Жұмыссыздық мәселесі және түрлері

Кіріспе
1. Жұмыссыздық және оның түрлері
2. Жұмыссыздардың сан жағынан көбейюі
3. Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы
4. Қазақстан Республикасында.халықты жұмыспен қамту туралы
5. Экономикалық цикл
Қорытынды
Қолданылған әдебиет тізімі
Жұмыссыздық мәселесі адамдарды қор ететіні сөзсіз. Әр қоғамды алаңдатып отыратын – осы. Сонда экономиканың дамуына кедергі болып отырған және оны тежейтін не?- деген сұраққа жауаптардың ішінен бірінші орында болмаса да, бірақ екінші орында жұмыссыздық мәселесі тұратынына ешкім таңқалмас. Жұмыссыз адамнан бақытсыз жан жоқ. Өйткені табыс көзі жоқ адамда не үйі, не киетін киімі, күнделікті тамағы да жоқ екенін көрсетпей ме?
Қоғамымыздың бір бөлігі күн санап дәулеті артып, байи түссе, екіншісі барған сайын сіңірі шығып, кедейленуде. Бар мен жоқты теңестіру үшін не істеу қажет? Қиындықтан шығар жол – барлық облыстар мен қалаларда отандық өнім өндірушілердің қатарын көбейтіп, олардың ішкі нарықта үстемдік құруына жол ашу болатын тәрізді. Сонда ғана олар сырттан тасымалданатын шетелдік бұйымдарды ішкі нарықтан ысырып тастап, өнім өндірумен айналыса алады. Ал отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету саласы өз деңгейінде, жұмыс істеп тұрса кедейшілік пен жұмыссыздық іргесін аулаққа салар еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ғана. Ал мен өз курстық жұмысымда оның басқа да шешілу әдістерін және бұл мәселені мейлінше жан-жақты қарастыруға, оның кешегі мен бүгінін салыстыра отырып ертеңгі күнде мүмкін болатын жағдайын барынша нақты көрсетуге тырысып көруді басты мақсат етіп алдыма қоямын.
Жұмыспен қамтудың еңбекке қабілетті адамдарды тиімді пайдалану, жұмыс күшіне деген сұраныстың артуы, осы ұсынысты оңтайландыру.Оның құнын арттырып, сапасын жақсарту сияқты маңызды өлшемдері мемлекеттік реттеу шеңберінен тыс қалып келді. Ал еңбек нарығындағы саясатта жұмыс күшін салалар, кәсіптер мен аумақтар бойынша тиімді етіп қайта бөлу ісі де тыс қалып отыр. Осының нәтижесінде, экономикадағы құрылымдық алға басушылық тежелуде, еңбек өнімділігі төмендеп, адамның тиімді еңбекпен өзін және отбасын қамтамасыз ету мүмкіндігі азаяды. Бұл қазіргі кезеңде өте актуалды мәселе болғандықтан оны курстық жұмысымның тақырыбы ретінде алғаным сондықтан.
Бүгінгі күні Қазақстан кәсіподақтары Федерациясы Үкіметпен жыл сайын кәсіподақтар атынан келісімге отырады. Бұл келісімге отырудың негізгі мақсаты кәсіподақтардың жұмысын одан әрі жандандыру, олардың құқықтық базаларын жетілдіру, еңбек сақталуының дұрыстығын тексеруді мемлекет тарапынан үнемі қадағалап отыру, т.б.
Ел экономикасының алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек нарығы да жылдан-жылға дамып, жаңа жұмыс орындары ашылып, жұмыссыздық азайып, халықтың басым бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылуда. Бірақ көптеген кәсіпорындарда еңбек шартын бұзу, еңбек зңдылықтарын сақтамау, өздерінің лауазымдық міндеттерін асыра орындау, жұмысшылар мен қызметкерлердің құқықтарын шектеу, олардың әлеуметтік жағдайларына көңіл бөлмеу секілді келеңсіз жайттар орын алуда. Әсіресе, бұл жағдайлар мұнай-газ, құрылыс, тау-кен өндірісі, өнеркәсіп салаларында қызмет ететін шетелдік фирмалар тарапынан көптеп кездеседі. Олар тек еңбекақы дұрыс есептелмеуін былай қойғанда, адам денсаулығына зиян келетін ауыр жұмыстарды қолмен атқаруға, сондай-ақ мөлшерленбеген жұмыс уақытын пайдалануға жол беріп отыр. Себебі, елдегі арзан жұмыс күші және жұмыс орнына деген жұмыссыздар арасындағы қатаң бәсекелестік жағдай жұмысшылардың жұмысынан айырылып қалмау үшін барлық шараларға көнуіне тура келеді.
1. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанов "Макроэкономика" Алматы, 2003
2. Сахариев С.С , Сахариева А.С. "Әлем экономикасы" 1,11 том Алматы, 2003
3. Сахариев С.С , Сахариева А.С. . "Жаңа кезең экономикалық теориясы" Алматы, 2004
4. Тарасевич Л.С. В.М., Гребенников П.И., Леусский А.И., Галыпин "Макроэкономика" Санкт-Петербург, 1997
5. Шеденов Ө.Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2002
6. Я. Әубәкіров, К.Нәрібаев , М.Есқалиев, Е.Жатқанбаев "экономикалық теория негіздері" Алматы, 1998
7. Н. Ә.Назарбаев Қазақстан-2030. Алматы: 1997.
8. Современная экономика. Учебник Ростов-на-Дону: 1998.
9. Экономикалық теория. Оқу құралы. Алматы: 1999.
10. Курс экономической теории.Под ред. Чепурина М.Н. Москва: 1995.
11. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. Алматы: 1998
12. Мақыш С.Б Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Алматы: 2000
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Жұмыссыздық және оның түрлері
2. Жұмыссыздардың сан жағынан көбейюі
3. Жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы
4. Қазақстан Республикасында-халықты жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... адамдарды қор ететіні сөзсіз. Әр қоғамды алаңдатып
отыратын – осы. Сонда экономиканың дамуына ... ... ... және ... не?- ... ... жауаптардың ішінен бірінші орында болмаса да,
бірақ екінші ... ... ... ... ешкім таңқалмас.
Жұмыссыз адамнан бақытсыз жан жоқ. ... ... көзі жоқ ... не үйі, ... киімі, күнделікті тамағы да жоқ екенін көрсетпей ме?
Қоғамымыздың бір ... күн ... ... ... байи түссе, екіншісі
барған сайын сіңірі шығып, ... Бар мен ... ... үшін ... ... ... шығар жол – барлық облыстар мен қалаларда отандық
өнім өндірушілердің қатарын көбейтіп, олардың ішкі ... ... ... ашу ... ... ... ғана олар сырттан тасымалданатын шетелдік
бұйымдарды ішкі ... ... ... өнім ... ... ... Ал
отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету ... ... ... ... тұрса кедейшілік пен жұмыссыздық іргесін аулаққа
салар еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ғана. Ал мен өз ... ... ... да ... ... және бұл ... мейлінше жан-жақты
қарастыруға, оның кешегі мен бүгінін салыстыра отырып ертеңгі күнде мүмкін
болатын жағдайын ... ... ... ... ... ... ... етіп
алдыма қоямын.
Жұмыспен қамтудың еңбекке қабілетті адамдарды тиімді пайдалану, жұмыс
күшіне ... ... ... осы ... ... ... ... жақсарту сияқты маңызды өлшемдері мемлекеттік реттеу
шеңберінен тыс қалып ... Ал ... ... ... ... күшін
салалар, кәсіптер мен аумақтар бойынша тиімді етіп қайта бөлу ісі де ... ... ... ... экономикадағы құрылымдық алға басушылық
тежелуде, еңбек өнімділігі төмендеп, ... ... ... өзін ... ... ету мүмкіндігі азаяды. Бұл қазіргі кезеңде өте актуалды
мәселе ... оны ... ... тақырыбы ретінде алғаным
сондықтан.
Бүгінгі күні Қазақстан ... ... ... жыл ... ... ... ... Бұл келісімге отырудың негізгі
мақсаты кәсіподақтардың ... одан әрі ... ... құқықтық
базаларын жетілдіру, еңбек сақталуының дұрыстығын ... ... ... ... ... т.б.
Ел экономикасының алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек нарығы да жылдан-
жылға дамып, жаңа жұмыс орындары ашылып, жұмыссыздық азайып, ... ... ... жұмыспен қамтылуда. Бірақ көптеген кәсіпорындарда еңбек
шартын бұзу, еңбек зңдылықтарын сақтамау, ... ... ... орындау, жұмысшылар мен қызметкерлердің құқықтарын шектеу, олардың
әлеуметтік жағдайларына көңіл бөлмеу секілді келеңсіз жайттар орын ... бұл ... ... ... ... өндірісі, өнеркәсіп
салаларында қызмет ететін шетелдік фирмалар тарапынан көптеп ... тек ... ... ... ... қойғанда, адам денсаулығына зиян
келетін ауыр жұмыстарды қолмен атқаруға, сондай-ақ мөлшерленбеген жұмыс
уақытын ... жол ... ... ... ... ... жұмыс күші және
жұмыс орнына деген ... ... ... ... жағдай
жұмысшылардың жұмысынан айырылып қалмау үшін барлық шараларға көнуіне тура
келеді.
Ендігі жерде кәсіподақтардың қызметін ... ... ... ... қолдау көрсетіп, жоғарыда аталған ... ... ... жою жұмыстарына белсене араласуына жағдай жасау қажет.
Себебі, біздер өркениетті дамыған ел ... ... ... ... қол ... ... сол жолдардың бір тармағы – еңбек ... ... ... ғана ... ... осы ... қызметін
жандандыра отырып, олардың еңбек нарығының одан әрі ... ... ... және оның ... ... ... ... талдай отырып, оның
әртүрлі ... ... ... ... ... ... сан алуан нысандары болады: ... ... ... технологиялык және т.б. осыларға толық тоқталайық.
Жасырын жұмыссыздық - өндіріс пен ... ... ... ... ... орын ... Шын ... олардың жұмысын аз ғана жұмыс
күшімен орындауға болады.
Фрикциондық жұмыссыздық — ... ... бос ... күші ... ақпарат
жоқтығының нәтижесінде болады.
Маусымдық жұмыссыздық - ауыл шаруашылығының кейбір салаларында, әсіресе
қайта ... ... ... күші тек маусымдық кезеңде колданылғанда
болады.
Құрылымдық жұмыссыздық - өндіріс қаутының жетіспеуінің нәтижесінде, сондай-
ақ ... ... ... және ... жеке ... ... жұмыс таба алмаған жағдайда болуы мүмкін.
Технологиялық немесе ... ...... ... ... болады, ол жұмыскердің ... ... ... ... ... қажет етеді.
АҚШ конгресінің экономикалық статистика комиссиясының жүргізген
зерттеулерінің ... ... ... шет ... ... ... нысандары және олардың болуыыың ерекше себептері де бар екен. Батыс
елдерінің мамандары жұмыссыздықтың нысандарын екі ... ... ... жиынтық сұранымның жетіспеуіне байланысты болатын, соның ішінде ең
алдымен, циклдық жұмыссыздықты жатқызады;
2. ... ... ... ... болатын
жұмыссыздықты жатқызады.
Біздің елдегі жұмыссыздыктың негізгі нысандары - жасырын және ... ... ... ... қалыптасу барысында, жасырын
Жұмыссыздық ашық ... ... ... 1992 жылы жасырын
жұмыссыздықтың ... кеңи ... Осы ... ... ... ... 138 мыңға таяу адамы бар 160 ... ... ... Осындай кәсіпорындардың
2000-нан астам жұмыскерлері еңбектен босатылды, 25000 адам ... ... ... ... ... бірі - ғылими-
техникалык өрлеу, жаңа қосымша жұмыс күшін қажет ететін өндіріс ... ... ... тудырады, ол материалдық өндіріс саласында еңбек етуге
қабілеті бар тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етуді көбейтеді. Жалпы, ғылыми-
техникалык революция жағдайында ... ... ... ... ... ... емес салалардың дамуы арқылы жүзеге асырылады. Оның
ұлғаюы, ... әр ... ... ... ... шығынының тез өсуімен
және халық шаруашылығының орташа көрсеткішіне ... ... ... ... сан ... ... Республикасының 1991 жылдың шілде айында "Халықты жұмыспен
камтамасыз ету" туралы заң қабылданған ... ... ол заң ... ... сан қилы өзгерістерге байланысты жарамсыз болып қалды.
Сондықтан біз өркениетті елдердің ... ... ... ... үш жыл
бұрын жаңа заңньң жобасын "Еңбек" министрлігі арқылы Парламентке ... заң ... ... ... Ұсынған сол жобада мекемемізге
тіркелу мәселесі біршама ... ... ... ... уақыт
кетпейді, әрбір келушінің төлқұжаты мен жұмыстан не үшін ... ... ... ... ... ... ... саясаты және еңбек нарығы
Адамзат тарихының тәжиребесі, адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы,
яғни талаптануы- тек нарық, оның ішінде еңбек ... ... ғана ... ... ... ... дегеніміз-ең алдымен жұмыс күшіне
сұраным әрине, бұл тым ... ... ... ... ... ... оны -
әкімшілдік- әміршілдік әдіске қарама-қарсы әдіс деп қарауға болады. Еркін
еңбек - бұл ... ... ... ... дейін біздің елімізде еңбек нарығы болмады. Мамандарды
қайта дайындаудың тым ... ... ... ... ... ... түрде жұмыспен қамтуға жағдай туғызды , өмір сүру ... ... жол ... Ал ол ... бір ... ... ... дамуын тежеді. Әімшілдік- әміршілдік басқару жүйесі
жағдайында мемлекет, жұмыспен толық ... ... ... ... ... ... ... жоспар бойынша,
өндіріс салалары мен аймақтарына бөлу аркылы ... ... Жаңа ... ... еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санынан асып кетіп
отырды, ал ол өз кезегінде жұмыс ... ... ... , және де ... ... ... ... механизмнен колдау алып отырды:
кәсіпорынның жалақы қоры ... ... ... ... ... өзгеріп отыруы еңбек ... ... ... ... негізгі жұмыстарынан ауыл шаруашылык және басқа
жұмыстарға ... ... ... тиіс еді. Оның ... ... бір жұмыс орнына ие болуға нактылы кепілдік берілетін және оны
жұмыстан шығару іс жүзінде ... ... ... , ... ... деген
сұраным еркіндігі қатаң шектеледі. Мемлекет жұмыскерлердің ... ... ... ... ... ... оларды өздерінің жұмыс күшін
қолдануға тек қана мемлекет белгілеген еңбек ... ... ... ... ... ... ету ... өндіріске қажетті
жұмыс күші мен олардың жұмыс жағдайына қоятын талабы ... ... ... ... кадрлардың тұрақсыздығынан
көрінеді.миллиондаған адамдар, ... ... және ... жақсарту мақсатында, жұмыс орнын ауыстырамын деп ... ... ... Ол ... 2 ... 6 айға ... ... Сонымен бірге
миллиондаған дипломы бар адамдар да оңай дайындық деңгейін талап етпейтін
кызметтерде жұмыс жасайды, ал бұл - ... яки ... ... алып ... ... жағдайлар қазірде нарықты экономикаға өту
кезеңін басынан кешіріп жатқан біздің елімізге де тән бола ... ... ... өте шиеліністі жағдайда өтуде. Мемлекетсіздендіру және
жекешелендірудің Нәтижесінде көп укладты ... ... ал ол ... ... ... ... тұрақты түрде қамтылған
жұмыскерлердің босауын жеделтуде. Кәсіпкерліктің және ... да ... баяу ... ... босап қалған жұмыскерлерді жұмыспен
қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... үзілуі соның салдарынан шикізаттың және жабдықтардың өндіріс
қуатын толык пайдалануына көптеген ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық нарықта экономикаға тән
құбылыс болып ... ... ол әр ... ішкі ... ... бір мөлшерде болады. Егер жұмыссыздар сол мөлшерден асып немесе
кеміп кетсе, ... ... ... ... Ал ол ... ... онда экономиканың тиімді дамуына қолайлы жағдай жасайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына шолу жасасақ, ... 1992 жылы 9,4 ... ... ... немесе халықтың жалпы
санынан ол 17 миллион адам, 55 % - ін ... ... ... ... ... 7,4 миллион адам ... ... 6 ... ... немесе 81%- ы экономиканың мемлекеттік секторында
жұмыс істейді. Бұл мемлекеттік кәсіпорындардың әлі де басым екендігін, яғни
нарық механизміне тән еңбекпен ... ... ... өте ... ... ... ... қатар, казіргі еңбекпен қамту
қатынастары әкімшілік экономика ... ... ... ... қатынастарының терең дағдарысын көрсетіп отыр. Біздің коғам әкімшілдік
басқару жүйесі жағдайында халықты толық әсіресе ... ... ... шеше ... Еңбекпен толық қамту ... ол ... ... ... деген қабілеті бар халыкты жұмыс орындарымен
қамтамасыз ету. Ал тиімді ... ... ... ... ... шығындармен қанағатгандыру.
Өндірісі дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, тиімді еңбекпен қамту,
тек ... ... өмір ... ... ғана ... ... 1991 жылы
еңбекпен қамту кызіметіне жұмыс іздеп жүрген 185 мың адам өтініш білдірді,
оның 75 мыңы ... ... ... жұмысқа орналасты. Сол жылы бірінші 4 мың
адам жұмыссыз деп тіркелді, оның 75 пайызы әйелдер болды. Ал 1992 ... ... 70,5 мың адам ... деп ... ... 54 ... бойынша жәрдем ақы алады. Жұмыссыздардың 80 пайызына дейінгісі
әйелдер ал олардың жартысына ... 29 ... ... ... еді. ... ... ... білімді, әр екіншісі - орта кәсіпті маман, әр
үшіншісі-жалпыға бірдей орта білімді.Болжаммен, үстіміздегі ... ... ... тіркелген жұмыссыздардың саны 250-500 мың адам ... деп ... ... ... ... ... тәжірибеге
сүйене отырып, бұл процесті реттеуді үйрену қажет.
Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы
Осы мәселе туралы Қазақстан Республикасы ... ... , ... ... ... деп ... азаматтарға бұрынғы жұмыс орындағы
негізгі жалағысының 50 пайыздан кем емес мөлшердегі, ... ... ... ... мөлшерінен жоғары және өмір сүру минимумынан
төмен болмайтын жәрдем ақша беруге ... ... ... ... жұмыс күшінің ұсынымын азайту үшін иммиграцияны
шектеу, шетел ... ... ... ... ... ... жұмыс орнын бөлу және мерзімнен бұрын құрметті
демалысқа шығару сияқты жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... үшін каржы бөлу бағдарламасын жүзеге асырады, сөйтіп
жұмыссыздықтан мейлінше жапа шеккен, бірінші кезекте ... ... ... ... ... Еңбек нарығы- барынша күрделі және
жетілмеген нарық түрі ... ... ... ... ... ... олардың еңбекке деген сұранымынан хабардар бола бермейді, олар
тіпті өздерінің тұратын қала ... бос ... ... ... да
білмеуі мүмкін. Ал басқа аймақтардағы жұмыс орны туралы одан да аз ... ... да ... ... сияқты сұраным, ұсынымның және тепе-тендік
жағдайымен сипатталады.
5.Экономикалық цикл
Тұрақсыздық рыноктық экономикаға тән ... бiрi. ... ... ... ... де, ... да тән. ... циклдық заңдылықтарын зерттеу-макроэкономикалық талдаудың құрамдас
бөлiгiнiң бiрi болып табылады. Экономикалық цикл ... - ... ... және ұзақ ... ... өндіріс, жұмыспен қамту
және табыс мөлшерi ... ... ... ... ... дамуының себептерi: автономды инвестициялардың
азаюы, ақша ... ... ... ... ... ... ... және көптеген экономистердiң пiкiрлерi
бойынша ең маңызды себеп - ... мен ... ... ауытқудың
болуы. Макроэкономикада экономикалық циклдың интегралды теориясы жоқ, сол
себептi түрлi бағыттар мен ... ... ... болу ... ... көзқарастары бар.
Қазiргi жағдайда экономикалық циклдың мән - мазмұны өзгердi. Ол,
бiрiншiден, экономикалық белсендiлiктiң ... ... яғни ... ... ... ... неғұрлым ұзаруы және құлдыраудан кейiн
тоқыpay фазасына ... ... ... мен ... ... ... жұмыс бастылық деңгейi мен өндiрiс көлсмi ауытқуының диапазоның
қысқаруы, үшіншіден экономикалық циклға рыноктың монополиялық ... ... ... ... ... ... күшейе түcyiнeн көрiнедi.
l-суретте экономикалық цикл көрсетiлген: а, в және с ... ... ... ... өндіріс көлемінің өрлеу және құлдырау
кезiндегi динамикасын ... ... ... бiр ... eкi ... арасындағы аралық цикл кезеңi деп аталады. Циклды eкi
кезеңге бөлуге болады: төмен бағытталушы, яғни өндiрiстiң құлдырауы ... ... ... ... ... ... ... және
құлдырау экономикалық циклдың негізгі құраушысы болғандықтан, олар iскерлiк
белсендiлiк. ауыткуларында да ... рол ... оны ... ... деп атайды.
l-cypeт – Экономикалық цикл
К.Маркс экономикалық цикл мәселесiне алғаш көп ... ... ... бiрi ... саналады. Ол циклдың бiрiн-бiрi кезектесе алмастырып
отыратын негiзгi төрт сатысын бөлiп ... ... ... ... және өрлеу (l-сурет). Ал олардың сипатын 2-суреттен көруге болады.
Қазiргi экономикалық әдебиеттерде АҚШ-ның экономикалық ... ... ... ... ... цикл ... сатыларды
қамтиды: шың немесе жарылыс, рецессия немесе құлдырау, дағдарыс ... ... ... ... үшiн бiрқатар экономикалық
көрсеткiштер қолданылады (ЖҰӨ, ЖІӨ, жұмыссыздық ... жеке ... ... ... бағалар деңгейi және т.б.).
Цикл барысында экономикалық айнымалылардың өзгеруiне ... ... ... және ... ... ... ... статистиктер мен экономистер экономикалық конъюнктураға
толық, нақты болжамдар жасай алмайды, тек оның жалпы беталысын ғана ... ... ... ... пен саяси қақтығыстар кезiнде
барлық әсер етушi факторларды есепке алу, ұлттық экономикаға халықаралық
ортаның ... ... қиын және де даму ... ... ... жүру мерзімін нақты атап, экономикалық саясатты сол өзгерiстерге
қарай бағыттау мүмкін ... ... – бұл ... конъюнктурада күйзелiс
процесiн туындататын, тауарлар мен қызметтер арасында сұраныс пен ұсыныс
арасындағы ... ... ... ... ... ... ... саяси өзгерiстерге
байланысты бiр-бiрiмсн өзара тәуелдi құбылыстар тiзбегін ... ... ... ... болады:
- демографиялық ... ... - ... ... ... ... үшiншi технологиялық
дамудың жалғасуы.
Экономикалық дағдарыстарды олардың негiздерiне байланысты жiктеуге
болады:
1. Шаруашылық жүйесiндегi бұзылған тепе-тендiктiң ... ... ... ... ... экономикаманы қамтиды, ал жекелеген дағдарыс
экономиканың кейбiр саласын ғана қамтиды. Мысалы:
• Қаржы ... - ... ... ... ... ... ұшырауынан және бюджет ... ... ... туындайды.
• Ақша-несие дағдарысы – ақша жүйесiнiң бұзылуы. Коммерциялық және банктiк
несиенiң күрт қысқаруы, банктік салымдардың айналыстан ... ... ... ... кepi әcep ... ... болуына әкеледi.
• Валюталық дағдарыс - әлемдiк рыноктың айналыстан ... ... ... мен басқа мемлекеттердiң ақша бiрлiктерiнiң ... ... ... - ... ... бағамының бiрден төмендеуi және
олардың эмиссиясының ... қop ... ... күйзелiс.
• Аграрлық дағдарыс - ауыл шаруашылығы өнiмдерiнiң сатылу мөлшерiнiң бiрдсн
қысқаруы, оның бағасының төмендеуi.
2. ... ... ... ... ... кезендiк (циклдың дағдарыстар);
* ... ... ... ... ... дағдарыстар).
3. Ұдайы өндiрic көлемінің өзгерiciнен туындайтын ... ... ... ... ... жетіспеушiлiктен болатын дағдарыс, яғни халықтың
қажеттілігін ... үшін ... ... ... ... ... қысқa мерзімді
✓ орташа мерзімді
✓ ұзақ мерзімді
Қазiргi қоғамдық ғылымда экономикалық циклдардың бiрнеше типi белгiлi.
Олар, ... осы ... ... ... ... ... болған
экономистердiң атымен аталады.
|Циклдар типі ... ... ... |
| ... | ... ... ... |2-4 ж |Қор ...... жұмыс |
| | ... ... ... |
| | ... цикл ... ... ... |7-12 ж ... цикл → ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |16-25 ж ...... → үй құрылысы → |
| | ... ...... ... ... циклы |40-60 ж. |Техникалық прогресс, ... |
| | ... ... ... ... |200 ж. ... және материалдар ... ... ... ... ж. |Өркениеттің дамуы |
1. ... ... ... қор ... ... 2 - 4 жыл ... ... ... шоттары мен тауар қорларының қозғалысы кезiндегi
сату бағаларына негiздей отырып зерттеген. Ол ... ... ... ... қор ... ... ... байланыстырады.
2. Жугляр циклы немесе «өнеркәсiптiк цикл», «бизнес циклы». Ең алғаш
рет өнеркәсiптiк цикл Англияда 1825 жылы ... ... оған ... ... ... салаларында басымдылық жағдайға ие болуы
себеп болды. Бұл дағдарыс Англияда басталып, АҚШ-та және ... да ... ... де ... ... ... дағдарыс әлемдегi бiріншi
дүниежүзiлiк дағдарыс болды. Оның артынан ipкec - тiркес 1857-1866 ... 1873 ж. ... ... Егер де XIX ... цикл ... қамтыса, ХХ ғ. ол 7-9 жыл болып қысқарды. 7-12 ... ... ... ... және ... ... ауытқулар
табиғатын зерттеудегi еңбегi үшiн оның атымен аталды.
3. Кузнец циклы. 1930 жылдары АҚШ-та «құрылыс циклы» ... ... ... ... 1946 жылы С. ... ... «Ұлттық табыс» атты
еңбегiнде өндiрiс құрал - жабдықтарына, ғимараттарға жасалған ... ... ... ... ... ... ... жиырма
жылдық өзара ауытқулар бар екендiгiн, сонымен қатар, бұл ... ең ... ... ... ... ... ... Экономикадағы циклдар мерзiмi әр экономистердiң
қарастыруы ... ... ... ... ... ... аты ... толқындармен» байланысты. Ол тауар бағасының
индексіне, пайыз қойылымына, рентаға, жалақы ... ... ... ... ... ... ... мерзiмдi
циклдармен қатар 45-58 жыл аралығын қамтитын толқулардың бар екендiгiн
дәлелдейдi. Сонымен бiрге, ... ... ... ... -
экономикалық жүйенi толық қамтитын, өндiрiстегi технологиялық әдiстердiң
кең ... ... ... ... белсендiлiктiң
ауытқуларын да қарастырады.
Қорытынды
Макроэкономикалық тұрақтандырудың бағдарламасы
Әкімшілдік-әміршілдік жүйеден нарықтық экономикаға өту үшін ... ... ... жинақталған классикалық принциптерді қатаң
басшылыққа алу керек. Макроэкономикалық ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жою және шамадан тыс, ... ... мен ... ... ... ... ... Бағалар ұсыныс пен
сұраныс негізінде анықталады;
... ... ... және ... ... ... орындалуын қамтамасыз ететін заңдарды шығару;
• мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру, сонымен ... ... жаңа ... кұру кұқығын заңдастыру, мемлекет меншігінің
басым ... сату және әр ... ... ... ашық ... ... ... еркін сауда қатынастарын
дамыту, шетелдік инвестицияларды қорғау, пайданы ... ... және ... валютаның айналымын қамтамасыз ету;
• экономикаға ... ... ... ... экономикалық
реформалардың табысты аяқталуы, мемлекеттік дәстүрлі ролін ... ... ... ... ... ... мемлекеттің басты міндетіне
меншік құқығын ... ... және ... ... келісімдерді
қамтамасыз ету мен қорғау, монополияға қарсы саясат
жүргізу, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... көмектесу және т.б. ... ... ... ... ... ... ... әдістер көмегімен жүргізіледі.
Өтпелі экономикада мемлекеттік реттеудің объектілері ең ... ... ... ... ... ... ... ақша
айналымына, инфляцияға, мемлекеттік бюджет балансын бақылау, ... ... ... ... ... саясат, яғни нарықтық бәсеке
жағдайына бақылау, халықты ... ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасы нарыққа өтудің басында (1990 жыл) ... ... ... ... ... ... Одағының халык
шаруашылығы кешенімен тығыз біріккен болды. өндірістің кұлдырау жағдайында
ақшалай табыстардың өсуі тауар ... ... ... 1990 ... ... ... 13 млрд. сом кұрады, ал ... ... 17 ... сом ... ... тауар айналымы мен ақылы
кызметтердің 76 %-нан көбін құрады. Жабыңқы инфляция ашық инфляцияға ұласты
және де ... ... ... ... ... ... тек ... караша айында ұлттық валютаны енгізгеннен кейін 1994 жылдан бастап
жүргізе бастады. ... ... ... ... ... инфляция деңгейі 13250 есе өсті, өндірістің құлдырауы 1991 жылдың
деңгейінің 50 %-е ... ... ... ... ... ... ... жылдар) және (1994-1995 жылдар) өндіріс
құлдырауын және ... ... ... тоқтатпады. Қазақстан
Республикасының Үкіметі макроэкономикалық ... мен ... ... ... жүзеге асыру үшін каржы-бюджет және ақша-несие
саясатын қатайтты, сыртқы ... ... ... ... ... жаңа заңдар кабылдады, экспорт секторларының кәсіпорындарын
шетел фирмаларына басқаруға
нарықтық экономикада макроэкономикалық ... ... ... және ... әдістер көмегімен жүргізіледі.
Өтпелі экономикада мемлекеттік реттеудің объектілері ең алдымен
экономиканы ... ... ... ... қарсы саясат, ақша
айналымына, ... ... ... ... ... халыкты
жұмыспен камту саясаты, монополияға қарсы саясат, яғни ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қазақстан Республикасы нарыққа өтудің басында (1990 жыл) басқа
старттық жағдайда ... ... ... Кеңес Одағының халык
шаруашылығы кешенімен тығыз біріккен болды. өндірістің құлдырау жағдайында
ақшалай табыстардың өсуі ... ... ... ... 1990 ... ... калдығы 13 млрд. сом құрады, ал канағаттандырылмай
калған ... 17 ... сом ... ... ... айналымы мен ақылы
қызметтердің 76 %-нан ... ... ... ... ашық ... ұласты
және де каржы жүйесі бақылаудан шықты.Қазақстан реформаны дербес тек ... ... ... ұлттық валютаны енгізгеннен кейін 1994 жылдан бастап
жүргізе ... ... ... мерзімдік баспасөз келтірілгендері
бойынша инфляция деңгейі 13250 есе өсті, өндірістің құлдырауы 1991 ... 50 %-ға ... ... ... ... ... шаралар бағдарламалары
(1993-1995 жылдар) және (1994-1995 жылдар) ... ... ... ... ... токтатпады. Қазақстан Республикасының Үкіметі
макроэкономикалық тұрақтандыру мен өндріс құлдырауын тежеу міндеттерін
жүзеге асыру үшін ... және ... ... ... ... ... ырықтандыруға шаралар, салықтар туралы жаңа заңдар
қабылдады, экспорт ... ... ... ... жолы мен ... ... бақылау пакетін алу мен меншікті
жекешелендірудің ... ... ... 16 мың ... ... оның ... ... экспорт секторын
ұсынатын өнеркәсіптің ірі жетекеші кәсіпорындары. Жапонияда, ... ... ... практикасы ... ... ... жеткіліксіз, осы бағдарламаларды қатаң жүзеге асыру
бойынша ... ... ... етіледі. Әңгіме жоспарлы жүйеге кайта
келу туралы емес, мемлекеттің басқарудың ... мен ... ... ... ... ... ... пен жеке сектор
арасында өзара ... пен тең ... ... ... ... және ... ... жету үшін жеке сектордың ... де ... ... ... ... ... ... және шетел) Қазақстанда Ұсыным саласын табуына қолайлы
жағдайлар құруы қажет.Осы мақсатта 1991 ... ... ... ... ... туралы", "Салықтар мен бюджет басқа
міндетгі төлемдер туралы заңға ... мен ... ... ... ... мемлекеттік қолдау туралы" заңдар қабылданды, бұл
шетел және отандық инвесторлар үшін ең ... ... ... ... инвесторлар үшін жеңілдіктер аныталды. Жеңілдіктер мөлшері
экономика ... ... және ... ... көлеміне
тәуелді. Екіншіден, заң жобаны жүзеге асыру үшін ... ... пен ... ... бар салықтарынан жартылай немесе түгелдей
босатуға жол ашады. Осының бәрі 1998 ... ... ... ... тұрақтандыруға және оны көтеруді жолына бағыттауға жол ашты.
Қолданылған әдебиет тізімі
1. Н.Қ. Мамыров, М.Ә. Тілеужанов "Макроэкономика" Алматы, ... ... С.С , ... А.С. "Әлем экономикасы" 1,11 том Алматы,
2003
3. ... С.С , ... А.С. . ... ... ... ... 2004
4. Тарасевич Л.С. В.М., Гребенников П.И., ... А.И., ... ... ... ... Ө.Қ., ... Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин
Б.И. ... ... ... Алматы-Ақтөбе, 2002
6. Я. Әубәкіров, ... , ... ... ... ... ... ... Н. Ә.Назарбаев Қазақстан-2030. Алматы: 1997.
8. ... ... ... ... ... ... теория. Оқу құралы. Алматы: 1999.
10. Курс ... ... ред. ... М.Н. ... ... ... ... негіздері. Оқулық. Алматы: 1998
12. Мақыш С.Б Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Алматы: 2000
-----------------------
Э
К
О
Н
О
М
И
К
А
Л
Ы
Қ
Ц
И
К
Л
С
А
Т
Ы
Л
А
Р
Ы
Құлдырау сатысына тән ... ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің қысқаруы
✓ пайыз қойылымының өсуі
Дағдарыс сатысына тән ерекшеліктер:
✓ өндіріс құлдырауының қысқаруы
✓ тауар ... ... ... ... ... жалақы

Өрлеу сатысына тән ерекшеліктер:
✓ өндірістің құлдырауға дейінгі мөлшерінен артуы
✓ тауарлар бағасының жоғарлауы
✓ жұмыссыздықтың қысқаруы
✓ жалақының көбеюі
✓ несиеге деген ... ... ... тән ... ... дейінгі өндірістің өсуі
✓ өндіріске инвестицияның келуі
✓ тауарлар ... ... ... ... ... ... табысының біртіндеп өсуі

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыссыздық мәселесі23 бет
Жұмыссыздық мәселесі туралы7 бет
Жұмыссыздық мәселесі туралы мәлімет24 бет
Нарықтық қатынастар жағдайындағы жұмыссыздық мәселесін шешу технологиясы56 бет
Қазақстан Республикасы жұмыссыздық мәселесі11 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық мәселесі23 бет
Қазақстандағы жұмыссыздық мәселесін шешу жолдары33 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет
Еңбек нарығы6 бет
Еңбек рыногы және оның элементi – жұмыссыздық26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь