағдай да бір мезгілде орын алып отырғаны туралы қорытынды жасауға
болады.
Ақша агрегаттары. 2006 жылы экономикалық ... ... ... ... ұсынысының біршама ұлғаюымен қатар жүрді. 2006 жылы ақша базасы ¥лттық
Банктің алтынвалюта активтерінің өсуі нэтижесінде 2,3 есе, 1.501,5 ... ... ... ... ағымдағы бағамен таза халықаралық резервтері Ұлттық қордың
активтерін толықтыру жэне Қаржы министрлігінің сыртқы борышына қызмет
көрсету ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасын айтарлықтай көлемде сатып алуының нәтижесінде 2,7
есе, 19,1 млрд долл. дейін ұлғайды. Нэтижесінде таза валюта қорлары (ЕАВ)
17,7 млрд. долларға ... 2,9 есе ... ... және ... ... ... - 9
г Ю
110
—♦—тоқсанның аяғындағы айырбас бағамы
—«—тоқсандағы инфляция
—— Логарифмичесшй (тоқсандағы инфляция)
—Логарифмический (тоқсанның аяшндағы ... ... ... ... Банк ... операциялар жэне алтын құнының
өсуі нэтижесінде 39,6% өсті. ¥лттық Банктің таза ішкі активтері ... ақша ... ... ... ... қысқа мерзімді
ноталар көлемінің, сондай-ақ басқа да таза ішкі активтерінің өсуі
нэтижесінде 3,1 есе төмендеді (Диаграмма - 9).
34
Тар ақша базасы, яғни екінші ... ... ... ... ... ... ... ақша базасы 2,4 есе, 1 369,9 млрд. теңгеге
дейін ұлғайды.
2006 жылы ақша массасының 79,9%-ға, 3 716,0 млрд. теңгеге дейін рғаюы
экономика субъектілерінің ... ... өсуі ... жүргізілді.
Банк жүйесіндегі таза сыртқы активтердің жэне ішкі активтердің ұлғаюы ақша
массасы өсуінің негізгі факторлары болды. Банк жүйесінде таза сыртқы
активтердің үлғаюы ... ... таза ... ... ... ... ал ... деңгейдегі банктердің таза активтері резидент еместердің
алдындағы міндеттемелерінің өсуі нэтижесінде төмендеді. Банк жүйесінде ішкі
активтердің өсуі экономиканы кредиттеу ... ... ... ... өсуі ... ... ... жылы экономиканы монетизациялау деңгейі 38,2% болды (1998 жылғы ең
төменгі деңгей 8,6%), бүл соңғы 12 жылдағы ең ... ... ... жылы ақша ... өсу қарқынымен салыстырғанда ақша базасының
қарқындап ұлғаюы нэтижесінде ақша мультипликаторы 3,12-ден 2,47-ге дейін
азайды.
Ақша массасын негізгі ... ... ... ... банк ... депозиттерінің өсуі (88,4%) айналыстағы
қолма-қол ақшаның үлғаюынан (45,9%) артық болғанын көрсетеді. Нэтижесінде
2006 жылғы желтоқсанның қорытындысы бойынша резиденттердің ақша ... ... ... 2005 ... желтоқсандағы 80,1%-дан 83,8%-
ға дейін үлғайды.
2006 жылы айналыстағы қолма-қол ақша бір жыл ... 189,0 ... ... ... 600,8 млрд. теңгеге жетті. Айналыстағы қолма-қол ақшаның
өсуі ... ... ... ... ... ... көлемінің, іскерлік белсенділіктің өсуімен байланысты болды.
Ақша-кредит саясатын жүргізу эдістерін жэне ... ... жылы ... таргеттеу қағйдаттарына көшуге дайындық жүмыстары
жалғастырылды. Бүл қағидаттар ... ... ... ... ... ... бағыттарды негізге ала отырып, ақша-кредит
саясатының негізгі өлшемдеріне болжамдар жасауды көздейді. Трансмиссиялық
тетіктер ... 2005 ... ... ... Оған ... ... ... ықпал етуінің мынадай негізгі арналары кіреді: ақша
арнасы, пайыздық (кредиттік) арна, валюта ... ... ... ... ... ... қүру үшін үлгінің негізіне, егер бүрын
бірқатар экономикалық ... ... ... ... ... ... байланысты көрсетсе, онда осы өзара байланыстар жақын
арадағы болашақта қадағалануы мүмкін деген ... ... ... ... ... АҚШ ... номиналды айырбас бағамы, ақша базасының
көлемі, ақша массасының көлемі, бір күндік кредиттер бойынша банкаралық
биржалық ставка, заңды тұлғаларға теңгемен берілген кредиттер бойынша
ставка, ... ... ... тоқсандық инфляция үлгінің
эндогендік (түсіндірілетін) айнымалылары болып табылады.
Ақша-кредит саясатының мынадай құралдары: Үлттық Банктің репо операциялары
бойынша ставкасы, айналыстағы ... ... ... ... ... банктердің ¥лттық Банктегі депозиттерінің көлемі, ¥лттық Банктің
валюта басымдығы, ең төменгі резервтік талаптар экзогендік (ықпал ететін)
айнымалылар болып табылады. Ақша-кредит саясатының құралдарынан ... ... пен ... ... ЖІӨ, импорттық бағалардың индексі,
Қаржы министрлігінің айналыстағы мемлекеттік бағалы қағаздарының көлемі,
банк жүйесіндегі депозиттердің көлемі, негізгі капиталға инвестициялар,
мұнайдың элемдік бағасы, ел ... ... ... ... ... болып
табылады.
2006 жылы Ақша-кредит саясатының 2007-2009 жылдарға арналған негізгі
бағыттарының жобасын эзірлеу шегінде осы үлгіні жетілдіру мен ... ... ... ... ... үлгісін өзгертуге үш түрлі себеп негіз болды.
Біріншіден, Үлттық Банк үлгіге экзогендік айнымалы ... ... ... ... уақытша тоқтатты. Екіншіден, ЕРТ туралы жаңа ереже
енгізілді. Үшіншіден, Үлттық қордың активтерін айырбастаудың жэне қайта
айырбастаудың жаңа ... ... ... Банк осы Ережеге сэйкес
Үлттық Банктің алтын валюта активтерінен Қаржы ... ... сату ... ғана ... сонымен қатар валюта нарығында нарықтық
бағам бойынша шетел валютасын сатып алу ... де ... ... қаражатын
айырбастауды жүзеге асырады.
Сондықтан да 2005 жылы пайдаланылған үлгімен салыстырғанда трансмиссиялық
тетіктің үлгісіне мынадай ... ... ... репо
ставкасының орнына экзогендік айнымалы ретінде қайта қаржыландыру ставкасы
енгізілді.
Екіншіден, ЕРТ есептеу эдістемесінің өзгеруіне ... ... ... ... ... көлемді «ЕРТ» көрсеткіші пайдаланылды.
Түзету 2006 жылғы шілдеге ... ЕРТ ... ... ... ... алынғанын, ал 2006 жылғы шілдеден бастап міндетті резервтер
көлемінің алынғанын білдіреді. ... ... ... ... ... ... 2 ... көрсеткіштің (6% және 8%) енгізілуіне,
ал міндетті резервтер бойынша деректердің бір бөлігін жиынтық активтерге
ауыстыру - ЕРТ жаңа ... ... ... міндетті резервтердегі
күрт өзгерістерді
білдірмеудің қажеттігіне байланысты. Үшіншіден, «Үлттық Банктің валюта
басымдығы» көрсеткішінің орнына валюта басымдығынан ¥лттық қордың қаражатын
айырбастау үшін ... ... ... ... ... ... Банктің түзетілген валюта басымдығы» көрсеткіші қаралды. Мүндай
операцияға рүқсат берудің себебі ¥лттық қордың қаражатын айырбастау үшін
валюта сатып алудың мэні биржада ... жэне өзге де ... ... үшін сатқан валютасын реттеуді білдіреді, сондықтан ол теңге
бағамының өзгеруіне эсер етпеуге тиіс.
Үш жаңа көрсеткішті енгізу ақша ... ... ғана ... ал ... іс ... ... ... Үлгінің маңызын арттыру үшін ¥лттық
Банктің жэне Стастистика агенттігінің 1996 жылғы 1 тоқсаннан бастап ... 3 ... ... кезеңдегі нақты тоқсандық деректері
пайдаланылды. Үлгі қалыптастырудың нэтижелері ... ... ... ... баяндалды. Үлгі сонымен қатар инфляциялық таргеттеу
саласында техникалық көмек көрсету бойынша ХВҚ ... (2006 ... ... ... жэне 118АШ ... (2006 ... қазан) барысында талқыланды.
Трансмиссиялық тетік үлгісінен басқа 2006 жылы ¥лттық ... ... ... ... да ... дэрежеде толықтыратын эр түрлі сателлиттік
үлгілер эзірленді. Оларға, ... ... ... ... үлгісі, элуетті
ЖІӨ үлгісі жатады.
Үлттық Банктегі болжау жүйесінің ... ... ... ... оны ... эрі ... ... берілді. Бір
макроэкономикалық ... ... ... ... ... эсерін
динамикалық талдау үшін векторлық авторегресиялық үлгі құрылды (ҰАЯ-
модель).
Алтынвалюта ... ... ... ... Банктің жиынтық
алтынвалюта активтерінің 2007 жылғы 1 қаңтардағы жалпы көлемі 19 050,0 ... ... бүл 2006 ... 1 ... салыстырғанда 2,7 есе көп. Жиынтық
алтынвалюта активтері көлемінің өзгеруіне еркін айырбасталатын валютадағы
активтердің 11 594,5 млн. ... ... жэне ... ... ... ... ... ықпал етті.
Активтердің валюта бөлігінің есептік кезеңдегі өзгеруіне Қаржы
министрлігінің
пайдасына мұнай-газ секторы компанияларынан түсетін салық түріндегі 3 795,1
млн. доллар сомасында шетел валютасының ... ... ... жылы Қазақстанның валюта нарығы еркін айырбасталатын валюта ұсынысының
сүраныстан артып кетуінің айтарлықтай ықпалында болды. Мэселен, ¥лттық
Банктің Қазақстан қор биржасындағы нетто-сатып алуы бір жыл ... 8 ... ... биржадан тыс 1 478,2 млн.
долл болды. Сондай-ақ Үлттық Банк қаралып отырған кезеңде Қаржы
министрлігінің сыртқы борыш бойынша ... ... 243,1 млн. ... ... ... жэне ... қорға 2 904,2 млн. долл. сатты.
Алтынвалюта активтерінің портфелін басқару. ¥лттық Банк ... ... ... ... алтынвалюта активтерін басқару
жөніндегі инвестициялық стратегиясын бекіту туралы» 2006 жылғы 27 қазандағы
№ 105 аулысымен 2006 жылғы 1 қарашадан бастап қолданысқа енгізілген ... ... ... инвестициялық стратегияның негізгі өзгерістері болып табылады:
- ұзақ ... жэне ... ... ... ... ... - ... жаңа валюта құрылымы: канада доллары
АҚШ долларымен жоғары арасалмағына байланысты шығарылып тасталды.
- ... ... ... ... ... ... ... портфельді құруға байланысты 2006 жылдың басынан бастап жаңа
Инвестициялық и1089 стратегия қабылданғанға дейінгі аралықтағы
инвестициялық активтерді басқару нэтижелерін кейінгі ... ... ... және ұзақ мерзімді портфельдердің шоғырландырылған деректері
негізінде ұсынылды.
Мынадай композиттік индекс алтынвалюта активтерінің инвестициялық
портфелінің ... ... ... 45% МЬ Ш ... апсі ... 1-5
уеагз 30% МЬ ЕМІІ Эігесі: Ооуегптепіз 1-5 уеагз 10% МЬ ІЖ Оіііз 1-5 ... МЬ ... ... 1-5 уеагз 5% МЬ Аизігаііап Ооуеттепіз 1-5 уеагз
ШЭ ЬіЬог ЗМ нақты кірістілігі 2006 ... 1 ... ... ... абсолютті кірістілік портфелінің эталондық кірістілігі болып
табылады. Алтынвалюта активтерін сыртқы басқарушылардың саны 2005 жылмен
салыстырғанда бұрынғысынша қалды - 2 (доллардағы қосалқы портфель ... ... ... ... жыл ... ... ... 1,86% құрады.
Алтынвалюта активтерінің инвестициялық портфелі (ұзақ мерзімді жэне қысқа
мерзімді) 2006 жылдың басында алтынвалюта активтерінің ... ... құны 5 665,6 млн. ... ал 2006 ... ... ... ... құны 8 933,0 млн. долл. болды.
Алтынвалюта активтерінің инвестициялық активтерінің 2006 жылы ... ... ... 3,61% ... ... ... 3,13% болған кезде үстеме кірістілік 48 б.п. болды.
Алтынвалюта активтерінің инвестициялық активтерінің 2006 жылы ... ... ... 9,23% ... ... портфельдің
кірістілігі 8,72% болған кезде үстеме кірістілік 51 б.п. болды.
2006 жылы сыртқы ... ... ... ... ... ... сыйақыны қоспағанда 1 Басқарушының басқаруындағы
қосалқы портфель бойынша - 36 б.п., 2 Басқарушының басқаруындағы қосалқы
портфель бойынша тиісінше 21 б.п. және 48 б.п. ... ... ... - 69 б.п. ... 2006 жылы ішкі жэне ... ... ... инвестициялық портфелін секторлық бөлу.
Басқарушылар ақшаның жэне оның баламаларының үлесін 2006 жылдың аяғында
0,8% деңгейінде белгіледі, мемлекеттік бағалы қағаздардың үлесі 67,5%
болды, агенттік ... ... ... 29,2%, ... қамтамасыз етілген
бағалы қағаздардың үлесі 1,1%, ал корпоративтік бағалы ... ... ... ... ... ... 2006 ... аяғында кірістілік қисығына
бөлу мынадай болды: бір жылдан аз ... ... 7,6%, бір ... ... ... ... активтер - 56,7%, 3 жылдан бастап жэне одан ... ... ... ... ... ... абсолютті кірістілік портфелінің жасау кезіндегі нарықтық қүны
(2006 жылғы 1 қарашада) 49,2 млн. долл., ал 2006 жылдың аяғында - 49,9 млн.
долл. ... ... ... ... портфелінің кірістілігі 2006
жылғы қарашада жэне желтоқсанда 1,62% ... ... ... ... ... үстеме кірістілік 97 б.п. болды.
Алтынвалюта активтерінің өтімділік портфелі. Алтынвалюта активтерінің
өтімділік портфелінің нарықтық қүны 2006 жылдың ... 370,9 млн. ... ... ... - 8 753,1 млн. долл. болды. Алтынвалюта активтерінің
өтімділік портфелі ақша-кредит саясатын жүргізуге арналған жэне барлық
ағындар мен ... ... де сол ... ... ... Бүл ... активтері портфельдерінің кірістілігін бағалауға кірмейді жэне
оның эталондық портфелі жоқ.
Алтын портфелі. ... ... ... ... ... ... ... басында 985,5 млн. доллар, ал 2006 жылдың аяғында 1 371,7 ... ... ... ... өзгеруіне 2006 жыл ішінде алтын сатып алу,
сондай-ақ көрсетілген кезең ішінде алтын бағасының өсуі ... ... ... банктің қаржы нарығындағы халықаралық ынтымақтастық ақпараттық-
түсіндіру қызметтерінің ерекшеліктері.
Алыс шет ... ... 2006 жыл бойы ... Банк ШЫ¥ ... ... ... ... Банктің өкілдері Сараптама жұмыс тобының
отырыстарына ШЫ¥ Даму қорын ... ... ... қағидаттары, ШЫҚ-на
мүше мемлекеттердің иЮ89 сыртқы экономикалық жэне сыртқы сауда қызметі, ШЫҚ-
на мүше мемлекеттердің орталық (ұлттық) ... ... ... ... және ... мэселелер бойынша қатысты.
2006 жылы Үлттық Банк «Қаржы түрақтылығы» деген Халықаралық Конференция
өткізді. Конференцияның жұмысына ТМД, Еуропа, Азия елдерінің ұлттық
(орталық) банктерінің, ... ... ... (Дүниежүзілік
Банк, Еуропалық Комиссия, Еуразия даму банкі), Қаржы нарығын жэне ... ... мен ... ... сондай-ақ Қазақстан
Қаржыгерлері Қауымдастығының өкілдері қатысты. Конференцияда қаржы
тұрақтылығын сақтау мақсатында қаржы секторын дамыту жэне ... ... ... ... жэне ... өзекті мэселелері, сондай-ақ
қаржы секторының қарқынды даму жағдайындағы банктік дағдарыстарды ... ... 2006 жылы ... Банк ... Үлыбритания,
Австрия, Швейцария, Чехия, Сингапур, Қытай, Германия, Ресей Федерациясы
жэне т.б. елдерге барлығы 21 сапары үйымдастырылды. Үлттық Банк шетелдік
делегацияларды қабылдаумен ... ... ... ... ... кезеңде 38 кездесу дайындалып, өткізілді.
Халықаралық қаржы ұйымдарымен ынтымақтастық. Үлттық Банк 2006 жыл ішінде
Халықаралық ... ... ... ... Еуропа Қайта қүру жэне Даму
Банкі секілді халықаралық қаржы ұйымдарымен жұмыс жүргізді.
Үлттық Банк басшылығы ... ... қүру және Даму ... ... ... ... ... Валюта Қорының Бельгия шағын тобының
Жыл сайынғы Жиналысына, Дүниежүзілік Банкінің жэне Халықаралық Валюта
Қорының Жыл сайынғы кездесуіне қатысты
Сондай-ақ есепті кезеңде халықаралық ... ... атап ... Азия
Даму Банкімен техинкалық көмек мэселелері шешілді. 2006 жылғы 16 жэне 20
қазан ... ... ... ... ... ахуалын
жэне экономикалық саясат мэселелерін талқылау үшін Қазақстанда Халықаралық
Валюта Қорының кезекті миссиясы болды. Миссия нэтижелері бойынша Қазақстан
Республикасының жүргізіп отырған саясатына оң баға ... ... ... ... ынтымақтастық. 2006 жылы Үлттық Банк ТМД елдерімен екіжақты
ынтымақтастық бағыттары бойынша жұмыс ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы
Банкаралық жэне инвестициялық ынтымақтастық жөніндегі шағын комиссияның 6-
отырысы болып өтті. 2006 жылы ¥лттық Банк ... ... ... ... ... ... ... (бұдан эрі - Кеңес)
шеңберінде жұмыс жүргізді, нәтижесінде Кеңес туралы келісімге өзгерістер
мен толықтырулар ... ... ... қол қойылды, сондай-ақ ЕурАЗЭҚ
елдерінің қаржы нарықтары жай-күйінің бірыңгай көрсеткіштерінің тізбесі
бекітілді.
Сондай-ақ Үлттық Банк ЕурАзЭҚ мүше мемлекеттердің ... ... ... саласындағы ынтымақтастығы туралы келісімнің
күшіне енуі жөніндегі мемлекетішілік рэсімдерді жүргізді. Өткен кезеңде
Интеграциялық Комитеттің жэне Тұрақты өкілдер комиссиясының барлығы 6
отырысы өтті.Сонымен ... ... Банк ... даму ... ... ... ... жүргізді. 2006 жылғы 16 мамырда Қазақстан
Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Еуразия даму
банкі арасындағы ... даму ... ... ... ... ... ... келісімге қол қою туралы» қаулысы қабылданды.
Сондай-ақ 2006 жылы Үлттық Банк 1992-1993 жылдардағы сауда-экономикалық
қарым-қатынастар нэтижесінде туындаған Қазақстан мен ... ... ... ... ... Украина арасындағы борыштық
міндеттемелерді реттеу мәселесін шешті.
Үлттық Банктің БЭК щеңберіндегі жүмысы жалғастырылды. Үлттық Банк БЭК
щеңберіндегі мынадай үш ... қол қою ... ... рэсімдер
жүргізілді: БЭК құру туралы келісімге қатысушы мемлекеттер арасындағы
шекарадан и1257 .тетін жеке түлғалардың валютаны алып өту тәртібі туралы
келісім, Ақша-кредит жэне ... ... ... ... ... ... ... жэне Біртұтас экономикалық кеңістік құру туралы
келісімге қатысушы мемлекеттер аумағындағы инвестициялық қызмет пен
капиталдың еркін қозғалысының негіздері туралы келісім.
Ақша-кредит саясатының мэселелері бойынша ... ... 2006 ... ШАГО ... Үлттық Банкке консультациялық көмек көрсетілді.
Үлттық Банктің ақша-кредит саясаты саласындағы қызметін жетілдіру
мақсатында Экономикалық даму жөніндегі Қазақстан-Америка бағдарламасы
шеңберінде Үлттық Банкте ШАГО ... ... ... ... ... ... ... кезінде Үлттық Банкте пайдаланудың
теориясы мен практикасы жөнінде екі ... ... ... ... ... ... Үлттық Банктің ақша-кредит
саясатының статистикалық деректері, нормативтік құқықтық актілері, талдау
материалдары туралы шетелдік жэне ... ... жэне ... ... мақсатында Ұлттық Банктің мынадай мерзімді
ресми басылымдарының шығарылуы жалғастырылды: ... ... ... ... ... ... Статистикалық
Бюллетень/Статистический Бюллетень, ЗШізіісаі Виііеііп, ҚР Төлем ... ... и ... долг Республики Казахстан, Экономикалық
Шолу/Экономическое Обозрение, Инфляцияға шолу/Обзор инфляции, Іпйаііоп
геуіе\ү, Үлттық Банктің қазақ, орыс, ағылшын тілдеріндегі ... ... ... ... ... жинақтары.
Ақша-кредит саясатының негізгі бағыттарын жэне Үлттық Банк қызметінің басқа
да мэселелерін түсіндіру мақсатында республикалық жэне шетелдік баспасөз
ақпарат құралдарында 4 405 ... ... оның ... ... - 2805, ақпарат агенттіктерінің жолақтарында - 1 235,
телевидениеде - 293, интернет-сайттарда - 72. Есепті кезеңде «Егемен
Қазақстан» газетінде ... иЮ90 ... 4 ... ... ... ... түсініктеме береді», «Казахстанская правда»
газетінде орыс тілінде 8 беттік «Национальный Банк ... ... ... ... халық үшін ақша-кредит саясаты, валюталық
реттеу, төлемдер жүйесі, ұлттық қор, ипотекалық кредиттеу, ақша айналысы
мэселелері түсіндірілді.
Қазақстан Республикасының шет елде оң ... ... ... ... ... негізгі бағыттарын жэне еліміздің қаржы секторының жай-
күйін түсіндіру мақсатында «ІпзііШііопаі Іпуезіог» журналында ақпараттық
материалдар бар 9 арнайы бет ... ... ... ... түсіндіру және халықтың
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесіне деген ... ... үшін ... ... «31 ... ТРК-да Үлттық Банктің «Теңге аумағы» деген
апталық ақпараттық-талдау бағдарламасы шығады. Түтастай алғанда бағдарлама
ақпараттық-талдау бағдарламасы болып табылады жэне қаржы-экономикалық
нарықтардағы жаңалықтар мен ... ... ... ... ... ... ... «Мемлекеттік жинақтаушы
зейнетақы қоры» АҚ-мен бірлесіп ұйымдастырылды. Есепті кезең ішінде Ұлттық
Банктің ресми қайта ... ... ... ... ... ... ... туралы, халықаралық резервтер мен ақша базасы туралы,
Үлттық Банктің 2005 жылғы ... ... ... 35 баспасөз-релизі
жарияланды.
:
Қазақстан Республикасының халқына қолданыстағы ұлттық валюта банкноталарын
алдағы ... жаңа ... ... ... тәртібі туралы
ақпаратты жеткілікті түрде жеткізу мақсатында ¥лттық Банк эзірленген
коммуникациялық стратегияға жэне оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар
жоспарына сай, осы ... ... ... ... ... ... отырып, кең көлемде ақпараттық-түсіндіру қызметін жүргізді.
Әлеуметтік ролик пен бейнефильмді жасау эрі ... ... ... ... арналарында и1078 жэне баспасөз бүқаралық ақпарат
қүралдарында көрсетілген тақырып бойынша ақпараттық-түсіндіру материалдарын
орналастыру осы жұмыстың негізгі қүрамдас бөліктері болды. Ақпараттық
стратегияның іске ... ... ... Банктің тапсырысы бойынша
қолданыстағы ұлттық валюта банкноталарын алдағы уақытта жаңа дизайндағы
банкноталарға ауыстыру тэртібін түсіндіру мақсатында мемлекеттік жэне ... ... 30 ... бейнеролик пен ұзақтығы 5 минуттық
бейнефильм түсірілді.
Бейнефильм мен бейнеролик «Хабар», ... «31 ... ... ... ... ... жэне ... деңгейдегі
телеарналарда таңертеңгі және кешкі жаңалықтар бағдарламаларында
көрсетілді.
Сондай-ақ халыққа жаңа банкноталарды жэне оларды қалдан ... ... ... ... үшін ... ... өткізілді,
плакаттар, парақшалар жэне брошюрлар таратылды. Жаңа банкноттарға ғана
арналған
\у\у\ү.1:еп£е2006.к2 жеке веб-сайт ашылды. 2006 жылы қыркүйек, қазанда
бұқаралық ақпарат қүралдарының өкілдері, Парламент Сенатының ... ... үшін жаңа ... ... ұйымдастырылды
жэне өткізілді.
«Егемен Қазақстан» жэне «Казахстанская правда» республикалық газеттерінде
жаңа дизайндағы банкноталар туралы ... ... ... ... жэне ... ... ... республикалық газеттерінде
жаңа үлгідегі банкноталардың суреті бар түрлі-түсті қосымша беттер,
айырбастау ережелері жарияланып, қорғаныш
элементтері сипатталды.

2.3 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... басқару ¥лттық қор валюталық портфелінің 2006 жылдың 31
желтоқсанындағы жалпы нарықтық құны 14,1 млрд. долларға тең болды, оның
ішінде тұрақтандыру портфелі - 2,3 ... ... (16,51%) жэне ... — 11,8 ... ... ... ¥лттық қор
43
портфелінің құрамына кіретін бағалы қағаздардың жэне басқа да қаржы
құралдарының нарықтық құны Үлттық қордың АВЫ АМКО ... ... ... ... ... негізделген. АВЫ АМКО Меііоп ОіоЬаі
8есигШез 8егуісез кастодиан-банкінің деректері бойынша 2006 жылғы 1
қаңтардан бастап 2006 жылғы 31 желтоқсан аралығындағы ... ... ... - АҚШ ... ... ... ... (іске
асырылған жэне іске асырылмаған) пайда болды, әрі ол 908 740,2 мың долларды
құрады. АВЫ АМКО Меііоп ОіоЬаі 8есигШез 8егуісез кастодиан-банкінің
деректері ... ... ... ... шығындарды есепке ала
отырып түзетілген инвестициялық кіріс 2006 жылғы 1 ... ... ... 31 желтоқсан аралығындағы кезеңде 904 648,4 мың долл. болды.
¥лттық қордың құрылғанынан бастап кірістілігі
Диаграмма- 10
о.ш
750%
5.Ш
3.50%
1.50%
-0.50%
-2.50%
Ұ.тттық қордың қурылғанынан бастал кірістілігі, АҚШ долларымсн
8.69%
2001
2002 ... қор ... ... кезіндегі кірістілік.2006 жылғы 1 қаңтардан
бастап 31 желтоқсан аралығындағы кезеңде Үлттық қордың кірістілігі 8,67%
болды. Үлттық қордың құрылуынан бастап 2006 ... 31 ... ... 34,46% ... бұл ... көрсеткіште 5,44% құрайды. Кірістілік
Үлттық қордың базалық валютасы ■ АҚШ ... ... ... - ... ... кіретін бағалы қағаздардың жэне басқа да қаржы
құралдарының нарықтық құны Үлттық қордың АВЫ АМКО ... ... ... ... ... негізделген. АВЫ АМКО Меііоп ОіоЬаі
8есигШез 8егуісез кастодиан-банкінің деректері бойынша 2006 жылғы 1
қаңтардан бастап 2006 жылғы 31 желтоқсан аралығындағы кезеңде функционалдық
(базалық) ... - АҚШ ... ... ... ... (іске
асырылған жэне іске асырылмаған) пайда болды, әрі ол 908 740,2 мың долларды
құрады. АВЫ АМКО Меііоп ОіоЬаі 8есигШез ... ... ... ... ... ... ... есепке ала
отырып түзетілген инвестициялық кіріс 2006 жылғы 1 қаңтардан ... ... 31 ... ... ... 904 648,4 мың ... болды.
¥лттық қордың құрылғанынан бастап кірістілігі
Диаграмма- 10
о.ш
750%
5.Ш
3.50%
1.50%
-0.50%
-2.50%
Ұ.тттық қордың қурылғанынан бастал кірістілігі, АҚШ ... ... қор ... ... ... ... ... 1 қаңтардан
бастап 31 желтоқсан аралығындағы кезеңде Үлттық қордың кірістілігі 8,67%
болды. Үлттық қордың құрылуынан бастап 2006 жылғы 31 ... ... 34,46% ... бұл жылдық көрсеткіште 5,44% құрайды. Кірістілік
Үлттық қордың базалық валютасы ■ АҚШ долларында ... ... - ... ... түрі бойынша басқарылатын жинақтау
портфелі активтерінің кірістілігі 2006 жылы 5,65% ... ... жылы ... портфелі облигацияларының немесе активтерінің қосалқы
портфелін басқарудың кірістілігі «Ауқымды облигациялар» мандатының түрі
бойынша 5,65% болды. Осы қосалқы портфельдің ... ... 6,21%6 ... ... «Ауқымды облиі ициялар» қосалқы портфелінің
активтерін бөлу
Басқарушылар бойынша «Ауқымды облигациялар» қосалқы портфвлінің активтерін
бвлу
2002 2003 2004 ... ҚР ¥Б ... ... ІІ-тоқ. ... ... ... басқару
2009
2-сурет
Жинақ портфелінің «Ауқымды облигациялар» мандатының түрі бойынша активтерін
басқару. Жинақ ... ... ... мандатының түрі бойынша
активтерін басқаруды инвестициялық басқару жөніндегі ... ... ... ғана ... асырады. Осы мандат түрі
бойынша активтерді басқарудың кірістілігі 18,54% болды, ал ... 18,99% ... ... осы ... түрі ... ... ... эталондық портфельге қатысты теріс болды, кірістілік (-
)0,45% болды(2-сурет).
Жинақ портфелінің «Ауқымды тактикалық и1073 бөлу» мандатының түрі
бойынша ... ... ... ... ... ... ... түрі бойынша активтерін басқаруды инвестициялық
басқару жөніндегі 2 халықаралық компания (сыртқы басқарушылар) жүзеге
асырады. ... ... 9,36% ... ... ... осы ... бойынша активтерін басқарудың кірістілігі 8,69% болды. Сөйтіп, жинақ
портфелінің осы мандат түрі бойынша активтерін ... ... ... ... ... ... ... кірістілік (-)0,68% болды
«Ауқымды облигациялар» қосалқы портфелінің эталондық портфельге қарағанда
кірістілігінің салыстырмалы кестесі
| ... ... ... ... ... басцаруы* |5,60 |5,99 |"-0,39 ... ... |5,67 |6,21 |-0,54 ... ... |5,65 |6,21 |-0,56 ... | | | ... - 2
Сөйтіп, 2006 жылы осы мандат түрін басқару нэтижесінде алынған үстеме
кірістілік (-)0,56% қүрады. 2006 жылы жинақ портфелінің «Ауқымды
облигациялар» ... түрі ... ... ... қорытындысы
бойынша сыртқы басқарудағы активтердің үстеме кірістілігі (-)0,54%-ға ... ... ... ... ... ... ... кірістілігі (-
)0,39% қүрады (кесте-2).
Жинақ портфелін басқарушылар бойынша 2006 жылғы үстеме кірістіліктің
салыстырмалы ... АКЩ ... ... ... ... ... бар ... облигациялар
Кесте - 3
Эталондық портфельдің кірістілігі 1 қаңтар - 31 ... ... үшін 6,21%, ал ... үшін 18,99% болды (кесте-3).
¥лттық Банктің ... ... ... бойынша
кастодиандық, брокерлік жэне басқа да қызмет ¥лттық Банк 2006 жылы 2
клиентке - «ГНПФ» мемлекеттік ... ... ... ... ... Даму ... АҚ-на кастодиандық қызмет көрсетуді жалғастырды. Бұл
ретте кастодиандық сақтаудағы активтер сомасы өткен жылмен салыстырғанда
23,8% ұлғайып, 156 226,9 млн. ... ... 2006 жылы ... мемлекеттік
жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ-ның кастодиандық шотына 30 020,6 млн. ... ... ... ... ... басқа жинақтаушы зейнетақы
қорларынан жасалған аударымдар 2 308,4 млн. теңгені құрады, инвестициялар
аяқталғанда 611 801,1 млн. теңге қайтарылды. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... шотынан 2 358,3
млн. теңге сомаға жинақталған зейнетақы қаражатының төлемдері, басқа
жинақтаушы зейнетақы қорларына жэне сақтандыру ұйымдарына 2 358,3 ... ... ... ... ... ... 633 087,6 ... сомаға инвестицияларға қаражат орналастырылды.
2006 жылы ¥лттық Банктің сенімгерлік басқаруында 9 клиент -«Казақстанның
депозиттерге кепілдік беру ... АҚ, ... ... ... АҚ,
«Ұлттық Процессинг орталығы» АҚ, «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру
қоры» АҚ, «Экспорттық кредиттер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі
мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» АҚ, «Қазақстанның ... ... ... ... кредиттерге кепілдік беру қоры» АҚ,
«Мемлекеттік элеуметтік сақтандыру қоры» АҚ, сондай-ақ «Қазақстанның
банкаралық есеп ... ... РМК ... ... жэне ... ... ... басқару туралы 2006 жылғы 12 мамырдағы №221 келісім
жасалғаннан кейін). Клиенттердің сенімгерлік басқарудағы активтерінің жалпы
сомасы жыл ... бері 54,4% ... 2007 ... 1 ... 76 363,1 ... құрады.
2006 жылдың ішінде Үлттық Банк 2 клиентке - «Үлттық инновациялық қор» ... ... ... үй ... ... банкі» АҚ-на брокерлік қызмет
көрсетуді жалғастырды. Брокерлік келісімдер бойынша қол жеткізген.
клиенттердің активтері 2007 жылғы 1 ... ... ... ... алынған
¥лттық Банктің есебінде болған жоқ.
3. ҚР ҰЛТТЫҚ Б АНКІНІҢ Б АНК ЖҮЙЕСІН Т¥Р АҚТ АНДЫРУ ... ... ... Республикасының ¥лттық Банкінің банк тәуекелдерін басқару
мәселелері
Нарықтық тэуекелдер. Екінші деңгейдегі банктерде валюталық тэуекелді ... ... ... қоры» сақталады, бұл капиталға жэне
резервтерге нетто-позициялардың төменгі салыстырмалы көрсеткіштерімен
байланысты.
Өтімділік тәуекелі және активтерді қаржыландыру құрылымы. Банк секторының
өтімділік көрсеткіштері артық деңгейде болып ... ... ... іс ... ... ... ... толық жабылған, бұл да
өтімділік тэуекелінің деңгейін төмендетеді.
Халықаралық нарықтарда «арзан» капиталды тарту активтерді қаржыландыру
құрылымының ... ... ... ... ... ... ... еместердің алдындағы міндеттемелерге қатынасының
төмендеуі ұлттық экономиканы кредиттеудің, оның ішінде ұзақ мерзімді
негізде ұлғаюын сипаттайды.
Сыртқы қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, резидент еместер
алдындағы міндеттемелер жэне валюталық позициялар бойынша нормативтерді
енгізу салдарынан банктердің жиынтық міндеттемелеріндегі сыртқы
міндеттемелер ... оң ... ... ... валютасын кредиттеу көлемі Диаграмма — 11
-01.01.2001 ... ... ... ... 01.10.2006
і.,......... I Шетел ... ... ... сомасынлагы рсчидсітпсргс
ШСГСЛ ваякпясымен бсрілісн дяоедар үлёсІ
(оц жакіаі і.і шкала) ІНесив портфвлпідвп шетед иалюіасындаіы завмдардмц
үлссі (оцжактагы ... ... ... ... ... (еол ... шкала)
Несиелік тэуекел. Заемдардың жартысынан астамы шетел валютасында беріледі,
олардың төрттен үшін ұлттық экономика алады. Бақыланып отырған үзақ кезең
ішінде ... ... ... ... ... ... ... төмендеуінің оң динамикасымен
«теңгеріледі».
Екінші деңгейдегі банктердің кредиттеуінің қарқындап өсуі шетел валютасында
берілген заемдардың ұлғаюын қамтамасыз етті. Шетел валютасындағы
кредиттердің үлкен бөлігін елдің резиденттері ... ал ... ... ұлттық валютаның ауытқуына байланысты тэуекелдерін
эртараптандыру дэрежесін біршама жақсартатын сыртқы ... ... ... өсуі ... ... ... ... үлес
салмағының азаюы ұлттық валютаның нығаю үрдісіне байланысты болды
(Диаграмма - 11). Көрсеткіштердің мұндай динамикасы тәуекелдерді ... ... ... қабылдағанын білдіреді. Сонымен бірге шетел
валютасындағы заемдардың үлесі элі де жеткілікті түрде жоғары, мұның ... ... ... ... ... ... банктердің активтерін
қайта бағалауға және тұрақтылықтың азаюына, сондай-ақ кірістерінің негізгі
валютасы банктер алдындағы міндеттемелердің валютасына ... ... ... ... ... ... ... банктердің ТМД елдеріне экспансиясы 2003-2005 жылдары резидент
еместерге қойылатын талаптардың жиынтық активтердегі үлес салмағының өсуіне
себепші болды. Оған қоса мұндай өсу ... ... ... бері ... ... ие.
Резидент еместерге берілген заемдар Ресей Федерациясында (40%)
шоғырландырылған, мұның өзі несие портфеліндегі жеткілікті түрдегі төмен
үлес ... (4%) ғана ... ... ... ... ... активтердегі резидент еместерге талаптар (%)
Диаграмма -12
| | | | | ... | | | |-.1, ... | | | | | |
| | |23| | | | |
| | |.1| | | | |
| | | | | | ... | | ... |барлығы |1 592 |
| ... ... 464 ... |барлығы |1 404 |
| ... ... 252 ... ... ... |1 431 |
| ... | |
| | |і |
| | |1 245 ... ... |1 466 |
| ... валютасымен|1 375 ... ... ... ... ... көрсеткіші көлік секторына
берілген заемдар бойынша байқалды. Сонымен қатар, осы сектордың жиынтық
несие портфеліндегі үлесі шамалы ... бүл осы ... ... ... ... ... банк секторында тұрақсызданудың туындау
ықтималын тиісінше төмендетеді(кесте-4).
Сонымен қатар, банк секторы сауда кэсіпорындарына ... ... ... ... ... үшырайды (банк жүйесіндегі несие
берешегі 10%). Сонымен бірге, қүрылыс үйымдарын ағымдағы кредиттеудің
үлғаюы жэне бастапқы түрғын үй нарығында үсыныстың күрт өсуі жылжымайтын
мүлік ... ... ... ... бүл тиісінше құрылыс индустриясының рентабельділігіне теріс :
эсер етеді.
Банктердің несие ... ... ... ... ... ... ... - • 25 •• 20--15 -• 10 --* - -
0
20.6
19,5
23.1
1
21,1
1
2-4,4
26,4
01.01.2001 ... ... ... ... 01.10.2006
Жылжымайтын ... ... ... ... ... банк ... несие берешегі 33,6%-на дейін - тиісінше жылжымайтын мүлік нарыгын
элуетті түрақсыздандыруға ... ... ... (Диаграмма-15).
Жылжымайтын мүлік бағасының төмендеуінің немесе қүлауының ең қолайсыз
(бірақ ыктимал) сценарийі шеңберінде банктерді банкроттыққа немесе банк
жүйесін ... ... ... ... ... ... ... істемейтін» кредиттердің үлесі (%-
бен)
Циаграмма-16
20 -і
18 -
16 -
14 -
12-
10 -
8-
6-
4 -
2 -
0
2,0
13.5
15.5
16,0
17,0
19,0
Қаііікстин ... ... ... ... ... Шыгыс Атя бапынша де/х>ктер - да^дарыс алдыида^ы кежң, Кспақспюн
боііъппиа 01.10.2006 ж. (ңабһиідаирап жіктеуга смікес үміпісіз
іасмоардыц ... ... ... ... ... және банк ... тұрақтылығының
төмендеуі туралы ескертетін өлшемдердің бірі «жұмыс істемейтін» кредиттер
үлесі болып табылады. ... банк ... ... ... ... ... ... дағдарыстан бұрынғы кезеңдегі Азия елдеріне қарағанда айтарлықтай
төмен, бұл осы кезеңде жүйелік дағдарыстың туындауының қауіпті
ескертулерінің ... ... ... ... ...... |Стандартты |Күмэнды ... ... ... | | | ... |
|бойынша | | | | ... | | | | |
| ... ... ... |54,3 |60,4 |44,2 |37,1 |1,5 |2,5 |100 ... |60,9 |57,8 |37,2 |40.2 |1,9 |2,1 |100 ... |38,5 |50,0 |57,7 |47,7 |3,8 |2,3 |100 ... | | | | | | | ... |38,1 |43,3 |59,0 |54,3 |2,9 |2,4 |100 ... |57,8 |60,4 |40,2 |30,0 |2,0 |9,6 |100 ... |82,9 |69,9 |17,1 |29,3 |0,0 |0,8 |100 ... |65,7 |61,9 |32,0 |36,7 |2,3 |1,4 |100 ... |58,2 |59,2 |39,5 |38,8 |2,3 |2,0 |100 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... деңгейі іскерлік белсенділіктің жэне экономикалық өсу
қарқынының жоғары деңгейі түрақты сақталган жагдайда ұсталуы мүмкін (Кесте
- 5).
Банктердің ... ... ... әрбір қаржы институтының
тәуекелдерді ішкі басқару жүйелеріыің жэне түтастай алганда ... ... ... неғұрлым маңызды элементтерінің бірі болып
табылады. Осы тэуекелдің рөлі банк активтерінің қүрылымындағы экономикаға
берілетін ... ... ... ... ... алғанда банктердің
кредиттік тэуекелдері 01.10.2006 жылғы жағдай бойынша заемдардың жалпы
келемінде 2,08% деңгейде экономиканың корпоративтік секторына берілетін
(қаржы ... қоса ... ... ... үлесімен қолайлы
деңгейде болады.
Сонымен бірге, тэуекелдің осы түрін басқарудың ... ... ... алатын мынадай факторлар, атап айтқанда: (1)
кірістіліктің жоғары деңгейі, (2) берешектің төменгі деңгейі (левередж),
(3) кепілмен қамтамасыз етудің жоғары сапасы жэне (4) өз ... ... үшін ... ... ... жэне ... ... ақша
ағынын экелетін бизнес түрғысынан заемшы қызметінің ерекшелігі арқылы
багалау орынды. Соңгы факторды қоспағанда, басқалары заемшылардың элуетті
телем кабілетін ... ... ... ... ... ... 2005 ... кредиттік тәуекелдері |
|Кесте - 6 ... Р |КОЕ, |КОЕ ... ... ... ... |Қызм|Креди |
| |% ... |ред ж ... ... |еті ... |
| | |Уі | | ... |
| | |05/0 4| | ... |
| | | | | |ға ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |нд |ДЫҢ |
| | | | | ... ы |
| | | | | |ң | |
| | | | | ... |
| | | | | |ы | |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |ы | |
| | | | | ... |
| | | | | |і | |
| | | | ... ... ы ... |
| | | | |ты | |сіз | ... ... ... ұлғаюы байқалғанда 2005 жыл бойынша
жүргізілген төлем жасау қабілеті факторларын талдау ағымдағы тәуекелдің
төменгі деңгейіне қарамастан, экономикалық өсу қарқыны жэне тұтыну
сұранысының ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жай-күйінің төмендеуінен болған
банктердің элуетті осалдыгы бар (Кесте - 6).
Атап айтқанда корпоративтік левередждің неғұрлым ... ... ... жэне ауыл ... ... ... яғни банк ... жартылай дерлік айқындайтын секторлар бойынша байқалады. Егер осы
уақытқа дейін осы ... ... ауыл ... ... ... жэне колма-қол
I
I
ақшаның тұрақты ағынын қамтамасыз етсе, үрдістер ... ... ... ... тэуекелі шиеленіседі. Осы секторларды ұйымдастыруға және
қызметінің ерекшелігіне орай онда жұмыс ... ... мен ... ... олып ... бұл қолайсыз сценарий кезінде банкроттықтың
өсуіне және банктердің несие ... ... ... ... ... ... жэне ірі эрі орта кэсіпорындардың рентабельділігі
деңгейін талдау ... ... ... ... ... ... ... секторларын олардың несие портфеліндегі
үлесінің аздығына қарамастан белсенді түрде кредиттеуге тырысады. Сонымен
қатар «айқын емес» есептілікпен ... ... бар, бұл ... ... ... бағалауды біршама қиындатады.
Халықтың жай-күйінің, сондай-ак жеке түлғаларға арналған жаңа ... ... ... ... ... ЖІӨ көлеміне қатынасының
жэне банктердің несие портфеліндегі үлесінің өсуі байқалады.
Халықты кредиттеудің үлғаюы банктердің несие портфелін әртараптандыру
дәрежесіне ... эсер ... ... жалпы экономикалық ахуалдың
нашарлауына жэне валюта бағамдарының ауытқуларына байланысты тәуекелдер
назарға алынуы тиіс.
Тұтыну кредиттері сапасының төмендеуі ... алу ... ... ... ... ... - кредиттеудің ұлғаюына себепші болды.
Кредиттік бюроны құру жэне клиенттің төлем кабілетін бағалаудың қазіргі
заманғы жүйелерін ... ... ... ... ... ... ... болады.
Жеке тұлғаларға крсдиттер және нақты жалақы индексі
Циаграмма-17
м.ір.1. шие
102
01.01.2003
01.01.21)04
01.01.2005
01.01.2006
01.10.2006
І
с тұлгаларга кредипер
•иакш жалакы индексі*
Экономиканың өсуі, ... ... ... ... атап ... ... ... үлғаюы, халықтың тарапынан
кредиттік ресурстарға сүраныстың ұлғаюына экелді (Диаграмма-17). Халыққа
қызмет көрсету технологияларын жетілдіру жэне жеке тұлғаларға арналған жаңа
банктік өнімдерді ендіру кредиттеудің осы ... ... ... ... болды.
Жеке түлғаларды кредиттеудің рөлі және қүрылымы (%-бен)
Диаграмма-18
0.0
01.01.2001
01.01.20(12
01.(11.2003
01.01.2004
01.01.2005
01.01.2006
01.10.2006
і п-Ъічі.у портфолііідегі жокс чүлі л.:іар;іі>ш ... ... ... ... шкала)
I............іЖскс тулі алардыч кредипсрііііц жіииы оомлсі.імлам.і жокс
і\:ихіар.и.щ тстол па.'ііоілсын;іагы крсднпсріиіц үлссі (со.і
жакіаіы шкіУіа) ^ жеке ... ... (оц ... ... ... ... ... жеке түлғалардың кредиттері
бойынша несие берешегінің ... 2 есе ... ... ал
] олардың банктердің несие портфеліндегі үлесі үлғаюда (Диаграмма-18).
I Жеке тұлғаларды кредиттеудің өсуімен қатар ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаның нығаю үрдісі аясында халыққа
шетел валютасымен заемдар берудің үлес салмағы төмендейді, бұл валюта
бағамдарының ... ... ... валюта тэуекелінің
1 дэрежесін біршама төмендетеді.
| Қайталама нарықтағы ... ... ... бағасы (Іш.м. үшін тенге)
> Циаграмма-19
I 300000 250000 200000 150000 100000 50000
0 қаң.2001 қыр.200 ... ... ... ... ... ... Республикасы
Астана
Алматы
Ақтау
Ақтөбе
Экономикалық өсумен бірге болатын халыктың ... ... ... ... ... ... ірі I калаларда
халықтың ұлғаюы жылжымайтын мүлік бағасының өсуіне і ... ... ... ... ... көппэтерлі | үйлердегі қайталама
тұрғын үй бағасы бірқалыпты болмағанымен түрақты 1 өсті, сұраныс әдеттегі
маусымдық тербелістер кезеңінде де төмендеген [ жоқ. Бұл ... ... ... үйдің шаршы ... өсуі 2005 жылы ... ... ... ... ... I ... 2006 жылғы 10 айда 39,5% болды (Диаграмма-19).
1 Кесте - 7
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... барлығы, |4 629,8 |100 ... ... үи ... оның ... |344,4 |7,4 ... ... ... аспайтын ипотекалың түргып үй заемдары |8,8 |2,5 |
| | |5* |
* ... ... үіі ... ... ... улесі
Түрғын үйге халықтың нақты сүранысы ипотекалық кредиттер беру көлемінің
үлғаюына себепші болды. Қазіргі уақытта екінші ... ... ... ... ипотекалық тұрғын үй кредиттерінің үлесі 7,43%
болды. Бүл ретте ипотекалық түрғын үй заемдарының үлесі ... ... үй ... ... ... ... қатынасы кепіл құнының 60%-нан
аспайды, берілген ипотекалық тұрғын үй заемының жалпы сомасы 2,55% болды.
Осы ... ... ... деңгейін сипаттайды (Кесте -7).
Пайдалануға берілетін түрғын үй көлемінің үлғаюына қарамастан жылжымайтын
мүлікке сүраныстың үлғаю үрдісі бар. Жылжымайтын мүлік бағасы күрт
төмендеген ... ... ... ... өз ... ... ... көрсете алмауы ықтимал. Оқиғалардың бүлай дамуы кепіл
мүлкінің арзандауына жэне өтімділігінің төмендеуіне экелуі мүмкін. Сонымен
қатар, қазіргі кезде ... ... ... ... жэне ... жеткілікті консервативтік көзқарасы байқалады. Бүл банктерге
көп шығыннан қашуға мүмкіндік береді.
Жеке тұлғалардың тұтыну кредиттері
Циагрсшма-2 0 600
0
01.01.2001 01.01.2002 01.01.2003 01.01.2004 01.01.2005 ... ... ... ... ... ... (сол ... шкала) ЕДБ
несис портфсліндегі үдесі. ^>-беіі (онжақтагы гакала)
Тұтыну мақсатына берілген, элемдік практикада ... ... ... ... ... қалдықтар 2006 жылғы 9 айда 2 есе ұлғайып,
540,9 млрд. теңгеге (несие портфелінің үлесі ОІЛО.Обж. 11,7%, ОІ.ОІ.Обж.
8,5% қарсы) ... ... ... ... катысты, эдетте,
әлемдік практикада бұл неғұрлым кымбат кредиттер екендігін атап өткен
дұрыс, дамыған елдердегі олардың ... ... ... банктердің қайта
қаржыландыру (есепке алу) ресми ставкаларынан біраз асып кетеді.
Төлем карточкалары ... ... ... (%-бен) Циаграмма-21
|о | | | | | | |
|- | | | | | | |
|6 - | | | |7,5 | |
|5 -4 - | | | | | ... ... |12 000 |15 000 |20 000 |25 000 |32 000 ... | | | | | ... ... түрі ... оте ... ... сферада қолданады жэне ЕДБ-ің
қызмет көрсетуіне сенімділікті арттыру үшін осындай департаменттер жэне
қадағалау бөлімдері қажет. Халыктың ең көп ... ... ... өз ... қаңағаттандыру үшінкездеседі, сол кезде қай банкке
сенімділігің жоғарлатуын ... ... ... - жоспар бойынша
Агентіктегі «ЕДБ-ің тарату ісің қадагадлау» департаменті көмектеседі. Біз
алға қойып отырған мақсатыма жету үшін ең ... ... ... ... 000 ... жүз мың) АҚШ ... қаражат керек. Оны екі жылдан кейін 12
000 000 (он екі миллион) АҚШ доллары ... ... ... ... жоқ. Ал бес ... кейін ол 72 000 000 (жетпіс екі миллион) АҚШ
доллары болады. Ол қаражат негізінен ... ... ... ... ... тәуелзіз қаржы аудиторлардың іс-сапарларың төлеуге,
департаменттің қызметкерлердің жалақыларың төлеуге жүмсалады. Біз несиені:
1. қараша 2008 жылы - 200 000$
2. ақпан 2010 жылы - 400 000$ ... ... ай ... 9% ... ... Кәсіпорынныц сипаттамасы
|Уақыт мерзімі|Сату көлемі |Табыс ... ... ... ... |46 665 |4 681 899 |936 380 |655 466 ... |47 598 |4 775 537 |955 107 |668 575 ... |48 550 |4 871 048 |974 210 |681 947 ... ... ... ... Ережесі жэне оның құрылымы
бекітілді. Агенттік өзіне жүктелген міндеттерге сэйкес бағалы қағаздар
рыногын, сондай-ақ банктік, сақтандыру қызметін, жинақтаушы зейнетақы
қорларын, инвестициялық қорларды, оның ... ... заң ... ... жағдайлардағы шоғырландырылған
негіздегі қызметті мемлекеттік реттеу және кадағалау ... ... ... Мысал ретінде, «Валют-транзит банкі» АҚ-ың тарату
ісің алуға болады. 12 ай мерзімінде үш немесе оданда жоғары ... ... ... ... болса жэне төлеу мен аудару
құжаттык-келісім шарттар бойынша қателіктер болса біздің департаменттің іс-
эрекеттеріне карай бүл іс Сотка беріледі.
Сот шешімі бойынша ... ... ... ... ісің ... ... мүліктерің реттеп барлық қүжаттарды тігіп ұакытша
қабылданған әкімшіліктегі архивке өткізеді.
4. Мснеджмснт
Кэсіпорын бас кызметкердің аты-жөні: Нурболат Жан
Жасы: ... ... ... ... ... м/а, ... 22-45-41
Бизнестегі орны: бас аналитик
Жалақысы: қазір 72 000 теңғе болашақта 150 000 теңге
Жұмыс істеу тәжірибесі: 6 жыл
Біздің персоналға эр ай сайын ... ... ... қосылады. Ал
егер жүмысшы жүмыс уақытынан кешігетін болса, онда жалақысынан 5% ... ... ... жақсы жүмысшыларға мақтау қағаздары жэне материалдық
сыйлықтар беріледі. Мен жүмысшыларды қызметке ынталандыру арқылы жүмысқа
тартамын.
4. ... ... ... ... ... қызмет түрі қолданылады. Негізгі
қызметтердің түрлері келесі:
- ликвидациялық процесс басталған кезде ЕДБ-ің баскармасынаң барлық мөр
түрлері ... ... ... ... көздсрі электронды түрде жүйелік блокқа
әрекеттелінеді;
- банктің ... жэне ... ... қалдықтарды ревизиялау;
- баланстық активтер мен несиелік - қүжаттық ... ... ... ... ... ... жоне қолма-қолсыз есеп аударымдарды бақылау
процессің жасау
Ликвидациялық процестің басы болып Сот шешімінің қабылданған күні болып
табылады.
5. Маркетингжоспары
Агенттіктің ... ... ... ету ... құзыретіне кіретін ... ... және ... ... ... қатынастарын және
мемлекеттік қызметті, акы төлеу және еңбек ... ... ... ... ... алу ... жэне басқа мэселелер бойынша
Агенттіктің нормативтік қүқықтық жэне өзге актілерінің^ жобаларын
дайындайды (не әзірлеуге және/немесе карауға катысады); ... ... ... ... (келісім-шарттар мен келісімдердің)
жобаларын, сондай-ақ оларға тиісті материалдар мен құжаттарды қарайды;
әкімшілік құқық бұзушылық жөніндегі материалдарға ... ... ... ... ... жэне ... ... шағын жүйесінің
деректер базасындағы Қазақстан Республикасының жэне Агенттіктің нормативтік
қүқықтық актілеріне, халқаралық шарттарына, келісімшарттарына, келсімідерге
жүйелі есеп жүргізеді және ... ... ... ... ... ... келісім-шарттардың) және осы шарттар бойынша
гаранттар берген кепілдіктердің түпнұсқаларын тіркейді жэне сақтайды.
6. ¥йыімдастырушылық ... ... ... ... өз ... ... Департамент бастығы
- Департамент бастығының орынбасары
- Бас инженер-экономист
- Бас ... Бас ... ... ... жүйенің програмисті
7. Қаржылық жоспар
Жалпы шығындар
АҚШ доллары
| |1 жыл |2 жыл |3 жыл ... ... |52 000 |52 000 |52 000 ... | | | ... 200 |258 480 |258 480 ... |168 750 |112 500 |56 250 ... |21 600 |21 600 |21 600 ... шығындар |529 550 |444 580 |388 330 ... ... ... түсетін қаражаттар
АҚШ доллары
1 жыл
2 жыл
3 жыл
Табыс
790 000
790 000
790 000
|Тазалай ақша түсімі |35 450 |120 420 |176 670 ... % |4 |115 | ... ... ... ... |240 |47 ... өсімі |емес | | ... ақша |75 450 |195 870 |372 540 ... ... |
| |1 жыл |2 жыл |3 жыл ... қызмет|790 000 |790 000 |790 000 ... | | | ... таза ... |450 800 |479 520 |479 520 ... % |57 |61 |61 ... ... |260 450 |345 420 |401 670 ... % |33 __ |44 |51 ... ... ... ... ... 600 000 АҚШ доллары. Ай сайынға сыйақы
мөлшері 9%. Бүл департамснттің қысқа мерзімді ... ... ... ... жэне болатын ликвидациялық процестерді минималды шығындармен
өткізу. Ал болашақтағы мақсаттарды айтатын болсак қызмет көрсету сү.ранысты
көбейту жэне ЕДБ-ің қызметтерінің ... ... және ... ... ... орындау тізбесі
Бу_л жоспарлаудың соңы 05.11.2007 жыл. Департаменттің қызметінің басталу
уақыты ... ... ... ... ... ... жэпе ... белсенді қатысуы. Алғашқы тапсырыстарды алу 2009
жылдан бастап.
8. Жобаііыц тоуекелділігін (сезімталдылығын) ... ... ... ... ісүжаттар бойынша жүмыс бірнеше басқармаларымен бірге
жасалынады. Бүл жерде ... ... ... жүзеге
асады. Департаменттің жүмысы мынадай міндеттерді іске асырудан тұрады:
- қаржы рыногын дамыту жөніндегі мемлекеттің саясатын, сондай-ак Агенттік
қызметінің Стратегиясын іске асыру жөніндегі ... ... ... ... ... есеп беруін жинау жэне өңдеу, сондай-ақ республиканың
қаржы секторының дамуы туралы толық жэне сенімді ақпаратты алу мақсаты ... ... ... ... жэне ... ... проблемаларын талдау; -
бірыңғай қаржылық қадағалау жүйесін жетілдіру жөнінде және ... ... ... ... ... қосқандағы қаржы рыногына қатысушылардың
қызметін реттеу жөніндегі құқықтық ... ... ... енгізу; -
каржы топтарын шоғырландыра қадағалауды үйымдастыру жэне ... ... ... арналған каржы ... ... ... Қазіргі уақытта инфляция көрсеткіші -
ҚОРЫТЫНДЫ
2006 жылы Қазақстанда орташа мерзімді болашақта тұракты сырткы сұранысты,
төлем балансының түрақтылығын жэне экономикалык дамудың жоғары қарқынын
камтамасыз ... ... ... ... ... экономиканың тұрақты
өсімі жэне колайлы конъюнктура сақталуда.
Сыртқы экономикалық жағдайлармен қатар кәсіпорындардың, халықтың жэне
мемлекеттің бюджет кірісінің өсуі экономиканың ... ... ... ... ішкі ... ... ... бірге экономикадағы өнімділіктің төмен карқынмен өсуі жағдайындағы
жиынтық ішкі сұраныстың өсуінің ипфляцияны жеделдету үшін айтарлықтай
маңызы бар және сыртқы ... ... ... үшін ... ... барады.
Халықаралық нарықтағы жоғары өтімділік елдегі тэуекелдің салыстырмалы төмен
деңгейінде мүнай мем металдың жоғары бағасымен қатар ұлттық валюта теңгені
нығайтудың ұзақ ... ... ... табылатын шетел капиталының қосымша
ағынын қамтамасыз етеді, сондай-ақ ¥лттық Банктің артык отімділікті ... ... іске ... күрделендіреді. Валюта нарығындағы
жоғары алып-сатарлық шетел валютасын сатып алу ... ... ... жэне 2007 ... 1 ... бастап теңгенің толық ішкі жэне
сыртқы айырбасталымдылық қағидаттарына көшу ... ... ... ... етумен қатар валюта нарығында валюталық тэуекелдерді
азайту мақсатында ¥лттық ... ... ... ... ... ... және ... түсірудің жоғары деңгейі жағдайында,
корпоративтік сектордың, оның ішінде кредиттік институттар алдындағы
борыштык жүктемесінің үлгаюы каржы түрақтылығы үшін тікелей қатер
төндірмейді. Жеке сектордьщ ... ең ... ... сыртқы
міндеттемелерінің айтарлықтай өсімі әлемдік пайыздык ставкалардың әсуіне
экономиканың осалдығын, әлемдік тауар нарықтарында сұраныс пен бағаның
төмендеуін ұлғайтады. Валюталық жэне пайыздық тэуекелдердің ... ... ... ... артуы жағдайында корпоративтік сектордың, эсіресе
қазіргі кезде мерзімді келісім-шарттардың ішкі нарығының дамымағандыгымен
шектелетін валюталық тэуекелдерді хеджирлеудің барынша белсенді саясатын
жүргізуі ... ... ... ... ... ең ... ... ағымдағы қажеттіліктерді қаржыландыруға, сондай-ақ кәсіпорындардың
сауда айналымына, қүрылысқа, жылжымайтын мүлікпен операцияларға ... ... ... төмен
1 -5
74 ... ... Осы ... ағымдағы ахуал озгерген жағдайда
корпоративті заемшылардың банктер алдындагы міндеттемелері бойынша төлем
қабілеттілігінің оңтайлы деңгейін ұстап тұру мүмкіндігін азайтады. Қайта
қаржыландыруга қажеттілік болашақта банктердің ... ... ... ... қамтамасыз ететін болады. Бұл ретте банк жүйесі
тэуекелдерінің ағымдағы деңгейі бақыланатын ауқымда жэне ішкі өтімділіктің
жоғары деңгейімен қосымша камтамасыз етіледі. Кредиттік жэне ... ... ... ... түсіретін пайданың жоғары деңгейі
тек іскерлік белсенділіктің, экономиканың корпоративтік секторының ... ... ... ... ... ... ғана сақталады.
Активтер сапасының нашарлауы тарапынан банктердің әлуетті осалдық
тэуекелдері өсе түсуде. Экономиканың нақты секторының тарапынан ... ... ... ... ... және ... тиімді пайдаланылуыи айқындайтын факторлардың сақталуын ғама
тоқтата алады. Банктердің осалдық ... ... ... жэне экономиканың корпоративтік секторы мен
халықтың міндеттемелерінің сәйкессіздігімен байланысты жанама ... ... ... ... ... деңгейіне қатысты аяда, халықтың
қолдағы табысының өсуін басып озған жеке тұлғалардың борыштық
ауыртпалығының үлғаюы; ^ жинақтаудың салыстырмалы төмен деңгейі аясында
халықтың ... ... асып ... жеке ... борыштық
ауытқушылығының үлғаюы;
> банктердің негізгі ... атап ... ... ... ... ететін, накты және ... ... ... ... ... келтіретін
факторлардың сакталуынан ... ... ... ... ... барынша жоғары елдерге банк ... ... ... және ... тэуекелдердің үлғаюы.
Ақшалай есеп айырысулардың белсенділігі жэне негізгі қаржы делдалдарының
жоғары өтімділігі жағдайында төлем жүйелерінде өтімділіктің жетіспеуі
себебімен ... ... ... болу ... жоқ десе де ... ... қолданыстағы эдістері жүйе талаптарын толыктай
қанағаітандырады жэне олардың үздіксіз эрі ... ... ... ... ... ХВҚ-ның азиялық қаржы дағдарысыіі талдаудың нәтижесі
бойынша анықтаған осалдықтың негізгі индикаторларының салыстырмалы бағасы
Қазақстанның қаржы тұрақтылығы үшін кауіпті тэуекелдердің үдей ... Атап ... ... секторы мен
күрделі есепті ырықтандыруға жол ашатын (1), сондай-ак экономикаға жэне,
ең алдымен, ішкі тұтыыу сұранысына бағдарланған секторларға ... (2), ... ... ... ... ... көңіл бөлумен
(3), сондай-ақ жылжымайтын мүлікті кредиттеудің жоғарьГ үлесімен (4)
байланысты тәуекелдер артуда.
Елбасы Қазақстан Республиксының Үкіметіне және ... ... ... нәтижелі іс-шараларды ұйымдастыруға тапсырыс берді. Ақша-несие
саясатын одан эрі нығайту біздің елімізге қажетті.
Елдің экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшін ... Банк ... ... ... ... ... тізбектілік саясатын жүргізу керек.
2010ж. Қазақстан Республикасы өзінің жалпы ішкі ... 2000 ... ... есе ... жоспарлаған еді, бірақ қазіргі таңда Қазақстан үшін ... ... 2008 ... ... ... сенім бар.
Қазақстан Республикасының элеуметтік-экономикалық дамуы, экономиканы
мемлекеттік қаржылык реттеу бағытында құрылған экономикалық саясатының
нэтижесі.
Бюджеттік, салықтық, ... жэне ... ... ... ... ... ... Халық арасында бюджеттік, салықтық, кедендік
тетіктер экономиканы реттеуде көп ... ... ... ... ... елдерде реттеу ақша-несие тетігі арқылы, яғни қаржы
нарығындағы басты ... ... - ... банк ... ... ... ... ТІЗІМІ
ҚР Президентінің 31.08.1998 ж. "ҚР банктер және банк қызметі туралы"
Жарлыгы, 68, 68-1, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76 және т.б ... Д-А. ... ... ... социализма- М.:
Финансы, 1976
Ачкасов А.И. Активные операции коммерческих банков.М.: Консолтбанкир, 1996
Банки на развиваюішхся рынках. Укрепление руководства и повышение
чувствительности к переменам. 2 том/ ... ... и др. М.: ... ... 1996
Лаврушин О.И. Банковские операции- М.: Инфро,1998
Банковский портфель 1. ... ... ... ... ... ... ... жэне басқалары.М.: Соминтэк, 1996
Банковский портфель 1. Книга менсджера. Книга банковского финансиста. Книга
банковского юриста/ О.Н. Антипова, Г.М. Антонов жэне басқалары.М:
Соминтэк,1996
Лаврушин О.И. ... дело М.: ... ... В.И, ... Л..П. ... ... ... и статистика,
1998
Белоглазова Г.Н. Коммерчсские банки в условиях ... ... ... М.И. ... ... ... техникумдарына арналған
оқулық - М.: Финансы и статистика, ... М.З., ... В.В. ... ... ... ... ... 1998
Бухвальд Б.Р. Техника банковского дела-М.: ДИСД993
Валравен К.Д. ... ... ... ... ... ... оқу қүралы- Дұниежүзілік банктің экономикалық даму
институты.-Вашингтон, 1998
Василишен Н.И. Регулирование деятельности коммерческого банка-М.: Финансист
информ,1998
Гамидов Г.М. Банковское и кредитное дело - М.: ... ... ... опыт США - ... ... Э.Дж., Кэмпбел К.Дж. Демьги, банковское дело и денежно-кредитная
политика, агылшын тілінен аудармасы.- СПб,1998
Кейнс Дж.М. ... ... ... ... и ... ... Ф. Основы маркетинга- М.: Прогресс, 1996
Льюис К.Ф. методы прогнозирования экономических показателей. М.: Финансы и
статистика,1993
Мамонова И.Д. Банк и платежная дисциплина. М.. ... и ... 1998

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық банк – ақша-кредит жүйесінің ортақ буыны, ақша айналымын реттеуші орган73 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ұлттық дүниетанымын музыка арқылы қалыптастырудың педагогикалық шарттары57 бет
Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні102 бет
Ұлттық валюта тұрақтылығы және нақты сектор4 бет
«Хорды дирижерлау пәнінің теориялық негіздері»5 бет
Ауа және атмосфера15 бет
Ауа ылғалдылығы туралы түсініктер4 бет
Ауаның ылғалдылығы6 бет
Аяқ сүйектері және жамбас белдеу өлшемдері4 бет
Ақпарат және оны өрнектеу жолдары туралы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь