Кәсіпорындардың банкротқа ұшырауы, төлем қабілетсіз болу себептері, оның салдары және оның алдын алу бағыттарын анықтау, банкроттыққа қарсы басқарудың рөлі мен кәсіпорын үшін маңызын зерттеу

КІРІСПЕ
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДАҒЫ КӘСІПОРЫН БАНКРОТТЫҒЫНЫҢ РӨЛІ
1.1 Кәсіпорын банкроттығының экономикалық табиғаты мен мәні
1.2 Кәсіпорын банкроттығы мен төлем қабілетсіздігінің пайда болу себептері
1.3 Кәсіпорын банкроттығы құбылысының заңды.нормативті негіздері
2 КӘСІПОРЫННЫҢ АҒЫМЫДАҒЫ ҚАРЖЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТСІЗДІК ЖӘНЕ БАНКРОТТЫҚ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ («КӨК.АҚТӨБЕ» АҚ МЫСАЛЫНДА)
2.1 «Көк.Ақтөбе» АҚ.ның экономикалық қызметіне жалпы сипаттама
2.2 «Көк.Ақтөбе» АҚ .ның қаржылық жағдайын талдау
2.3 «Көк.Ақтөбе» АҚ .ның банкроттыққа ұшырау қауіптерін талдау
3 КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАНКРОТТЫҚТАН САУЫҚТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ МЕН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсіпорынның банкроттықтан сауықтырудың жолдары
3.2 Кәсіпорынның банкроттыққа қарсы стратегиялық жоспарлауы және төлем қабілетін қалпына келтіру шаралары
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Нарықтық экономикаға өту біздің қаржы саясаты үшін кәспорынның банкроттығы ұғымының пайда болуына екелді. Тұрақсыз экономикалық даму, жоғарғы инфляция, салық саясатының тұрақсыздығы, саяси тұрақсыздық, кәсіпорын менеджерлері біліктілігінің жеткіліксіздігі жағдайында банкроттықтың мәні артады. Банкроттық, банкроттықтық жағдай және оны жою үшін қаржылық басқарудың арнайы әдістері қажет.
Қазіргі уақытта кез келген кәсіпорынның шаруашылық субъектісі ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы нарықта билікті серіктерін таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болды. Дегенмен, шаруашылық субъектілер мен кәсіпорындардың көпшілігі төлем қабілетсіз және дәрменсіз болуы экономиканың дамуының ұзақ мерзімді перспективасы жолында күрделі кедергі болды.
Жалпы әрбір кәсіпорын үшін бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында жүзеге асырылып жатқан шаралардың маңыздылығы банкроттыққа қарсы басқарудың рөлін атқарады. Осыған сәйкес кәсіпорындар өндірген өнімдердің бағасын төмендету, өткізу көлемін көбейту, әрі нарықтағы тауарлардың сапалық көрсеткіштер жағынан ерекшеленетін өнім түрлерін өндіру арқылы нарықтағы жағдайын нығайтуға ұмтылады.
Жоғары денгейдегі бәсеке жағдайында әрбір кәсіпорын мақсаты төлем қабілетті және қаржылай тұрақты болу. Дегенмен, кейбір кәсіпорындар сот шешімі бойынша төлем қабілетсіз деп танылып, банкротқа ұшырайды.
Банкроттық - кәсіпорынның ұдайы өндіріс капиталының шаруашылық механизмінің балансының бұзылуынан, яғни оның қаржылық және инвестициялық саясатының тиімсіз болуынан туындайды. Сондықтан шаруашылық қызметтің негізгі көрсеткіштерінің өсу денгейінің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін және қаржылық банкроттық жағдайынан шығу үшін кәсіпорынның жағдайын жақсартуға бағыттылған бағдарлама жасау керек.
Банкроттық – нарықтық экономика жағдайында объективті экономикалық құбылыс болғандықтан, Қазақстанда, ол оны сауықтырудың құралына айналмады. Сондықтан бұл жұмыстың мақсаты – кәсіпорындардың банкротқа ұшырауы, төлем қабілетсіз болу себептері, оның салдары және оның алдын алу бағыттарын анықтау, банкроттыққа қарсы басқарудың рөлі мен кәсіпорын үшін маңызын зерттеу болып табылады. Қойылған мақсатқа сәйкес және жұмыстың маңыздылығына қарай міндеттері:
-«банкроттық» ұғымының әлеуметтік- эконмикалық, экономикалық-құқықтық мазмұнын ашу;
-кәсіпорындағы банкроттықтық жағдайлардың пайда болу себептері мен белгілерін анықтау;
-кәсіпорын дәрменсіздігінің даму кезеңдерін сипаттау;
-банкроттыққа қарсы басқарудың кәсіпорында дамуын жетілдіру;
- оның шешу жолдары мен ұсыныстар;
Дипломдық жұмыс объектісі ретінде банкроттыққа ұшыраған кәсіпорындарды атауға болады.
1. Евразийское сообщество, №2, 2010,. «Антикризисное управление».
2. Дүйсенбаев Ш., Төлегенов Ә.Т., Жумагалиева А.Т., «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Алматы 2009 ж.
3. Алаш айнасы газеті, 29 мамыр 2013 жыл
4. Ой-көкпар газеті, № 3 басылым, 163 бет
5. С.И.Климкин. « Заңды тұлғалар, Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша» А.: Қаз ГЗУ баспа үйі, 2011
6. Ілиясов Қ.Қ, Құлпыбаев С. «Қаржы». Алматы 2003 ж., 445 бет
7. Қазақстан Республикасының «Банкроттық туралы Заңы»;
8. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі), Алматы 2013 жыл
9. Ковалев А.П. «Финансовый анализ и диагностика банкротства Учебное пособие», М.-1994г.
10. Шаруашылық қызмет еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту туралы қабылданған 1990 жылғы Заңы
11. Ж. Л. Паин «Әлемдегі дағдарыс» 2012 жыл
12. ҚР-ның Азаматтық кодексі, 2013ж
13. ҚР-ның Қылмыстық іс жүргізу кодексі, 2013ж
14. М.В. Телюкина «Банкроттық жағдайының проблемалары» Дис.к. ю.н., М.: МГУ, 1997
15. ҚР Президентінің «Қазақстан – 2050» Стратегиясы» Жолдауы
16. Ковалев А.П. «Анализ финансов по состоянию предприятия». М. 1995, 54б.
17. «Қаржы-қаражат» №3, 2009ж
18. Бердалиев К.Б. « Қазақстан экономикасын басқару» А-2008
19. «Антикризисное управление и банкротство» Мухамбетов Т.Ж., Алматы 2010.
20. Под ред. Жатканбаева Е.Б.Малое предпринимательство: теория, мировой опыт и Казахстан, Алматы-2008ж.;
21. Под ред. Смаилова А.А. Казакстан 1991-2001 г.г. Информационно-аналитический сборник, Алматы-2001ж.;
22. Государственная программа развития и поддержки малого предпринимательства в РК на 2001-2002г.г.,Астана, Казахстанская Правда ,2001г. 11 май;
23. Егемен Қазақстан газеті, 27.12.2010ж.;
24. BNEWS журналы, 28.02.2013
25. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жыл
26. «Әлеуметтік –экономикалық жаңғырту- Қазақстан дамуының басты бағыттары» Қазақстан Республикасының Президенті- Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 27 қаңтар 2012 жыл
27. Статистикалық орталықтың салық түсімдері туралы ақпарат. 2013ж
28. ҚР Президенті Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 14желтоқсан 2012 жыл.
29. Концепция развития финансового сектора Республики Казахстан на 2007-2012 годы /Одобрена постановлением Правительства Республики Казахстан от 25 декабря 2006 года № 1284.
30. «Көк-Ақтөбе» АҚ-ның жеке сайты: finkok-aktobe.kz
31. «Қаржы-қаражат»,№2 2010
32. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі), Алматы 2013 жыл
33. ҚР-ның KASE қор биржасының сайты: www.kase.kz
34. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау және қадағалау комитетінің сайты : www.afn.kz
35. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің сайты: minfin.kz
        
        КІРІСПЕ
Нарықтық экономикаға өту біздің қаржы саясаты үшін ... ... ... ... екелді. Тұрақсыз экономикалық даму,
жоғарғы инфляция, салық саясатының тұрақсыздығы, саяси ... ... ... ... жағдайында
банкроттықтың мәні артады. Банкроттық, банкроттықтық жағдай және оны ... ... ... ... ... қажет.
Қазіргі уақытта кез келген кәсіпорынның шаруашылық субъектісі ретінде құқық
жағдайларын едәуір ... ... ... ... және ... өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі
және ... ... ... ... ... қол жетті, өйткені
болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған ... ... ... ... мен ... ... қабілетсіз және дәрменсіз болуы экономиканың дамуының ұзақ мерзімді
перспективасы жолында күрделі кедергі болды.
Жалпы әрбір кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы банкроттыққа қарсы басқарудың
рөлін атқарады. Осыған сәйкес кәсіпорындар ... ... ... ... көлемін көбейту, әрі нарықтағы тауарлардың сапалық
көрсеткіштер жағынан ерекшеленетін өнім түрлерін өндіру ... ... ... ... денгейдегі бәсеке жағдайында әрбір кәсіпорын мақсаты төлем
қабілетті және қаржылай тұрақты ... ... ... ... ... ... төлем қабілетсіз деп танылып, банкротқа ұшырайды.
Банкроттық - ... ... ... капиталының шаруашылық
механизмінің балансының бұзылуынан, яғни оның ... және ... ... ... ... ... шаруашылық қызметтің
негізгі көрсеткіштерінің өсу денгейінің тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... шығу үшін ... ... бағыттылған бағдарлама жасау керек.
Банкроттық – нарықтық ... ... ... ... ... ... ол оны ... құралына айналмады.
Сондықтан бұл жұмыстың мақсаты – ... ... ... төлем
қабілетсіз болу себептері, оның салдары және оның ... алу ... ... ... ... рөлі мен кәсіпорын үшін маңызын
зерттеу болып ... ... ... ... және ... қарай міндеттері:
-«банкроттық» ұғымының әлеуметтік- эконмикалық, экономикалық-құқықтық
мазмұнын ашу;
-кәсіпорындағы банкроттықтық жағдайлардың пайда болу себептері ... ... ... даму ... сипаттау;
-банкроттыққа қарсы басқарудың кәсіпорында дамуын жетілдіру;
- оның шешу ... мен ... ... ... ретінде банкроттыққа ұшыраған кәсіпорындарды
атауға болады.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... мен ... құжаттары, банкроттық кәсіпорынның
қаржы-экономикалық жағдайын сауықтыру сұрақтары бойынша мәліметтер, сонымен
қатар әсіресе орыс ғалымдарының кәсіпорынның ... ... ... ... жол ... шаралары бойынша ғылыми еңбектері мен оқу құралдары
өз көмегін тапты.
Зерттеу барысында жаңа қорытынды деп танылған ұсыныстар көрініс тапты,
атап ... және ... ... көзқарастарын талдау мен жүйелеу
негізінде «банкроттық» ұғымының ... ... ... ... ретінде мәні анықталды;
-кәсіпорынның «банкроттық» алдындағы жағдайының пайда болуын
негіздейтін факторлары мен ... ... ... ... кезеңнің тұрақтылығын сақтау
мен банкроттыққа қарсы басқаруды жетілдіру бойынша ... ... ... заң, ... ... кәсіпорынды мүмкіндігінше
сақтап қалуға бағытталған нормаларды қамтиды. Өйткені кәсіпорындардың
жалпылама бәрінің банкроттыққа ұшырауы ... ... ... ... ... да барлық нарықтық қатынас орнаған ... ... ... ... ... ... бір механизмдер
қалыптасқан. Мұндай механизмдердің негізгі элементтерінің ... ... ... ... ... ДАМУДАҒЫ КӘСІПОРЫН БАНКРОТТЫҒЫНЫҢ РӨЛІ
1.1 Кәсіпорын банкроттығының экономикалық табиғаты мен мәні
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі, оның ... ... ... ... ... бірқатар отандық
кәсіпорындардың қаржылық нәтижесі мен ... ... ... ... ... ... немесе банкроттық жағдайға душар болуда.
Банкроттық нарық шаруашылығының бір категориясы ретінде ... ... ... ... ... бойынша соттан тыс ресми түрде жарияланады.
Банкроттық - борышқордың сот таныған төлем қабілетсіздігі. Борышқордың
мүлкін басқару сот ... ... ... ... мүддесін көздей отырып
жүзеге асырылады. Ерікті банкроттық несие берушілердің сотқа арыздануына
байланысты пайда ... ... ... ... ... ... жеңілдететін баптар бар. Қолданылу мерзімі біткен облигацияларды
сатып алуға қабілетсіз ... ... ... басшылығымен
немесе қамқоршылар бақылауымен қайтадан ұйымдастыру жұмыстарын жүргізуіне,
қарыз мөлшерін азайтуына немесе ... ... ... ... ... ... ... заң негізінде келісім жасау және
қарызды төлеу уақытын ... ... ... ... ... ... өнімі мемлекеттік жоспарға енгізіледі, сөйтіп
ондай кәсіпорын жоспарлы-шығынды кәсіпорын деп ... Оның ... ... ... (жәрдемақы) есебінен толтырылады. Кәсіпорынның
шығынға ұшырауын, әрдайым бірдей нашар жұмыс істеудің ... ... ... шығарудың нәтижесі деуге болмайды. Әдетте, ол енгізілетін өндіріс
жоспарына ... ... ... ... төмен деңгейде
болуынан ... ... ... ... ... ... жаңа көзғарастар пайда болды:
• банкроттық — ... ... ... ... субъективтік
себептерінен туындайтын белгілі бір табиғи құбылысқа айналып келеді;
• мемлекеттік дотациялар елеулі ... ... баға ... ... ... сұраным мен ұсынымды айқынырақ көрсетуде.
Сондықтан тиімсіз ... ... ... банкротқа ұшырауы
мүмкін, оны тиісті өкілеттік орган куәландырады. Ондай ... ... ... табу үшін басқа кәсіпорынға (ұйымға) сатылуы, жалға
берілуі немесе акционерлік меншікке өткізілуі мүмкін.
Банкроттық ... ... ... 1997 жылғы 21 қаңтардағы №
67-1 Заңы (2012.10.07. берілген өзгерістер мен ... ол ... ... ... ... талабын қанағаттандыра алмау, сонымен
қатар өзіне тиісті мүлік ... ... пен ... тыс ... ... ... ете ... жатады. Басқаша ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыра алмауы, қарыздардың, ... ... ... ... өтеу ... ... борышкердің
балансының қанағаттанарлықсыз құрылымына байланысты ұғымдар кіреді.
Баланстың қанағаттанарлықсыз ... ... ... ... ... ... ... байланысты кредитордың
алдында мүлік есебінен міндеттемелерін дәл уақытысында төленбеуі жағдайында
орын алады. Мұндай жағдайда мүліктің жалпы құны борышкер ... ... тең ... одан асып ... ... ұғымы экономикалық және құқықтық қатынастардың өзара
тығыз ... кең ... ... ... ... ... ... жойылуына (ликвидация) негіз болатын төлем қабілетсіздігінің
құқықтық танылуы болып саналады. Сөздікте банкроттық (итальян сөзі Banco ... және gotto – ...... кәсіпорынның немесе азаматтың
қаржысыз болуы, осыған орай өз ... ... ... ... ... ... орыс ... көзқарастары бойынша –
борышкердің төлем қабілетсіздігінің ... ... ... баланс
құрылымының қанағаттанарлықсыз болуы.[1]
Ал қазақстандық ғалымдар өз анықтамасын ұсынды: ... ... ... ... ... оның ... ... төлем қабілетсіздігі, шаруашылық соттың шешімімен
жариялануы. [2]
Жалпы банкроттық өзінің мәні бойынша – нарықтық экономиканың қалыпты
құбылысы, ... ... ... ... ... ... ... ретінде өндірістің ... ... ... ... ... анықтамалар ... ... өз ... ... ... ... олардың шығыны кірісінен асып
кетуі салдарынан туындайды. Мұндай ... ... ... ... ... деп ... тәртібі мен рәсімі ҚР “Азаматтық Кодексінің” 52, 53, 54, 55, ... ... ... ... ... Осы актілерге сәйкес
Банкроттық ерікті не ықтиярсыз түрде жүзеге ... ... ... қабілетсіздігі жайында сотқа арыз берсе, онда ол
ерікті банкрот болып табылады. ... ... ... кері ... ала алмайды. Ал, ықтиярсыз Банкроттық туралы ... ... ... ... ... ... ... жасырып қалу мақсатымен “жалған
Банкроттыққа” ұшырау ... де ... Бұл ... ... ... заңмен ... ... ... ... және ... да ... төлемдерін өтеу
туралы үшінші жақтың кепілдігі болмаған жағдайда сот баспасөзде борышқордың
қаржы ... ... ... берушілердің тілек-шағымдарын
қанағаттандыруына жәрдем беруге қабілетті заңды ... мен ... ... жариялай алады. Егер бір ай ... ... ... іс заң  ... ... қаралады да кәсіпорын мемлекеттік тіркеу регистрінен
шығарылып, таратылады. ... ... - ... ... ... ... коммерциялық ұйым
басшысының немесе меншік иесінің, сол сияқты жеке кәсіпкердің жеке мүддесі
немесе өзге адамдардың мүддесі үшін ... ... ... жасауы
немесе ұлғайтуы, ірі зиянға немесе өзге де ауыр ... ... ... ұйым ... ... оның меншік иесінің, сол сияқты ... жеке ... ... өзге адамдардың мүддесі үшін төлем
қабілетсіздігін қасақана жасауы немесе ұлғайтуы ірі зиянға ... өзге ... ... әкеп ... ... қызмет саласындағы қылмыс болып
табылады. ... ... ... ... ... механизмінің балансының бұзылуынан, яғни оның қаржылық және
инвестициялық саясатының тиімсіз болуынан туындайды. ... ... ... ... өсу ... ... қамтамасыз
ету үшін және ... ... ... шығу үшін ... жақсартуға бағыттылған бағдарлама жасау керек.
Дегенмен көптеген ғалымдар банкроттықты ... ... ... ... ... Құқықтық тұрғысынан банкроттық –
ол сот шешімімен немесе борышкердің жариялауы бойынша борышкердің қаржы
міндеттемелері ... ... ... ... ... ... – кәсіпорынның жойылуына негіз болатын оның төлем
қабілетсіздігінің құқықтық ... ... ... Құқықтық бағыттың негізі
соттың дәрменсіз деп ... ... ... ... төлем қабілетсіз және дәрменсіз ... ... ... ... ... – деп борышкердің өтеу мерзімі бойынша
қаржы міндеттемелері мен басқа да қарсы сипатындағы ... ... ал ... – деп ... ... деп тану ... ... қызмет) төлемі бойынша кредиторлар талабын қанағаттандыра ...... ... ақша ... ... борышқордың
міндеттемелерін өтеуге төлем қабілетінің болмауы. Фирма банкроттығы әдетте
ұзақ уақыт ішінде шығысы ... ... ... ... орнын толтыру
көздерінің табылмау салдарынан пайда болады. Юристік тәжірибеде банкроттық
дегеніміз — сотпен не ... ... ... өтей ... ... ... өтеу үшін ... іс-әрекетін тоқтату. Бұл несие
берушілердің қарызын қайтару үшін ... ... ... сатуға мәжбүр
етеді. Сот шешімі бойынша борышқорлық міндеттемесін өтеуге ... ... ... ... яғни оған борышын өтеп, банкроттықтан
шығу үшін мөлшерлі мерзім беріледі, ал кей жағдайда ... ... ... ... ... тоқтатып, тарату ашық
жарияланып, мүлкін сату арқылы, не болмаса ... ... ... ... ... алу ... ... Егер де төлем қабілетсіздігін
айқындап сотқа борышқордың өзі арыз жазса, ... ... деп ... арыз ... қайтарылмаған несие берушіден түссе, банкроттық "ықтиярсыз",
"мәжбүрлі" деп аталады.
Жалпы әрбір кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... жатқан шаралардың маңыздылығы
банкроттыққа қарсы басқарудың рөлін атқарады. ... ... ... өнімдердің бағасын төмендету, ... ... ... әрі
нарықтағы тауарлардың сапалық көрсеткіштер жағынан ерекшеленетін өнім
түрлерін ... ... ... ... ... ұмтылады. Экономика-
құқықтық тұрғыда банкроттықты қарастыруда оны таза ... ... ... деп ... ... ... ... тұрғысынан
қарастырғанда негізінен шаруашылық субъектісінің дәрменсіз болуының
себептерін зерттеуге бағытталады. ... ... ... ... түрде қарастырылады, яғни бірінші бағыт ... ... ... негізделсе, екінші – фирмалар теориясына
негізделеді. Басқаша айтқанда, ... ... ... экономикалық механизмдерін, яғни оны қаржы банкроттық ретінде
қарастырады, ал құқықтық ... ... ... ... ... ... ... мойындағаннан кейінгі кәсіпорындардың
жойылуы. Ұйымдастырушылық – құқықтық механизмі, банкроттықтың ... ... яғни ол ... ... ... ... ие: экономика тұрғысынан банкроттық және ... ... ... Сонымен, банкроттық деп ... ... ... ... ... қабілетсіздігі мен міндеттемелері
бойынша уақытылы қарызын ... ... ... ... сипаттайтын
экономикалық категория болып табылады.
Кез келген басқару қызметі өз деңгейінде тәуекел ... ие ... ... ... ... ... шешімдерінің
қабылдау күрделілігімен, олардың ... ... ... ... ... ... максимализациялауға ұмтылуда
заңдылыққа сүйенеді: пайда көп болған сайын, тәуекел де көп ... ... үш ... ... ... ... сипатталады: теріс
(жеңілу, жоғалту, банкроттық, зиян), нөлдік, оң (жеңіс, ... ... ... ... мен ... ... пайда болу себептері
Банкроттық нарық шаруашылығының бір категориясы болып ... ... ... мен ... ... ... ... соттан тыс ресми
түрде жарияланады. Қазақстан Республикасының "Банкроттық туралы" 07.04.95
жылғы №2173 ... ... ... ... ... жоқ ... ... бойынша кредиторлар сұранысын, еңбекақы ... ... ... сонымен қатар өзіне тиісті мүлік есебінен бюджет пен
бюджеттен тыс ... ... ... ... ете алмауы жатады.
Басқаша айтқанда, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... алмауы, қарыздардың, міндеттердің өсуіне
байланысты жедел міндеттемелерді өтеу қабілетсіздігі немесе ... ... ... ... ... ... ... құрылым борышкердің мүлкі мен міндеттемелерінің өтімділік
деңгейінің жетіспеуіне байланысты кредитордың алдында мүлік ... дәл ... ... ... тұрған кезде болуы мүмкін.
Мұндай жағдайда ... ... құны ... ... ... тең ... одан асып ... мүмкін.
Банкроттық кәсіпорынның ұдайы өндіріс капиталының шаруашылық
механизімінің балансының бұзылуынан, яғни оның ... және ... ... ... ... ... ... қаржылық талдау арқылы
жүргізуге болады, себебі ол ... ... ... және ... ... ... ... береді.
Кәсіпорынның банкроттылығын болжау бойынша құралдарды кең пайдалана
отырып, кәсіпорынның дағдарыс ... шығу ... ... ... ... қалыптасып жатқан тенденцияларды зерттеп
қарауға сыртқы, ішкі жағдайлардың әсерін ... ала ... ... ... ... кәсіпорынның келешегі төлем қабілеттігінің темендеуі
немесе жоғарылауы қандай деген ең маңызды сұраққа жауап беру керек.
Банкроттық кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... яғни оның ... және инвестициялық
саясатының тиімсіз болуынан ... ... ... ... ... деп міндеттемелері жоқ және ... ... ... ... болып табылатын төлем қабілетті кәсіпорындар жатады. Кәсіпорынның
төлем қабілетсіздігі міндеттемелердің мөлшеріне тура ... ... ... кері ... болады. Сондықтан кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... ететін факторлар, 2-ден, міндеттемелердің өсуіне әсер ететін факторлар
жатады .
Пайданың өсу деңгейінің бәсеңдеуі немесе оның абсолютты ... ... ... ... ... жағдайда, яғни өнімнің сапасы ... ... және оған ... ... ... ... нарықта ол өніміне
деген сұраныс азаяды;
- жіберілген өнімге төлемнің қайтарылмауының өсуі, яғни ... ... ... ... ... ... ... алушыларды еріксіз
таңдағанда орын алады;
- тыйым салу, квота, кедендік кедергілер, т.б. шектеулер орнату ... ... ... озып өсуі ... ... орын ... ... тиімсіз ұзақ мерзімді ... ... ... ... көлемі мен табысының өсуіне әкелмейтін, ... ... ... ... ... ... жоқ есеп ... жүзеге
асырылуы;
-кәсіпорынның зиян шегуі;
Жоғарыдағы аталған төлем қабілетсіздіктің жалпы ... ... ... мен ... ... өз ... бойынша уақытылы
есептесу қиындықтарына душар болған барлық кәсіпорындарға тән. ... ... ... жоспарлау мен басқарудың болмауынан жағдай
қиындайды.
Жалпы төлем қабілетсіздіктің ... ... ... ... ... ... яғни ұсынылатын ассортимент, сапа, баға, т.б.
туралы айтуға ... ... ... ... ... яғни оның міндеттемеге жүктелуі. Бұл жағдайда қаржылық басқару
дертіне ұшырайды.
Сонымен қатар, банкроттықтың пайда ... ... және ... ... ... ... жасаудың объективті себептері:
• экономиканы реформалаудың нормативті және заң шығаратын базаларының,
қаржылық, ақша, несие, салық жүйелерінің жетілмегендігі;
• инфляцияның аса жоғары деңгейі;
• фирманың ... ... ... ... төмендеуі;
• бәсекелестіктің жоғары деңгейі және соның нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... өнім бағасының
төмендеуі және сәйкесінше өндіріс шығынының төменемеуі;
Шаруашылық жүргізуіне тікелей ... ... ... ... ... болжап және келешекте сақтану;
• жарнама, өтімділік жүйесінің ... ... ... сату ... ... өндіріс көлемінің төмендеуі;
• ұқсас, бірақ сапасы жоғары өнімдерінің бағасына кейбір түрлердің
бағаларының жақындауы;
• ақталмаған ... ... ... төменгі рентабельдігі;
• өндіріс циклының өте көлемді болуы;
• үлкен қарыздар мен өзара ... ... ескі ... ... ... құруға бейімделе алмауы,
сұранысы жоғары өнімдерді шығаруда ... ... ... ... ... ... ... алмауы;
Кәсіпорындардың жаппай банкроттыққа ұшырауы жағымсыз әлеуметтік
қиындықтарға соқтыруы ... ... ... ... ... ... ... күйреуден қорғау мен алдын алудың белгілі механизмі
қалыптасқан. Осы механизмнің негізгі элементтері мыналар:
-банкроттықты құқықтық реттеу;
-кәсіпорынның банкроттығы ... ... ... асыруға шешім
қабылдау процестерінің нормативтік-әдістемелік, экономикалық, ұйымдық
қамтамасыз етілуі;
-келешегі бар (перспективалы) ... ... ... ... ... жоқ ... ... қаржылық көмек шаралары;
-банкроттық процедураға қатысушыларға экономикалық көмек ... ... ... үшін ... ... ақпараттар жариялылығын
қамтамасыз ету;
Қазақстан Республикасы жағдайында банкроттық механизмінің нормативті-
құқықтық базасы ретінде әдебиеттер ... ... ... ... Республикасының «Банкроттық туралы» Заңына сәйкес,
кәсіпорынның банкроттығы туралы шешімі ерікті немесе еріксіз ... ... ... ... ... ... бойынша ерікті
түрде немесе оның өзінің ... ... ... тыс ... ... келе отырып, ресми түрде хабарлауы жолымен
жасалады. Ал ... ... ... немесе "Банкроттық туралы»
Заңымен өкілет берілген тұлғалардың өтініші негізінде жасалады.
Банкроттық жайында кредитордың ... ... ... негіз болып
борышкердің төлеу қабілетінің болмауы табылады. Егер ... ... 3 ай ... ... ... оның ... қабілеті жоқ деп
саналады. Кредитордың борышкерге ... ... ... ... есепті көрсеткіштерден жоғары болғанда, банкроттық жайында іс ... ... ... ... яғни ... ... ... факторларды екі топқа бөлуге болады: сандық және ... ... ... ... ... ол банкроттықты
болжауға мүмкіндік беретін – «z-есебің, оның ... ... ... ... ... ... ... = айналым капиталы/активтер * 1,2 + ... *1,4 + ... ... * 3,3 + акцияның нарықтық
құны/активтер * 0,6 + сату көлемі/активтер * 1; ... ... ... = 1,80 ... аз ... - өте ... есебі” = 1,81-2,7 жағдайында жоғары;
“Z есебі” = 2,8 – 2,9 – мүмкін,
“Z есебі” = 3,0 және одан ... ...... ...... төмен ықтималдық аймағы;
Кәсіпорынның банкроттық ықтималдығын болжау үшін нарықтық экономикасы
дамыған шет елдерде жай және айрықша акциялардың ... ... ... ... ... туралы есеп және кәсіпорын балансының
негізінде есептелетін Э. ... көп ... ... ... Бұл ... 1968 жылы ... бас ... моделі ретінде
пайда болған. Осы ... ... ... Э. ... 66 ... ... оның жартысы банкроттыққа ұшырап, жартысы табысты
болған. Ол мүмкін болатын банкроттықты болжау үшін ұжымды болып ... ... ... ... ... ... фирмаларының қаржылық жағдайын, гүлденіп өсіп келе
жатқан кәсіпорындар көрсеткіштерімен салыстыра отырып, ... ... ... ... және салмақтық коэффициентін анықтап,
бас негізгі көрсеткішті шығарған. Э. Альтманның жалпы түрдегі моделі (несие
қабілеттілік индексі) ... = 1,2 + К1 + 1,4К2 + 3,3К3 + 0,6К4 + 1,0К5 ... К1 = ... ... ... = ... табыс/активтер;
К3 = пайыз бен салық төлуге дейінгі табыс/активтер;
К4 = акцияның нарықтық құны/активтер;
К5 = ... ... ... ... ... мәні статистикалық сұрыптау мәліметтері бойынша Э.
Альтманның ... 2,675 ... Осы ... ... кәсіподақ үшін
есептелген несие қабілеттілік ... мәні ... ... ... шек ... және ... (2-3 жыл) ... ұшырап (z < 2,675 ... және (z>2,675 ... ... ... тұрақтануы жөнінде пікір айтуға мүмкіндік
береді. Сонымен қатар 1977 жылы Э. Альтман 7 ... ... ... ... ... 70% ... ... және банкроттықты алдағы жылға
жоспарлауға мүмкіндік береді. Бұл жеті ... ... ... қамтиды.
-активтердің рентабельбілігі;
-пайданың динамикасы;
-несие бойынша пайызды өтеу коэффициенті;
-ағымдағы өтімділік коэффициенті;
-автономия коэффициенті;
-жиынтық активтер;
Бұл модельдің құндылығы өте дәлдігінде, бірақ қолданылуына ... ... ... ... ... мәліметтері қажет, ал ол
сыртқы пайдаланушыларда жоқ).
Сонымен ... ... ... және ішкі ... әсер етеді.
Сыртқы факторларға халықаралық, ұлттық, нарықтық, ал ішкі факторларға
фирманың ... ... ... ... ... мен оларды
пайдалану, маркетингтік стратегиялар мен ... және ... ... ... факторлар.
1.1.Жалпы экономикалық:
-экономикалық даму циклдылығы;
-дүниежүзілік қаржы жүйесінің жағдайы;
-транұлттық ... ... ... ... ... ... жасасу;
-еркін экономикалық аймақтар құру;
-тарифтік келісімдер;
-халықаралық маркетинг.
1.3.Халықаралық бәсеке:
-бірлескен кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жер ... принциптері;
-мемлекеттің кәсіпкерлікке қарым-қатынасы;
-салық саясаты;
-монополизмді шектеу;
-бәсекені қолдау;
-тұтынушылар мен ... ... ... ... ... ... ... алушылардың қабілеттілік денгейі;
-несие алу мүмкіндігі;
-кәсіпкерлік белсенділігі;
3.Нарықтық факторлар.
3.1.Психологиялық:
-тұтынушылардың таңдауы, талғамы, әдеттері мен ... ... ... ... қабілеттілігі; (денгенмен банкроттықтың ең күшті сыртқы
факторы: технологиялық өзгерулер, ірі ... ... ... ... ... ортасы:
-саланың қызметінің мақсаты;
-дәстүрлер, репутация және имидж;
-персоналдың біліктілік құрамы;
-нарықтағы үлесі және циклдық кезеңдері.
2.Қызметтің принциптері:
-меншік формасы;
-басқарудың ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... ... мен оларды пайдалану:
-өндірісітің әдістері мен құрылымын жетілдіру;
-өндірістік циклдың ұзақтылығы;
-өндірістік қорладың денгейі;
-қаражаттар айналымы.
4.Маркетингтік ... мен ... ... ... ... сату ... мақсаттар мен сатуды болжау.
5.Қаржы менеджменті:
-баланстың құрылымы;
-төлемқабілеттілік;
-өтімділік;
-капиталдың құны.
Сонымен қатар ... ... ... ... субьективті және
обьективті себептері көрсетілген.
Сызба-1 Ұйымдағы дағдарыстың субьективті және обьективті себептері.
Дерек көзі: Ілиясов Қ.Қ, Құлпыбаев С. ... ... ... ... ерекше себептеріне 1-ден, нарық
тапсырысынан артта қалушылық, яғни ұсынылатын ассортимент, ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қанағаттанарлықсыз қаржылық
басқарылуы, яғни оның міндеттемеге жүктелуі. Бұл жағдайда қаржылық ... ... ... ... ... қызмет атқаруы келесі
факторларға байланысты:
1. Акция қаражаттырының қозғалысының жалпы ... ... ... ... ... ... рентабельдік
3. Тұрақсыз табыс
4. Акционерлік қоғамдық акциясының бағасы бірден төмендеуі;
5. Дивиденд төлемдерінің азаюы;
6. Тұрақты шығындардың ... ... ... ... көрсеткіші;
7. Акцияның нарықтық құны мен оның баланстық құны арасындағы ... ... ... тыс ... ... ... ... қабілетсіздік
таныту
9. Қарыз міндеттемелерінің жоғарғы мөлшері;
Ал сапалық факторларына:
1.Қаржы есебі жүйесінің нашарлығы және шығындарды бақылауға қабілетсіздігі;
2. Басшылық тәжірибесіздігі
3. ... ... өтей ... ... ... орын алуы;
5. Кәсіпорынды басқаруда бөліксіздік таныту;
6. Қосымша қаржылану көздерін алуға кәсіпорынның қабілетсіздігі;
7. Басшылықтың сыртқы ортадағы өзгерістерге тез бейімделе ... ... және ... ... ... ... жүйесі;
9. Қарыз келісім-шарттарын жиі қарау;
10. Жалға беру мен жалға алу келісім-шарттарын жиі құрастыру;
Ал экономикалық бағыттың өзі: ... және ... ... ... ... ... ережелері мен қорытындыларына негізделеді, ал микроэкономикалық
әдістеме-фирманың теориялық қорытындыларына негізделе отырып, ... ... ... ... мен ... ашуға
бағытталады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде де ... ... ... ... ... ... Осы
кодекстің 52-бабында: "Борышкердің дәрменсіздігі деп - жеке тұлғаның немесе
заңды тұлғаның ... ... ... несие берушілердің талаптарын
қанағаттандыра алмауы, еңбек шарты ... ... ... адамдармен
еңбегіне ақы төлеу жөнінде есеп айырыса алмауы, ... ... ... тыс ... ... ... қамтамасыз ете алмайтын
қабілетсіздігі", — деген ... ... ... ... істі қозғаудың маңызы, борышкердің
дәрменсіздігінің ... ... ... ... белгілері мен өлшемдерінен
кем емес. Бұл жерде мәселе сот ... ... ... ... ... тұстарында. Мәселен заң соттық ... ... ... ... ... ... бойынша олардың
бастамашылық еркіне көз жұмып бағынуға мәжбүр етіп қойған. Себебі жоғарыда
аталған банкроттықтың сыртқы белгілерін ... ... ... ... қатысушылардың кез келгенінен табуға болады. Сондай-ақ кредитор
борышкерді банкрот деп табу туралы арыз ... ... заң ... ... сот арыз ... 5 күн ... ... банкроттық туралы
істі қозғауы қажет. Заң шығарушымен банкроттық туралы істі қозғаудың ... ... ... ... ... қабілеттілігін қайта
қалпына келтіру жүргізілетін оңалту рәсімдерін кеңінен қолдану ... ... ... статистикалық деректер бойынша дәрменсіз борышкерді
оңалту рәсімдерім ең аяқ тапған істерден гөрі, оларды таратумен ... аса ... ... Бұл ... ... ... борышкерді
дәрменсіз деп табу туралы кредиторлардың бастамасымен ... ... ... ... яғни ... шартты түрде сотқа борышкерді
дәрменсіз деп табу ... ... ... ... ... ... қарызды өсіріп беру туралы сотқа жүгінгендігі туралы, ... ... ... ... ... өндіру туралы сот ... және ... ... туралы мәліметтер, жалпы тиісті шараларды барынша қолдана
білгендігін растайтын өз талаптарының белгіленген ... ... ... Борышкердің дәрменсіз деп тану туралы сотқа берілген арызға
қарызды өндіру туралы ... сот ... ... ... сол шешімнің
орындалуы мүмкін емес екендігін растайтын дәлелдемелердің тіркелмеуі, ... - ... ... ... қараусыз қалдырып, оны қайтаруына бірден-
бір негізі болуы қажет. Сонымен қатар тәжірибеде көп кездесетін ... ... ... ... мәселелерге де көңіл аудармауға болмас .
Алдымен осы нормада көрсетілген ... ... ... тыс өтелуге
жатуға тиіс талаптар шеңберін ... алу ... ... ... ... ... іс-әрекетін қорғауға қажетті ... ... ... ... ... кезектен тыс өтелуі қажет. Кезектен тыс
төлемдерінен бері салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... Бұл ... ... ... арнайы ережелері
бекітілген . Заң талаптарына сәйкес ... ... ... ... деп тану туралы хабарландыру жарияланған кезден бастап
екі ай мерзімнен кешіктірілмей мәлімделуі тиіс [7]. Кей ... ... ... осы ... ... ... заңмен берілген екі ай
мерзім өтіп кеткеннен соң, өз талаптарымен конкурстық басқарушыға ... ... ... ... ... Осы ... ... кредиторлардың талаптарын қанағаттандырудан, не оны қараудан бас
тартқан жағдайда кредиторлар тарату балансын бекіткенге ... ... ... ... ... ... құқылы. Сондықтан да банкроттық ісі
көлемінде қаралуға тиіс кредитолардың ... ... ... ... шек ... ... ... оңалтуды және конкурсты басқарушы арнайы лицензиясы бар
үміткерлерді тағайындау жүйесінің тиісінше ... ... ... ... ... және ... басқарушы (таратушы)
борышкерді басқарудың бірден-бір уәкілетті органы ... ... бұл ... сөз оның ... ... ... ... қозғалып
отыр. Өйткені борышкердің қаржылық жағдайын бағалауды, сондай-ақ оның ішкі
және сыртқы өндірістік байланыстарын саралап-анықтауды, ... ... ... ... ... ... және ... қолдана білуді, сонымен қатар таратуды жүзеге асыру кезінде
өзінің ... ... яғни ... ... сату, оның несие
берушілерімен есеп айырысу міндеттерін тек кәсіби және ... ... ... ғана ... ... Бір ... ... басқарушылар
қызметіне сот бақылау функциясын күшейту қажет. Сот ... ... кез ... ... конкурстық басқарушыдан борышкерді тарату
барысы туралы есеп беруді талап етуге, сондай-ақ егер ... ... өз ... тиісінше орындамауы жөнінде дәлелді фактілер
белгілі ... ... онда сот өз ... оны борышкердің ісін жүргізу
қызметінен шеттетуге құқылы ... ... ... ... ... банкроттық
заңын ең алдымен іс-жүргізу нормаларының қағидаларына сәйкес ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... болар еді, бірақ банкроттық инсттутын құқықтық реттеуге байланысты
немесе әрекет етуші заң нормаларын саралауға қатысты әлі де ... ... мен ... еңбектер жарыққа шын қойған жоқ, тіпті жоқтын
қасы. Ал ... ... ... ... ... банкроттық заңын
тәжірибеде қолдану кезінде оған түсіндірмер етінде ғана қолданылып жүр.
Әрине бұл ... ... ... ... ... ... анықтап, оларды шешу жолдарын қарастырып, ұсыну мүмкін емес.
Дегенмен де қазіргі ... ... ... ... ... ... ... туралы сөз қозғалып, заң нормаларын жетілдірудің жолдарын
көрсетуге міндетті.
Қолданыстағы ҚР «Салықтар және бюджетке төленетін ... да ... ... Кодексіне сәйкес, бюджет алдында пайда болған салықтар мен
міндетті төлемдерді төлеу салық төлеуші ... бірі ... ... осы міндеттерді өз еркімен орындамаған жағдайда,
Салық кодексіне сәйкес салық органы салық ... ... ... ... ... мен ... ... салық төлеуші салық
берешегін өндіруде барлық шаралар қолданылғаннан ... де ... ... ... ... ... ... төлеушіні банкрот деп тану
жөнінде шаралар қолдануға ... ҚР ... ... ... ... және өзге де мiндеттемелер ... ... ... ... банкроттық туралы iс қозғалуы мүмкiн.
Сот банкроттық туралы iс бойынша борышкердi ... деп тану ... iске ... ... ... шығарған кезден бастап iс қозғалды
деп есептеледi. [8]
Өтiнiште ... ... ... ... ... отырған соттың атауы, борышкер дара кәсіпкердің аты-жөні,
тұрғылықты жері ... ... ... ... атауы, орналасқан жері,
кредитор жеке ... ... ... жері ... ... заңды
тұлғаның атауы, орналасқан жері, борышкердiң кредитор алдындағы оның
талабынан ... ... бұл ... ... ... ... ... талаптарының мәнi мен сомасы, мiндеттеме
бойынша берешек сомасы және ... үшiн ... ... өсiм) ... ... ... ... шығындар осы сомаға есептелген ... ... ... ... ... негіздері (сот шешімі,
бұл талаптарды борышкердің мойындауы, ал олар жоқ болған кезде - кредитор
талаптарының негізділігін және ... ... ... ... бар ... ... кредиторға белгiлi мәлiметтер, қоса тiркелетiн
құжаттар тiзiмі, борышкерге талаптар қою ... ... ... iстi
қарау үшiн қажет болса, өзге де мәлiметтер ... ... ... ... ... және оған қоса ... ... жiберуге міндетті.Борышкердi банкрот деп тану туралы Қазақстан
Республикасының ... ... ... сәйкес келетiн өтiнiштi
ала отырып, сот өтiнiш түскеннен кейiн бес күн ...... ... ... банкроттық туралы іс қозғау жөніндегі сот ұйғарымының
көшірмесін борышкерге, ... ... ... және ... жері ... ... атқарушы іс жүргізу ... ...... кезден бастап жеті күн ішінде
Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында және борышкердің тұрғылықты ... ... ... ... таратылатын, баспасөз
басылымдарында банкроттық туралы іс қозғалғандығы жөнінде мемлекеттік тілде
және орыс ... ... ... міндетті.
Сот банкроттық туралы iстi сот ... ... ... ... бiрiн қабылдай алады: 
- борышкердi банкрот деп тану және ... ... ... ... ... банкрот деп танудан бас тарту туралы шешiм; 
- өтiнiш жасалған жағдайда оңалту рәсiмiн қолдану туралы ... ... ... ... мақсатында қол жеткізілгенде және кредитордың
борышкерді банкрот деп тану ... ... кері ... ...
жүргiзудi қысқарту туралы ұйғарым.
Соттың борышкердi банкрот деп тану туралы шешiмiнде: 
1) борышкердi тарату туралы; 
2) ... ... ... ... тағайындауға тапсырма беру
туралы; 
3) шешiм шығарылғанға дейiн сотқа жүгiнген ... ... ... ... ... лауазымды тұлғаларының құрылтай, қаржы және оның мүлкіне
құқық белгілейтін ... ... ... ... ... ол ... ... бастап үш ... ... ... беру ... нұсқаулар болуға тиіс.Борышкердi
банкрот деп тану және конкурстық iс жүргiзудi қозғау туралы хабарландыруды
конкурстық ... ол ... ... ... он күннен аспайтын
мерзімде Қазақстан ... ... ... және борышкердің
тұрғылықты жері бойынша тиісті ... ... ... ... ... ... ... ресми жариялау құқығын
алған мерзімді баспасөз басылымдарында мемлекеттік тілде және орыс ... сот ... ... ... ... қарсылық
көрсетуін дәлелдi деп таныса, сот борышкердi банкрот деп ... бас ... ... ... ... ... құбылысының заңды-нормативті негіздері
Басқа да шетелдік елдер (Италия, АҚШ, Англия, Германия Франция және
тағы басқалары) ... ... ... ... ... ... ... заң ғасырлық тарихы болды. Бұл ... ... бойы ... ... тудыруы, ең алдымен банкроттық
институтымен ... ... ... ... ... керек.
Банкроттық институты-біріншіден ол кредиторлардан олардың талаптарын
орындауға мүмкіншілігі жоқ ... ... ... ... көздесе;
екіншіден ол мүліктің сақталуын және оның кредиторлар арасында әділ бөлініп
берілуін ... ете ... ... ... мүддесін борышкердің және
басқа да кредиторлардың құқыққа қайшы ... ... ... заңнамаларының ерекшелігі сол, егер оларды дұрыс, ... ... ... онда ол ең ... ... мен ... ... реттеуге қол жеткізеді. "Банкроттық туралы" заң бәсекелестік пен
нарықтың қатаң талаптары тұсында әрқашанда әлеуметтіктендіктің ... ... ... ... ... ... 1992 жылғы 14 қаңтардағы
"Банкроттық туралы" ... ... ... Бірақ кәсіпкерді банкрот
деп жариялау мүмкіндігіне ... ... ... 1990 ... 14 ... КСР-нің "Шаруашылық қызмет еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту
туралы" заңымен жол берілген еді. [10] 1995 ... 7 ... ... ... ... Республикасының кейбір заңнамалық
актілерінің күшін жою және ... бір ... ... "Банкроттық
туралы" заң күші бар Жарлығы бекітілгенге дейін 1992 жылғы банкроттық
туралы заңның күші ... ... келе ... ... 1997 жылы ... ... қабылданған Қазақстан Республикасының "Банкроттық туралы"
заңы ... ... бұл заң ... ... ... ... жүзеге асыратын соңғы заң болып есептеледі. Ол ... ... ... арнаулы рәсімдерін өткізудің, заңды тұлғаны
банкрот деп ... және оны ... ... ... тыс ... ... мен ... белгілейді. Бірақ 1998 жылдың өзінде-ақ
оған өте маңызды өзгертулер мен толықтырулар енгізіліп ... ... ... шет ... осы саладағы тәжірибесімен отандық тәжірибе,
сондай-ақ ұлттық экономика мен заңнамалардың ... ... ... ... және ... түрде жүргізіледі. Заң соның ... ... ... ... ... ... ... ал екінші жағдайда оның кредиторларының және өзге ... ... ... ... ... ... ... ішінде "Банкроттық туралы" заңды алсақ, ол жүзеге
асырылуы барысында оның белгілі бір нәтиже беруі қөп жағдайда заң
шеңберінде қабылданатын ... ... саны мен ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған қажетті құқықтық
шаралардың дер кезінде әзірленуіне, жалпы бір ... ... ... жүзеге
асыру механизмдеріне мейлінше тәуелді болып келеді. Сондықтан да егер
"Банкроттық туралы" заң дұрыс жұмыс істеп, ... да бір ... ... ... онда оны ... ... ... ететін
механизмдерді ойлап табуымыз қажет.
Бүгінгі күнде банкроттық институты, оған ... ... ... ... ... ... фактісін белгілеуге тура
келеді. Әлемдік тәжірибеге сәйкес, ... ... ... ... оның ... ... қалпына келтіру жолы
ретінде қолдануға ... ... және сол ... таратуға жататын
бизнес субъектілерінің экономикалық бағасын тез және ... ... ... ... ... ... бекітіледі.
         Банкроттық жүйені қолдану берешекті төлеуден кетудің ең қолайлы
жолы ... тек ... ... кеңістік кезеңнен кейінгі елдерге ғана тән
емес, барлық ... ... ... ... ... қайшы іс
әрекеттерді анықтау механизмі қарастырылған. Осыған орай, халықаралық
тәжірибеде ... және ... ... ... анықталған және
борышкердің мәмілелеріне қарсы болу мүмкіндігінің шеңберінде, ... деп ... ... ... ... «күдікті кезең» деп
атауға болатын термин қолданылады. Ұлттық заңнамада осы ... ... істі ... ... үш жылды құрайды. Көрсетілген кезеңде
активтерді шектету жөніндегі мәмілелерді талдауды қоса отырып, борышкердің
қаржылық – ... ... ... ... «Банкроттық туралы»
Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес, мәмілелерді жарамсыз деп танудың
негізі, мүлікті өтеусіз ... ... ... ... төмен бағалармен
немесе кредиторлардың мүдделеріне нұқсан келтіріле отырып жеткілікті
негіздерсіз сату ... ... ... ... конкурстық және
оңалтушы басқарушылармен борышкердің күмәнді ... ... ... ... одан әрі ... лауазымды тұлғаларды субсидиарлы
жауапкершілікке тартудың және конкурстық массаға заңсыз ... ... ... ... ... ... ... істі қозғағанға дейін
соңғы үш жылда борышкермен жасалған мәмілелерді ... ... ... істі ... ... үш жылға қаржылық – шаруашылық
қызметіне талдау жүргізу ... ... ... ... ... жоқ ... борышкердің лауазымды тұлғаларымен жасырынылады, ал ол
тиісті ... ... ... ... Осындай жағдайларда, азаматтық –
құқықтық мәмілелерді тіркеу, меншік құқығын ... ... ... ... ... ... ... қаржы мекемелері, сондай ақ басқа
мемлекеттік органдар мен ұйымдардың деректері ақпараттың жалғыз көзі болып
табылады.   
Халықаралық тәжірибеде қаржылық – ... ... ... ... ... жоқ ... қарыз сомалары есептен
шығарылмайды.    Сондай ақ, егер дәрменсіздік ... ... ... ... бар ... ... жүгінсек, борышкер туралы
ақпаратқа рұқсат банкроттық ... ... жету үшін ... ... ... атап өту ... Нақты ақпараттардың жоқтығы бірінші
кезекте, дәрменсіздік рәсімдерін реттеудің ... ... ... ... ... шек қояды және заңды, сондай – ... ... ... қоса ... ... талаптарын
қанағаттандыру үшін басқа да әдістермен алуға тырысады. ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мүмкінсіздігі
жосықсыз борышкерлерге ... ... ... алдындағы салық
міндеттемелерін қоса отырып, міндеттемелерді орындамаудан кетудің оңай жолы
ретінде қолдануға айтарлықтай мүмкіндік береді. Заңнама ... ... ... ... ... ету және ... қарыздарды өтеуден
кету жөніндегі заңсыз іс әрекеттер банкроттық рәсімдері кезінде анықталған
және дәлелденген болатынына күмәнданбауы қажет.
Бүгінгі ... ... ... ... және ... емес деп ... ... субъектілерімен өзара қарым қатынасы
тексерілуде, қарыздарды есептен шығару жолымен салық төлеуден ... ... ... ... жетілдіруде. Сондай ақ бюджеттен алынған қаржыны
пайдалануға талдау жүргізу мақсатымен, банкроттардың ... ... ... ... ... ... саладағы құқық
бұзушылықтар, талап көнелігі бес жыл ... орта ... ... (үш ... ... бас ... ... Қылмыстық
кодекстің нормаларымен үйлестіре, жасалған мәмілелерді қайта қарау кезеңін
қазіргі үштен бес жылға көбейту ұсынылады.
Банкроттық жүйесінің жосықсыз ... ... ... ... ҚР ҚМ ... ... жұмыс комитетінің негізгі мақсаттарының
бірі болып табылатындықтан, банкроттар туралы қажетті ақпаратты алудағы
басқарушылар мен ... ... ... ... ... ... ... қатар, банкроттық рәсімдерді басқаруды жақсарту,
жосықсыз борышкерлермен банкроттық ... ... ... ... және ... ... сапалы бақылауды қамтамасыз ету
мақсатында, айқын және алдын ала ... ... ... ... құруға
мүмкіндік беретін мемлекеттік және басқа да органдардың ақпараттық
жүйелерін біріктіру және ... ... ... жоспарлануда.
 Экономиканың дамуы бәсекелестік пен үздіксіз құрылымдық ... ... ... ... ... заңнама тәртіпті
тәрбиелеуге және іскерлік қаржылық айналым ережелерін бұзбауға бағытталған,
сондай-ақ тиімсіз кәсіпорындарды қаржылық ... ... ... ... өркениетті шығаруға арналған. Нарықтық экономикалы елдерде
банкроттық (дәрменсіздік) туралы заңдар көмегімен ... ... ... ... ... ... кәсіпорын – борышкер активтерін қорғауды ... ... ... ... ... ... ... бөлуді;
- активтерді сатудан түсімді үлестіру арқылы және/немесе кәсіпорынның төлем
қабілеттігін қалпына келтіру ... бар ... ... ... жұмыс
істейтін кәсіпорынның акциялары (үлесі) түрінде кредиторларға берешектерін
қайтаруды;
- кәсіпорынды ... оның ... ... «құтқару» бойынша бар
мүмкіндіктерді ... ... олар ... (дәрменсіздік)
рәсімдері арқылы қалпына келтіріледі және елдің экономикасына өз үлесін
қоса алады;
- ... ... ... ... пен ... туралы істерді қарастыру және заңсыз мәмілелердің күшін жою
тетігін қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... туралы әр түрлі екі
тұжырымдамасы бар: ... ... ... ... (мысалы, Англия мен Германияда), және кәсіпкерлік қызметі
субъектісінің ... ... ... ... ... әлеуметті қорғауын ұсынатын продебиторлық (АҚШ пен Франция
мысал болады). Мысалы, кепілдік кредиторлардың құқықтарын ... ... ... ... деп ... ... ал банкроттау
(дәрменсіздік) туралы іс бойынша іс жүргізу негізсіз қозғалған ... ... ... ... ... кредит берушіге өтінішті
қабылдаудан бас тарту ... ... ... құқығын беру прокредиторлық
тұрғының мысалы болады.
БҰҰ-ның Халықаралық сауда-саттық ... ... ... ... ... ... ... заңнама мәселелері бойынша заңнамалық
органдар үшін басшылықтан» (ЮНСИТРАЛ) әлемдік ... ... ... ... ... ... ... тез берудің сенімді
тетігін қарастырады.[11]
Борышкердің коммерциялық ... ... ... оның ... шұғыл сұраныстарына және іс ... ... ... ... ... кәсіпорынның тіршілікке
қабілеттілігінің ұзақ мерзімді перспективасына және кәсіпорынды ... үшін ... ... ... ... бере ме деген сұраққа
мұқият тәуелсіз бағалаудың жүргізілуіне көмектесу үшін, әдетте, борышкерге,
оның активтері мен міндеттемелеріне, қаржылық ... және ... ... ... ... талап етіледі. Мұндай бағалаудың
жүргізілу мүмкіндігін тарату кезінде де, қайта құру барысында да, ... ... ... құру іс ... және ... іс жүргізу шеңберінде
кәсіпорынды жұмыс істейтін шаруашылық бірлік ретінде сату жоспарланғанда
қамтамасыз ету үшін, ... оның ... ... ... ұзақ ... іс ... ... дейінгі тура алдыңғы
кезеңдегі ғана емес, қаржылық істеріне қатысты толық ... ... ... ... ақпарат активтер мен міндеттемелерге, кірістер мен
төлемдерге қатысты ... ... ... ... мен шығыстарға
қатысты болжамдарды, қолда бар ақша ... ... ... деректерді,
нарық конъюнктурасы туралы ... сала ... ... ... ... қазіргі қаржылық жағдайына жорамалмен қатысты
ақпаратты, дәрменсіздік туралы заң ... ... ... ... ... борышкер немесе борышкердің активтері қатысқан алдыңғы
мәмілелер ... ... ... ... ... ... байланысты тұлғалардың қатысуымен мәмілелерге және борышкерге
қарсы немесе борышкер қатысушы болған ... ... ... немесе
әкімшілік рәсімдерге ... ... ... заңи ... ... ... заңдар борышкер өзінің
кредиторларға қатысты ақпаратты және жоғарыда көрсетілгендей, дәрменсіздік
туралы істе жиірек басқарушымен ... ... ... ... соның негізінде олардың ... ... ... ... ... ... борышкерлері тізімін беруі туралы талапты
қамтиды. Сонымен қатар, талаптарды тексеру және оларды тану ... ... ... ... ... ... тізімді кезеңімен жаңартып тұруы
туралы талап та қарастырылады. Осыған ... ... ... ... ... ... ... бланкілер (нысаншылдық
есептілік) қарастырылған. Олар борышкермен (бұл ретте, жалған ... ... ... ... үшін ... ... ... тәуелсіз тұлғамен, не басқарушымен толтыруға жатады.
Ақпаратты ұсынуға байланысты ... ... ... туралы заңнама сұратылған ақпаратты алмаған жағдайға тиісті
санкцияларды қарастыра отырып, ... ... ... ... басқарушыны және кредиторларды немесе кредиторлар ... ... ... ету және алу бойынша тиісті құқықпен
үлестіреді. Дәрменсіздік туралы ... ... осы ... жағынан және борышкер дәрменсіз болған жағдайда оны ... ... да ... ... пайдаланудан қорғауды қарастыратын нормалар
қосылады. Сонымен қатар басқарушыларға кредиторлар мен уәкілетті органға
рәсімді жүзеге ... ... ... ... ақпаратты ұсынуға міндеттейтін,
сондай-ақ осындай ақпаратты бермегені үшін басқарушыны ... ... ... ... ... ... заңнамасының – Германия, АҚШ, Ұлыбритания, Франция,
Швеция және ... ... ... ...... туралы
істерді қарастыруға бастамашылық ету жағдайларының елеулі оңай және ... ... ... ... дәлелдегендей, дәрменсіздік рәсімдері
процессінде берешекті реттеуге қатысты мәселелерді кредит берушілер шешеді
және сот ... ... ... болмасын тұлғалар - жеке және заңды,
олардың қызмет түріне және коммерциялық мәртебесіне ... ... ... ... ... ... ... бола
алады. ... жеке ... және ... ... болып танылуы мүмкін.
Германияда конкурстық іс ... ... де, ... ... ... ете ... Конкурстық іс жүргізуді бір ... ... ете ... және ... ... төлету жалпы тәртіпте
жүзеге асырылады. Борышкермен ... ... ... ... ... іс жүргізуді ашу үшін негіз болып табылады.
Борышкер ... ... ... ... ... берушілер
дәлелдейді. Соттың ... ... ... ... ... және ... ... бөлуден тұрады.
Бір кредитор болған кезде банкрот арқылы тарату ... ... ... ... ұлттық заңнамаға енгізу орынды болып көрінеді, өйткені
банкроттықтың мақсаты борышкердің мүліктік ... әділ ... ... бөлу ... табылады.
АҚШ-та дәрменсіздік туралы іс бойынша іс жүргізу несие берушілер
(қамтамасыз етілмеген) мен борышкер өтініші ... ... ... аз ... 5 мың ... ... ... Борышкер қарыздарды өтей
алмайтынын түсінгенде рәсімді бастамашылық етеді. Өтінішті бергеннен ... сот ... ... ... мүлкін қорғау тетігі күшіне енеді.
Оған борышкер мүлкінің иммунитетін, ... ... ... ... мәні ... іс ... тыс кредит берушілермен мүліктік
талап арыздың ұсынылмауында, ал ... ... іс ... ... ... ... ... тоқтатыла тұруында болады. Мүлікті қорғау тәртібі
барысында сот, борышкер атынан үшінші тұлғалардан ... ... ... ... атқаратын, шарттар бойынша орындауларды талап ететін,
сотта талапкер болатын ... ... Бұл ... борышкер мүлік
иесі болып қала береді. ... ... ... ... ... ... төлеу қабілетсіздігі түскен кезде оны
банкрот деп тану туралы өтінішпен сотқа ... ... ... қорытындысында жекелеген кредиторлардың талаптары бойынша активтерді
шығаруға және ... ... ... ... ... байланысты,
аталған норма заң жобасында көзделетін болады. Америкалық жүйеге сәйкес
дәрменсіздік рәсімі ... ... ... және ... мәселелері
бойынша сотпен әр нақты жағдайда ... ... ... ... ... Заңның негізгі қағидаты – бір да бір жақ ... ... ... төрелік басқарушы, үкімет – олардың бірлескен
бәсекелестік мүдделері ... ... ... болып келетін процессті
бақылауға тиіс еместігінде, банкроттық туралы АҚШ Кодексімен реттеледі және
сотпен мәнісіне және ... ... ... ... өзі, ... оның ... қабілеттігін қалпына келтіру және оның кредит
берушілер талаптарын қанағаттандыруы үшін барлық бар ... ... ... қатынастарды реттеу мақсатымен әзірленген және уақыт ... ... ... әлемдік тәжірибеде рәсімнің қол жетімдігі ... ... ... ... аз мерзімін белгілеу, міндетті түрде
шағым - талап арыз ... ... ... қамтамасыз етуі
талаптарының жоқ болуы, дәрменсіздік ... шыға ... ... ... үшін анық критерийлерді белгілеу арқылы
қамтамасыз ... ... ... ... ... мерзім 3-айдан 1-айға
дейін қысқартылатын болады.
Нарықтық экономикасы дамыған ... ... ... ... Канада, Ұлыбритания, Австралия, Швеция, Нидерланды және т.б.), ... ... ... ... ... ... бірі
болып банкроттық мәселелері бойынша нақты міндеттері бар арнайы мемлекеттік
органның (ведомствоның) болуы.
Осы ... ...... қолданысына бақылау және үкіметке
соңғының осы саладағы қолданылуына қатысты ... ... ... ... басқа негізгі элементтері болып заңнама, мамандар
институты, сот жүйесі және қоғамда ... ... ... болып
табылады.
Шетелдерде банкроттық бойынша мемлекеттік органдардың жиі ... ... және ... атап ... ... ... ... заңнаманы әзірлеу және осы ... ... ... ... ... ... ... статистикалық ақпаратты жинау, талдау
және үкіметке ұсыну;
- дәрменсіздік саласындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мамандарды дайындау жүйесін ұйымдастыру, кәсіби
деңгейін бағалау және лицензиялау;
- ... ... ... ... ... ... және
ережелерін әзірлеу және бекітуін қамтамасыз ету;
- ... ... ... сияқты аспектілерін: кәсіби-этикалық
кодексті бұзбауды; анықталған активтер бойынша есептілікті; ... ... және ... ... ... сатудан
қаражаттарды тиісті бөлуді; сотпен бекітілетін бухгалтерлік ... ... ... бекітілген шкалаға және оны келісу ережелеріне
сәйкес сыйақы алуына бақылауды ұйымдастырады;
- соттарды, заңгерлерді және банкроттық жөнінде мамандарға ... ... аз ... бар кәсіпорындарды тарату жағдайында конкурстық басқарушының
функцияларын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлеріне
еңбекақы және демалыстық жәрдемақы бойынша берешектерді төлеуді ... ... ... ...... туралы ақпараттың
баламалылығын бақылау және қамтамасыз ету;
- дәрменсіз кәсіпорындарды басқару сапасына ... ... ... ... ... ... жағдайларын анықтау, жосықсыз директорларды
біліксіздеу бойынша шаралар қабылдау;
- кәсіпорындарды басқаруда салмақты ... ... ... ... ... (мысалы, инвестициялық қаражаттармен жалғандық,
акциялармен биржада алдау-арбау, активтерді заңсыз шеттету, аморальды ... ... ... және ... ... ... іс ... дейін осындай кәсіпорындардың істеріне араласу;
- дәрменсіз рәсімдерді жүзеге асыру барысында ұсақ кредит берушілердің
(салымшылар, акционерлер) ... ... ... қорғау.
Осыған орай, уәкілетті органның құзыреті кредиторларға банкроттық
басқарушыны тағайындау, кредиторлар ... ... ... және т.б.
бойынша кейбір міндеттерін беру бөлігінде қайта қарастырылатын болады.
Мүлігі және ... алу ... жоқ ... ... ... теория мен тәжірибеде жаңашылдық емес, мұндай тұрғыны
ЮНСИТРАЛ-да көзделген, іс жүзінде Ресей ... АҚШ және ... ... үлкен борышкерлердің дәрменсіздігі және ... өтеу ... ... ... ... жиі, бірақ көбіне экономикасы
жеткілікті дамымаған елдерде туындайды. Бұл ... ... ... ... ... ... төлейтін қаражаты жоқ
болған жағдайларда туындайды.
Халықаралық тәжірибеде бұл ... ... ... ... ... ... ... Аргентина және басқа елдерде)
борышкердің мүлігінің болмауы дәрменсіздік туралы істі жабу үшін ... ... ... дәрменсіздік туралы істі қозғаудан бас тарту үшін
негіз бола алмайды.
Біріншіден, ... ... ... үшін ... ... ... ... нарықтан алып тастау, осылайша ... ... ... ... және оның ... ... босату керек.
Екіншіден, борышкер беретін ақпарат әрқашан ... ... ... және ... есебін зерттей алатын, компанияның нақты жағдайын
белгілей, компанияның мұндай ... ... және неге ... ... ... ... ... тағайындау қажет.
Үшіншіден, егер алаяқтық фактілері анықталатын болса, мәмілелерді бұзу
немесе компаниялардың ... не ... не ... ... ... ... тарту жолымен дәрменсіз кәсіпорынның
құнын қалпына келтіру ... бар деп ... ... бар ... ... ... әкелген заңсыз әрекеттер үшін
қылмыстық жауапкершілік көзделген кейбір юрисдикцияларда қылмыстық істі
қозғау және қудалаудың ... ... ... ... ... деп
тану туралы коммерциялық соттың шешімі болып табылады.
Қарама қарсы мазмұнның неғұрлым айқын мысалы – ... ... ... сот ... дәрменсіздік рәсімдері бойынша шығындарды төлеу
үшін қаражаты жеткіліксіз болуы негізінде ... ең ... ... істі ... бас ... ... тұрғы жүйе үшін
шығыс пен пайданың ара қатынасын есепке алумен негізделеді.
Аталған рәсімдерді қысқарту ... ... ... ... деп ... ... банктің пікірін ескере отырып, арнайы қор
құру не тарату міндетін мемлекеттік органға ... ... ... жоқ ... ... ... бар өкілеттіктерін ескере
отырып, мүлігі, ... ... алу ... жоқ ... ... ... органның функциясы көзделетін болады. Осылайша,
дәрменсіздік туралы істердегі ... ... ... ... ... ... юрисдикциялардың тәсілдері әртүрлі.
Мысалы, Германияда банкроттық басқарушыларды ... үшін ... ... ... жоқ. ... ... ... өздігінен кәсіп
болып саналмайды. Басқарушы тек мынадай талаптарға сай болуы тиіс: тиісті
біліктілігі бар жеке ... ... атап ... ... ... болуы, және борышкер мен кредиторларға ... ... ... ... көбінесе заңгерлер тағайындалады. Олардың
банкроттық туралы заңнама саласында маман болуы міндетті ... ... олар сол ... маман болып табылады. Шын мәнінде, соттар
банкроттық рәсімдерін жүзеге асыру үшін құзыретті және құқылы деп ... ... ... ... ... соттар басқарушыны іздеу барысында
заңгерді өз соттарының ішкі тізімінен ... ... жаңа ... ішкі ... кіру ... ... ... заңнамасына сәйкес конкурстық массаның
әкімшілік басқарушысы және таратушылар дәрменсіздік бойынша жұмыс ... ... ... ... ... ... ... істеп жүрген
маман, Заң қоғамдастықтардың бірінің танылған бухгалтерлер ұйымының
бірінен, ... ... ... ... ... ... қауымдастығынан
немесе Сауда департаментінен осындай қызметті жүзеге асыруға ... ... ... Тек ... ғана дәрменсіздік бойынша рәсім шеңберінде
мұндай лауазымды ... ... ... туралы заңнамаға сәйкес
дәрменсіздік бойынша ... ... ... ... қызметін жүзеге асыруға
рұқсат берудің екі негізгі шарты бар:
- тұлға жеке тұлға болуы тиіс;
- тұлғаның мұндай ... ... ... ... ... танылған кәсіби
ұйымның мүшесі ретінде рұқсаты немесе уәкілетті органның рұқсаты болуы
тиіс.
Бұл мақсаттар үшін кәсіби ұйым ... ... ... ... ... ... мүшелері осындай қызметті жүзеге асыруға жарамды және
біліміне, дайындығы мен тәжірибесіне қатысты ... ... ... ... ... ... ... сақтауды қолдауы және қамтамасыз ... Өзін ... ... ... ... ... жүрген маманмын
деп атайтын қандай болмасын тұлғаның мәртебесін ... ... ... ... ... органдарының бірінде растауға болады.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында дәрменсіздік ... ... ... емес ұйымдар жоқ, бұл ретте басқарушының
біліктілігіне қойылатын талаптарды белгілеу қажет болғандықтан, ... ... ... ... ... ... отырып, уәкілетті
органда тіркеуден өткеннен кейін 3 жыл сайын экономикалық, қаржы және заң
салаларында өзінің ... ... ... міндеттілігі көзделетін
болады.
Үздік халықаралық тәжірибеге сәйкес заңнамада барынша ... ... ... ... ... ... икемді және ашық
тәртібі ... ... ... ... ... ... ретінде
тұтастай, жекелеген өндірістік бөлімшелерді сату және активтерді бөлшектеп
жаппай сату мүмкіндігіне жол беріледі. ... ... ... жұмыс істейтін кәсіпорын ретінде сатуға бағытталады. Артықшылығы
бойынша екінші орында – кәсіпорынды бір ... ... ... ... Бұл
жағдайда, тіпті қаржылық сауықтыру рәсімі табыс әкелмесе де, оны сату
нәтижесінде ... ... және ... ... ... ... мүмкін.
Кәсіпорынды немесе оның өндірістік бөлімшелерін сату кредиторлар тізімі
құрылған және ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде жүзеге асырылуы мүмкін. Дәл осындай ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында заңнамаларда мыналар
көзделеді:
a) ... ... ... ... ... ... ... туралы іс бойынша органның немесе тәуелсіз сыртқы ұйымның
өкілеттері) орындалуы тиіс;
б) операцияны кредиторлар және ... сот ... ... ұсыныстарды қабылдау, өңдеу және талдаудың тиісті тетігі құрылуы тиіс
(көптеген елдерде ашық ... ... ... ... ... ... істер жөніндегі орган өкілінің басшылығымен сатып
алушыларды іздеудің ... ... ... ... ... ... ... кодексінде борышкердің конкурстық массасын
тек ашық аукциондарды ұйымдастыру арқылы ғана сату ... ... ... Заңнамада тек мұндай сату борышкердің барлық активтерін
жинағаннан кейін ... ғана және ... ... ... тиіс ... барынша көп сомасын алуға
бағытталу қажеттігі ғана белгіленген. Мүлікті сату сот пен ... ... ... дәрменсіздік туралы заңнамасында да
мүлікті аукционнан сату ... әдіс ... ... ... сатуды сот
пен кредиторлар қадағалауымен басқарушы ... ... ... мүшелеріне немесе олардың аффилиирленген тұлғаларына мұндай
мүлікті ... ... салу ... шарт ... ... ... туралы заңнамасында борышкер мүлкін сату әдісіне ... ... ... ... ... ... ... бар болуы ерекшелік болып табылады. Жалпы конкурстық
массаны сатуды басқарушы кредиторлар үшін ... көп ... ... ... ... ... ... талап тек жылжымайтын ... ... ... ... ... ... тетіктері Аргентина,
Бразилия, Колумбия, Франция сияқты және басқа елдердің дәрменсіздік туралы
заңнамасында көзделген. ... ... ... ... ... және ... ... ұжымы өкілдерінің мәмілені іске
асыруы туралы ... ... ... ... ... ... бөлімшені жаңа иеленушіге беру көбінесе жұмыскерлерді босатуға
немесе еңбек шарттарының ... әкеп ... ... ... заң
жобасында барынша экономикалық әсер алу үшін бағытталған борышкер ... ... ... ... болады.
Үздік елдер заңнамаларына сәйкес, дәрменсіздік туралы істердегі
басқарушылар рөлі соншама жоғары, ... ... ... ... ... ... қолданылуының алғышарты болып табылады. Өз жұмыстары үшін
басқарушылар әділ сыйақы алады. Сыйақы мөлшерін ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік органмен немесе кәсіби
ассоциациямен әзірленген, тиісті гонорарлар шкаласы негізінде белгіленеді,
әр нақты жағдайда кредит берушілердің жалпы органымен, ... ... ... ... анықталады. Сыйақы, әдетте, тіркелген пайыз түрінде
белгіленеді және нақты ... ... ... ... ... ... ... ЮНСИТРАЛ-ға сәйкес жүйе мынаны:
1. Дұрыс ынта жасау үшін, сыйақының ... ... ... ... ... ... сыйақысы, активтерді тарату кезінде
алынған пайдадан түскен пайыз ретінде ... бұл ... елде ... ... ... табылады;
3.Қаржылық сауықтыру туралы істерде ... ... ... сомасы және оның активтерінің құны сияқты
бірқатар критерийлер бойынша анықталады (бөлек немесе үйлестіре);
4.Кәсіпорын ... ... ... ... ... ... саны немесе құны, уақыт шығыны және басқалары
сияқты міндеттің ... ... ... қиыншылықтарының алғышарты болатын
факторларға байланысты сыйақы автоматты түрде көбеюін ... ... ... жүйе ... ... (сондай-ақ шығыстар мен шығындар
есептеудің) және бұл сыйақы ... ... ... ашықтығын және
айқындығын, сондай-ақ оның көмегімен алынған ... ... ... ... ... қоса ... ... бір түрде
болмасын оның қайта қаралуына қол жеткізе алатын тетіктің ... ... ... ... ... ... ... жүйесі өзгертілетін
және орындалған жұмыс көлеміне, сондай-ақ ... ... ... ... байланысты сыйақы мөлшерін анықталатын және
бағдарланатын болады.
2 КӘСІПОРЫННЫҢ АҒЫМЫДАҒЫ ... ... ЖӘНЕ ... ТАЛДАУ («көк-Ақтөбе» АҚ МЫСАЛЫНДА)
2.1 «Көк-Ақтөбе» АҚ-ның экономикалық қызметіне жалпы ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Негізгі қызметтері: лицензиялау, іздеу-
барлау, пайдалы қазбаларды өндіру, ауыл ... ... ... Құрылымы АҚ «Көк-Ақтөбе»,
- Мұғалжар қиыршық тас зауыты;
- Анастасьевка әк кені;
- Кварц құмының каерьері;
- Силикат тас ... ... ... құмы;
- Технологиялық матералдар өңдеу цехы;
- Шалқар минералды су құю цехы;
- «Ақ құс» құс фабрикасы;
- Литографиялық бұйымдар бойынша капсула өндіру ... ... ... ... ... ішінде мысалға өндіріс объектілеріне құрылыс тастары (диабаз,
известняк), кварц ... ... ... құм, құм-қиыршық тас қоспасы,
каолин, диатомит, минералды су, мал шаруашылығы, ... және ... ... Бұлар негізінен шикілей жеткізуге жатады. Содан ... ... ... ... ... Бұл ... ... Мұғалжардағы қиыршық зауыты, Шалқардағы минералды суды құю цехы сияқты
қайта өндеу объектілері жатады. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етті. Бұл шамалы болса да, жұмыссыздық
жағдайын азайтты. Бұл кәсіпорынның бройлер тауықтары Ақтөбе ... ... ... ... ... тауықтарды шығару алдында, оларды жұмыртқа түрінде Қарағанды ... ... ... соң 45 күн ... бұл ... ... ... жылы дүкендерге 55 тоннадан астам тауық еті өткізілді. Бұл фабриканың
күштілігі 1 ... 3,5 млн. ... ... 6300 ... ... етін ... Бұл фабриканың технологиялық жағдайы тауық өндірісінің ... ... ... ... және ... үшін ... ... «БичДачмен» және голландиялық «VanDerPloeg»
сияқты шетел компанияларынан әкелінеді. Әсіресе арнайы тауық ... ... ... «E.M.F» компаниясынан алынады. Көп жылдар бойы
бұл акционерлік қоғам үлкен ... ... қол ... ... ... ... ... жақсы дамыған кәсіпорындардың бірі болып
табылады. ... ... ... жұмыссыздық деңгейін азайтуға үлкен
ықпалын тигізді. ... ... 2009 жылы ... саны ... астам
болса, 2010 жылы 870-тен астам жұмысшы жұмыс жасаса, ал 2011 жылы ... 2008 адам ... ... Ал 2012 жылы 1993 адам санына азайды. ... ... ... Ақтөбе облысын тамақпен қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... су жақсы дамыған. Тамақ
өнеркәсібінен басқа бұл кәсіпорын Ақтөбе облысындағы ... ... ... ... ... ... ... қаласында әйнек шығару және
құрылыс каолинді фабрикасы зауыттары, Мұғалжар станциясында ... ... ... ... ... және ... бойынша менеджер экономикалық талдау және қаржы
бөлімі сонымен қатар бухгалтерияға ... ... ... Ал ... ... ... ... және тағы басқа жұмыстармен
айналысады. Директор барлық ... ... ... ... қаржы
менеджердің, бас бухгалтердің және басқа жұмысшыларының үстінен қарап
отрырады. Кәсiпорын ... ... ... қамтылған. Жұмысшылардың
жалпы санының 160 – басқарушылар, 600 адам - мамандар және 145 адам ... ... мен ... ... ... 20 ... ... өрт
сөндiру қорғанысы. Қалған жұмысшылар 1220 адам ... ... ... ... ... ... қазiргi кезде 40000 теңге.
Бөлімшелер басқарушыларының функционалдық ... ... ... бас ... ... Ал ... есепті негізінен
бас бухгалтер басқарады.
Кез келген коммерциялық ... ... ... бірі
максималды пайда табу. Қарастырылған кәсiпорын ұйымдастырушылық – ... ... ... ашық акционерлік қоғам болып табылады.
Кәсіпорынды «Ашық акционерлік қоғам ... ҚР ... 2 ... 10 ... ... жиналысқа қатысушылардың құзырына жататын барлық шешімдер жеке
қатысушының жеке дербес түрде ... ... ... ... ... 2012 ... маусым айынан бастап “Көк-Ақтөбе” АҚ-ның
қызметкерлері еңбекақысын банкоматтан карточкалар арқылы алады. ... ... ... ... тиісті келісім шарт жасалған. Бұл кәсіпорынның
ақшаны тасымалдау, оның қауіпсіздігін ... ету ... ... және ... ... жеңілдетуге мүмкіндік жасайды.
Кәсіпорында әлеуметтік салықты төлеу, салық төлеушінің тіркеу алынған
жері бойынша есепті айдан кейінгі айдың 15- інен ... ... жылы 420 400 мың ... ... ... бюджетке төленген. Жер салығын
анықтау үшін алаңы салық ... ... ... Салық мөлшерлемесі жердің
сапасына, тұрған орнына, сумен қамтамасыз етілуіне қарай ... ... ... бір өлшеміне- гектарға, шаршы метрге белгіленген. 2011 жылы
“Көк-Ақтөбе” АҚ иелігіндегі жер үшін 6 458 000 ... ... ... ... ... ... ... бірі болып көлік
құралдары мен тасымалдау шараларына пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... двигательдерінің көлеміне,
қуатына немесе жүк көтергіштігіне қарай айлық көрсеткіштерге белгіленген
және көлік құралдарының түрлері бойынша ... 2012 жылы ... ... үшін «Көк-Ақтөбе» АҚ 325200 мың теңге сомасын бюджетке
төледі. ... ... ... тура ... ... ... оның мөлшері
мүліктің табыстылығына емес, төлеушілер мүлкінің құнына ... ... ... ... оны ... ... түрткі болады, мүлік салығы 2012
жылы 9 22 888,8 мың ... ... ... ... АҚ 2007 жылы
жұмысшылар саны 450 адам, өндіріс ... 450 (мың м³), ... ... ... ... 2008 жылы жұмысшылар саны 480 адам, өндіріс көлемі
505 (мың м³), жылдық ... 140 ... Ал 2009 жылы ... 590 ... өндіріс көлемі 640 (мың м³), жылдық айналым 177,0 (млн.тг)
болды. Ал ... ... 2010 жылы ... саны 370 ... ... 750 (мың м³). 2011 жылы ... саны 520 адам, өндіріс көлемі
825 (мың м³), жылдық айналым 9600 (млн.тг) болса. Ал 2012 жылы ... 780 ... ... ... 104 0 (мың м³), ... ... 13 900
(млн.тг) болды.
2012 жылы «Көк-Ақтөбе» АҚ 79 723 996 мың ... ... ... ... ... ... ... салығының мөлшерлемесі 30 пайыз
болып ... ол ... бір ... ... ... 20- ... ай сайын төлеп тұруға міндетті.
ҚҚС дүние жүзінің 40-тан астам елдерінде ... ... ... ... бойынша кәсіпорын ол 2012 жылы 29 ... ... ... бюджетке төленді. Ал енді диаграммалар бойынша
анализге келсем:
Кәсіпорынның салық төлеу мерзімінің басы және ... ... ... ... ... ... Яғни салық кезеңінің
басында 43% ... ғана ... Ал ... кезеңінің аяғында калған 57%
толығымен төленген.
Сурет-1. Кәсіпорынның 2012 жылғы салық төлемі
Дерек көзі: «Көк-Ақтөбе» АҚ 2012 ... ... ... емес ... жыл басы мен жыл ... ... ... (Сурет-2). Салық кезеңінің басында материалдық емес
активтердің 5 636 533 теңге (50%) құраса, салық кезенінің аяғында ол 5 ... ... (50%) ... ... емес ... 2012 ... көрсеткіші
*Дерек көзі: «Көк-Ақтөбе» АҚ 2012 жылғы қаржылық есептемесі.
Тауарлы-материалдық қорлардың жыл басы мен жыл ... ... ... ... ... ... ... тауарлы-
материалдық қорлар 2 02 470 911 ... (32%) ... ... ... аяғында
ол 428 587 920 теңге (68%) құрады.
Сурет-3. Тауарлы материалдық ... 2012 ... ... ... ... АҚ 2012 ... ... есептемесі.
Материалдық емес активтер мен тауарлы-материалдық қорлар бойынша, 2012
жылғы салық кезеңінің басы мен аяғы ... ... ... төлегендігі
көрсетілген. Мысалы, 2012 жылғы салық кезеңінің басында, материалдық емес
активтер 5 636 533 ( 3%), ал тауарлы – ... ... 2 02 470 ... (97%) ... Немесе мысалы, 2012 жылғы салық ... ... емес ... 5 698 533 ... (1%), ал ... ... ... аяғында 428 587 920 (99% ) құрады.
Дебиторлық қарыз бен ақша қаражаттарының арасындағы 2011 ... ... ... 882 701 223 ... (77%), ал ақша ... 903 276 теңге (23%) құрады. Немесе мысалы, дебиторлық қарыз бен ... ... 2012 ... ... ... қарыз 913 908
385 теңге ( 82%), ал ақша қаражаттары 194 330 ... (18%) ... ... ... мен ... ... ... басы мен аяғынның
қаншалықты тенгеге төленгені бойынша ... Яғни ... ... 3 066 747 186 ... (43%) ... ғана ... Ал салық
периодының аяғында 4 135 337 299 теңге (57%) толығымен төленген.
Жеке меншік ... ұзақ ... ... және ... ... ... басы мен аяғының қаншалықты теңгеге
төленгені бойынша ... Яғни ... ... ... жеке ... 541 222 220 ... (17%) пайыз, ұзақ мерзімді міндеттемелер 0 теңге (0%),
ағымдағы ... ... ... (83%) пайызын құрайды. Ал ... ... жеке ... 2 849 991 979 ... (33%) пайыз, ұзақ
мерзімді міндеттемелер 130 000 теңге (0%), ағымдағы міндеттемелер 1 ... 320 ... (67%) ... ... ... ... бен ақша ... арасындағы
2012 жылдың аяғында көрсеткіші
Дерек көзі: «Көк-Ақтөбе» АҚ 2012 жылғы қаржылық ... емес ... мен ... қорлар бойынша, 2011
жылғы салық кезеңінің басы мен аяғы арасында, қаншалықты салық ... ... 2012 ... ... кезенінің басында, материалдық емес
активтер 5 636 533 ( 3%), ал тауарлы – материалдық ... 202 470 911 ... ... ... ... 2011 ... ... кезеңінің басында,
материалдық емес активтер 5 698 533 теңге (1%), ал ... ... ... ... 428 587 920 (99% ) ... ... бен ақша ... арасындағы 2011 жылдың
басында, дебиторлық қарыз 882 701 223 ... (77%), ал ақша ... 903 276 ... (23%) ... Немесе мысалы, дебиторлық қарыз бен ақша
қаражаттарының арасындағы 2012 жылдың аяғында, дебиторлық қарыз 913 ... ... ( 82%), ал ақша ... 194 330 ... (18%) ... ... капитал мен міндеттемелердің 2011 жылғы салық ... ... ... қаншалықты теңгеге төленгені бойынша қөрсетілген. Яғни салық
периодының басында 3 066 747 186 теңге (43%) ... ғана ... ... ... ... 4 135 337 299 ... (57%) ... төленген.
Жеке меншік капитал, ұзақ мерзімді міндеттемелер және ағымдағы
міндеттемелердің 2011 жылғы салық ... басы мен ... ... ... ... қөрсетілген. Яғни салық периодының басында жеке
капитал 2 541 222 220 ... (17%) ... ұзақ ... ... 0
теңге (0%), ағымдағы міндеттемелер 525 624 968 ... (83%) ... Ал ... ... ... жеке ... 2 849 991 979 теңге
(33%) пайыз, ұзақ мерзімді ... 130 000 ... (0%), ... 1 385 345 320 ... (67%) ... ... Сонымен
қатар, Қазақстанда бұл компанияның көптеген өндіріс объектілері, қайта
өндіру объектілері, ... ... ... объектілері бар. Отандық
кәсіпорындардың дамуының тигізетін әсері:
... ... ... ... ... деңгейінің
азаюына;
• Отандық кәсіпорындардың құрылыс-материалдарын оңай, әрі тез алуға;
• Еліміздің экологиялық жағдайын экологиялық жақсартуға;
• Тамақ өндірісін ... ... ... Ауыл ... ... ... ... жағдайы жылдан-жылға жақсара түсуде. «Көк-
Ақтөбе» АҚ 2010 жылы жұмысшылар саны 450 ... ... ... 450 ... ... айналым 128,3 (млн.тг) болса. 2011 жылы жұмысшылар саны ... ... ... 505 (мың м³), ... айналым 140 (млн.тг)болды. Ал
2012 жылы жұмысшылар саны 590 адам, өндіріс көлемі 640 (мың м³), ... 177,0 ... ... Ал ... ... 2001 жылы ... 370 адам, өндіріс көлемі 750 (мың м³). 2011 жылы ... саны ... ... ... 825 (мың м³), жылдық айналым 9 600 (млн.тг) болса. ... жылы ... саны 780 ... өндіріс көлемі 1 040 (мың м³), жылдық
айналым 13 900 ... ... ... ... ... ... қарауға болады.
2.2 «Көк-Ақтөбе» АҚ –ның қаржылық жағдайын талдау
Нарықтық жағдайда кәсіпорын табыстылығы мен ... ... ... оның ... ... ... талдау болып табылады.
Егер кәсіпорын қаржылық тұрақты және төлем қабілетті болса, онда ол ... ... ... ... ... ... іріктеуде қызметі ... ... ... ... ие ... Неғұрлым кәсіпорын тұрақты болса, соғұрлым нарық
конъюнктурасының оқыс өзгерістерінен ... және ... ... ... болады. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы дегеніміз
қаржыландыру көздерінің құрамында меншікті капиталдың ... ... ... ... қаржылық жағдайының тұрақтылығы немесе
кәсіпорынды кездейсоқтықтан және кенеттен болатын өзгерістерден сақтап
тұратын ... бір ... ... болу ... ... ... К.К. бойынша кәсіпорын қаржылық жағдайының
өзгерісінің күрделі себептерін ... үшін ... ... ... ... ... ... зерттеу қажет. Себебі
кәсіпорынның тұрықты қаржылық жағдайы─ оның үздіксіз және тиімді қызметінің
басты ... ... ... Оған жету үшін ... тұрақты
төлемқабілеттілігін, баланс өтімділігін, қаржылық тәуелсіздігін және
шаруашылықтың ... ... ... ету ... Кәсіпорын қаржылық
тұрақтылығын кешенді талдау жеке ... ... үшін ... ... ... жақсаруына олардың әсерінің күшеуі үшін
нақты алғышарттарды туғызады.
Кәсіпорын қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар оларды алдын-ала ... ... ... ... ... ағымдық активтерді, меншікті және қарыз
капиталын неғұрлым тиімді қолдану үшін ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
кәсіпкерлік қызметтерінің негізгі талаптары капиталдың нақты құнын сақтау
мен көбейту, экономикалық ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми ... ... ... ... ... қаржылық шешімдер қабылдау үшін
оның қаржылық жағдайын талдау қажет. Тек терең және ұқыпты талдау ... оның ... ... ... ... ... тұрақтылығын
нығайту және жақсарту және оның ... ... ... ... ... ... үшін басшылыққа нақты ұсыныстар
беруге болады.
Алдыңғы ... атап ... ... АҚ ... ... қаржылық
жағдайы тұрақты кәсіпорын болып саналады. Десек те, оның ... ... ... ... ... басынан өткергені
талдау барысында белгілі болды. Сондықтан, ... ... ... сол ... қаржылық жағдайын талдау объектісі ретінде алайық.
Кәсіпорынның қызметін мүмліктік бағалау ... ... ... ... АҚ ... ... ... Демек, бұл жылдары кәсіпорын
ыңғайсыз қаржылық жағдайды басынан өткерді. Күрделі құрылымдық өзгерістер
оның ... ... ... ... Кесте-2 көргеніңіздей «Көк-
Ақтөбе» АҚ айналымнан тыс активтерінің дені негізгі ... ... ... ... тұрақтылығын талдау. Шетелдерде бұл ... үшін ... ... ... Тишоу модельдері қолданылады екен.
Соның ішінде Альтман моделі көп ... X1 – жеке ... ... / ... ...... (реинвестицияланған) пайда / активтер суммасы;
X3 – пайыздар төленгенге дейінгі пайда / активтер суммасы;
X4 – жеке капиталдың ... құны / ... ... – сату (түсім) көлемі / активтер суммасы.
Салыстыру константасы – 1,23. Егер, Z кіші 1,23, онда ... ... ... ал Z тең ... ... 1,23 банкроттыққ ұшыраудың төмен
ықтималдығын білдіреді. Осыған сәйкес «Көк-Ақтөбе» АҚ қаржылық жағдайына
талдау жасасақ:
Кесте-1. «Көк-Ақтөбе» АҚ ... ... ... |2010 ж|2011 ... | | | | |
| | | | |2011 |2012 |2011 ж.|2012 ... | | | |ж. |ж. |өсу |өсу |
| | | | ... | | | |тті |тті |% |% |
| | | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... |171 |158 |159 |-13 |1 240 |92,26 |100,78 ... (ИС) |640 |350 |590 |290 | | | ... тыс активтер |138 |135 |139 |-2 410|3 700 |98,26 |102,72 ... |360 |950 |650 | | | | ... ... |33 280|22 400|19 940|-10 |-2 ... |89,02 ... | | | |880 | | | ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... ... және | | | | | | | ... құралдар (КТ) | | | | | | | ... мен ... |33 |22 |19 |-10 880|-2 460 |67,31 |89,02 ... жеке айналым|280 |400 |940 | | | | ... және ұзақ | | | | | | | ... ... ... | | | | | | | ... (ЕТ) [3+4] | | | | | | | ... мерзімді несиелер |53 |54 |51 |1412 |-3 250 |102,64 |94,08 ... ... (Кt) |518 |930 |680 | | | | ... мен ... |86 |77 |71 |-9 468 |-5 710 |89,09 |92,62 ... ... |798 |330 |620 | | | | ... көздерінің жалпы | | | | | | | ... (EΣ) [5+6] | | | | | | | ... мен ... |41 |53 |39 |12 762 |-14 ... |73,10 ... (Z) |218 |980 |460 | | | | ... мен шығындардың |-7 |-31 5|-19 |-23 642|12 060 |397,83 |61,81 |
|қалыптасуына жеке айналым|938 |80 |520 | | | | ... ... | | | | | | | ... (±ЕС) | | | | | | | ... | | | | | | | ... мен ... |-7 |-31 |-19 |-23 642|12 060 |397,83 |61,81 ... жеке ... |580 |520 | | | | ... мен ұзақ | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... (±EТ) | | | | | | | ... | | | | | | | ... мен ... |45 |23 |32 |-22 230|8 810 |51,23 |137,73 ... ... |580 |350 |160 | | | | ... ... жалпы | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... (±EΣ) | | | | | | | ... | | | | | | | ... жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |
| |0; 0)| | | | | | ... ... | | | | | | | ... үш ... | | | | | | | ... (9;10;11) | | | | | | | ... ... ... ... аралығында «Көк-Ақтөбе» АҚ қаржылық |
|есептемесі. ... ... ... ... ... АҚ ... ... жағдайы тұрақсыз болды деп бағалаймыз. ... ... ... жеке ... ... жабылмайды (ЕС). 2010 ж. запастар мен
шығындарды жабуға жеке айналым ... 23,85% ... ((41 ... 2011 ж. – 40,98%, 2012 ж. – 97,89%, яғни жыл ... ... ... өсіп ... жылдары «Көк-Ақтөбе» АҚ қаржылық жағдайының орнығуының ... ... – бұл ... мен ... өсуі қарқынының олардың
қалыптасу қайнар көздерінін өсуінен ... ... ... қайнар
көздерінің жалпы мөлшері (EΣ) 2010 ж. 10,91% төмендеген, 2011 ж. 7,38%,
2011 ж. жеке ... ... 32,69% ... 2012 ж. 10,98%, ал ... шығындар құны 2011 ж. өскен, ал 2012 ж. 26,90% ... АҚ ... ... ... ... ... жағдай болып тұр. Ұзақ мерзімді несиелер мен займдар тартылмаған.
Қысқа мерзімді міндеттемелер есептілікте тек ... ... ... ... 2011 ж. ол 2,64% ... да, 2012 ж. 5,92% төмендеп кетті,
яғни «Көк-Ақтөбе» АҚ сол жылдары өндірістік-шаруашылық ... ... ... ... ... АҚ жеке ... құралдарының жетіспеушілігі байқалуда. ... ... ... ... ... Жеке ... ұлғайту қажет.
Қаржылық тұрақтылық кәсіпорынның қаржылық жағдайын нақты бағалайтын
мақсатты ерекшелігі ... ... ал ішкі ... ... және ... ... жолдарын іздестіру экономикалық
талдаудың жүргізілуі мен мазмұнының ерекшелігін анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылуы бойынша қызметінің нәтижесінде кәсіпорынның кепілді төлем
қабілеттілігі мен ... ... ... ... ол─ қорлардың меншікті
қалыптасу көздерімен қамтамасыз етілуі, және кәсіпорын активтерін өтеу
көздері болып ... ... және ... ... ... Жалпы
жағдайда, кәсіпорын қаржылық тұрақтылығы ... ... және ... ... ... ... ... белгілі
бір беріктік қорлардың болу нәтижесі.
Кәсіпорынның шаруашылық жағдайы, оның тұрақтылығы мен қалыпты қызметі,
оның өндірістік, коммерциялық, қаржылық ... ... ... Егер ... ... және қаржылық жоспары ойдағыдай
орындалса, онда ол оның қаржылық ... ... әсер ... және
керісінше, өндіріс пен ... ... ... ... ... ... нәтижесінде өнімнің өзіндік құнының ұлғаюы, табыс пен ... ... және ... ... ... ... қаржылық
жағдайы мен оның төлем қабілеттілігінің нашарлауы. ... ... ... кездейсоқтан пайда болмайды, ол кәсіпорынның шаруашылық
қызметінің нәтижелерін анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық жағдай түсінігі кәсіпорынның өз
қызметін ... алу ... ... Ол ... қалыпты
қызметіне қажетті қаржылық ресурстармен қамтамасыз етілеуін, ... ... мен ... тиімділігін, басқа да жеке
және заңды тұлғалармен қаржалақ қарым-қатынасын, ... ... ... ... ... Жалпы алғанда кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығын бағалау шектеулі ғана ... ... ... Мұндай
тәсіл белең алатын болса, онда қаржылық ... ... ... ... ... ... нәтижеге жету ықтималдығы төмендейді. Сол
себепті де, «Көк-Ақтөбе» АҚ ... ... ... көптеген
салыстырмалы қаржылық коэфициенттер арқылы жүргізілді.
Кесте-2. «Көк-Ақтөбе» АҚ қаржылық ... ... мен ... ... |2011 |2012 |2011 |2012ж.|2011 ж.|2011 ж.|
| ... |ж. |ж. |ж. |ж. ... |өсу |
| ... | | ... ... | | | | |т. ... % |, % |
| | | | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 ... ... |225 |213 |211 |-11 |-2 ... |99,06 ... | |158 |280 |270 |878 | | | ... ... |- |171 |158 |159 |-13 |1 240 |92,26 |100,78 ... көзі | |640 |350 |590 |260 | | | ... және | | | | | | | | ... (ИС)| | | | | | | | ... ... |- |53 518|54 |51 680|1 412 |-3 ... |94,08 ... (Кt) | | |930 | | | | | ... ... |- |- |- |- |- |- |- |- ... (КТ) | | | | | | | | ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 ... ... |- ... |-3 250 |102,64 |94,08 ... ... | | |0 |0 | | | | ... тыс |- |138 |135 |139 |-2 410|3 700 |98,26 |102,72 ... (F) | |360 |950 |650 | | | | ... ... |- |86 798|77 |71 |-9 468|-5 710 |89,09 |92,62 ... | | |330 |620 | | | | ... мен |- |41 218|53 |39 |12 762|-14 ... |73,10 ... (Z) | | |980 |460 | | | | ... айналым |- |33 280|22 |19 |-10 |-2 460 |67,31 |89,02 ... (ЕС) | | |400 |940 |880 | | | ... | | | | | | | | ... (Ка) |>0,5 |0,76 |0,74 |0,76 |-0,02 |0,02 |97,37 |102,7 ... | | | | | | | | ... және жеке |0,5 |0,80 |0,89 |0,85 |0,09 |-0,04 |111,3 |95,51 ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... | | | | | | | | ... |- |0,15 |0,11 |0,09 |-0,04 |-0,02 |73,33 |81,8 ... (КПБ) | | | | | | | | ... ... 2010-2012 жылдар аралығында «Көк-Ақтөбе» АҚ қаржылық ... ... ... құрастырылған ... ... ... ... АҚ ... ... ... және
бағалау нәтижесінде оның дағдарысты жағдайда болғанын көре аламыз және ... ... жж. ... ... 2010 ж.запастар мен шығындарды жабуға
жеке айналым құралдарының 23,85% жетіспеді, 2011 ж. – 40,98%, ал 2012ж. ... ... АҚ ... ... ... қауіптерін талдау
Бұл бөлімде «Көк-Ақтөбе» АҚ – ның банкроттыққа ұшырау мүмкіндігі және
қаржылық жағдайына диагностика жүргіземіз. ... ... ... ... ... ... ... рөль атқарады. Бұл мынаған
байланысты, кәсіпорын тәуелсізденеді және жеке ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызыметі бойынша
жауапкершілікте болады. Нарық жағдайындағы қаржылық ... көп ... - ... ... ... төрт топта қарастырамыз:
• мүліктік жағдайын бағалау
• жұмыс белсендігін бағалау
• қаржы тұрақтығын ... ... ... ... ... ... бағалау үшін объективті, ғылыми негізделген
және оптималды басқармашылық, өндірістік және ... ... ... керек. Терең және нақты талдау ... ... ... ғана
кәсіпорынның қызыметін ... ... ... ... ... және оның ... ... арттыратын
басқармашылық шешімдер беруге болады.
Кесте-3. Кәсіпорынның мүліктік жағдайын бағалау
| ... |2010 ж|2011 ж |2012 ж ... мәні |
|1 ... ... |1,6911|1,6812 |1,6219 |>=0,5 |
| ... | | | | |
|2 ... ... |0,4541 |=0,5 |
| ... |2 | | | |
|9 ... ... ... |0,7771 |>=0,6-0,8 |
| ... ... |3 | | | |
| ... | | | | ... ... ... ... |1,0000 |- |
| ... |0 | | | |
| ... | | | | ... ... ... |0,0520 |- |
| ... |7 | | | ... ... және ... |7,7034 |2\1 |
| ... ... | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... ... АҚ ... ... есептемесі мәліметтері |
|негізінде автормен құрылған ... ... ... ... ... көрсеткіш заёмды
және жеке құралдардың ... ... ... қолданылады. Бұл
коэффициент жеке құралдардың бір теңгесіне салынған, қанша заёмды ... ... Бұл ... ... ... - /с1 .
Зерттеліп отырған кәсіпорында бұл көрсеткіш 2010, 2011 және 2012 ... ... ... ... дербестілігін сипаттайтын тағы бір маңызды көрсеткіш –
қаржы тұрақтылық коэффициенті . Бұл коэфицент кәсіпорынның жеке және ... ... ... ... ... Мөлшерлі мағынасы 0,9.
Оның 0,75 – ке ... оның ... шегі ... ... ... бұл ... критикалық деңгейден сәл төмен.
Капитал құрылымының оптималды қалыптасуын анықтау үшін инвестициялау
коэффициенті қолданылады. Ол жеке капиталдың негізгі құралдарға ... ... ... ол 2010ж 0,7012, 2011 жылы 0,6032, 2012 жылы 0,5479 ... тең. ... барысында жеке капиталдың абсолюттық көлемін анықтап қана
қоймай , оның жеке ... үлес ... да ... ... . ... жеке ... қай бөлігі мобилді формада екендігін
көрсетеді. Бұл коэффициенттің ... ... 0,5 – ке тең. ... ... ... бұл коэффициент 2010ж 0,4872, 2011 жылы
0,3459 , 2012 жылы 0,2799 – ға тең , бұл ... ... ... ... ... ... ... бағалайтын көрсеткіштерді талқылайық. Бұл
көрсеткішке кәсіпорын қызыметінің тиімділігін мінездейтін көрсеткіш-
табыстылық ... ... ... ... АҚ ... табыстылығын бағалау
|№ |Көрсеткіштер |2010ж |2011 ж |2012 ж |
|1 ... ... | | | |
| ... |-0,9876 |-0,1558 |-0,0842 |
|2 ... өндірістік қорлар | | | |
| ... |-0,0301 |-0,0267 |-0,0151 |
|3 ... ... табыстылығы |-0,1967 |-0,1478 |-0,0827 |
|4 ... өнім ... |-0,6350 |-0,5569 |-0,2225 |
|5 ... ... табыстылығы |-0,5392 |-0,4164 |-0,2658 |
|6 ... ... |-0,2007 |-0,1558 |-0,0842 |
| ... | | | |
|7 ... капитал табыстылығы |-0,2267 |-0,1764 |-0,0842 |
|8 ... ... ... |-0,2267 |-0,1764 |-0,0842 |
|9 ... капитал табыстылығы |-1,3201 |-1,3358 |-0,3479 ... ... ... АҚ ... ж. ... ... ... |
|арқылы автормен құрастырылған ... ... ... әр түрлі тұрғысынан өлшейді ... ... ... ... ... ... топталады.
Табыстылық коэффициенті кәсіпорын табысының құрылуына бірден-бір әсер етуші
фактор болғандықтан, олар салыстырмалы ... және ... ... ... ... элементі болып табылады. Зерттеліп ... ... ... 2012жылы айтарлықтай өсті. Бірақ сату
көлемінің табыстылығының өзі 0,0827 – ге ... ... Бұл ... ... және ... ... төмендегенін көрсетті.
Кәсіпорынның жұмыс белсендігін бағалау және ... ... ... ... болып табылады.
Кесте-6. «Көк-Ақтөбе» АҚ – ның жұмыс белсенділігін бағалау
|№ |Көрсеткіштер |2010ж |2011 ж |2012 ж ... % |
|1 ... ... |0,1201 |0,2798 |0,3784 |135,2 |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... |0,2789 |0,3168 |0,4992 |157,6 |
| ... | | | | |
|3 ... ... |0,1845 |0,1911 |0,2735 |143,1 |
| ... ... | | | | |
|4 ... ... |0,4912 |0,6628 |0,8333 |125,7 |
| ... ... | | | | |
|5 ... ... ... |621,2 |543,1 |432,0 |79,5 |
| ... | | | | |
|6 ... ... |0,5106 |0,4209 |0,5020 |119,3 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|7 ... ... |1,0123 |1,6452 |2,8259 |171,8 |
| ... ... | | | | |
|8 ... ... орташа |0,3981 |0,5422 |0,8552 |157,7 |
| ... | | | | |
|9 ... ... |821,1 |664,0 |420,9 |63,4 |
| ... ... | | | | ... ... қарыздардың орташа|2,1232 |5,1131 |11,2184 |219,4 |
| ... | | | | ... ... қаражаттарының |92,2 |70,4 |32,1 |45,6 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... |0,0123 |0,7291 |1,5326 |210,2 |
| ... | | | | ... ... ... айналым|621,9 |493,8 |234,9 |47,6 |
| ... | | | | ... ... өнімнің айналымдылық |0,2232 |0,3168 |0,4992 |157,6 |
| ... | | | | ... ... ... АҚ ... ... ... мәліметтері |
|арқылы автормен құрастырылған ... ... ... ... ... жұмыс
белсенділігінің анықталады. Жұмыс белсенділігін талдау ... ... ... және ... ... тікелей байланысты.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы активтерге ... ... ... ... ... тәуелді.
Кестеде жұмыс белсенділік көрсеткіштері есептелген: Біріншіден,
капитал айналымдылық коэффициенті көрсетілген. Ол ... ... ... көлемін, барлық ресурстарды қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... 0,1201, 2011 жылы 0,2798, 2012жылы 0,3784 рет ... ... ... ... ... құралдардың пайдалану
тиімділігін көрсетеді. Біздің кәсіпорын бойынша қор ... 43,1 %-ке ... 2010 жылы 0,1845, 2011 жылы 0,1911, 2012 ... ... ... сайын, есептеу кезеңіндегі кемшіліктер
төмендейді.
Айналымдағы активтердің немесе айналым құралдарының ... ... Бұл ... 2010ж 0,4912, 2011 жылы ... жылы 0,8333 – ке тең, сонда айналым активтерінің айналымдылығы 0,17-ге
өсті. Айналым активтерінің бір ... ... ... отырған
кәсіпорында 2010ж 621,2күн, 2011жылы 543,1 күн, 2012 жылы 432 ... АҚ ... ... ... ... ... ... «Көк-Ақтөбе» АҚ –на банкроттық кезеңнің басталуын талдайық:
Кесте-7. «Көк-Ақтөбе» АҚ – на ... ... ... |Z – |Таффлер|Сайфуллин|Зайцева|Кавалев|Вищняков |
|штер ... ... ... ... ... ... |
| ... |есептеуі | | | | | ... |-4,0212 |5,9821 |0,3629 |1,8923 |0,1001 |321 |84,3232 ... | | | | | | | ... ... |4,7845 |0,3484 |1,4047 |0,1907 |250 |64,3242 ... ... |2,3366 |0,3156 |0,9412 |0,2258 |127 |34,0354 ... көзі: «Көк-Ақтөбе» АҚ 2010-2012ж. қаржылық есептемесі мәліметтері|
|арқылы автормен құрастырылған ... ... жәй ... байланысты , (Z) нәтиже кері, 2010, 2011 ... ... ... ... ... ... емес. Z мәні банкротқа ұшырау
қаупінің аз ... ... Егер Z

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
І. ММ «Зайсан аудандық жер қатынастар бөлімі»-нің қаржылық жағдайының мазмұны мен әдістерін талдау30 бет
Кәсіпорының банкротқа ұшырауының қаржылық мәселесі27 бет
Сақтандыру компанияларын қайта ұйымдастыру және олардың банкроттығы және Қазақстанда сақтандыру ісінің тиімділігіне олардың әсері44 бет
Қаржылық есеп беру және оның талдауы36 бет
Қаржылық менеджмент туралы21 бет
Өндірістік қалдықтардан галийді алу жолдары57 бет
Кәсіпорын қызметінің тоқтауы16 бет
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Азық–түлік өндіруші кәсіпорындардың маркетингтік іс-әрекетін талдау79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь