Бидай алейрон қабаттарындағы альдегидоксидаза ферментінің гормондар арқылы реттелуін зерттеу

Кіріспе 3
1 Әдеби шолу 5
1.1 Бидай дәніне жалпы сипаттама 5
1.1.1 Дәннің құрлысы 5
1.1.2 Алейрон қабаты 7
1.2 Фитогормондарға сипттама 10
1.2.1 Абсциз қышқылы 11
1.2.2 Гиббереллиндер 12
1.3 Альдегидоксидаза ферментіне жалпы сипаттама 16
3 Пайдаланған әдебиеттер тізімі 18
Өсімдік клеткалардың программаланған өлімінің немесе апоптоздың генетикалық механизмін зерттеу қазіргі заманғы молекулалық биология және генетиканың өзекті проблемаларының бірі болып табылады. Клетканың дифференцияциясың фундаментальді механизмін ашуға, өсімдіктің дамуы мен өсуін сонымен қатар өсімдіктің өнімділігін жоғарылату әр түрлі ортаның биотикалық және абиотикалық факторларына төзімді және өнімділігі жоғары ауылшаруашылық өнімдерін алу жолында Өсімдік клеткалардың программаланған өлімінің молекулалық және генетикалық негіздерін зерттеу өте маңызды. Жоғарыдағы мәселені зерттеу соңғы жылдарда интенсивті түрде дамып келе жатқан және биологиялық өнімнің қалыптасуын шешуші факторлардың бірі.Қазіргі заманғы молекулалық әдістер сигналдық жүйелерін реттеуші гормондар-Гиббериллин (ГҚ) және абсциз қышқылының (АБҚ) нюанстарын толығымен зерттеп ашуға болады. Астық тұқымдастардың Алейрон клеткаларының ультра құрылымы олардың қызметін көрсетеді. Дәндегі алейронның көптеген көрсеткіштері оның ерекше және жан-жақты тәжірибелік жүйе болуын қамтамасыз етеді. Астық тұқымдастарының алейрон қабаты біртекті, жоғары дифференциалданған клеткалардың бір қабатынан (сұлы, жүгері, қара бидай, бидай) немесе бірнеше қабатынан (күріш, арпа) тұрады.
Алейрон қабатының онтогенетикалық программаланған клеткалар өлімі (ПКӨ) апоптотикалық сипатта жүзеге асатыны анықталған. Бұл процестің дезоксирибонуклеазалардың белсенділігінің артуымен, геномдық ДНҚ молекуласының фрагментациялануымен үйлесіп, фитогормондар - гиббереллин және абсциз қышқылдарымен бақыланылатыны көрсетілген Жоғарыда айтылғандай, алейрон клеткалары – жоғары деңгейде дифференциацияланған ұлпа. Бұл ұлпаның негізгі қызметі – гидролитикалық ферменттерді (альфа-амилазаны қоса) синтездеп, крахмалды эндоспермге секрециялау.
1 Wyail, S. E. and Ca'rpila, N. C. (1993) Trends Cell Biol. 3, 413-417
2 Oixon. R. A., Harrison, M. J. and Lamb, C. J. (1994) Annu. Rev. Phytopathol.
32,479-501
3 Bach. м.. Schnitzler, J,P. and Seilz. H. U. (1993) Plant Physiol. 103.107-412
4 Niirnberger Т Nennstiel, D.. Jabs. Т., Sacks, W. R., Hahlbrock, K. and
Scheel, D.(1994) Cell 78, 449-460
5 Fath A., Bethke P., Lonsdale J., Meza-Romero R., Jones R. Programmed cell death
in cereal aleurone // Plant Molecular Biology. 2000. V. 44. P. 255-256
6 Фурсов О.В. Амилазы и их регуляция в зерне злаковых: Автореф. д-ры
биол. наук: 03.00.04. – М, 1990.- С.41.
7 Bethke P. C., Hillmer S. and Jones R. L. Isolation of intact protein storage
vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - P.521-529.
8 Paul C., Bethke P.C., Robert Schuurink and. Jones R.L. Hormonal signalling
in cereal aleuron // J. Exp. Bot. - 1997. - Vol.48, №. 312. - P. 1337-1356.
9 Heirmovaara-Dijkstra S., Heistek J.S., Wang M. Counteractive effects of
ABA and GA on extracellular and intrasellular pH and Malate in barley
aleurone // Plant. Phyysiol. - 1994. - Vol.106. - P. 359-365.
10 Козьминой Н.П., Любарский Л.Н. Пшеница и оценка ее качества. Изд.
Колос. – М, 1968.- С.52-56.
11 Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies heterogecity of Taka-amylas A:
Isolation of an amylase having one N-acetylglucosoamine residue as the sugar
chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. 265-270.
12 Бисенбаев А.К., Кениев А.М. Берсимбаев Р.И. Участие ядерных
дезоксирибонуклеаз в реализации онтогенетически программированной
гибели клеток алейронового слоя зерна пшеницы// Известия НАН РК. –
2003. - №.5. - С. 35-42.
13 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Тазабекова Ж.Ж., Берсимбаев Р.И.
Онтогенетически программированная гибель клеток эндосперма
созревающего зерна пшеницы// Вестник КазНУ. Серия биологическая. –
2003. -№3(21). - С. 40-45.
14 Jones R.L., Dangl J.L. Logjam at the styx: Programmed cell death in plants //
trends Plant Sci. - 1996. - Vol. 1. - P. 114-118.
15 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Берсимбаев Р.И. Действие гибберелловой и
абсцизовой кислот на апоптоз клеток алейронового слоя зерна пшеницы //
Вестник КазГУ. Серия биологическая - 2001. - № 1(13). - С. 52-57.
16 Jacobsen J.V., Knox R.B., Pyliotis N.A. The structure and composition of
aleuron grains in the barley aleurone layer // Planta. - 1971. - Vol. 101. - P.189-
209.
17 Gilroy S., Jones R.L. Perception of gibberellin and abscisic acid at the external
face of the plasma membrane of barley (Hordeum vulgare L.) aleurone
protoplasts. Plant Physiol. - 1994. - Vol. 104. - Р. 1185–1192.
18 Gomez-Cadenas A., Zentalla R., Walker-Simmons M. and Ho T. H.
Gibberellin / abscisic acid antagonism in barley aleurone cells: Site of action of
the protein kinase PKABA1 in relation to gibberellin signaling molecules //
Plant Cell. - 2001. - Vol. 13. - Р. 667–679.
19 Бисенбаев А.К., Алтыбаева Н.А., Берсимбаев Р.И. Получение изолир-
ованных протопластов из алейронового слоя зерна пшеницы // Вестник
КазНУ. Серия биологическая. – 2000. - №1(9). - С. 88-95.
20 Bethke P.C., Hillmer S., Jones R.L. Isolation of intact protein storage vacuoles
from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - P.521-529.
21 Bethke P.C., Jones R.L. Gibberellin signaling // Plant Biol. - 1998. - Vol. 1. -
Р. 440–446.
22 Гильманов М.К., Сабитов А.Н., Саменов Н.А., Ибрагимова С.А.,
Мусабеков К. Изучение механизмов активации надф-гдг сферосом в
семенах злаковых культур ионами Са2+, медиатором цитокинина и
гиббереллином // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2006. - №3(29).
- С. 111-116.
23 Jones R.L., Jacobsen J.V. Regulation of the synthesis and transport of secreted
proteins in cereal aleurone. Int Rev Cytol. - 1991. - Vol.126. - P. 49–88.
24 Schuurink R.C., Bakhuizen R., Libbenga K.R., Boulanger F., SinjorgoM.C.
Dormant barley aleurone shows heterogeneity and a specific cytodifferentiation
// J. Cereal Sci. - 1997. - Vol. 25. - P. 27–36.
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 ... шолу ... ... дәніне жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ферментіне жалпы сипаттама 16
3 ... ... ... ... ... ... ... немесе апоптоздың
генетикалық механизмін зерттеу қазіргі ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Клетканың
дифференцияциясың ... ... ... өсімдіктің дамуы мен
өсуін сонымен қатар өсімдіктің өнімділігін жоғарылату әр түрлі ортаның
биотикалық және ... ... ... және ... жоғары
ауылшаруашылық өнімдерін алу жолында Өсімдік клеткалардың программаланған
өлімінің молекулалық және генетикалық ... ... өте ... ... зерттеу соңғы жылдарда интенсивті түрде дамып келе
жатқан және биологиялық ... ... ... ... заманғы молекулалық әдістер сигналдық жүйелерін реттеуші
гормондар-Гиббериллин (ГҚ) және ... ... (АБҚ) ... зерттеп ашуға болады. Астық тұқымдастардың Алейрон ... ... ... ... ... Дәндегі алейронның көптеген
көрсеткіштері оның ерекше және жан-жақты тәжірибелік жүйе болуын қамтамасыз
етеді. ... ... ... ... ... жоғары
дифференциалданған клеткалардың бір қабатынан (сұлы, жүгері, қара ... ... ... ... ... ... ... қабатының онтогенетикалық программаланған клеткалар ... ... ... ... асатыны анықталған. Бұл процестің
дезоксирибонуклеазалардың белсенділігінің ... ... ... фрагментациялануымен үйлесіп, фитогормондар - гиббереллин
және абсциз қышқылдарымен бақыланылатыны көрсетілген Жоғарыда ... ...... ... ... ... Бұл ұлпаның
негізгі қызметі – гидролитикалық ферменттерді (альфа-амилазаны қоса)
синтездеп, крахмалды эндоспермге ... ГҚ және АБҚ ... ... өліміндегі рөлі анықталған.ГҚ клеткалардың өлімін
жеделдетеді, ал АБҚ бұл әсерді тежейді.Клеткада О2 ... ... ... ... NADPH ... ... клетка қабырғасының пероксидазасы және щавель ... ... ... ... Н2О2 ... мембрананың NADPH
оксидазасы экспрессиясының индукторы ... ... ... ... бір ... О2 ... ... О2
супероксидті анион радикалының пайда болу ... Н2О2 ... ... оттегі радикалдарының негізгі
көздері болып ... ... ... әр ... спецификалық
субстраттары бар ферменттер топтарығ және ... ... рөл ... Құрамында молибдені бар фермент альдегидоксидаза
каталитикалық реакция үшін оттегін пайдаланып, ... ... ... ... АО АБК ... кілтті ферменті, ал АБК
бастамасы ксантофилдерден көрінеді. Бұл заттардың фитогормонға ... ... ... Оның ... ... ... ... каталитикалық реакция үшін оттегін пайдаланады.
Нәтижесінде, аралық өнім суперорксид анион ... ... ... сүйенетін болсақ, оттегінің белсенді түрлері митохондриальді
тізбектегі электрондардың тасымалдануы ... және ... ... Бидай алейрон қабаттарындағы альдегидоксидаза ферментінің
гормондар арқылы реттелуін зерттеу
Міндеті:
Бидай ... ... ... ... АБҚ ... ... зерттеу
Бидай алейрон қабаттарындағы альдегидоксидаза ферментінің ГҚ гормондар
арқылы реттелуін зерттеу
1.Әдеби шолу.
1.1.Бидай дәніне жалпы сипаттама.
1.1.1.Дәннің құрлысы.
Дәннің формасы: шар тәрізді(горох), ұршық ... және көп ... ... ... арпа ... ... еккенде аударылған
жерге құрсақ бөліміне қарама-қарсы бөлігі жерге түсірілген болады.
Дән – сыртқы ... ... ... ... ... қара бидай және жүгері жалаңаш дәнді-дақыл ... ... және ... ... ... ... ... Олардың құрамына дәннің бояуын көрсететін клетчатка,
пентозандар, минералдық және пигменттік ... ... ... клетканың негізгі ұрық қалқанынан айырылған тірі
клеткадан тұрады. Оның химиялық құрамы ... ... ... ... ... ... активті заттарға(витамин,фермент) бай болып келеді.
Дән салмағының 1,5-10% ұрық бөлігі құрайды.
Дәннің ең үлкен бөлігін эндосперм құрайды, ... 75-80%. ... ... ... ірі ... ұнды бөлікке жатқызылады.
Қабық пен эндосперм арасында, реттелген клеткалардан құралған алейрон
қабаты ... ... ... қиын қорытылатын белок пен майлар
кіреді.Дән ... 7-12% ... ... құрайды.
Ұзыннан кесілген бидай дәні:
1-сурет
1-Жемісті қабық; 2-тұқымдық қабық; ... ... ... ... қалқаны; 6-ұрық; 7-шапқысы(бородка).
Дәннің химиялық құрамы:
Дәннің дақылдық қоректік құрамы түрге, сортқа, дәнді жинау ... ... ... сақталуына және тағы басқа факторларға
байланысты.
Көмірсулар – дәннің қоры және құрғақ заттың көп ... ... ... ... ... қант ... ... – дәннің 36-59%-ға деиін кездеседі. Эндоспермде ... ұрық ... ... ... ... ... ... бөліктерінде
крахмал табылмаған. Крахмал формасы және көлемі дәннің түрі мен ...... ... ... ... Ол ... ... өнім және де аз мөлшерде алейрон қабатында, ұрықта, эндоспермде
кездеседі.
Гемицелюлоза – дән клетчаткасында 4-10%-ға ... ...... 1,2-9,0% ... ... жиналу ұрықта, жемісте, ұрықтық
қабықта жиналады.
Азоттық заттар – 9:1 қатынаста белок және ... емес ... ... көп ... белокпен байланысқан, сәйкесінше ұн да суда
ерімейді, сондықтан қамыр да ... ... ол ... және ұлпа ... және оны сумен жуу арқылы тез бөліп алуға болады. Ол ... сары ... ... ... ... болады.
Липид бидайда 1,6% болады.
Дәнді дақылдың май молекуласының құрамына қанықпаған май қышқылының
көп бөлігі ... ... ... ... ... ... ... (линол,линолен) май қышқылдары.
Сонымен қатар қышқылдың көп ... ... ... ... тез
қышқылдануына әкеледі, және өнімнің қайта өңдеуінің сақталу кезінде оның
ашылануын тудырады. Дәнде май біркелкі ... ол ... ... ... ... болады.
Дәнде ферменттер гидролаза түрінде кездеснді. Гидролаза – ақуыз, май,
көмірсулардың ... ... және ұрық пен ... ... табылатын
фермент. Зиянсыз дәнде ферменттер активсіз, ... оның ... ... ... ... ... кенеттен өсіп, бұзылуға алып келеді.
Минералдық заттар гүлденген жұқа қабаттың, жемісті және ... ... ... ... кіреді. Олар эндосперманың құрамында
да болады, бірақ өте аз мөлшерде. Дәндегі ... ... ... ... ... Олар ... ... натрий, магний, темір, фосфор және тағы
басқа түрлерде кездеседі.
В(В1,В2,В6), РР витаминдері кездеседі. Май қышқылдары Е ... ... және ... ... аз ... кездеседі.Ұрық пен
алейрон қабаты витаминдерге бай.
Таблица 1.
Дәннің ... ... |15% ... |65-68% ... |15% ... |3% ... |2-2,5% ... |8% ... |2% ... |2% ... ... ... ұрықтың дәнге жетілу кезеңінде қоректік қор ретінде
пайдаланылады. Дәннің пісіп жетілу кезеңінде, судың жетіспеушілігін ... ... өту ... ... ... ... ... етеді.
Алейрондық қабат майда дәнге толы бір ... ірі ... ... Алейрон қабатының құрамына шамамен 40% белок (альбумин,глобулин),
10% май, 6% ... 10% ... 10-13% зол, суда ... ... ... кіреді. Дәннің таза ... ... ... - ... ... дәнді-дақылды өсімдіктерде шар
тәрізді, түссіз болып кездеседі.
Алейрон ... – бұл ... ... ... ... ұн ... оны қабықшаның бір бөлігі деп қарастырады. Бидайдың алейрондық
қабаты бір қатарға орналасқан ірі қалың қабатты ... ... ... ... ... мен ... ... толығымен жауып тұрады. Сыртқы
жағынан алейрондық қабат ... ... ... байланысқан; ішкі жағынан
ол крахмалды ... ... ... ... клеткалары
ұзынынан және көлденеңінен кесіндісінде ... ... сәл ... ... Көптеген мәліметтер бойынша, алейрондық қабаттың қалыңдығы
шамамен 65-70 μ болады. Алейрон қабатының ... ... ... тұрады. Алейрон қабатының әрбір ... ірі ... ... ... ... бір қабат клеткалардан тұрғанымен, кейде бір
клетканың орнына екі ... ... ... ... ... бойынша
алейрондық қабаттың ішкі клеткаларында крахмалдың ... ... ... әртүрлі қалыңдығына байланысты алейрондық қабаттың ішкі беті
тегіс емес болады және бұл жағдай қабықтардан ... ... ... ... тудырады [10].
Бидай дәнінің эндоспермі тозаң қапшығында, орталық клетканың аталық
жыныс клеткасымен ұрықтану нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... шамамен 8-10 тәуліктен соң, дән ... ... және ... ... дифференциацияланады [7].
Алайда, ұрықтанған бір клеткадан ... ... ... ... мен ... эндосперм клеткаларының өлуі әртүрлі уақытта жүзеге
асады. Крахмалды эндосперм ... ... ... ... барысында
өліп, дән қуысын белокты және крахмалды гранулалар түрінде толтырып тұрады
деген болжам бар. Ал алейрон клеткалары, ... ... ... ... ... тек қана оның ... ... гидролитикалық
ферменттерді синтездеп, секрециялау арқылы
индукциялағаннан кейін ғана элиминацияланады [11].
2-сурет.
1-ұрыққа жақын бөлігі, 2-дән ... ... ... ... ... бар ... ... 6-крахмал дәндері
Алейрон қабатының онтогенетикалық программаланған клеткалар өлімі (ПКӨ)
апоптотикалық сипатта жүзеге асатыны анықталған [12-14]. Бұл процестің
дезоксирибонуклеазалардың белсенділігінің артуымен, геномдық ... ... ... ... - ... абсциз қышқылдарымен бақыланылатыны көрсетілген [15].
Алейрон клеткаларының ультра ... ... ... ... ... көптеген көрсеткіштері оның ерекше және жан-жақты
тәжірибелік жүйе болуын қамтамассыз етеді. Астық ... ... ... ... ... ... бір ... жүгері, қара бидай, бидай) немесе бірнеше қабатынан (күріш, арпа)
тұрады [16]. ... ... ... ... ... ... қоршалған және олар ешқандай да ... ... ... ... ... қалған өлі крахмалды
эндоспермнен ажыратып алуға болады және ажыратып алынған алейрон ... ... ... ... популяциясын дайындауға да
болады [17]. Осындай жолмен жекеленіп алынған протопластар, тұтас алейрон
ұлпалары сияқты гиббереллинге тәуелді ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Жекеленген протопластар алу
әдістемесі сұлы және арпа ... ... ... ... [18]. ... ... алейрон ұлпаларынан жекеленген протопластарды бөліп
алудың және тазалау, ... ... үшін ... ... ... [19]. ... өңдеу арқылы
алынған бидай ... ... ... шикі ... ... ... г ... Протопластарды фиколл градиенттінде центрифугалау
әдістемесі тіршілік дәрежесі жоғары клеткалар фракциясын ... ... ... 80-85 ... ... ... белоктар қорынан тұратын көптеген
вакуольдер тән, оларды көбінесе алейрондық түйіршіктер деп те ... ... ... алып ... Бұл ... ... ... әсеріне
қайтаратын реакциясында негізгі қызмет атқарады. ... қоры ... ... ... ... гидролизге ұшыраған протеиндерді
секреторлық белоктардың түзілуіне қажетті аминқышқылдармен қамтамасыз ету
үшін қор ретінде ... ... [20]. ... қоры бар вакуольдер,
сондай-ақ, астық тұқымдастардың дәндеріндегі минералдардың негізгі қоймасы
болып табылады. Олардың құрамынан ... ... ... ... ... К+, Mg2+, және Ca2+ ... мен фитинді қышқылынан (гексофосфат)
түзілген ... ... ... болып табылады. Бұл кристалды
қосынды, глобоид деп те аталады. Рентгендік ... ... ... ... РО43+, К+, Mg2+ және Ca2+ иондарының шамамен 75% алейрон
қабаттарында сақталады [21]. ... ... ... ... вакуольдер көлемдері ұлғайып, бір-бірімен орталық үлкен бір
вакуоль түзілгенше қосыла бастайды. Инкубациялық ... ... ... клеткалар мен протопластардағы алейрон қабаттарының вакуольдену
процесі жылдамдай түседі. Бейтарап майларды ... ... ... ... да ... ... маңызды органеллалары болып
табылады, олар клетканың бүкіл кеңістігінің 30% алып ... ... ... [22]. ... ... олеосомдар эндоплазмалық
торда пайда болып, кейіннен ... ... және ... қоры ... бетіне бекінген күйде болады. Олеосомдардың вакуольдер бетіне
бекініп жатуы вакуолдердің ... ... ... ... ... болады деген болжамды растайды. Қор ретінде сақталған бейтарап майлар
алейрон ... ... ... де ... ... эндоспермді
мобилизациялау басталғанға дейін клетка көміртегіні осы жерден жұмсай
алады, сонымен ... ... май ... ... түзуге
пайдаланылады. Бұл май ... ... ... ... ... ... бар. ... клеткаларында
малатсинтетазадан және изоцитрат лиазадан тұратын көптеген глюкоксисомалар
да болады [23;24] және ... ... ... ... ... алады.
Жоғарыда айтылғандай, алейрон клеткалары – ... ... ... Бұл ... негізгі қызметі – гидролитикалық
ферменттерді синтездеп, ... ... ... Олай ... ... оның секреторлық қызметіне байланысты эндоплазматикалық
тор, Гольджи аппараты, митохондриялар өте жақсы дамыған.
1.2. Фитогормондарға жалпы сипаттама
Фитогормондар – төменгі ... ... ... және ... бар ... заттар. Фитогормон төмен концентрацияда (10-11М)
әсер етіп, өсімдіктің сезу және ... ... ... ... ... әкеледі.
Жануарлармен салыстырғанда өсімдіктерде арнайы гормон ... ... ... ... фитогормондармен қаныққан күйінде
болуын ескеру керек.Сабақтың жоғары ... ... ... ... ... тамыр және жетілуші дән цитокининге ... кең ... ... ... ... ... бойының өсуі, ұлпа
және органдардың дифференциялануы, гүлденуі, жемістің ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір
органында фитогормон түзіліп, басқа органға тасымалдануға қабілетті.
Жалпы қасиеттері.Химиялық бйланыстар белгілі бір өсімдік ... ... ... органда өңдеп, өзінің әсерін аз ғана ... өсу даму ... ... ... атқару қасиетіне ие, осы
тұжырым «клетка - гендік модельді қабылдаушы» ... ... ... фитогомон әсері белгілі бір мөлшерде ішкі және сыртқы факторлардың
шиеленісуімен анықталады.
Классификациясы және структурасы. ... ... ... гормондарды 5 негізгі топқа бөлінеді. Әртүрлі өсімдік гормондары
бір-бірімен химиялық ... ... ... ... ... ... физиологиясы және жалпы химиялық құрлысына негізделіп
гормондарды ... ... ... ... ... ... ... бір класқа жатпайды. Әр класс өзіне стимулятор ... ... ... жұп ... жұмыс жасайды. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... өсу
әсерінен.
Негізгі топтар:
• Абсциз қышқылы
• Цитокининдер
• Этилен қышқылы
• Гиббереллиндер
1.2.1.Абсциз қышқылы
Абсциз қышқылы(таблица-2) – абсцизин, дормин – бұл өсімдік гормоны.
Қызметі. ... ... ... ... АБҚ рөлі байқалған,бірақ
қазіргі кезде мұндай рөл кейбір өсімдіктерде стреске және патогенді жауап
беретін сигналды жолдармен ... АБҚ ... ... ... ... ... ген және ... ген
табылған. Өсімдіктерден өзгеше жолмен ... ... ... ... ... АБҚ рөлі көрсетілген қысқа дайындық кезеңінде АБҚ
өсімдік ... ... ... Бұл ... ... ... қорғаушы қабыршақ түзіледі, суық периодта ұйқылы бүршікте
жабылады. АБҚ комбий клеткаларының ... ... және ... ... ... АБҚ өсімдіктерінің тамырында, стрестік ... Одан ... ... клеткалары осмотикалық потенциалды ... ... ... тудыратын күйде жеткізетін АБҚ жапыраққа ... ... ... ... және ... ... судың жойылуын
тоқтатады.
АБҚ түзілуінің орны және уақыты:
... ... ... ... ... ... ... жидектер және қысқы период алдындағы дәнде;
− тамырдан жапырақ ксилема жолдарынан тез тасмалданады;
− қоршаған ... ... ... ... ... береді;
− өсімдіктің барлық органдарында ... ... ... ... ... ... саңылауларының жабылуын тудырып, ... және ... ... ... ... ... ... тоқтатады;
− өсімдіктің көктеуін тоқтатады;
− фотосинтезге қажетті фермент ... ... ... |
| ... ... ... |
|атауы ... |
| ... |
| |acid[1] ... |AБҚ ... ... |Абцсизин,Абсциз қышқылы |
|атауы | ... ... ... | ... ... ... ... ... ... ... °C °C ... | ... |120 °C °C ... | ... ... CAS |21293-29-8 ... ... |
| ... ... – саңырауқұлақтардан алынатын гибберилалы
органикалық қышқылға ұқсас заттар. Өсімдіктердің өсуінің ... ... ... және дәннің пісіп жетілуіне көмектеседі.
Карбон қышқылына және тетрациклин детерпеноидқа жататын 27 ... ГК9 ... ... ... деп есептеленеді, ал
қалғандары оның туындылары болып саналады. Қышқылды және ... ... ... тез ... ... активтілігі көбірек көрінеді, ГК3 пен ГК9
көмірсулардың гидроксил ... және қос ... ... ... ... ... ... Sow саңырауқұлағының күрішауруын
тудыратынын жапон ... ... (1926 ж) ... отырып
гиббериллендерді ашқан. 1935 ж. жапон ... ... осы ... ... ... ... алып оған атау берді.
Өсімдіктегі құрамы жоғары сатыдағы өсімдіктердің тез өсуші ұлпалары
гиббереллиндерге бай, олар ... ... ... және ... ... ... биохимиясы. Гиббереллиндер - өсімдіктің өсуін
реттейтін компонентті жүйе. Гиббереллиндер тамырда ... ... ... дәнектердің өсуі кезінде қосымша қоректік заттарды
мобилизациялайды. Бұл процесс дәнді ... ... ... аттрагирацияланған эффектті қамтиды; дәнді дақылдарда
алейрондық қабаттың ақуыздық гранулалары ... ... ... ... ... ... ... мальтоза мен глюкозаға дейін ыдырайды→қоректік заттар ұлпа
ұрығына беріледі.
Гиббереллиндер өсімдіктердегі жыныстық ... ... Бұл ... мен ... ... ... сабақшаның ұшына жалғасатын және созылу фазасындағы
өсімге де жалғасатын аймағындағы жасушалардың ... ... ... де ... ... ... жағдайларда олар
жапырақтың, гүлдер мен ұрықтардың өсуін жылдамдатуы мүмкін. Гиббереллиндер
температура мен ... ... ... ... ал ... бір жағдайда- гүлденулер мен ұрықтардың түйілуін
стимулдейді. Жарық өсімдіктерде гиббереллиндердің құрылуына әкеп соқтырады.
Гиббереллиндердің артығы мен ... кей ... ... мен тым ... бойды анықтайды.
Гиббереллиндер биосинтезі паклобутразолмен ингибирлейі. Оны өсімдік
шаруашылығында қолданады.
Гиббереллиндермен пайда болатын ең ... ... бірі ... кезіндегі қосымша қоректік заттардың мобилизациясы. Бұл процесс
арпада, ... ... ... сыра ... шығаруда оның практикалық
мәні өте зор.
Дәнді дақылдар ... ... және ... ... ... ... ... крахмал түрінде эндоспермде жинақталады. Дәннің
пісіп жетілуінде крахмалдық қабат тірі ... ... ... тек қосымша ақуыздарға алейронды қабатқа бай
тірі жасушалардың жұқа ... ғана ... ... ... ... ... Қалқанша өніп-өскен кезде, ол ... ... Бұл ... ... ... және оған ... заттардың
қажет екенін білдіреді. Гиббереллиндер эндоспермнің ... ... ... ... зона ... ... ... тірі жасушаларында крахмал- амилазаны жоятын ферменттер үшін ... ... ... ... ... ... ақуыз амин қышқылына дейін
бұзылады. Амин қышқылдар амилаза синтезі үшін құрылыс материалы ... Бұл ... ... ... ... ... келіп
түседі. Крахмал мальтоза мен глюкозаға дейін бұзылады, ал бұл ... ... ... , ... ... ... береді.
Қолдануы:
Гиббереллиндерді өсімдік шаруашылығы практикасында жүзімдердің
дәнексіз сорттарындағы жидектердің ... ... үшін ... ... ... ... ... өсімділігін жоғарылату мақсатында ,
дәнектердің өсіп-өнуін стимулдеу үшін ... ... ... ... ... ... және ... стратифицирлеуші түріне
әсер етеді; дәнекердің тыныштық күйінен шығуы ... ... ... ... ... ... ... өсу шегінің қысқаруына алып келеді. Егер алманың, жөкенің ... ... ... жапырақтарының өсуін қадағалайтын болсақ, ондағы
апикалды меристеманың тек жаздың екінші жартысында ... бола ... ... ... ... ... ... аяқтайды.
Жапырақтар көктемнен бастап өсе бастайды: бүршік ... да, одан ... ... ... ... ... ... интеркалярлы меристемдердің
әсерімен жүреді.
Өсімдіктердің бүршіктері бірдей емес. Каштанның, ... ... ... ... ... Бұл ... ... жапырақтардың түр ішілік өзгерісі. Бүршік пен қабыршақ
аралығындағы түйіндер аралығы қысқа ... ... және оның ... ... деп ... (бүршіктік қабыршақтардан жақын орналасқан
жиегі болып ... ... ... ... басталады,
жапырақтардың алаңы неғұрлым үлкен болған сайын, ... ... ... соғұрлым ұзын болады. Бұл үлкен жасыл жапырақтың алаңға
қарағанда гиббереллиндерді көп өндіретіндігін білдіреді және ... ... ... Жасушалар гиббереллиндер көп жерде ... ... ... және үлкен жапырақтың астындағы түйіншіктер ... ... ... ... гиббереллиндерді
өңдеп шығармайды, сол себептен оларды кеңістікте бөлудің қажеті ... ... ... ... ал ... қабыршақтардан
жақын орналасқан жиектерден бүршіктік шеңбер құрылады.
Итжүзімде, тал тұқымдас өсімдіктерде ... ... ... ... ... ... жақсы дамыған жасыл жапырақтарға
айналатын ... ... Олар ... ... ... ... нәтижесіндегі түйіншіктердің созылуының
арқасында жапырықтық мозайкалар пайда болады.
Шетен (діңі қатты ағаштар) өз бүршіктерін ... ... ... ... ... ... өсімдіктерде гиббереллиндерге деген физиологиялық жауап
неғұрлым ... ... ... олар ... жапырақтарды
құрады.жапырақтардың үлкен мөлшеріне қарамастан, олардың ... ... ... ... ... басына қарай
бағытталады, және ... ... ... ондағы меристема гүлдене бастайды.
Розеткалы өсімдіктердің ... ... ... сабақтарының
мөлшеріндей болады, бірақ гүлденген тармақтағы түйіншіктер аралығы ... ... ... Бұл ... ... жапырақтардан интеркалярлы
меристемаларға келіп ... ... ... ... ... ... ретарданттардың (осындай
агенттердің бірі-паклобутразол) көмегімен ... ... ... ... кезінде көп қолданылады. Мұнда тым үлкен биіктіктің
болуының қажетті жоқ. Мысалы қысқа ... ... ... ... ... ... Егер де ... өсіруде ретардантты
уақытысында өңдейтін болсақ одан ... ... ... ... өте жиі ... ... ... және тағы басқа
өсімдіктерді алып келеді. Олар оны үлкен сұраныпен ... ... ... ... ... ... әрекет етулерін тоқтатты, ал ... ... ... ... ... ең ... нәтиженің бірі дәнектердің
өніп-өсуі кезіндегі қосымша қоректік ... ... Бұл ... ... ... ... сыра ... шығаруда оның практикалық
мәні өте зор.
Дәнді дақылдар ұрықтан, эндоспермнен және тұқым қабығынан құралады.
Қосымша ... ... ... ... эндоспермде жинақталады. Дәннің
пісіп жетілуінде крахмалдық қабат тірі ... ... ... тек ... ақуыздарға алейронды қабатқа ... ... жұқа ... ғана ... Дәннің тұқымы эндосперм
қалқаншасымен жабысады. Қалқанша өніп-өскен ... ол ... ... Бұл ... ... ... және оған қоректік заттардың
қажет ... ... ... ... ... қабатын
крахмалды дәндермен бірге зона арқылы ... ... тірі ... ... амилазды жоятын ферменттер үшін РНҚ
ұясы ... ... ... ... ... ... амин ... дейін
бұзылады. Амин қышқылдар амилаза синтезі үшін құрылыс материалы болып
табылады. Бұл ... ... ... крахмалды дәндерге келіп
түседі. Крахмал мальтоза мен глюкозаға дейін бұзылады, ал бұл қанттар осы
қабыршақтарды сіңіріп , ... ... ... ... және ... ... ... болуы.
Гиббереллиндердің көмегімен өсімдіктердегі жыныстың өзгерісін туғызуға
болады. 1970 жылы М.Х.Чайлахянның жетекшілігімен қиярға ... ... бір ғана ... аталық және аналық гүлдерді құрады, ал конопля
екі үйлі өсімдіктер типіне(аталығы мен ... ... әр ... экземплярда
орналасқан) жатқызылады. Аналық гүлдердің құрылуына өз үлесін ... бұл ... ... ... ... ... жүгеріге жасалған тәжірибелер теріс нәтижелер көрсетеді:
ГК3 өңделуінде аталықта мейозға ... 8-9 күн ... ... ... мен
дәнектер өсіп-өнді, ал оларды өңдеу мейозға дейін 3күнде жүгерілерде аталық
стерильділікке алып келді. Аталық стерильділікті күріште ... ... ... жыныстың пайда болуы түрге емес, өсімдіктің генетикалық
сызығына да тәуелді. Мысалы: гиббереллиндер мен ... ... ... ... ... ... алып келеді. Аталығы жоқ stamenless
томатының ... ... ... ... ... яғни
гүлдегі аталық сфераның дамуын жүйелендірді.
1.3.Альдегидоксидазалар.
Оксиредуктазалар ... ... ... ... Тотығатын топтық ерекшелігіне байланысты оксиредуктазалар
бірнеше класс тармағына бөлінеді: спирттік топқа, ... ... ... ... топқа әсер ететіндерге электрон және ... НАД, ... ... ... т.б. ... ... барлық тірі клеткаларда көп тараған және оларды энергиямен
қамтамасыз етуде негізгі орын алады.
Тотығу ... ... ... дегидрогеназа,
оксидаза, перококсидаза, гидрооксидаза және оксигеназаларға бөлінеді.
Бұл ... ... ...... ... ... атомдарын немесе электрондарды қосып алу немесе бөліп шығару
арқылы субстраттың тотығу және тотықсыздану процестерін катализдейді.
Дегидрогеназаның ... және ... ... түрі ... ... ...... ферменттер, олар сутегі
атомдарын немесе ... ... ... ... ... ... атомдарын және электрондарды оттегіне
емес басқа субтратқа тасымалдайды.
Аэробты да: фловиндік дагидрогеназа, ксантиноксидаза альдегидоксидаза
жатады.
Анаэробты ... ... ...... т.с.с.
Альдегидоксидаза (АО,ЕС 1.2.3.1) яғни, сутегі доноры – ... ... ... топастына тотықсыздану реакциясын катализдейтін
ферменттерді, аралас ангридтер немесе тиолды ... ... ... ... ... бай байланыстар, тотығу процесін жүргізетін
каталитикалық ... ... ... ... ... және ... туындыларын
тотықтырады.
Альдегидоксидаза – ксенобиотиктердің биотрансформациясына және
пиримидин ... ... ... молибденнің ракқа қарсы активтілігінен оттегіні тотықтыру
арқылы катализдейді.
Альдегидоксидаза әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... азот
фиксациялаушы бактерияның қызметі үшін қажет молибденнің мөлшері төмен
екені көрсетілген. Топыраққа енгізілген ... ... ... ... ... жүзеге асады. Нитратты аммиакқа дейін, ал нитрозоаминге
дейін қайта құру үшін молибденнің жетіспеушілігі ... ... ... ... ... ... аурулардың
көрсеткішін төмендетті.
Пайдаланған әдебиеттер
1 Wyail, S. E. and Ca'rpila, N. C. (1993) Trends Cell Biol. 3, ... Oixon. R. A., ... M. J. and Lamb, C. J. (1994) Annu. ... Bach. м.. ... J,P. and Seilz. H. U. (1993) Plant ... ... Т ... D.. Jabs. Т., Sacks, W. R., Hahlbrock, K.
and
Scheel, D.(1994) Cell 78, 449-460
5 Fath A., Bethke P., Lonsdale J., ... R., Jones R. ... ... cereal aleurone // Plant ... Biology. 2000. V. 44. P. 255-
256
6 Фурсов О.В. ... и их ... в ... ... Автореф. д-ры
биол. наук: 03.00.04. – М, 1990.- ... Bethke P. C., Hillmer S. and Jones R. L. ... of intact ... from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. ... Paul C., Bethke P.C., Robert ... and. Jones R.L. Hormonal
signalling
in cereal aleuron // J. Exp. Bot. - 1997. - Vol.48, №. 312. - P. ... ... S., Heistek J.S., Wang M. ... effects ... and GA on ... and ... pH and Malate in ... // Plant. Phyysiol. - 1994. - Vol.106. - P. 359-365.
10 Козьминой Н.П., Любарский Л.Н. Пшеница и оценка ее ... ... – М, 1968.- ... Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies ... of ... A:
Isolation of an amylase having one N-acetylglucosoamine residue as
the sugar
chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. ... ... А.К., ... А.М. Берсимбаев Р.И. Участие ядерных
дезоксирибонуклеаз в реализации онтогенетически программированной
гибели клеток ... слоя ... ... ... НАН РК. ... - №.5. - С. 35-42.
13 Бисенбаев А.К., ... А.М., ... Ж.Ж., ... ... ... ... ... эндосперма
созревающего зерна пшеницы// Вестник КазНУ. Серия биологическая. –
2003. -№3(21). - С. 40-45.
14 Jones R.L., Dangl J.L. Logjam at the styx: ... cell death ... ... Plant Sci. - 1996. - Vol. 1. - P. ... ... А.К., ... А.М., ... Р.И. ... гибберелловой и
абсцизовой кислот на апоптоз клеток алейронового слоя зерна пшеницы
//
Вестник КазГУ. Серия биологическая - 2001. - № 1(13). - С. ... Jacobsen J.V., Knox R.B., Pyliotis N.A. The ... and ... grains in the barley aleurone layer // Planta. - 1971. - ... - ... Gilroy S., Jones R.L. ... of ... and abscisic acid at
the external
face of the plasma membrane of barley (Hordeum vulgare L.) ... Plant Physiol. - 1994. - Vol. 104. - Р. ... ... A., Zentalla R., ... M. and Ho T. H.
Gibberellin / abscisic acid antagonism in barley aleurone cells: ... action ... protein kinase PKABA1 in relation to ... ... ... Cell. - 2001. - Vol. 13. - Р. ... Бисенбаев А.К., Алтыбаева Н.А., Берсимбаев Р.И. Получение изолир-
ованных протопластов из алейронового слоя ... ... // ... ... ... – 2000. - №1(9). - С. ... Bethke P.C., Hillmer S., Jones R.L. Isolation of intact protein ... barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - ... Bethke P.C., Jones R.L. ... ... // Plant Biol. - ... Vol. 1. ... ... Гильманов М.К., Сабитов А.Н., Саменов Н.А., Ибрагимова С.А.,
Мусабеков К. Изучение ... ... ... ... ... ... ... ионами Са2+, медиатором цитокинина и
гиббереллином // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2006. ... С. ... Jones R.L., Jacobsen J.V. ... of the ... and ... of
secreted
proteins in cereal aleurone. Int Rev Cytol. - 1991. - Vol.126. - P.
49–88.
24 Schuurink R.C., ... R., Libbenga K.R., ... F., ... barley aleurone shows ... and a ... J. Cereal Sci. - 1997. - Vol. 25. - P. 27–36.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдік клеткалардың программаланған өлімінің немесе апоптоздың генетикалық механизмі54 бет
Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері30 бет
Ақ бидай нанының квалиметриялық бағалануы және оның сапасын жақсарту жөніндегі шараларды ұйымдастыру28 бет
Ақ бидай ұны4 бет
Ақтөбе облысының бидай өнімділігінің құрылуының агрометеорологиялық және синоптикалық жағдайы22 бет
Бездер мен гормондар18 бет
Белоктардың биосинтезі және оны реттелуін зерттеу18 бет
Бидай5 бет
Бидай алейрон клеткаларында АР-эндонуклеазаларының белсенділігі33 бет
Бидай алейрон клеткаларындағы азот тотығының супероксиддисмутаза белсенділігі мен супероксид радикалының жинақталуына әсері33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь