Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың жаңа жолдары

І.КІРІСПЕ
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
ІІ.1 Іс . әрекет туралы жалпы түсінік
ІІ.2 Іс .әрекеттің түрлері
ІІ.3 Адамның іс.әрекет құрылысы
ІІ.4 Дағды, икем, әдет
ІІ. 5 Іс .әрекеттің психологиялық сипаттамасы
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Барлық тіршілік иелері қоршаған әлеммен өмірге маңызды байланыстарды бірқалыпты ұстап немесе түрлендіре отырып, өзіндік жауап қайтара алады. Адамның іс-әрекеті - күрделі құбылыс. Оның түрлі жақтарын әр түрлі ғылымдар зерттейді. Ал қоғамдық мағынасы - қоғамдық ғылымдардың пәні, физиологиялық механизмдер -физиология пәні болып табылады. Психология - іс-әрекеттің психикалық жағын зерттейді. Белгілі бір өнім адамның іс-әрекетінің нәтижесі болып табылады. Адам, еңбектің қай түрімен айналысса да, өмірге ең алдымен қайраткер, іскер және жасампаз болып келеді.
Іс-әрекеттің негізгі сипаттамасы болып - оның мағыналығы саналады. "Мағынасыз әрекет" деген ұғымға ешқандай түсінік берілмейді. Іс-әрекеттің мағынасыз болуы мүмкін, бірақ іс-әрекетгі ғылыми зерттеу оның мағынасының ашылуын талап етеді.
Психологияны жекелеген іс-әрекеттің несі кызықтырады? Оның
сараптамасының объектісі болып - іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі
жеке адам саналады. А.Н.Леонтьевтің пікірі бойынша, іс-әрекет -
құрамына психика енетін, объекті мен субъект арасындағы шынайы
байланыс. Жеке адам қандай да бір іс-әрекетгі орындай отырып,
қабылдайды, есте сақтайды, ойлайды, зейін салады, оның үрдісі
кезіиде адамда эмоциялар пайда болады, еріктік қасиеттер көрінеді,
қатынастар, көзқарастар қалыптасады және т.б. Орындалуы кезінде
адам қабылдамайтын, ойламайтын, уайымдамайтын іс-әрекеттің
болуы мүмкін емес. Егер жеке адамда әрекетті қоздырушы мотивтер
болмаса, оның мақсаты болмаса, өзінің әрекетіне себеп болатьш
нәрселерді немесе модельдерді қабылдамаса, егер ол нені қалай істеу
керек екендігін есінде сақтамаса онда іс-әрекет жүзеге аспайды.
Қыскаша айтқанда, психикалық деп аталатын, адамның күйлерінің,
ерекшеліктерінің жэне үрдістерінің жүйесі іс-әрекетте білінеді,
дамиды, қалыптасады.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ... ... ... ... мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастырудың жаңа жолдары
Орындаған:
Мырзабаева Б.
209 топ
Тексерген: Сұраншиева
М.К.
Алматы 2007
ЖОСПАРЫ
І.КІРІСПЕ
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
ІІ.1 Іс - ... ... ... ... Іс ... ... ... іс-әрекет құрылысы
ІІ.4 Дағды, икем, әдет
ІІ. 5 Іс -әрекеттің психологиялық сипаттамасы
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Кіріспе
Барлық тіршілік иелері қоршаған ... ... ... байланыстарды
бірқалыпты ұстап немесе түрлендіре отырып, өзіндік ... ... ... ... - күрделі құбылыс. Оның түрлі жақтарын әр түрлі ғылымдар
зерттейді. Ал қоғамдық ... - ... ... пәні, физиологиялық
механизмдер -физиология пәні болып табылады. Психология - іс-әрекеттің
психикалық жағын зерттейді. Белгілі бір өнім ... ... ... табылады. Адам, еңбектің қай түрімен айналысса да, өмірге ең ... ... және ... ... ... ... сипаттамасы болып - оның мағыналығы саналады.
"Мағынасыз әрекет" деген ұғымға ешқандай түсінік ... ... ... ... ... ... ... зерттеу оның мағынасының
ашылуын талап етеді.
Психологияны жекелеген іс-әрекеттің несі кызықтырады? Оның
сараптамасының объектісі болып - іс-әрекеттің ... ... адам ... А.Н.Леонтьевтің пікірі бойынша, іс-әрекет -
құрамына психика енетін, объекті мен субъект ... ... Жеке адам ... да бір ... ... ... есте сақтайды, ойлайды, зейін салады, оның үрдісі
кезіиде адамда эмоциялар пайда болады, еріктік қасиеттер көрінеді,
қатынастар, көзқарастар қалыптасады және т.б. Орындалуы кезінде
адам ... ... ... ... мүмкін емес. Егер жеке адамда әрекетті қоздырушы мотивтер
болмаса, оның мақсаты болмаса, ... ... ... ... немесе модельдерді қабылдамаса, егер ол нені қалай істеу
керек екендігін есінде сақтамаса онда іс-әрекет жүзеге аспайды.
Қыскаша айтқанда, психикалық деп аталатын, адамның ... жэне ... ... іс-әрекетте білінеді,
дамиды, қалыптасады.
ІС - ӘРЕКЕТ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
Іс-әрекетті зерттеу кезінде психологияны, ең ... ... ... ... ... білдіретін эмоциялар
ерігі, мақсаттың қалыптасуы, мотивтер қызықтырады. Субъектіге қатынассыз
қарастырылатын ... ... ... ... ... тек ... субъектісіне ғана тән болады.
Адамды белгілі бір жағдайда белгілі бір іс-әрекет жасауға ... Кез ... ... иесі ... ... да ... оның қажеттіліктері, яғни адамның өз тіршілігі мен дамуының белгілі
бір шарттарына тәуелді ... ... - оның ... ... өндіріс пен мәдениеттің дамуы салдарынан пайда болады. Егер
жануарлардың қажеттіліктерін органикалық деп ... ... ... ... қажеттіліктері "органикалықтан жоғары" болып түрленеді.
Адам өз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... Жекелік пен қоғамдықтың бірлесуі қажеттіліктерден
айқын көрінеді. Қажеттіліктердегі жекелік пен қоғамдықтың үйлесімі арқылы
адам ... ... өзі ... ... ... ... тығыз байланысты болатынын түсіндіруге ... ... ... ... бір ... ... мектепте) біріктірілген
адамдардың қажеттіліктері сәйкес келеді.
Қажеттіліктерді шығу тегі мен мағынасы бойынша бөлуге болады. Өзінің
шығу тегі ... ... ... ... және ... ... ... қажеттіліктер адамның өмірін сақтау жэне қалыпты ұстап
тұруымен байланысты болады ... ... ... ... ... сақтану
және т.б.). Табиғи қажеттіліктерді қанағаттандырмау - ... ... ... ... ... қандай да бір табиғи
қажеттіліктерді қанагаттандыратын заттар ... ... ... ... ... ... өмірге қатынасуға қажетті заттар да
жатады. Мәдени қажеттіліктердің қанағаттандырылмауы адамның ... ... ... ... ... тудырады.
Заттың сипатына байланысты қажеттіліктер, материалдық ... ... ... үй, ... ... және т.б.) байланысты
материалдық және ... сана ... (ой және ... ... ... алу, ... ... әдемілікті көру және т.б.)
тәуелділікті көрсететін рухани болып бөлінеді. Барлық қажеттілік ... ... ... ... ... ... Материалдық қажеттілікті
канағаттандырмай рухани қажеттілікті қанағаттандыру мүмкін емес.
Алайда қажеттілік өздігінен саналы ... ... ... мінез-құлықтың - мотиві болып табылады. Іс-әрекетт психологиялық
тұрғыдан ... ... пен ... ... ... орын ... ... іс-әрекеттің болуы мүмкін емес. Мотив пен мақсат іс-
әрекет кезінде субъект дамытатын ... ... мен ... ... ... ... қалыптастырады.
Іс-әрекет мақсаты - бұл адам әрекетінің сипаты мен амалын ... ... ... ... ... анық елестету. Мақсат жеке іс-
әрекетке сырттан ... ... өзі ... ... жеке ... жүзеге асырылады. Іс-әрекеттің
күрделілігі мақсатгың пәнінен қаншалықты алыс екеніне, сондай-ақ ... ... ... ... біз ... алыс және ... деп бөле ... Егер адам
жақын мақсаттарды ғана басшылыққа алса - оның әрекетінің болашағы болмайды.
ІС-ӘРЕКЕТТІҢ ТҮРЛЕРІ
Іс-әрекет - ... ... ... Кез ... іс-әрекет қоғам
әрекетімен үздіксіз байланыста, кез келген жеке адам - ... ... ... ... ... ... байланыстар мен
қатынастардан тыс бола алмайды. Мәселен, аралда ... ... ... өзі ... өмір ... ... ... ережелерге,
ұстанымдарға сәйкестеп өз өмірін ұйымдастырады. Жекелеген ... ... ... ... ғана ... оны ... осы іс-
әрекеттің қоғамдық өмір жүйесіндегі қызметін ... ... ... үш ... ... ... ... ойын, оқу және еңбек.
Олар өздерінің нәтижелері, ұйымдастырылуы, мотивация ... ... Ойын - ... ... ... бірі. Пайдасыз болып
көрінетін қажетті іс-әрекет. Психология үшін ойын өте қиын әрі ... ... Бала ... әр түрлі теориялары бар.
Ойын іс-әрекет ретінде тұлғаның қоршаған ... ... ... ... болып табылады. Әлемді бейнелей отырып, оны ... - адам ... ... ... бұл қабілеттілігі бірінші рет
ойында ... ... жэне ... ... ... байланыса отырып,
ойын одан өзгеше болады.
Адам еңбек ету кезінде өзіне қажетті ... ... ... ... де ... Ал ойын ... ... жағдай болмайды. Ойын
әрекеті бұл тікелей қызығушылық тудыратын ... ... ... маңызды
эрекеттер ғана жасалады. Ойын эрекеттері түрткідегі, мотивтегі әрекет
мағынасын көрсетуі ... Осы ... ... байланысты ойын,
қажеттіліктердің кездесуі, оның эрекетінің мотивін білдіретін сұраулары
және оның мүмкіншілігінің шектеулілігі ... ... бар ... ... ... бір заттар, ойындағы орындалатын функция мағынасына
ие бола отырып, басқа заттармен алмасады. Ойынның осы ... ол ... ... ... ... қиялдағы жағдайга өтуі
шындықтан алыстау болып есептеледі ме? Әрі иә, әрі жоқ. Ойында ... да және оған ену де бар. Ойын ... ... бэрі шындықтан
алынады. Ойындағы мақсаттар, сезімдер, тілектер рас па? Ойнаушы орындайтын
рөлдің сезімі, тілегі, ойы - бұл оның ... ... ойы, ... ... ... жаңа ... да ... Бұл қиял жағдайындағы оның
сезімдері - оның ... ... ол ... ... ... да бір рөлді ойнаушы бала басқа тұлғаға жәй ғана жалған етіп
қоймай, ол ... ... ... ... ... ойын әрекеті сөйлеуді меңгерумен тығыз байланыста ... бала (1-2 жас) зат ... ... ... ... бірақ оның
сөйлеуінің дамуына байланысты мұндай әрекеттердің болуы ... ... ... балаға өз "Менің" сыртқы әлемнен бөліп
алуға ... ... ... ... ересек адамдардың әр ... ... ... Егер екі ... ұл бала ... жіп арқылы
жәй сүйресе, ол төрт жасқа келгенде жүргізушінің ... ... ... ... ... ... ... ересек адамдардың басшылық ықпалы айқын
көрінеді. Ересек адам ойыншықтарды "ойнатады". ... соң ... ... өз ... ... бастайды. Одан кейін ойынды ... ... ... ... бұл кезеңде ересек адамдардың басшылық
рөлі сақталады.
Балардың өсіп-жетілуіне орай ойын да өзгереді. Сәби өмірінің ... ... ... игереді. Бұл функционалдық ойындардың ... ... ... ойын сәбилер алдында заттардың оларға
белгісіз қасиеттері, заттармен әрекет ... ... ... ... бала
есікті тұңғыш рет кілтпен ашып, жауып көргеннен кейін, реті келсе-ақ бұл
әрекетті сан рет ... әуес ... Бұл ... ... ... енгізеді. Ойын кезінде балалар кілтті бұрағандай етіп ауада қимыл жасап,
оның дыбыстарын салады.
Ойын баланың қарым-қатынас шеңберін кеңейтеді. Ол ойын ... ... ... ... ... дағдыланады. Ол ойын кезінде
бірде ғарыш кемесінің капитаны, бірде ондагы ... енді ... ... ұшуын тамашалаушы керермен ролін атқарады. Бұл ... ... жэне ... ... ... жолдастарын сыйлауға
тәрбиелейді. Ойынға қажет заттар ойынды қызықты ете ... ... ... ... ... іс-әрекетінің негізгі түрі
болғанымен іс-әрекеттің басқа түрлерін жоққа шығармайды. 3-4 ... ... ... қызмет ету еңбегімен танысады. Ол беті-қолын жууды, киінуді,
ойнап болған соң қуыршақтарды жинап орнына қоюды ... 5-6 ... ... бөлмелердегі өсімдіктерді күту, үлкендерге ... т.б. осы ... іс ... ... ... ... ... бұрышында, ойын бөлмесінде қызметші болу міндетін ықыласпен
атқарады.
Шаруашылық жөнінде ... ... ... беру ... бойында
еңбек дағдысын қалыптастырып бекітеді, іске жауапты қарау, жолдас қамын
ойлау, ... ... игі ... ... ... ... ... балалардың өміріне оқу элементтері де
енгізіледі. Олар балалардың қабілетін ... ... ... Мысалы, "Жануарлар" лотосы сәбиді
карточкаларда бейнеленген заттарды жіктеуге үйрететін ойын.
Балалар бақшасында ана тілі (сөздік қорды ... сан ... ... ... ... ... топтарда балаларды
мектепке дайындау сабақтары ұйымдастырылып жүр. Мектеп жасына
дейінгі сәбилерді балалар мекемелері қабырғасында музыкаға, сурет
салуға, шет тіліне үйрету жөнінен де игі ... ... ... сөз ... іс-әрекет түрлерінің бәрі де: ойын, еңбек
және оқу элементтері – сәбиді мектепке дайындайды.
Оқу. Тарихи даму үрдісінде еңбек түрлері жетілдіріліп,
күрделене ... ... ... ... ... ... ... үрдісіндегі білімдер мен дағдыларды меңгеру әлдеқайда қиын
болды. Сондықтан адамды ары қарайғы еңбек әрекетіне дайындау
мақсатымен оқуды қалыптастыру ... ... Бұл үшін ... ... ... ұрпақтар өмірінен ерекше кезеңді бөліп, оқу негізі ... ... ... тіршіліктің арнайы түрлерін жасады.
Оку іс-әрекетінің негізгі түрлері алмаса отырып, әрбір ... ... ... ... ... ... еңбекке даярлайды. Жалпы
мақсаты бойынша еңбекке жақындап, ойыннан ерекше ... ... ... ... ... ... ... сақтау керек және
оқу жұмысы міндеттерден құралып ... ... ... ... ... енді
ойын емес - еңбек. Сонымен оқудың негізгі мақсаты - бұл болашақ өзіндік
еңбек әрекетіне ... ал ... ... - адамның алдыңғы еңбегі жасаган
қорытынды нәтижелерді меңгеру. Оқыту -білімді беру және ... ... ... оған ... мен ... ... енеді; оқу - енжар
қабылдау емес, оқытушы беретін білімдерді жай ғана алу ... ... Адам ... ... ... түрі - еңбек болып
табылады. Еңбек жалпы ... ... ... ... Ол ... ... ... бойынша психологияның (емес, ... ... ... ... ... жағының
ерекшелігі: еңбек өзінің объективтік ... мәні ... ... ... жасауға бағытгалған іс-әрекет ... ... ... барлық бөліктері оның соңғы бөлігіне,
оның қорытынды ... ... ... іс-әрекетінің
мотивациясына арнайы сипат беріледі: іс-әрекет мақсаты оның ... оның ... ... ... ... ... ... заттарды бір адам ғана өндірмейді, сондықтан
адамның іс-әрекетінің мотиві болып оның ... ... ... басқа
адамдар іс-әрекетінің өнімі, ... ... ... ... ... ... ғана ... адамның еңбекке қатынасы
да маңызды болады. Міне, осы адамның еңбек ... ... ... ... ету - ... ... көрсету. Еңбекте де, адамның шынайы іс-
әрекетіндегі сияқты оның ... ... ... ... ... ... - адамдардың материалдық және рухани қажетін
қанағаттандыратын қоғамдық пайдалы өнім ... ... ... ... ... ... арқылы адам өмір сүріп отырған өндірістік
қатынастар жүйесіне араласады. Бұл екі ... ... ... ... ... ... ... еңбектегі қабілеті мен жеке басының қасиеттері тек қанаушы тап
жоқ қоғамда ғана толық ашылады. Адамды еңбекте жоғары ... ... ... өмір сүріп отырған өндірістік қатынастарға ... ... ... ... тек қана жеке ... ... ... қоғам мүддесін ойлаудан да тұрады. Отан ... үшін ... ... ... ... еңбеккердің тұрмысы жайлы қоғамдық байлықтың
артуына байланысты екенін сезіну іс-әрекетте қоғамдық себептердің ... ... ... ... мен ... ... жеке ... қасиеті
ашылып, қалыптасады. Өндіріс еңбеккер ... іске тек ... ғана ... ... көптеген мәселелік жағдайлар мен міндеттер
қояды. Сөйтіп өндіріс адамның таным белсенлілігіне ықпалды әсер жасап, ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өндірісінде туатын мшдеттерді шешу, жан-жақты
жалпы техникалық әзірлікті талап ... ... әсер ... ... ... - ... ... әсер етпейтін факторлардың жоқ екенін көрсетті.
Бөлме қабырғаларының түсі, жұмыс орнын ұйымдастыру, жұмыстағы
еңбек ету және үзіліс тэртібі, еңбектес ... ... ... ... бәрі ... өнімділігіне тікелей әсер етеді.
Осының бәрі жиналып адамның ... ... ... ... күш ... жецілдетеді немесе керісінше
қиындатады.
Біздің елімізде қол жеткен техникалық үрдіске орай мұғалім ... жэне оның ... ... ... ... талаптар
едэуір өзгерді. Бұқаралык коммуникация құралдарының (баспасөз, радио, кино,
теледидар) кең тарауы оқушылардың мектептен тыс ... ... ... мол ... болуына жағдай жасады. Мұғалім қазіргі күні кешеге
дейін болғанындай, ... ... ... ... ... еңбегіне
қоятын талап бұрынғыдан гөрі жоғарылай түсті. Оның міндетіне: оқушыны ... етіп ... және ... ... ... құштарлығын
қалыптастыру ... ... ... ... туып
отыратындығы.
АДАМНЫҢ ІС-ӘРЕКЕТІНІҢ ҚҰРЫЛЫСЫ
Іс-әрекеттің құрылысын талдаудың алғашқы ... ... ... байланысты болды. Оларға алу, көтеру, қою сияқты
қарапайым қозғалыстар жатады.
Инженерлік ... ... ... ... ... ... кең таралды. Алгоритмдік сипаттау - ... ... ... ... ... болғанымен, онын субъективтік
жобасын ашпады.
Психологиялық талдау іс-әрекетті күрделі, көп ... жэне ... ... ... ... ретінде қарастыруды ұсынды. Әр түрлі
концепциялар іс-әрекеттің жекелеген аспектілерін (жақтарын) ... - іс ... ... ... ... ... етті;
үшіншісі - іс-әрекеттің реттеуші ... ... ... бэрі ... ғылыми нәтиже берді. Алайда, олардың ... ... бола ... - бұл ... ... ... динамикалық
жүйесі. Осы қатынастар кезінде объектіде психикалық бейне пайда болады. Бұл
бейне ... ... ... ... ... ... басқа
жақтары: мотив, іс-әрекетгі жобалау, ақпаратты іздеу, шешім қабылдау -
мойындалуы да мойындалмауы да мүмкін.
Адамның ... ... ... ... ... ... ... Белгілі бір қоғамдық функцияларды атқаратын ... ... ... ... бір ... ... актілері - жекеленген әрекеттер немесе операциялар деп
аталады. ... ... ... сияқты мойындалмайтындықтан, олар
жекелеген әрекеттер больш ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жэй механизмдер гана емес, әрекеттің
құрамды ... ... ... ... іс-әрекеттері - сыртқы ... ... ... ... ... ... әрекеттер.
Заттық эрекеттің орындалуын белгілі бір қозғалыстар жүйесі қамтамасыз
етеді. Қандай да бір ... ... ... адам ... ... ... ... тапсырманы ойлаумен байланыста болады.
Жеке көзқарастардың өзгеруі ... ... ... ... ... дегеніміз - адам ағзасының моторлық қызметі. ... яғни ... ... өте ерте байқалады. Жас ... ... ... ... ... ... тиіп ... зат оған еріксіз түрде ұстау әрекетін жасатады.
Бүл тітіркендіргішті ... ... ... ... ... ... керсетеді. ¥стау рефлексінің сипатында баланың 2,5 айдан
4 айға ... ... ... ... ... Ол ... органдарының
жетілуі, сондай-ақ моторлық қозғалысты сезу ... ... ... болады. Ұстау рефлексі арқылы жүзеге асырылып, затты ұзақ уақыт
қолмен ұстау көздің бақылауымен өтеді. Осыдан соң ... ... ... ... ... ¥стау рефлексі жойылып, оның міндетін
шартты рефлекторлық қозғалыс атқаратын болады. Адамның ... ... ... ... туа ... ... ... рефлекторлық) және үйреніп
меңгеру (шартты рефлекторлық). Қозғалыстың басым көпшілігі, тіпті жалпы
хайуанаттар ... ... ... ... өзін адам өмір ... яғни ... көпшілігі шартты рефлекторлық болып саналады.
Қозғалыстың ... ғана түрі ... ... ... ... туа ... ... қозғалыстар жүйесін мақсат басқаратынын және
реттейтінін көруге ... ... ... ... нәтижесінің
динамикалық моделі, бейнесі түрінде мида ... ... ... оның ... бұл модельдерін физиологтар "әрекет акцепторы",
"қозғаушы міндет" жэне "қажетті болашақтың моделі" деп ... Бұл ... ... мида ... қалыптасып қызмет ететінін ғалымдар әлі анық
білмейді. Адам әрекетті ... ... оның ... ... ... арнайы мақсат етпей, осы; әрекетті мақсатқа бағытталған акт
ретінде орындау мүмкіндігіне ие ... ... ... ... сана ... ... ... тастауды машықтандыру деп
атайды.
Адамның кез келген ... үш ... жэне үш ... ... ... жэне реттеу функцияларын атқаратын -моторлық, сенсорлық,
орталық. Дағдының қалыптасуына ... ... ... ... ... ... реттегі тәсілдер ... ... ... ... ... қозғалыстың
орындалуы үдейді. Әрекетті сенсорлық ... ... ... ... ... тез ... алу ... дамиды.
Әрекетті орталықтан реттеу: зейін эрекет әдістерін қабылдаудан басталып,
әрекеттің жағдайы мен ... ... ... - ... ... жэне ... кез-келген бейімделіктің негізі болады.
Сәтті қозғалыстарда бірнеше рет ... ... ... ... ... үшін ... бір ... бірнеше рет қайталауды -
жаттығулар деп ... ... ... рет ... кез келгенін
жаттығу деп атауға болмайды. Жазуы нашар адамдар оны нсше рет қайталаса да
өзгерте ... ... ... төмендегідей сипаттармен
айрықшаланады. Үйренуші жасалған эталон - ... өз ... ... ... Ол өзінің әрбір жеке жаттығуының нәтижесін білуі керек және ... ... ... ... - неге жетті, оның кемшіліктері қандай
екені жайлы өзіне-өзі есеп беруі қажет.
Балалар мен ересек адамдардың әр ... ... ... ... ... - дағдылары, іс-әрекет ... ... мен ... ... ... ... ... адамның
анатомиялық, физиологиялық және психикалық жағынан ... ... ... Оның ... ... ... ... ИКЕМ, ӘДЕТ
Алғашқыда саналы орындауды қажет ететін ... ... ... нәтижесінде автоматталынуын дағды деп атайды. Мәселен,
алғаш жазын үйрене бастаған бала бастапқы кезде өзінің барлық ... ... ... ... ... ... (оның бет әлпеті, бүкіл
денесі, аяқ-қолы бір ... ... ... ... ... ... адам өз қозғалыстарын байқамайды, оның орнына жазған
нәрсесінің мазмұнына ерекше ... ... ... ... жазу ... жалпы сипаттамасы. Адам жеке әрекеттерді орындау дағдысын
меңгерсе, іс-эрекет мінсіз ... ... ... ... ... тэсілі.
Көпшілік дағдының негізінде кең тарапты, ақылға салынған эрекет
жатады. Іс-әрекетті игерудің бастапқы кезеңінде бұл ... оның ... ... Мысалы, оқуға үйрету кезіндегі сөзді буынға ... қосу ... оны ... ... ... оқудың негізгі мазмұны
болып табылады. Оқуға жаттығу ... ... тез ... ... ... ол
бұдан былай сөзді буынга бөлуді, буындарды қосуды мақсат етіп қоймайды.
Өйткені оның әрекеті енді жеңіл, ... ... ... ... ... ... дағдылардан мына төмендегідей белгілерді
байқауға болады.
Дағды алудың белгісі - әр түрлі амалды тез орындап, шапшаң
қимылдау ... ... ... спортсменнің дағдысы).
Дағды қалыптасқаннан кейін күштеніп, зорланып, қиналып
істсу ... ... ... жіпті жылдам сабақтай алмау,
жазуға төселмей түрғандағы балада байқалатын ебедейсіздік т.б.
адамда әлі де ... ... ... әрқашанда әрекеттің орындалуының машықтандыру ... ... ... жұмыс істейтінін естен шығармау ... Оның ... ... ... ... қадағалаудан бастау және оны ... ... ... Бұл үрдістерді төмендегідей кезеңдерге бөлуге
болады:
1. Таныстыру кезеңі: әрекеттерді ... жэне ... ... ... ... (аналитикалық) кезеңі.
3. Стандарттау (аналитикалық) кезеңі: Әрекет элементтерін автоматтандыру,
артық қозғалыстарды жою, сапаны көтеру.
4. Құбылмалы кезең: жағдайларға икемделуге эрекеттің ... ... ... ... ... ... ... дағдылары да
болады. Сондай-ақ аралық немесе аралас ... ... ... айтуға
болады: сенсорлы-қозғалыс (жазу, сурет салу, сызу) немесе сенсорлы ой
(алгебралық өрнектерді ықшамдау)
Әрбір ... адам ... ... ... қалыптасады.
Олардың біреулері жаңа дағдының қалыптасуына және жұмыс ... ал ... ... ... Бұл ... - ... ... деп аталады. Алайда, жаңа дағды меңгерілген соң да ескі
дағды ... ... етуі ... ... кезде не жаңа әдісті меңгеруде
бөгелістер болуы, не ескі амалдардың қайталануы мүмкін. ... ... ... тежелу деп атайды.
Дагдылар интерференциясының себептері:
− ертерек қалыптасқан байланыстардың кейінгілерден мықты
болуы;
− жаңа әрекеттер мен ескі эрекеттерге ортақ компоненттердің
болуы.
Меңгерілген ... ... ... ... жағымды ықпал етуі
бейімділіктердің тасымалдануы деп аталады.
Икемділік іс-әрекеттің міндетті компоненті болып табылады. ... ... ... ... ал ... ... ... пайда болады деп санайды. "Икемділік" сөзінің көп
мағыналылығы бұл ... ... ... Икемділік деп аталатын
әрекеттер диапазоны ете кең. Біз бірінші сынып оқушысы оқи ... ... ... адам да оқи ... Бұл икемділіктер арасында оқу дағдысын
жетілдіруші жаттығулардың ... жолы ... ... - ... білім мен дағдыны шынайы әрекеттерге айналдыру. Адам жаңа объектімен
әрекеттескенде немесе жаңа ... тап ... ... ... мен ... Бұл ... ... тасымалдануы икемділік ретінде
қарастырылады. Икемділік меңгерілген дағды мен білімдер жиынтығы ... ... ... ... орындалу әдісі ретінде аса қатаң
көрсетіледі. Икемділік, әрекетті жүзеге ... ... ... ... жатады.
Икемділікті қалыптастыру - ... және ... ... осы ... ... жэне оны әрекеттермен салыстыру
операцияларын жүйенің меңгеруін айтамыз.
Икемділіктің қалыптасу үрдісіндегі екі шектік ... атап ... ... біріншісінде, қажетті білімі бар үйренушіге оны рационалды
қолдану үшін тапсырмалар ұсынады. Ол сынақ пен ... ... ... таба отырып, шешімдерді, ақпаратты өңдеу әдісімен іс-әрекет
амалдарын өзі іздейді. ... ... ... ... ... мен
операцияларды таңдау бағытымен таныстырып, қойылған мәселелерді шешуге
қажетгі ақпаратты ... және ... ... ... ... ... ... басқарады.
Автоматты әрекеттердің екінші бір түрі - әдеттер. Дағды -қандай да бір
операцияларды, сананың арнайы ... ... ... ... ал
әдет - қандай да бір ... ... ... ... немесе
тенденциясы: мысалы, бала қол жууға дағдыланады. Бірақ бұл аз, ол ... ішу ... ... ... ұйқы ... ... ... әдеттену
керек. Әдеттер зиянды және пайдалы болады.
Балалардың дағдылары осы жаста-ақ ерекше адамдардагы сипаттарға ... ... ... тез ... ... ... бір уақытта немесе белгілі бір жағдайларда
пайда болады. Әдетті ... ... ... тудырады. Ол
баланың жылауынан білінеді.
Егер дағды саналы түрдегі жаттығулар арқылы ... әдет ... күш ... ... бола ... Қатаң күн тәртібі,
айналадағылардың үлгісі, сол бір эрекетті сан рет ... ... ... ... немесе жаман әдеттерді қалыптастырады.
Қалыптасқан дағдылар адамның өзі ... ... ... Бұл ... тоқталса дағды пайдаланылмайды. Ал әдет болса,
әрекетті ... ... ... ... Әдет ... да, зиянды да ... ... ... ... ... қасиетіне жататыны да
осыдан.
Балада әдет заттармен әрекет жасау, адамдармен байланысын кеңейту
үрдісінде ... ... Бала ә ... іс-әрекетті ұйымдастыру арқылы
адамның қалыптасуына игі ... ... ... әдеттердің бекітудің
маңызы зор. Ежелгі үнді мақалында былай делінген: "Қылық ексең-әдет ... ... - ... ... мінез ексең - тағдыр орасың".
Еңбек әрекетіне байланысты әдеттер арасында, уақытты жемісті еңбекке
толы ету жэне ... ... ... ... атаған жөн. Бұл ойды К.Д.Ушинский
былайша білдіреді: "Ең бастысы тәрбиеленушінің қолы ... басы ... ... ... құлы ... жол ... Өйткені нақ осындай
сэттерде адамның басына, жүрегіне жэне адамгершілігіне ақау түсіреді"
Сөйтіп дағды мен әдет - ... ... ... ... ... мен әдет ... ... қырлары қалыптасады. Жақсы
қалыптасқан ... мен ... әдет ... оқу ... ... тез ... мүмкіндік береді.
ІС-ӘРЕКЕТТІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ
Іс-әрекет адамның өмір жолын анықтайды. Психика мен ... ... ара ... бар. Бір ... ... ... ... жэне
көрініс танытады, екінші жағынан, психика іс-әрекетті реттеп ... ... ... ... әр ... ... ... жүрген адамдардың ерекшеліктерін салыстыру арқылы көруге ... ... ... ... ... ... т.б. ... зерттейтін салалардың болуы кездейсоқ емес. Іс-
әрекеттің түрі адамның бойында тұрақты бір белгілерді ... ... ... бір көрінісіне қарап, кейде тіпті сырт пішінінен-ақ
адамның қай ... иесі ... біле ... ... жеке ... зерттеу арқылы балаларды оқытып, тәрбиелеуде оның шеберлік
таныта алуына қай қасиеті көмектесетінін ... ... ... ... ұстазды тәрбиелеу мен өзін-өзі тәрбиелеудің ... ... ... ... пен ... реттеуші қызметін
атқарады. Бұл реттеу психикалық бейнелеудің әр түрлі дәрежесінде жүзеге
асады. Түйсік және ... ... ... бұлшық еттің қимылы мен
қозғалыс сипаты көрінеді. Ақыл-ойға салып ісі ... ... ... негізінде шешіледі, бірақ оны ақыл-ой ретке келтіріп отырады,
яғни екінші сигналдық дәрежесінде жүзеге асады.
Іс-әрекеттің күрделі ... ... ... әр ... ... бір
мезгілде жүзеге асады. Оқушы есеп шығарған кезде ақыл-ой іс-әрекетін ойлау
үрдістерімен бағыттайды, бірақ ... есеп ... ... ол
нәтижелерін бірінің астына бірін жазып, іс-әрекетті орындау үрдісін
қабылдау ... ... ... жаратылысында соны қалайтын болғандықтан емес, өмірлік
жағдайлардың ... ... ... ... органикалық
қажеттіктермен қатар, өмірдің ... ... ... де пайда болады. Қоршаған дүниедегі өзгерістердің ықпалымен
қажеттілік те өзгереді. Қажеттілік ... ... ... ... ... ... қоймайды. Бір істі қолға алу үшін сол іс ... ... ... көз жеткізу керек, яғни қажеттілікті
сол қажет затпен орайластыру керек.
Қорытынды
Адамның психикалық өмірінің жан-жақты ... ... ... байланысты болады. Адам өмір сүру барысында өз психикасын түрлі
жолмен жарыққа ... ... ... ... ... бала өз
психологиясын ойын арқылы білдірсе, ересек адам өзінс тән ... ... сан ... ... ... ... ... түрлі
қажеттерді өтеуіне байланысты белгілі мақсатқа жетуге бағытталған процесс.
«Әрекетіміз дұрыс болу үшін,- дейді Әл-Фараби, - біздің соған баратын
жолымыз ... болу ... ... ... ... ... Адамды іс-әрекетке
итермелейтін оның түрлі қажеттері екені өткен тарауда ... Адам ... - ... ... Оның ... жеке ... мен ... жүйесі кіреді.
Адам үшін іс-әрекетінің қашан да қоғамдық әлеуметтік мәні зор. Іс-
әрекеттің сапалылығы мсн ... ... мен ... оның ... ... ... алда ... міндетті шешу, яғни ойлаған ісінен бір
нәтиже шығару - оның екінші бір басты белгісі болып табылады. Адамның ... ... ... оның ... де жаңа ... болып отырады. Сөйтіп сана
мсн іс-әрекеттің бірлігі, психиканың ... ... ... ... ... ... принциптері болып табылады. Адам ... ... Оның ... ... ... оқу, ... әр ... белгілі бір
мақсат, міндеттерге бағытталып отырады.
-----------------------
Дағдының орнығыуына, оның нәтижелілігіне кедергі келтіретін себептер
Объективтік
Субъективтік
Физиологиялық
Психологиялық
Құрал –жабдықтың ... ... ... ... қолайсыздығы
Болдыру
Денсаулық жағдайы
Адамның тіршілік қажетіне сай келмеуі
Өз мүмкіндігіне сенбеу
Көңіл-күйінің нашарлығы
Тәсілдердің өзгере беруі

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының геометриалық түсініктерін қалыптастыру жолдары47 бет
Қызметін жаңа бастаған ауыл мектебі мұғалімінің кәсіби бейімделуінің педагогикалық жағдайлары151 бет
Сөйлем мүшелеріндегі бастауыш пен баяндауыштың рөлі9 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
АҚШ территориалды басқару және АҚШ-ғы муниципалды менеджментті ұйымдастырудың негізгі типтері29 бет
Бірлескен кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері50 бет
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi38 бет
Балалардың мектепке дайындығын жан - жақты ұйымдастырудың психологиялық - педагогикалық негiздерi туралы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь