ҚР-сының гендерлік саясаты

Кіріспе
• Гендер және адам дамуы.
• Қазақстандағы гендерлік факторды есепке алғандағы адам дамуының ерекшеліктері.
• ҚР.сының гендерлік саясаты.
• Гендірлік теңдік идеясын алға бастырудағы БҰҰ ролі.
• Қортынды.
Қолданылған әдибеттер.
Адам дамуы идеясы мәнінің төркіні мынада, материалдық игіліктер мен қызметтер көлемдерінің өсу түріндегі экономикалық даму қара бастың қамы болмауы тиіс, қоғам дамуының басты міндеті – адамның өзінің дамуы үшін даму. Адам дамуы тұжырымдамасы авторларының бірі Амартья Сен, дамуды адамдардың «мүмкіндіктерін» ұлғайту үдерісі, еркіндік мәселесі ретінде қарайды.
Бірақ адамдар арасындағы кейбір айырмашылықтар (мәселен, нәсілдік, ұлттық, таптық немесе жыныстық ) мүмкіндіктерді іске асыруда белгілі бір шектеулерді туындатуы мүмкін, ол адам дамуына кедергі жасайды. Осы тақырыптан біз жыныстық айырмашылықтардың әлеуметтік теңсіздіктердің бірі – гендерлік теңсіздікке қалай ұшырататынын білеміз, осы теңсіздік еркектер мен әйелдер арасында қоғамның тапшы ресурстарын (табыс, билік,білім және бедел ) тең бөлуге бөгет болады.
Алдымен біз «гендер» категориясының мәнін ашамыз, биологиялық жыныстың әлеуметтік жыныстан айырмашылығын көрсетеміз, содан соң адам дамуының гендерлік факторларына және Қазақстандағы гендерлік факторды ескеру арқылы адам дамуының ерекшеліктеріне тоқталамыз.
Тұңғыш рет гендер (тек) ұғымын ғылыми тіркеске американдық психоаналитик Роберт Столлер 1968 жылы енгізді, ғалым бұл сөзді өзінің «Жыныс және гендер» кітабының атына қолданды. Столлер былай атап көрсетеді, жыныс пен гендердің айырмашылығы мынада, жыныс биологиялық, ал гендер психологиялық, демек, мәдени феномен болып табылады.
Одан әрі осы термин әлеуметтануда пайдаланылды. Оны енгізген Энн Оукли: 1972 жылы ғалымның «Жыныс, гендер және қоғам» кітабы шықты. «Гендер» ұғымын әлеуметтік түсіндіру әлеуметтік мазмұнға негізделеді, оны әлеуметтендіру үдерісінде туындайтын әлеуметтік конструкт ретінде қарайды.Қоғамда орын алатын гендерлік рольдер салыстырмалы, және өзгертілулері мүмкін, олар түрлі тарихи уақыттар (замандар) мен түрлі қоғамдарда өзгешеленеді.Оукли былай атап көрсетеді: «...биологиялық жыныс бойынша еңбекті бөлуәмбебап еместігімен ғана шектелмейді; оның неге бұлай болуы тиіс екендігіне себептер жоқ. Адамзат мәдениеттері әркелкі және мәңгі өзгермелі. Олар өздерінің жасалуына жеңілмейтін биологиялық күштерден гөрі, адамның өнертапқыштығына міндетті» .
Гендер проблемасының өзі Еуропадағы феминистік қозғалыстың дамуына байланысты туындайды. Алдымен әйелдердің бағыныштылық проблемаларын талдайтын әйел қозғалыстары мен зерттеулері пайда болады. Содан соң әйел проблематикасыныңталдауы жаңа сапаға ұласады- еркектер де,сондай- ақ әйелдер де тең дәрежеде ғылыми объектілер болып табылатын гендерлік зерттеулерде, барлық әлеуметтік үдерістерге гендердің қатысуы мойындалады.
        
        Кіріспе
• Гендер және адам дамуы.
• Қазақстандағы гендерлік факторды есепке ... адам ... ... гендерлік саясаты.
• Гендірлік теңдік идеясын алға бастырудағы БҰҰ ... ... ... ... ... ... мәнінің төркіні мынада, материалдық игіліктер мен
қызметтер көлемдерінің өсу ... ... даму қара ... ... тиіс, қоғам дамуының басты міндеті – адамның өзінің дамуы ... Адам ... ... ... бірі ... Сен, ... «мүмкіндіктерін» ұлғайту үдерісі, еркіндік мәселесі ретінде
қарайды.
Бірақ адамдар арасындағы кейбір айырмашылықтар (мәселен, ... ... ... ... ) мүмкіндіктерді іске асыруда белгілі бір
шектеулерді туындатуы мүмкін, ол адам ... ... ... ... біз ... ... ... теңсіздіктердің бірі –
гендерлік теңсіздікке қалай ұшырататынын білеміз, осы теңсіздік еркектер
мен әйелдер арасында ... ... ... ... билік,білім және
бедел ) тең бөлуге бөгет болады.
Алдымен біз «гендер» категориясының мәнін ... ... ... ... ... көрсетеміз, содан соң адам
дамуының гендерлік факторларына және ... ... ... ... адам дамуының ерекшеліктеріне тоқталамыз.
Тұңғыш рет ... (тек) ... ... ... ... Роберт Столлер 1968 жылы енгізді, ... бұл ... ... және ... ... атына қолданды. Столлер былай атап көрсетеді,
жыныс пен гендердің айырмашылығы мынада, ... ... ал ... ... ... ... болып табылады.
Одан әрі осы термин әлеуметтануда пайдаланылды. Оны енгізген ... 1972 жылы ... ... ... және қоғам» кітабы шықты. «Гендер»
ұғымын әлеуметтік ... ... ... ... ... ... туындайтын әлеуметтік конструкт ... орын ... ... ... ... ... мүмкін, олар түрлі тарихи уақыттар (замандар) мен ... ... ... атап көрсетеді: «...биологиялық жыныс
бойынша еңбекті бөлуәмбебап еместігімен ғана шектелмейді; оның неге ... тиіс ... ... жоқ. ... мәдениеттері әркелкі және мәңгі
өзгермелі. Олар өздерінің жасалуына жеңілмейтін биологиялық күштерден гөрі,
адамның өнертапқыштығына міндетті» .
Гендер проблемасының өзі ... ... ... ... ... ... әйелдердің бағыныштылық проблемаларын
талдайтын әйел қозғалыстары мен ... ... ... ... соң әйел
проблематикасыныңталдауы жаңа сапаға ... ... ... ... де тең ... ғылыми объектілер болып табылатын гендерлік
зерттеулерде, ... ... ... ... ... мойындалады.
Сонымен, гендер ұғымдардың тұтас кешенін (жиынтығын) қамтиды:
• әлеуметтік жыныс/конструкт, яғни жыныстық ... ... ... ... ... әлеуметтік және мәдени нормалардың жиынтығы, оларды қоғам ... ... ... ... белгілейді;
қоғамда әркелкі жағдайды еншілейтін (қағида бойынша, иерархиялық)
• еркектер мен әйелдердің әлеуметтік мәртебесі;
• гендердің мән- мағыналық ... ... ... ... ... ... ... қарсылық
| Еркек заты( маскулиндік ) | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... басымдық | ... ... ... ... қайшылығы, яғни «еркек» және
«әйел» туралы ... сай ... ... ... ... мен ... ... стандартталған түсініктерді көптеген зерттеулер
теріске шығарады, олар әр жыныс тобының ... ... ... қабілеттер мен мінездердегі түрленімдердің ... ... ... Көп ... бойы ... орын алып ... ... стереотиптер (таптаурындар) әйелдердің бағыныштылық жағдайын
туындатады және ... және адам ... ... ... ... ... төркіні мынада, адам
дамуы гендерлік ... ... алу ... ... ... тиіс.Осы
тұжырымдаманың аясында арнайы индекаторлар әзірленді, олар адам қызметінің
негізгі сипаттамалары тұрғысында ркектер мен ... хал- ... ... ... және ... ... ... Гендерлік факторды есепке алғандағы даму индексінің
(ГФДИ) көмегімен АӘДИ (ИРЧП) арналған ... ... ... ... ... бірақ мұнда еркектер мен ... ... ... ... ... ... назарға
алынады.Қолданылатын әдістеменің аясында теңсіздік үшін айыппұл салынады,
яғни қайсыбір ... ... ... ... ... ... ақ әйелдер
үшін де төмендеген кезде немесе олардың жетістіктері көзқарасы ... ... ... ... ГФДИ көрсеткішінің ... ... ... ... ... неғұрлым
елеулі болса,АӘДИ-мен (адам әлеуетінің (потенциалының) даму ... ел ... ГФДИ ... соғұрлым төмен болады. ГФДИ
көрсеткіші жай шектелген немесе гендерлік теңсіздікті есепке алу ... ... ... ... АӘДИ ... ... Әйелдердің мүмкіндіктерін ұлғайту көрсеткішінің
(ӘМҰК)көмегі арқылы әйелдер мен ... ... және ... ... ... шешімдер қабылдау үдерісіне белсенді ... ... ... ... баса ... аударса, ал
ӘМҰК аясында осы мүмкіндіктерді өмірлік маңызды мүмкіндіктерді іске асыру
мақсаттарында ... ... ... ... ... әр ... гендерлік теңсіздіктің дәрежесін
өлшеуге мүмкіндік туғызады және әлемдегі өзге елдердің арасында жыныстардың
тең құқықтылығына қол жеткізуі ... ... ... ... ... ... ... жалпы прогресі туралы пікір ... ... өте ... ... адам ... мен ... ... аса маңызды индикаторы
болып табылады. Әлеуметтендірудің қуатты ресми агенттері ретіндегі нақ сол
білім институттары ... ... ... ... және ... ... ... негізіне айналатын үдеріс- қоғамның гендерлік
стратификациясы қуатталады.
Еркектер мен ... ... ... ... ... ... ... біршама азайды. Әйелдердің
сауаттылығы ... және ... әлем ... ... ... ... ... түсуде. Жоғары білім саласындағы еркектер мен әйелдер
арасындағы алшақтық күрт азаюда, ал кейбір елдерде үшінші сатыдағы ... ... ... ... ... көбірек оқиды. Соған
қарамастан, «дамушы елдердегі 900 млн. ... ... ... саны ... санынан екі есе жоғары. Бастауыш білім алуға
мүмкіндігі жоқ 103 млн. ... 60 % - ын ... ... .
Білім саласындағы гендерлік проблемалар :
• білім ... ... ... көбіне еркектер
еншілейді;
• мұғалімдердің жыныстық сәйкессіздігі (әйелдер санының басымдығы және
еркек мұғалімдердің, ... ... ... деңгейінде
жетіспеушілігі) ;
• мектеп бағдарламаларындағы, пәндеріндегі жыныстық сегрегация (бөлу),
ол ... ... ... ... ... ... ... төмен сыйақы, соның салдары ретінде беделді емес жұмыс;
• мектеп бағдарламаларында гендерлік стереотиптерді жаңғырту.
Білім саласындағы гендерлік ... ... ... ... мен ұл ... бастауыш және орта біліммен қамту) ... ... жай- күйі ... ... ... ... алу үшін
өзге де көрсеткіштерді талдау қажет.
• мектеп ... ... ... қабылдау кезіндегі жыныстардың ара
салмағы (бастауыш, орта, кәсіптік, жоғары ... ... ... әлеуметтік мәртебенің ықпалы;
• бастауыш, орта және жоғары сыныптардағы барлық пәндерге ... ... ара ... ... ... ... ... ма);
• барлық деңгейлердегі оқуды бітіргеннен кейінгі жыныстардың ара салмағы
(жасөспірімдер мен бойжеткен қыздардың оқу ... ... ... құрамындағы еркектер мен әйелдердің ара салмағы;
• Мектеп басқармалары мен ата- аналар жиналыстарына қатынайтын ... ... ... мен ... ара ... ... ... де сондай- ақ өмір сүру ұзақтығы мен ... ... ... ... ... өмір сүру ... ... жөнінде гендерлік айырмашылықтар бар, осы ... ... ... және өзге ... негізделеді.
Экономикалық және саяси өмірдегі гендерлік теңсіздіктің
көріністері:
• Еңбек нарығында деңгейлес ... ... орын ... (еркектер
мен әйелдерді экономика мен мамандық бойынша ... ... ... ... ... бір ... кем ақы ... және
олар қоғамдағы беделге ие емес;
• әйелдер үй шаруашылығына байланысты ақы ... ... ... көп ... ... еркектер қоғамдық өндірістегі
ақы төленетін қызметке көбірек уақыт жұмсайды;
• сатылас кәсіптік сегрегация орын ... ... ... ... еркектер мен әйелдерді әркелкі бөлу) – ... ... ... ... жоғары лауазымды орындарды әйелдермен
салыстырғанда көбірек еншілейді;
• еңбек нарығындағы жағдайларына, ... және ... ... ... ... арасындағы жоқшылықтың
өршуі;
• қаржы несиелеріне әйелдердің шектеулі мүмкіндігі;
... ... ... ... ... жоғары деңгейі;
• бірдей еңбек үшін әркелкі төлем (әйелдердің орташа жалақылары
еркектердің ... ... ... қатысты кемсітушіліктің бүкіл әлемде орын ... ... ... іске ... ... ... ... тәсілді енгізу қажеттілігінің маңызын арттырады (мэйнстриминг).
Соңғы кездерде халықаралық ұйымдардың (БҰҰ, ... ... ... кеңесі)
арнайы бөлімшелерінде осы ұғым өзекті ұғымға айналып келеді.
Мейнстриминг дегенде ... ... ... ... ... ...... муниципалды және ұлттық деңгейлерде
инкорпорациялау және оны шешуге арналған ... ... ... гендерлік факторды есепке алғандағы адам дамуының
ерекшеліктері.
Қазақстандық қоғамдағы ... ... ... ... ... сипатталады:
• барлық салаларда жыныстар теңдігін бекітетін құқықтық заңнаманың
болуы;
... ... ... өткірлігі мен шешімін таппағанын
мойындау;
• тарихи сипаттағы факторлардың ықпалы:
а) еркектер мен ... ... ... өткен ғасырларда
қалыптасқан, бірақ ... ... және жаңа ... ... ... және ... құлық стереотиптерін қосқанда, коммунистік режим
саясатының ықпалымен әйелдерге, отбасыға және т. б. қатысты ... ... ... мұрасы;
в) жыныстардың жағдайлары мен мәртебесінің жаңа ... ... ... пен ... ... ... жағдайларында
қалыптасқан өзара іс- қимылдары, оған өзге мәдениеттер мен өтпелі кезеңдегі
ағымдардың ықпалы.
Өтпелі кезеңнің салдарлары экономикалық, ... және ... ... ... ... жібереді. Осы салалардағы
гендерлік теңсіздік мына себептермен байланысты:
• әйелдер мен ... ... ... ... ... саласы мен әлеуметтік- еңбек қатынастарындағы жағдайларына;
• капиталға қол жеткізуге, меншік пен ... ... мен ... ... қабылдауға қатысуларына;
• отбасылық табыс пен уақыт ресурстарын бөлу кезіндегі үлеске.
Барлық осы көрсеткіштер бойынша әйелдердің мүмкіндіктері еркектермен
салыстырғанда ... ... ... ... ... гөрі ... асып
түсетініне (халық санағаның нәтижелері көрсеткендей) қарамастан, экономика
салалары бойынша жалданып ... ... ... ... ... ... төмен үлесі байқалады. Мәселен, 1995-1999 жж. әйелдер
жалданып істейтіндердің 45,6-дан ... ... 2000 жылы 42,2% ... ... ... ... 2000 жылы ең көп саны анағұрлым
төмен ... ... ...... (75,3%), ... сақтау
мен әлеуметтік қызмет көрсетулер саласында )79,2%), ... ... (68,8%). ... ... ... жұмыс істейтін еркектердің
көпшілігі мемлекеттік басқаруда (77,4%), құрлыста – 82,7%, ... ... ... пен электр энергетикасын, газ, су ...... ... ... ... ... беру мен қызмет
көрсетулерде- 60,8% шоғырланған.
Жалпы әйелдер жалақысының ... ... ара ... 1999 ... 2000 жылы ... ... ара салмақ жалданып жұмыс істейтін әйелдердің анағұрлым төмен
жалақылы салаларға ... ғана ... ... ... ... ... жалақыларымен салыстырғанда экономикалық
әрекеттің түрлері бойынша анағұрлым ... ... ... ... осы ара ... 2000 жылы ... қаржы қызметінде
– 60,4%-ға, мемлекеттік басқаруда – 78,4%-ға, ...... ... ... ... ... ... фактарлар:
• әйелдердің жұмыспен қамтылудағы салалық ... ... ... соның нәтижесінде әйелдер көбіне төмен жалақылы
салаларда жұмыс істейді;
• кәсіптік сегрегация – бір салада ... ... ... мен ... ... ... ... анағұрлым төмен
біліктілікті ... ... ... ... мен қызметтерде әйелдердің
жұмыспен қамтылуы ... ... ... жұмысқа нақты
мүмкіндіктерінің шектеулілігі;
• Қазақстанда қос секторлы ... ... және ... қосалқы
секторға ыныстыру (2-кесте).
2-кесте. Жұмыспен қамтылудың қос секторлы үлгісі
|Бастапқы сектор ... ... ... жалақы ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары |
|Қызмет бабымен ілгерілгеуге ... ... ... |
|мүмкіндіктердің болуы ... ... ... мерзімді перспективаға жұмыспен|Кадрлардың жиі тұрақтамауы ... ... | ... есебінен оқу және қайта|Оқуға жұмсалатын шығындар пайдасыз |
|мамандану ... ... ... ... ... ... және ... |
| ... ... ... елдерге тән жұмыспен қамтуды феминизациялау
(яғни, әйелдердің ... ... ... ... ... ... төленетін, елеусіз және ... ... ... қатар
жүргізіледі. Арзан және жылжымалы әйел жұмыс күші табиғи және ресурсты
ұлғайтатын құбылыс ретінде ... 2000 жылы ... ... ... ... ... ... орандарында тіркелген азаматтар саны (жылдың соңына қарай).
| ... ... ... бөлу,|
| | |% |
| ... ... ... ... ... саны - ... |132374 |98986 |57,2 |42,8 ... ішінде жұмыссыздық ұзақтығы | | | | ... | | | | |
|1 айға ... |11034 |9913 |52,7 |47,3 |
|1 ... 3 айға ... |23423 |18841 |55,4 |44,6 |
|3 ... 6 айға ... |26080 |18271 |58,8 |41,2 |
|6 ... 12 айға дейін |37858 |31669 |54,5 |45,5 |
|1 ... ... |33979 |20292 |62,6 |37,4 ... ... ұзақтығы, ай|7,7 |7,2 | | ... мен ... ... кездегі болжамды өмір сүру ұзақтығында
елеулі айырмашылық бар: 1999 жылы осы ... 10,7 жсты ...... ... – 71,0 жас); 2000 жылы 11,5 жасты (еркектер – 59,8 ... – 71,3 жас) ... ... жылдарына еркектердің өмір суру
ұзақтығы күрт ... Жас ... мен орта ... еркетер арасындағы
өліс-жітімнің көбеюінің ең басты себептері жүрек-қан ... ... ... ... ... ... ... алкоголизм, күш
қолдану мен стресс болды.
Әйелдердің кәсіпкерлік құрылымдарға «қиындықпен ... және ... ... бар, ... ... келтіретін ресурстарға деген шектеулі мүмкіндік;
• билік құрылымдарындағы байланыстың жеткіліксіздігі мен іскерлік ... ... ... ... ... ... ... экономикалық, құқықтық білімнің және бизнесті
басқарудағы техникалық машықтардың болмауы;
• несиелерге қол жеткізу мүмкіндігінің аздығы;
• әйел бизнесін ... ... ... ... ... ... бизнес-әрекеттің тар топтағы түрлеріне бағдарланулары;
• әйелдердің кәсіпкерлікке мәжбүрлі, уақытша қызмет ретінде қараулары, олар
әйелдердің пікірінше іс-әрекеттердің анағұрлым ұзақ жоспарларын ... ... ... ... ... ... стеретиптері (таптаурындары).
Қазақстан Республикасының гендерлік саясаты.
• ҚР Президентінің жанынан отбасы, әйелдер және ... ... ... ... ... (1995 ж.).
• Кеңес ҚР Президентінің жанындағы отбасы және әйелдер істері ... ... ... (1998 ... ҚР ... 1999 жылғы 19 шілдедегі № 999 Қаулысымен елдггі әйелдердің
жағдайларын жақсарту жөніндегі іс-әрекеттердің ... ... ... ... ... және әйелдер істері жөніндегі Ұлттық коммисия
әзірледі.
• Қазақстанның әйелдерге қатысты ... ... ... ... БҰҰ ... ... ... 1998ж.). Осы Конвенцияға
қатысты Факультативті хаттама ратификацияланды (1998ж.).
• Әйелдерге қатысты кемсітушіліктің ... ... жою ... ... ... ... Қазақстанның Есебі (қантар, 2001 ж.).
• Отбасы және әйелдердің мүдделерін заңнамалық деңгейде қорғау үшін 2000
жылы ҚР ... ... ... ... тобы ... «Тең құқықтар мен мүмкіндіктер ... және ... күш ... ... ... ... ... неке отбасы мәселелері жөніндегі заңнаманы жетілдіру:
• ҚР 2001 жылғы 24 желтоқсандағы ... Заңы ... ҚР 1998 жылы ... №321-1 ... және ... туралы» Заңына өзгертулер
енгізілді.
• ҚР 1994 жылғы 27 желтоқсандағы ... ... ... ... 2003 ... ... өзгертулер енгізілді.
• Қылмыстық және Қылмыстық-іс жүргізу кодекстеріне гендерлік сараптама
жүргізілді. Соның нәтижесінде ... және ... ... өзге ... ... үшін ... ... қатаңдатылды. ҚР Қылмыстық
Кодексіне жыныстық немесе өзге де пайдаланулар мақсаттарында заңсыз кету
мен жасырын көші-қонға ... ... ... ... ... ... ... және БҰҰ «Гендер және даму» Бюросымен бірге елдегі гендерлік
саясат Тұжырымдамасының жобасы әзірленді.
• Республикада әйелдердің 150-ге жуық ... емес ... ... ... ... қозғалысы жұмыс істейді. Елдегі
әйелдердің үкіметтік емес ұйымдарының Коалициясы ... ауыл ... ... ... және ҮЕҰ ... ... комиссия әйелдерді сясы және
экономикалық ілгері бастыру мәселелері жөнінде семинарлар, ... ... 2002 жылы ... ... кәсіпкер-әйелдерге қолдау көрсетуге
шағын кәсіпкерлік Қоры арқылы алғаш рет 150 млн. ... ... ... ... шағын бизнесінде жұмыспен қамтылғандардың 40%-ға
жуығын әйелдер құрайды.
• 1999 жылдан бері БҰҰ «Гендер және ... ... ... ... әйелдері мен еркектері» статистикалық жинағы шығарылып келеді.
• Гендердің негіздері ... ... оқу ... арналған оқу-
әдістемелік әдебиет шығарылды.
• Республикада қоғамдық-саяси «Әйелдер: ... ... ... ... ... ... ... журналдары, қоғамдық-
саяси «Ақ босаға» газеті шығарылады.
Адмазат ... ... ... үлгісі – ықтимал үлгі, оны
Скандинавия елдерінің нақты тәжірибесі дәлелдеп берді. Осы ... ... ... ... ... 43 %) ... ... көтеріп, экономикалық үдерістерді халықтың әлуметтік
мұқтаждарына бағындырды, ... ... ... ... азайтты,
балалар тәрбиесіндегі әкелер жауапкершілігін арттырды.
Жаһандық бұрын-соңды болмаған шиленісінің осы ... ... ... ... ... ... бөлігі болып табылатын адма
дамуы тұжрымдамасының принсіптерін қабылдау мен іске асыру адамзаттың аман
қалуының ... ... ... ... алға ... БҰҰ ролі
• БҰҰ Жарғысымен 1945 жылы еркектер мен әйелдердің ... қол ... ... ... ... әйелдердің жағдайымен тікелей айналысатын министерліктер
мен комиссиялар құруды ұсынды;
• 1976 жылы БҰҰ әйелдердің дамуына арналған Қоры ... және ... ... ... ... ... ... оқу және
ғылыми-зерттеу институтары (МУНИУЖ) құрылды;
• Әйелдер мәселелерімен ... ҮЕҰ ... ... ... ... жағдайлары жөнінде Мехикода (1975), ... ... (1985( мен ... (1995) ... конференциялар
ұйымдастырылды;
• Еңбек рыногында әйелдердің жағдайларын жақсартуға бағытталған құжаттар
әзірленді:
«Бірдей құндылықтағы еңбек үшін ... мен ... тең ... ... БҰҰ №100 ... (1951);
«Еңбек және жұмыспен қамту саласындағы кемсітушілік туралы» БҰҰ ... №90 ... ... ... мен ... үшін ... қарау және бірдей
мүмкіндіктер жасау: отбасылық міндеттердегі еңбекшілер туралы» БҰҰ ... №156 ... ... БҰҰ 1979 жылы ... қатысты кемсітушіліктің барлық түрлерін
(нысандарын) жою туралы Конвенция қабылдады;
• Әйелдердің жағдайлары ... 1995 ... ... ... ... әйелдердің жағдайларын жақсарту жөніндегі іс-
әрекеттердің ұлттық жоспарларын әзірлеуді мемлекеттерге ұсынды;
• 1990 ж. әйелдердің жағдайлары жөніндегі БҰҰ Комиссиясы, ... ... ... ... қызметтердің 30%-дан кем ... ... ... ... ... табалдырығын белгілеуді
ұсынды;
• 1994 ж. халықтың өсуі мен ... ... ... халықаралық
конференция жаңа жаһандық міндеттеме қабылдады: қоғамның әлеуметтік,
экономикалық және ... ... ... еркектермен бірдей толық
құқылысеріктестер жасау;
• 2000 ж. БҰҰ Бас Ассамблеясы ... ... ... ... ... жыныстардың тең құқықтығына қол жеткізу –
бүкіл адамзат алдында қойылған ... ... бірі ... ... ... ... мақсаты сол қоғамның адамның өзің дамуы үшін
болуы керек. Дамудың ...... ... ... ... табына
қарамастан, өз қабілеттерін іске асыруда бірдей мүмкіндіктер жасау.
Адам дамуының дүниежүзілік үрдісі әйелдер мен ... ... сүру ... ... ... мен ... орын алатын
айырмашылық болып ... әрі ... ... ... ... ... ... Бұл қоғамдағы
әлеуметтік кемсітушілікті бекітуге септігін тигізеді және адам ... ... ... ... ... мен ... тең
құқылы емес жағдайы келеңсіз ... ... ... де, ... де ... ескеретін жүйелі және
кешенді гендерлік саясат арқылы ... ... қол ... ... Адам ... талдауы мен сараптық бағасы гендерлік аспектті ... ... ... асырылуы тиіс.
• Гендер - әлеуметтік коеструкт, ол табына, жасына, ұлтына ... ... ... ... ... құрады.
• Қоғамның әлеуметтік ұйымының гендерлік ... бар және ... ... мен ... ... ... аспекттері
гендрлік болып табылады.
• Биологиялық жыныс және ... ... ... ... ... Гендерлік факторды есепке алғандағы даму индексі (ГФДИ) АӘДИ ... ... ... ... ету ... көрсетеді, бірақ ол
әйелдер мен еркектердің ... ... ... ... ... мен ... ... саласындағы жағдайларының
арасындағы айырмашылық соңғы онжылдықта біршама ... ... ... және ... әлем ... ... ... санының
көрсеткіштері ұлғая түсуде. Жоғары білім саласындағы еркектер мен әйелдер
арасындағы алшақтық күрт азаюда, ал ... ... ... ... ... ... еркектермен салыстырғанда әйелдер көбірек оқиды. Соған
қарамастан, «дамушы елдердегі 900 млн. ... ... ... саны ... ... екі есе жоғары. ... ... ... жоқ 103 млн. ... 60 % - ын ... құрайды» .
Адам дамуы индексі де сондай- ақ өмір сүру ... мен ... ... ... ... ... өмір сүру ... мен
денсаулық жөнінде гендерлік ... бар, осы ... ... ... және өзге ... негізделеді

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
Банктік қызметті ұйымдастырудың негізі13 бет
Биржа7 бет
Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарындағы әдебиет туралы айтыстар8 бет
М.қаратаев - әдебиет сыншысы13 бет
Мұхаметжан Қожаcбайұлы Қаратаев – әдебиет сыншысы15 бет
Несиелік серіктестіктер10 бет
Салық ұғымы, түрлері және оның әлеуметтік-экоеомикалық мәні29 бет
Сақтандыру ұйымының түсінігі6 бет
Сын және әдебиет12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь