Жеке адам және қарым қатынас психологиясы

1 Жеке адам және қарым қатынас психологиясы
1.1 Жеке адам туралы түсінік
1.2 Қарым қатынас туралы ұғым
1.3 Топтар мен ұжымдардағы адамдардың өзара қарым.қатынасы. Топтағы жеке адамның алатын орны
2. Темперамент түрлері:холерик, сангвиник,
Адам – бір жағынан қарасақ, саналы ойлауға және сөйлеуге қабілетті еңбек етіп, сыртқы ортаны танып және оны белсенді түрде өзгерте алушы биологиялық ағза болып табылады. Екінші жағынан, адам – ол қоғам мүшесі. Ол – адамға тән ең басты белгі, себебі қоғамдық өмір мен қоғамдық қарым-қатынастар адамның биологиялық ұйымын өзгертіп-өзіне бағындырды.
Психологияда «адам» түсінігінен басқа да «индивид», «тұлға», «индивидуалдылық» сияқты ұғымдар қолданылады. Индивид – адамды тек қана биологиялық ағза ретінде қабылдау деген сөз. Ал. «тұлға» немесе «жеке адам» түсінігінің мәні – адам - әлеуметтік қоғам мүшесі. Әр адамның өмірі мен іс-әрекеті, тәрбиесі мен білімі әр түрлі және қайталанбас болып келеді, сондықтан бірдей тұлғалардың болуы мүмкін емес. Адамның тек қана өзіне тән белгілері мен психологиялық ерекшеліктерінің жиынтығын «индивидуалдылық» деп атайды.
Жеке адам табиғаты жағынан «әлеуметтік» бола тұрып, өзінде «биологиялық ұйымның» іздерін ұстап келеді. Жеке адамның дамуында туа біткен биологиялық ерекшеліктер мен өмір сүру барысында иеленген, әлеуметтік ерекшеліктердің мәні қандай, олардың бір-бірімен байланысы мен бір-біріне қатынастары қашншалықты зор?
Көптеген психологиялық концепцияларда «адамның психикасына биологиялық жағдай жасалған» деген пікір айтылады. Бұл көзқарасты ұстанатын болсақ, онда адамның қасиеттері мен ерекшеліктері (мінез, қабілет және т.б.) туа пайда болған. Отандық психологияның өкілдері болса «жеке адам табиғаты жағынан әлеуметтік болып табылады, оның психикалық қасиеттері, творчестволық белсенділігінің даму көздері қоршаған әлеуметтік ортада, қоғамда» деген көзқарасты ұсынады.
        
        Жеке адам және қарым қатынас психологиясы
1.1 Жеке адам туралы ... – бір ... ... ... ойлауға және сөйлеуге қабілетті
еңбек ... ... ... ... және оны ... ... өзгерте алушы
биологиялық ағза болып табылады. Екінші жағынан, адам – ол қоғам мүшесі. Ол
– адамға тән ең ... ... ... ... өмір мен ... ... ... биологиялық ұйымын өзгертіп-өзіне бағындырды.
Психологияда «адам» түсінігінен басқа да ... ... ... ... ... ... – адамды тек қана
биологиялық ағза ретінде ... ... сөз. Ал. ... немесе «жеке адам»
түсінігінің мәні – адам - әлеуметтік қоғам мүшесі. Әр адамның өмірі мен іс-
әрекеті, тәрбиесі мен ... әр ... және ... ... келеді,
сондықтан бірдей тұлғалардың болуы мүмкін емес. Адамның тек қана өзіне тән
белгілері мен психологиялық ... ... ... ... адам табиғаты жағынан «әлеуметтік» бола тұрып, өзінде «биологиялық
ұйымның» іздерін ұстап келеді. Жеке ... ... туа ... ... мен өмір сүру ... иеленген, әлеуметтік
ерекшеліктердің мәні қандай, олардың ... ... мен ... ... ... ... концепцияларда «адамның психикасына биологиялық
жағдай жасалған» деген ... ... Бұл ... ... ... ... қасиеттері мен ерекшеліктері (мінез, қабілет және т.б.) туа
пайда болған. Отандық ... ... ... ... адам ... ... ... табылады, оның психикалық ... ... даму ... ... ... ортада,
қоғамда» деген көзқарасты ұсынады.
Жеке адамның даму процесі оның көп адамдар өтіп ... өмір ... ... және ... жақтарына үйрену процесі ретінде қарастырылады.
Биологиялық ерекшеліктер адамның мінезін, қабілеттерін анықтай алмайды,
олар ... даму ... ... ... ... ... ... адамның басты психологиялық мінездемелері:
1.Қасиеттерінің тұрақтылығы. ... ... ... жеке ... ... тұрақтылығы болу керек.
2. Жеке адам тұтастығы. Жеке адам біртұтас ағза болып табылады және оған
тән белгілер бір-бірімен өте ... ... Жеке адам ... Ол ... ... ... ... өзінің
психикалық қорын өзгертуге, тануға бағытталған адамның әр ... және ... ... ... ... ... адам – ... тұтастық. Бірақ онда негізгі 3 ... ... ... 1) Жеке адам ... Оған ... сыртқы ортаға қатынасы,
мінез-құлық мотивациясы ... ... ... ... және т.б.). ... адам ... ... нәтижелі болуының психологиялық
алғышарттары. 3) Стиль. Жеке адам ... ... ... ... ... ... адам» адамның «қалай»
және «неге солай» әрекет ететінін сипаттайды.
Бағыттылық – жеке адамның ... ... ... жеке адамның
мақсат қоюымен, мотивтерімен байланысты. Басқаша айтқанда жеке ... ... күші ... ... мотивациялық өрісі болып
табылады. Мотивтік ... ... ... ... ... ... қалаулар мен ниеттер.
Адамның іс-әрекетін бағытаушы әрі оны нақты жағдайларға икімдестіруші
тәуелсіз тұрақты мотивтер ... жеке ... ... ... деп ... - ... ... бірнеше формалар кіреді: құмарлық, ниет, ұмытылыс,
Қызығу, бейімділік, мұрат, көзқарас, наным.
Жеке адамның дамуы, яғни оның ... ... ... қалыптасуы
белгілі қоғамдық қолдау мен әлеуметтік қажетсінуді керек етеді.
Дара адами факторлар: идентификация, яғни дара ... өзін ... ... ... ... сай болу ... қалыптасып бару
процесі; персониализация, - дара адамның өз басынан басқа ... ... ... ... ... ... бірге, нақты әлеуметтік топта өзінің
кісілік мүмкіндіктерін іске асыра алу.
Басқа әлеумет мүшелерімен жеке адам өз ... ... ... ... «жеке адамдық рефлексия» деп аталған «Мен» ұғымы өзі ішінде әр
адамның өз жөніндегі танымын, өз ... және өз ... сезе ... ... ... Жеке ... ... берген бағасының астам не
төмен болуынан сол ... ішкі жан ... ... ... ... ... туралы ұғым
Іс-әрекет дегеніміз белгілі кажетіліктерді қанағатандыруға арналған
әрекетер жиытығы. Іс-әрекет түрлері-ойын, оқу, ... ... ... ... Сана ... кезінде қалыптаса отырып, сол іс-әрекете
көрінеді . психологияда әрекеттің екі түрі болады; бірі ... ... ... ... ... және ақыл-ойдың психикалық әрекеті.Сыртқы
әрекетің ішкі амалға ауысуы интериоризация, ақыл-ой ... ... ... сыртқа шығару экстериоризация деп аталады. Іс-әрекет ... ... ... ... ... арасында күрделі арақатынас бар.
Бір жағынан психика іс-әрекетте қалыптасады және көрініс танытады , ... ... ... ... ... бір іс-әрекетте адамды не итермелейді? Жүргізуші себеп ретінде
қажеттіліктер болып табылады. ...... ... Адам оны бір зат қажет деп ... ... ... ... түрлері: табиғи: тамақтану, демалу, суықтан қорғану, т.б.
бұл биологиялық ... ... ... ... ... ... түрде өтеді. Табиғи қажеттіліктер мен қатар адамда ... бар: ... ... алу, ... ... және т.б. Қажеттіліктердің нақты білінуі - мотив деп аталады.
Әр қажеттіліктер оны ... ... ... ... эмоциялар
арқылы болады. Ал мотив дегеніміз адамның ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, мотивтер саналы
болады немесе потенциалды саналы.
Мақсат – тағы басқа жеке адамның итермелейтін күші болады. Ол ... ... ... саналы нәтиже. Әр қажеттіліктер әр ... ... ал әр ... әр түрлі мақсаттар арқылы қанағаттандырылады.
Міндеттер, ... ... мен ... де ... жүріс-тұрысының
итермелейтін күші болып табылады.
Міндет (задача) ... ... жету ... кедергілер кездескенде
пайда болады.
Қызығушылықтар – адамның бір ... ... ... бағыттылығы. Ол
позитивті эмоциялармен байланысты. Қызығушылықтар-дың сипаттамалары:
мазмұны, ... ... ... және ... мен ниеттер – бірмезетте ... ... және тез ... ... мотивациялық өрісті бірнеше параметр бойынша бағалауға болады:
1. Даму дәрежесі – мотивация факторларының көп ... Егер ... ... ... көп болса, онда адамның мотивациялық
өрісі ... ... ... ... ... өріс - әр ... қажеттіліктерді
қанағанттандыру әр түрлі ... ... ... бір ... үшін әр ... мақсаттар қойылады.
Жеке адамның әрекеті еңбек іс-әрекетінің қандайда бір көрінісі ретінде
қалыптасқан. ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір түрін құрайды. Ал еңбектік іс-әрекет әрдайым
белгілі өнімге арналатындықтан, адам әрекеті де ... ... ... әрекетінің саналы әрі мақсатты болуы – адамның ... ... ... белгісі. Бірақ мақсат қаншама ... ... оның бір ... толық мәнін таныта алмайды. Іс-әрекет бағдарланған мақсат ... ... ... ... оған жетем дегенше адам бір-біріне
байланысты, ізбе-із ... ... жеке ... орындауына тура
келеді. Бұл міндеттермен байланысты әрекеттер операциялар деп аталады. ... ... ... ... ... барысының әр мезетіне орай ... ... осы ... құралады.Адам іс-әрекеті әркилы және әр
деңгейдегі әрекеттердің ... ... ... ... ... ... қимылдар бірікпесінен жасалады. Олар: алу, орын ... ... ... бұл ... ... ... ... епті-
епсіз, бағадарлы-бағдарсыз болуы мүмкін.
Затқа бағдарланған қимылдардан басқа адам ... ... ... қозғау және тілдесуге қажетті қимылдар да болады. Сонымен, әрқандай
заттық ... ... ... жүйесімен қамтамасыз етіледі. Ал бұл
қимылдар әрекеттің мақсатына, ... ... және ... ... Белгілі әрекеттің орындалуына қатысатын кимылдар өздігінен не
бір дене мүшесінің қандай да ... ... ... ... ... ... ... орай іріктеуіне, орындалатын қимылға деген
қатынасына қарай іске араластырылады . Ниет ... ... ... ... ... ... Топтар мен ұжымдардағы адамдардың өзара қарым-қатынасы. Топтағы жеке
адамның алатын орны
Кез ... ... ... ... негізгі қақтығысы және
конфортацияға қарсы серіктес және өзара көмек қатынастары болып табылады.
Біріккен іс-әрекетте бағытталған ... ... бір ... ... ... ... өзара тәуелділік қалыптасуында шарттар
ретінде келесілер бөлінеді
• ақпараттың алмасуының тәуелсіздігімен ашықтылығы;
• бағдарлы-бағдарсыз болуы мүмкін;
• өзара қостаушы әрекеттер, ... ... ... ... ... ... достық сүйгіштік, сенімділік қатынастар;
Өз кезегінде, жақтардың өзара сенімділігіне мыналар әсер ... ... ... бейтарап адамдардың бар болуы; басқа ... ... ... ала ... алу ... өзара әрекеттегі
қатысушылардың жеке адамдық ерекшеліктері.
Топ ...... ... ... қажеттілігінің тәсілдері
мен формалары, ұжымдағы ішкі байланыстардың құрылуы негізінде ... ... мен ... ... ... ... ... белгілі
бір әлеуметтік-психологиялық құбылыстардың жиынтығы. Бұған сонымен қатар,
моральді-психологиялық климат, қарым-қатынас ... ... ... ... дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, өзекті мәселелер, ішкі топтың
қақтығыстар табиғаты және т.б. жатады.
Жұмыс топтағы мүшелер арасындағы қатынастардың ... ... ... бөліп көрсетуге болады: кәсіби, құндылық- ... ... адам ... ... ... жүйе ... ... шешу кезіндегі пайда болатын
қатынастарды қамтиды.
Құндылық - дүниетанымдық жүйе, белгілі бір ... ... ... болатын
жеке адамдық және корпоративті құндылықтар, адамгершілік бағдарлар
арасындағы өзара қатынастар мен ... адам ... ... ... жеке ... ... ... және
қарым-қатынас қажеттілігін жүзеге асыру мен, өзінің кәсіби іс-әрекетімен
формальді және формальді емес ... мен ... ... ...... ... тума қасиеттерінен туындай-
тын адамның жеке өзгешеліктерінің бірі. Ол адамдардың эмоциялық
қозғыштығынан, қимыл-қозғалысынан, жалпы белсенділігінен жақсы бай-
қалады. Темперамент – ағзаның физиологиялық ... ... ... қызметінің тума қасиеттерімен шарттас психикалық құбы-
лыс. Темперамент адамның жалпы қозғалысынан (мәселен, біреулер ... тез ... енді ... жай ... ... ... күші мен тереңдігінен де (мәселен, біреу өжет, алғыр болса,
екінші біреу керісінше, сылбыр, жігерсіз болады), адамның көңіл-күйінің
ерекшеліктерінен де ... ... ... тұрақсыз т.б.) эмо-
ция сезімдерінен де (біреу сабырлы, екінші біреу күйгелек т.б.) ... ... ... алғашқы ой-пікірлер ғылымда өте ерте кездің өзінде-
ақ айтыла бастады. Ежелгі Грецияның белгілі ғалымы, дәрігер Гип-
пократтың (б.э.д 460-356) еңбектерінде бұл жөнінде ... ... ... ... ... ... ... адамдар мен жануарлардың
денесінде төрт түрлі сұйық заттарға байланысты болмақ. Мәселен, ағзада
қанның пропорциясы артық болса, сангвиникалық (латын-
ша “сангиус”-қан), ал шырын басым ... ... ... ... деп, ал ... қара өт ... ... меланхолик (грекше
“мелайне-холе” – қара өт), ағзада сары өт ... ... ... ... - өт) ... деп ... ... сұйықтардың бірінен екіншісінің басым болуы
кейбір аурулардың шығу тарихын түсіндіруге де жарайды”-деді, ол мидың
ролін түсіне біледі, оны ... ... ... Бұл – ... ... ... ғылыми зерттеудің алғашқы қадамы еді.
Темпераменттің физиологиялық негіздерін ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... жолға
салды.
Жүйке жүйесінің типтері ми қабығындағы қозу, тежелу, процестерінің үш
негізгі белгісінің ... ... ... деп ... ... ... ... алу қабілеттілігін айтады. Осы принципті негізге ала
отырып, И.П.Павлов ... ... ... ... ажыратады.
Жүйке жүйесінің типтері
Күш типі ... ... ... қозуы ... мен ... ... ... тип ... тип Баяу ... ...... ... жүйесі күшті, қозуы мен
тежелуі тең, қозғалғыш адам; холериктерді – ... ... ... ... тежелуінен басым, флегматиктерді жүйке жүйесі күшті, қозуы мен
тежелуі ... тең ... ... баяу адамдар десе;
меланхоликтерді – жүйке жүйесі әлсіз типті адамдар деп сипаттама берді.
1.2. Темперамент түрлері:холерик, сангвиник,
флегматик, меланхолик.
Темпераменттердің түрлеріне сипаттама.
Холериктер ... тез ... ... ... ... ... ұтымды қимылдарымен, бай мимикасымен
сипатталады. Ол адамдардың эмоциялық ... ... ... ... ...... ... өзгешеліктерімен, әсіресе жоғары
жүйке қызметінің тума қасиеттерімен шарттас психикалық құбылыс.
Сангвиник темпераменті жиі көрініс беретін және бірте-бірте тез
алмастыратын сезімдермен көзге түседі, сангвиник ... ... ... ... ... ... темпераментіндегі адам көбінесе салмақты, сабырлы келеді.
Олар кез-келген нәрсеге сезім ... ... ... ... ... ... ... шықпайды десе де болады. Осы темпераменттің бір
осал жері – ... ... ... болып жатқан жағдайларға
селсоқ қарайтындығы, оңтайлықтың жоқтығы. Бірақ мұның ұстамдылығы, салқын
қандылығы, адамның мінез бітістері үшін таптырмайтын қасиет болып
табылады.
Флегматик ... ... ... ... ... ашуланбайды, көңіл-күйлері байсалды, орнықты қалпында ұзақ
сақталады, жарырап қуануы, жабырқап қайғыруы қиын, аз қозғалады.
Меланхолик темпераментіндегі адамға әсер етпейтін нәрсе жоқ, ... ... ... ... өз сезімін білдіре бермейді, не де болса
ішінде жүреді. Мұндай ... адам өзге ... онша ... ... ... жерінде айтайын дегенін айта алады. Тұйықтық, өз
ойына шомуға бейім тұрушылық, орынсыз ибалылық – темпераменттің ең бір
нашар жағы.
Меланхолик ... ... ... ... сөз ... ... сезімдермен көзге түседі; сезім сырттай мүлдем дерлік
көрінбейді; меланхоликті көп нәрсе толқыта бермейді, бірақ сезімі
білінбейді, әдетте терең ұзаққа созылған, әрі мейлінше ... ... ... ... ... ... ... алу, көбінесе
қиынға соғады. Өйткені олар адамның өмір барысында қалыптасатын әр түрлі
ерекшеліктерінің көлеңкесінен жөнді ... ... да ... ұзақ ... ... ... зерттеулер бізге төменгі
класс оқушылары арасынан тмпераменттердің “таза” түрлерін тауып алуға
мүмкіндік берді.
Сангвиник темпераменті ... ... ... Мұндай бала
жылдам және тез қозғыш, көңіл күйі жиі өзгергіш келеді, көп нәрсеге
қызығады, бәрін біліп алуға тырысады, ... ... ... ... ... ... де ықтимал. Ақыл-ой әрекеті белсенді жүріп отырады. ... ... ... ... ... ... жаны құмар. Оның сөзі
жылдам, анық, түсінікті, паузалар мен интонацияларды жақсы сақтайды, сөзді
мәнерлеп айтуға тырысады. ... ... ... ... ... ... ... қозу жағдайында тұрады. Осындай
балалардың мінез-құлқынан қажырлылық, белсенділік сияқты кейбір ... ... ... ... да ... өмірге икемді,
тәрбиелеуге оңтайлы, ширақ темперамент болып саналады.
Флегматик темпераменті басым оқушылардың ерекшеліктері. Ол өте сақ,
ұяң, ьафсалды, жұртқа жақсылық ... ... ... бір ... ... бала ... ... асып-саспайды. Сабақта
тыныш отырады, жанындағы баланы мазаламайды. Ауыр мінезді, көрсеқызар
емес, мәселені тез ... ... ... қанды. Бір істі бастаса,
салпақтап сқңынан қалмайтын бала. Мұндай ... ... ... ... десе де болады. Ол оушының дауыс екпіні баяу келеді,
аптықпай, асып-саспай сөйлейді, сөзі ым-ишаралармен ерекшеленіп ... ... ... көпшілігі мектепке келгеннен кейін
оқу дағдыларын меңгеруде өзінің икемділіктерін жақсы көрсетеді.
Холерик ... ... ... ... Бұл ... күйгелек, тынымсыз, шамданғыш, көңіл-күйі жиі өзгеретін,
қарым-қатынаста аумалы-төкпелі, тұрақсыз, соқпа мінезді, белсенді пысық,
бірақ бейқам, ашулуаншақ бала. Мұндай ... ... ... Ол ... жұмысына әбден беріліп, барлық ынтасын салып
орындайды. Онда ой-әрекетінің белсенділігі байқалады. Ой-әрекетінің
белсенділігі оқу ... ... ... ... ... әсіресе
өозғалыс ойындарына бар ықыласымен қатынасады. Мектепте ұйымдастырылатын
жұмыстарда балалардың алды болатын да осылар. Мұндай балалардың
көпшілігінің мінездері ... ... ... Өз ... мен ... ... алмай, қабынып, “күйіп-пісуге” дайын тұрады. Ашуы
шапшаң қатты, қияңқы, ұнамсыз істерге әуес. Бұлардың сөзі жылдам,
интонациясы толқымалы, кейде топ ... ... ... ... та ... ... қызу сөйлеп, төңірегіндегілерді бірден ұйытады. Холерик
темпераментіндегі бала өте сезімтал болғандықтан, түрлі ... ... ... ... келеді. Оның бұл сияқты ерекшеліктері өткір
көзінен, тез және ... ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы психология213 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
Арнайы психология туралы11 бет
Балалар психологиясы4 бет
Балалар психологиясының даму тарихы, теориялар туралы негізгі түсініктер12 бет
Буржуазиялық дәуірдегі психологиялық ілімнің дамуы5 бет
В. Вундттың психологияда сіңірген еңбегі7 бет
Гендерлік психология саласының мақсат-міндеттері, пәні, объектісі.4 бет
Даму психологиясының пәні мен міндеттері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь