Беймемлекеттендіру және жекешелендіру процестері

КІРІСПЕ

Беймемлекеттендіру және жекешелендіру процестері

1. БЕЙМЕМЛЕКЕТТЕНДІРУДІҢ ЖОЛДАРЫ МЕН ТҮРЛЕРІ
2МЕМЛЕКЕТ ИЕЛІГІНЕН АЛУ МЕН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ҮЛГІСІ
3 Қазакстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудін 1993.1995 жылдарға (II кезең) арналған үлттық
багдарламасы
4Жекешелендірудің бастапқы кезеңі.
5 "Жекешелендіру Сізге не берді?" . дсп сүрақ қояды оптимис.тік жауап алу үмітіндсгі "Деловая неделя" газеті озінің оқырман.дарына.
6 Қазақстандаі ы жекешелендіру және оның күқықтык камтамасыз етілуі

ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ
Жекешелендіру — нарыќтыќ ќатынаска µтудіњ т‰бірлі мєселесі. Ол жеке меншік секторы мен акционерлік ќоѓамдардын, жєне бірлескен кєсіпорындардыњ алдыњѓы позицияларды алуын кµрсететін козѓалысты аныќтайды. Оныњ ж‰ргізулі нарыќтыќ ќатынастыњ пєрменділігіне бай-ланысты болады. Жекешелендіру — меншіктіњ барлыќ т‰ріне — мемлекеттік, ‰жымдыќ жєне жеке меншіктіњ тењдігі мен ќ‰ќыѓына ќалыпты жаѓдай жасайды. Адам-дарѓа меншікті ќайтарумен байланысты вндірушілерден бєсекелесуге жарамды енім т‰рлерін ендіруге деген ынта-сыныњ арта т‰сетініне сенім білдіруге болады.
Жекешелендіруді кейде д‰ниеж‰зілік жаулап алып ба-
ра жатќан бейбіт революция деп те бейнелеп атайды. Шынында да б‰л процеске даму дєрежесі єр т‰рлі дењгейдегі 50-ден астам мемлекет ќатысады. Б‰л елдердегі мемлекеттік кєсіпорындар жекешелендіріліп, ауыл шаруа-шылыѓы ‰йымдары мењ µндіріс орьбздары тікелей мемлекег иелігінен алынып, жалга берілуде. Б‰л процестіњ ауќымы мен ќарќыны, єсіресе 1991 жылдан бастап к‰шейді жєне ќазір ол, нарыќќа кµшкен дамудыњ єр ќилы дењгейіндегі мемлекеттерде ж‰ріп жатыр. Жекешелендіру ТМД елдерінде єр т‰рлі денгейде ж‰ргізіліп келеді, б‰л баѓытта шет елдік тєжірибелер де ескерілуде, ќателіктерге де жол берілуде, біраќ уаќыт басќа тандаудыњ жоктыѓын кµрсетіп _отыр. Б‰гінгі танда мемлекеттік кєсіпорындар пайданы ќорландырумен ‰немді, тиімді ж‰мыс істей алмай, ‰лттыќ байлыќты ысырап етіп келеді деген кµзќарас ќалыптасты. Осыдан келіп жеке меншік сектордыњ рµлін ныгайту ќажеттігі туралы корытьгады шыѓарылды. Мемлекет алып ендіріс орындарыныњ саќталып ќалуы монооолияга жол беріп, кєсіпкерліктен дамуына белгілі бір дєрежеде тежеу жасауы да сµзсіз.
Республикамызда ‰зак жылдар бойы санамызѓа социа-листік меншік сіњіріліп, жеке меншік ќанаушы ќоѓамѓа тєн деп ‰ѓындырылып келді. Ол системада ќоѓамдыќ меншік пен жеке меншік ‰ѓымы сыйыспайтын еді. ¤ндірісті, шаруашылыќты мемлекет меншігіне баѓындыру-дыњ басымдылыѓына орай жеке меншіктіњ даму болашаѓы жоќ деген ой ќалыптастырылды. Адамныњ жеке меншікке деген табиѓи ‰мтылысын басуѓа мемлекет машинасынын барлыќ куаты ж‰мсалады. Єйткенмен ќогамдыќ ойдын дамуы ел µміріне елеулі µзгерістер єкелді. Єкімшілдік ж‰йе кµрер кµзге мешпік иесі бола отырып, ќоѓамдык меншіктіњ ќожасы болѓаны айдан аныќ. Осындай оралым-паздыќ, іштен іру меншік ќатынастарьтн ќиратып акімшілдік-єміршілдік ж‰йеніњ к‰йреуін тездетті.
        
        КІРІСПЕ
Беймемлекеттендіру жєне жекешелендіру процестері
1. БЕЙМЕМЛЕКЕТТЕНДІРУДІЊ ЖОЛДАРЫ МЕН Т‡РЛЕРІ
2МЕМЛЕКЕТ ИЕЛІГІНЕН АЛУ МЕН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІЊ ЌАЗАЌСТАНДЫЌ ‡ЛГІСІ
3 Ќазакстан Республикасында мемлекет иелігінен алу ... ... ... (II ... ‰лттыќ
багдарламасы
4Жекешелендірудіњ бастапќы кезењі.
5 "Жекешелендіру Сізге не берді?" - дсп с‰раќ ќояды оптимис-тік
жауап алу ‰мітіндсгі "Деловая неделя" газеті озініњ
оќырман-дарына.
6 ... ы ... жєне оныњ ... ...... ... µтудіњ т‰бірлі мєселесі. Ол
жеке меншік секторы мен акционерлік ќоѓамдардын, жєне
бірлескен кєсіпорындардыњ алдыњѓы позицияларды ... ... ... Оныњ ... ... пєрменділігіне бай-ланысты болады.
Жекешелендіру — меншіктіњ барлыќ т‰ріне —
мемлекеттік, ‰жымдыќ жєне жеке ... ... ... ... ... ... Адам-дарѓа меншікті
ќайтарумен байланысты вндірушілерден бєсекелесуге
жарамды енім т‰рлерін ендіруге ... ... ... сенім білдіруге болады.
Жекешелендіруді кейде д‰ниеж‰зілік жаулап алып ба-
ра жатќан бейбіт революция деп те бейнелеп атайды. Шынында да
б‰л процеске даму дєрежесі єр ... ... ... ... ... Б‰л ... мемлекеттік кєсіпорындар
жекешелендіріліп, ауыл шаруа-шылыѓы ‰йымдары мењ µндіріс
орьбздары тікелей мемлекег иелігінен алынып, жалга берілуде.
Б‰л ... ... мен ... ... 1991 жылдан бастап
к‰шейді жєне ќазір ол, нарыќќа кµшкен дамудыњ єр ... ... ... ... ... елдерінде єр т‰рлі денгейде ж‰ргізіліп келеді, б‰л
баѓытта шет елдік тєжірибелер де ескерілуде, ќателіктерге
де жол берілуде, ... ... ... ... ... ... Б‰гінгі танда мемлекеттік кєсіпорындар пайданы
ќорландырумен ‰немді, тиімді ж‰мыс істей алмай,
‰лттыќ байлыќты ... етіп ... ... ... Осыдан келіп жеке меншік сектордыњ рµлін
ныгайту ќажеттігі туралы корытьгады шыѓарылды. Мемлекет
алып ендіріс орындарыныњ саќталып ќалуы монооолияга жол
беріп, кєсіпкерліктен дамуына ... бір ... ... да ... ... ... бойы санамызѓа социа-листік меншік
сіњіріліп, жеке меншік ќанаушы ќоѓамѓа тєн деп ‰ѓындырылып
келді. Ол системада ќоѓамдыќ ... пен жеке ... ... еді. ... ... ... ... басымдылыѓына орай жеке меншіктіњ даму болашаѓы
жоќ деген ой ќалыптастырылды. Адамныњ жеке меншікке деген
табиѓи ‰мтылысын ... ... ... барлыќ куаты
ж‰мсалады. Єйткенмен ќогамдыќ ойдын дамуы ел µміріне елеулі
µзгерістер єкелді. Єкімшілдік ж‰йе кµрер кµзге мешпік иесі
бола отырып, ќоѓамдык ... ... ... ... ... оралым-паздыќ, іштен іру меншік ќатынастарьтн
ќиратып акімшілдік-єміршілдік ж‰йеніњ к‰йреуін тездетті.
1. БЕЙМЕМЛЕКЕТТЕНДІРУДІЊ ЖОЛДАРЫ МЕН Т‡РЛЕРІ
Кєсіпорын — халыќ шаруашылыѓыныњ бастапќы ... ... ... емес ... ... ... жасалады. Сондыќтан кєсіп-орындар
экономикасы, олардыњ орталыќпен, банктермен жєне басќа несие
беретін мекемелермен ќарым-катынасы ... ... ... ... ... ... бµлетін нысанасы болуы керек. Б‰л
орайда кєсіпорын іс-єрекетініњ тиімділігін ... ... ... µзгерту ќатањ ж‰мыс ырѓаѓы бар мемлекеттік
кєсіпорын-дарды біршама кењ келемді дербестікке
ауыстыру керек.
Кєсіпорыњдарды ... ... ењ ќиын іс ... мен т‰рлерін (акцияландыру, жекеше-лендіру,
жалга беру т. б.) аныќтау ѓана емес, сонымен ... жєне ... ... ... арасындагы ќарым-ќатынас механизмін жасау болып
табылады. 1990 жылы мемлекетке ... ... ... болѓан. 1992 жылдан бастап беймемлекеттендіру,
жекешелендіру мен бєсеке ... ... ... ... зањдардыњ кабылдаиуынан мемлекеттік
кєсіпорындар ‰лесініњ едєуір азайѓанын байќауѓа
болады. Сонымен ... ... пен ... ... ... ... ... оњай болмай
шыкты.
Шынында, ондаѓан жылдар бойы орталыктыњ тікелей н‰сќаулары
бойынша ж‰мыс істеген кєсіпорындардын багыт-баѓдары
орталыќтыњ ќалауына ќарай келген болса, ќазіргі
жаѓдайда, ... ... ... ... оњай ... ... ... к‰ткевдегіден анаѓ‰рлым к‰рделі
болды. Б‰лардыњ ішінде басќару кадр-лары мен
материалдыќ-техникалыќ жабдыќтау, µндірушілер
монополиясы т. б. бар. Мамандардыњ есебіне ќараѓанда ќавдай
да ... ... ... 85— ... ... ... байланыс-т;ы болады екен. Єњгіме ењ алдымен
басќарушылардыњ ж‰мыс ... ... ... ... ... ... ... басшы µзі ѓана шешім ќабылдауы
ќажет, екіншіден, µз ... ... ... ... ... ... отыруы тиіс, ‰шіншіден,
рынок жаѓдайында µнімді кµп шыѓару оныњ ... ... ... ... ... ... Ќысќа мерзімде нарыќтыќ ќатынас жаѓдайында ж‰мыс
істейтін басшы кадрларды да-ярлап шыѓару ісі — ... ... ... бірі ... ... ...... µндіріс ќ‰рал-жабдыќтары мен кµтерме сауданы
тиімді ‰йымдастыруды кµздейді. Б‰рынѓы орталыќтан бµлу
принципінен "кєсіпорын — кєсіпорынѓа" екі жаќты µзара ... кµшу ... ... сатылуын тауар-шикізат
биржалары арќылы »:єне єріптестерді іздеу жолымен ќамтамасыз
ету керек. Єрине, тауарлардыњ бір балігі орталыќтан ... ... ... єскери µндіріс) болады,
біраќ та пропорциялар б‰рынѓыѓа ќараганда µзгермелі єрі
ќозгалмалы сипатта ќалмаќ.
Маманданган ірі кєсіпорындардыњ мањызы туралы ќате кµзќарастар
нєтижесінде ... ... ... шешілуі ќиын
мєселе болып отыр. Ресми мєліметтердіњ керсетуі бойьюша, 1987
жылы бір кєсіпорында ж‰мыс істейтіндердін орташа саны µндірісі
дамыѓан елдерде 86 ... ... — 186, ... — 504,
КСРО-да — 813 адам болган. Батыстыњ дамыѓан ел-дерінде
шаруашылык ‰йымдар саныныњ 70—80%-і — ... жєне ... ... м‰њдай фирмалар елдіњ жалпы ‰лттыќ
µнімініњ 50% µндіріп жєне ж‰мыс орында-рыныњ жартысынан
астамын береді. КСРО-да ж‰мыскер саны 200 адамнан аспайтын
кєсіпорындардыњ ‰лес ... ... ... ... 50% -ін ... біраќ µнеркєсіп
µњдірісіндегі ‰лес салмаѓы тек кана 5,3% шамасыњда
болды.
Кµрщ отырѓанымыздай, елімізде µндірістіњ монополия-лану
дєрежесі µте жоѓары. Тіпті ... ... ... єр ... ... ... ... ќате болмайды. Єрине, мєселенііњ м±ндай
жаѓдайы беймемлекеттендіру мен монополиясыздавдыру кезінде
кµптеген ќиындыќтар келтіруде. Сондыќтан аталѓан ... ... рµлі ете ... ... ... ... ‰саќ жєне орта кєсіпорындар рµлін
жогарылату баѓытында, рентабельділігі твмен жєне шыѓынды
кєсіпорындарды жалѓа беру немесе ‰жымдыќ меншікке беруде
ж‰йелі жєне байыпты кддамдар ... ... Б‰л ... жєне ... ... байланысты айќын
емес, ќиын да ‰зак болады. М‰нда керекті кадрлар
жетіспеушілігі мен ‰заќ жылдар бойы ќалыптаскан,
ќоѓамдаѓы жєне жекелей µндірістегі µзара байланыстар ... ... ... к‰йректік сезімге негіз жоќ, ќайта
керісінше, мєселені білу мен т‰сіну ќогамды шешімді
іс-єрекеттерге жетелейді.
2МЕМЛЕКЕТ ИЕЛІГІНЕН АЛУ МЕН ... ... ... ... кµшу мен меншік ќатынастарын т‰бірімен
µзгертуді талап етеді. ¤йткені, шаруашылыќ субъектілер
(иелері) рынокта µз ж‰мыстарына µздері жа-уап беретіндей,
соган ... ... ... ... толыгымен иелік
ететіндей болуы керек. М‰ндай талаптар дєрежесінен ... ... ... ... ... жаѓдайында єрекет етіп,
ж‰мысты тиімді ‰йымдастыруы шарт. Дєлірек айтќанда,
ќазіргі рынок кµп меншіктілік ... ѓана µз ... ... алады. Меншікті мемлекет иелігінен алу мен
жекешелендіру ры-нокќа кешу барысындаѓы аса мањызды мєселе.
Бірінші-ден, ќазіргі к‰рделі де, ќиын ... ... ... ... ... єлеуметтік
ќорѓауѓа, олардыњ т‰рмыс жаѓдайын жаќсартуга
мемле-кеттіњ к‰ші жетпей, єлсіздік кµрсетуде. Міне,
осьгадай жаѓдайда ... ... ... ... м‰дделерге
сай пайдалана білетіндерге беру тиімді болары даусыз.
Екіншіден, вндірісті дамыту, баѓаныњ есуін тоќтатып,
µндіріс ... ... тек ... ... єрекет
еткенде ѓана м‰мкін болады. Бєсеке — рыноктыњ ќозѓаушы
к‰ші ретінде єрекет ете бастаѓанѓа дейін, халыќ
шаруа-шылыгын т‰рактавдырып, инфляция ќ‰былысын
реттеу ‰шін, ... ... ... ... ‰стау
кажет. Сондыќтан, жоѓары салыќ ставкасы мен банк процентін
енгізу керек болды. Єрине, м‰ндай жаѓдайда экономика
ойдагыдай, тиімді дами ... оныњ ... ... де ... Ал ... ... етуі ... монополиялыќ ‰стемдікті жою жєне
жекеше-лендіру µте ќажет.
Мемлекет иелігінен алудыњ мєні мынада. Орта-лыќтандырылѓан
мемлекеттік экономиканы кеп ... ... ... ... ... тікелей басќарудан к‰тылып,
кµп меншікті басќару формасына етуді ќарастырады. Мемлекет
иелігінен алу мен жекеше-лендірудіњ формалары єр ќилы. ... ... ... ... алуды меншік иесін
ауыстырмай-аќ, тек орталыќтан баскаруды езгерту жолы-мен
ж‰ргізуге де болады. ... ... ... ... иесі ... алайда оныњ µніміне, айналым
ќорларына арендатор иелік етеді, соган байланысты меншік
ќатынасы да езгеше ... ие ... Ал ... ... ... ... б‰кіл
акциялар мемлекет пен акционерлер арасында белінеді. Осы екі
жаѓдайдыњ екеуінде де мемлекетгік ор-гандар тікелей єкімшілік
басќару ќызметінен айрылады.
Жекешелендірудіњ ењ ќарапайым т‰рі µнім ... ... ... ... ... жагдайда сатып алушы толыќ меншік иесі болады. Таѓы бір
ќарапайым формасы кєсіпорын м‰ліктерін т‰гелімен бµліп беру.
Б‰лардыњ к‰рделі формасы ... ... ... жєне ... ... (серіктестікке) айналдыру.
Жекешелендірудіњ субъектісі физикалыќ магынада — жеке
азаматтарды, ... ...... мен
‰йымдар. Бірінші жаѓдайда мемлекет меншігі жеке меншікке
ауысады. Дамыѓан елдерде жеке меншік негізгі µндірістік
ќорлардыњ 5—13 процентіне иелік етеді. Ал акционерлік
ќоѓамдар ... ... ... ие ... ... субъектісі ењбекшілер ‰жымы болуы да
м‰мкін. М‰ндай жаѓдайда ‰жымдыќ ... ... ... ... ... алу мен жекешелендірудіњ объ-ектісі
мемлекеттік м‰лік, оныњ ішінде µндірістік,
матери-алдыќ айналым ... ... ... ... ... ‰й ќоры ... Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру баѓдарламасын
ж‰зеге асыру кезінде мемлекеттік меншіктіњ басым
кµпшілігі жања субъ-ектілерге кµшуі тиіс. Сонда гана
ќорларды сапалы пайда-лану арќасында ... ... ... мен ... ... ... Мемле-кеттік меншікті ‰лестіре салу оњай
мєселе емес, ол ‰лкен ... ... ... Б‰л ... да, ... да орын алуы єбден м‰мкін.
Рынокќа кµшу іскерлікті де, тєуекелділікті де ... ... ... ... ... ... ... µкілдері. Міне, осылардыњ ќатары нег‰рлым коп болса,
соѓ‰рлым ќоѓамныњ саяси-єлеуметтік т‰раќтылыѓы да ... ... ... ... орта таптыњ нелік етуі
д‰ниеж‰зілік тєжірибе керсетіп отырѓанындай
экономикалыќ жагынан тиімді ... ... ... ... ... ... ... етудіњ, к‰ш
ќуатын арттырудыњ мањызды факторлары ж‰ріп жатќан
экономикалыќ реформаларды теревдету болып отыр.
Б‰гінгі к‰нніњ µзекті проблемасы Ќазаќстаннын наќты
эко-номикалыќ жєне ... ... ... ... ... ... асыру ењ ал-дымен
‰лттыќ рынокты ќ‰румен тікелей байланысты. Міне, сондыќтан
да біздіњ ќогамымыздын, даму ќажеттілігі т‰рѓысынан
экономикалыќ реформаныњ µзекті мєселесі мемлекет
иелігінен алу мен ... ... ... ... 75 ... ... деген кµзќарас басќаша болып келді.
Диалектикалыќ ќозѓалыс талаптары мєњгілік
катып-семіп ќалган меншік т‰рі ... ... ... меншіктіњ де мазм‰нын
езгертетін уаќыт туды. Б‰рынѓы кењес елінде бєрі
мемле-кеттік болды. Ал елдіњ ... ... ... ... ... ... да ... ќабылданѓан 1993—1995 жылдарѓа арналѓан
мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудін ‡лттык
баѓдарламасында мемлекеттік меншікті одан єрі
езгертудіњ жолдары айќын белгіленген. Б‰л ... ... ... Атап ... ... ... ... саќтау, жаппай жекешелендіру
барысында азаматтардын мемлекет меншігіндегі вз ‰лес-теріне
ќ‰кылыѓын саќтау жєне т. б. Таѓы бір ... ... ... ... иелігінен алу бар да, же-кешелендіру бар.
Мемлекет иелігінен алу дегеніміз м‰лікті мемлекеттіњ
басыбайлы мешиігінен ... оныњ ... ... басќа да т‰рлерін енгізу, мєселен,
мемлекеттік зауыт енді акционерлік компания болуы
м‰мкін. Ал жекешелеќдіру дегеніміз — єр адамѓа меншік ... сез. ... ... алу мен жекеше-лендірудіњ бірінші
кезењі біз к‰ткендей нєтиже бермеді. Ол кезењде д‰рыс істерден
гµрі б‰рыс басу, с‰йінішке ќараѓанда ... кµп ... ... µгіз ќара
к‰шін ж‰мсап, мемлекет алдындаѓы ќарызын т‰гел µтей ќоймаса ... ... ... ... де ... ... кедергілерге
тап болып, колды бір сілтегендер де, єсіресе ыњгайын таппай,
єрі-сєрі к‰й кешкендер де жетіп жатыр. Ал енді осы шаќтагы
бейберекетсіздік пен баќылаусыздыќты, ... ... ... пайдаланѓан алыпсатарлардыњ ќаптап
кет-кені ќынжыларлыќ жєй. Осындай б‰ра тартушылыќ ... ... ... ... бірінші кезењ де
аяќталды. Осы бірінші кезењде ‰жымдыќ меншік деген пайда
болды. ‡жымдыќ меншік дегеніміз де иесіз менщікке айналды.
"Бєрі де ... — бєрі де ... деп ... сол
меншіктіњ наќты жаѓдайы ‰шін жауап беретін адам табылмай
ќалды, мінеки, сµйтіп ‰лкен аѓаттыќ жасалды. Кей жерлерде
кењшарларды жекеше-лендіру ... ... ... деп ... тьгадыќ. Ењ тиімсіз, берекесіз ж‰мыс
істегендер де осы тортаѓылар болды. Байќасаќ, ... ... ... ... µзінше бµлек жасалѓан. Себебі, агроµнеркєсіп
ке-шенінде ќалыптасќан µте к‰рделі мєселелерді ескеру ќажет
болды. Єр адам µз ... ... Ал ары ... жеке дара ... ме, жоќ, єлде ... шаруашылыќ ќ‰ра ма єздерінін еркі
білсін. ‡жымдасып отырѓан адамдарды ешкім к‰штеп таратпайды.
Ал ... µзі ... жеке ... ... де ... жасамау
керек. Жекешелендірудіњ алдында барлыѓымыз бірдейміз, маман
да, шопан да, ж‰мысшы да т. б. Б‰дан ... ... ... сєйкес эр адамѓа т‰рѓын ‰й купондары есеитедді.
Єр адамга 100 купон (калада) 120 купон (ауылда) инвестициялыќ
купон-дар берілді. Міне, мемлекеттік тењ ... ... ... ... ... ... да ... шараларын
ж‰ргізеді. Ал єрі ќарай сол тењ м‰мкіндікті калай
ж‰зеге асыру б‰л єркімніњ ... ... ... ... мен ... ... кењ ауќымды
жекеше-лендіруге кірісуімізге м‰мкіндік береді. Жауапты
шаралар ж‰йесі ретінде жекешелендіру бірќатар манызды
єлеуметтік-экономикалыќ, міндеттерді шешуге тиіс. Біз
экономиканы ... ... ... шыѓу
мєселесінде наќ осыѓан ‰міт артудамыз. Жекешелендірудін
екінші кезењінде мемлекет меншіктіњ кµпт‰рлілігіне кµшудін
бірыњѓай саясатьш ж‰ргізуді алга ќойды. ... ... ... ... ... кезењіне тєн болѓан
ќателерді жоюга жаѓдай жасап отыр. Мемлекеттен сатып ... ... ... ... мемлекет тарапынан бакылауды ќатайту ќажет екенін
алгашќы кезењ тєжірибелері кµрсетті. Єрине б‰л ете ќиын
єселе, себебі, б‰кіл халыќ болып к‰рган, ... ... ... болып келген кыруар бай-лыќты ќа айша
барша халыќќа єділдік пен тењдік жаѓдайынд таразыны тењ
‰стап беліп беруге болады. Сондыќтан да ... нені ... ... нені ... ... болады, осы мєселелер;; реттейтін экономикалыќ жєне
ќ‰ќыќтыќ тетік ете ... ... ... таѓы бір ... ... і -лігінен алу барысьшда олардыњ
баѓасын д‰рыс аныќтау. ебебі, кейбір билік пен ... ... ... ... ... ... ... байлыѓын µз пайдасына айналдырып жіберуі м‰мкін ѓой,
тіпті ей ... ... ... да белгілі. Д‰ние-ж‰зілік тє„
рибе кµрсетіп отырѓандай, меншіктін бір ќолѓа (мейлі жеке
адамныњ, мейлі мемлекеттік) жинаќталып, ... ... де ... жаѓдайларѓа єкеп соѓады. Жалпы ќогам ‰шін
оныњ екеуі де тиімсіз. Сон-дыќтан, м‰лікті мемлекет
меншігінен алу ... оныњ ... µзге гу, ... ... ... ... ... ќолына жиып
беру емес. Єњгіме ќоѓамныњ рбір м‰шесініњ меншік иесі
болатывдай ... ... ... ... (‰лтына, жасына, к ізметіне ќарамай) бµлінуге
тиісті байлыќтыњ тењдей ‰л сін белгілеп, бµліп ... ... ... ... ... акцияларын (жекешелендіру чектерін,
купондары т. б.) ‰лестіруді белгілі бір тєртіппен аныќтау
ќажет. ! ... ... ... ... ... отырып, экономиканыњ тµмендеуіне,
µндірістіњ ќ‰лдырауына жол бермейтін єдіс-тєсілдерді ойлап
табуда. Мемлекеттік м‰лікті жекешелендірудіњ б‰гінгі
кезендегі ... жолы — ірі жєне орта ... ... ... ... ... ... єдіспен пайдалану. Б‰дан басќа да єдістерді
пайдалануѓа болады (мысалы, " сату, ассоциация,
концернге ... т. б.). ... ... ... б±л ... ... республика дагы
арнаулы есепшотќа 3,3 млрд. тењге жєне жергілікті
есепшоттарга 850 млн. ... ... ... ... саны 1993 жылы 7 ... ... ... 68%—сауда, ќоѓамдыќ тамаќтандыру т±рмыс кажетін
µтеу, коммуналдыќ шаруашылыќ объ ектілері. Б±л процестермен
бір мезгілде бірсыпыра орта жєне ірі кєсіпорыњдарды
акционерлік ќогамдар етіп ... ... ... ... ... ќор 23 ... тењге болатын 522
кєсіпорьш кайта ќ‰рылды. Жекешелендірілген объектілердіњ 32%
б‰рынѓысынан тєуір, ... ... 29% сол ... ... орай ... ... кеміткен, ал 14% тоќтап
ќалѓан немесе ж‰мыс істейтів адамдар санын ќысќартуѓа мєжб‰р
болган. Соњѓыларынык дені ... ... ... айтып
µткендей бірінші кезењ ќ‰жаттарында орын алган ‰жымдыќ меншік
салдары осыњдай. Ондай кемшіліктер ќатарында жекеше лендіру
барысына бастан-аяќ мемлекеттік басќарудыњ бол-маганын, ... ... ... жєне ... м‰лкін ќарпып ќалу,
иеленіп кетушілік орын алѓаныв атауѓа болады. Республикалыќ
меншікті жекешелевдіру бір орталыќтан ж‰ргізілсе, коммуналдыќ
меншікті жеке-шелендіруді 16 облыс, республикалыќ 2 ... ... ... ... ... µзі де ... й‰рI тярт‡ Л
лаушылыќты ту/щрдм.
3 Ќазакстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен
жекешелендірудін 1993-1995 жылдарѓа (II кезењ)
арналѓан ‰лттыќ
багдарламасы
(ќысќаша мазмундау)
Жекешелендірудіњ ‰лттыќ баѓдарламасы уш жоспарлы ... атап ... мына ... ... ... ... ... сияќты майда
кєсіпорындарды аймаќтыќ аукциондар немесе сауда ше-гінде
ќолма-ќол ... ... ... ... арќылы тез сату. Бєсекелестікке жµр-демдесу
маќсатында жекелеген аукциондар аркьшы ко-терме сауда
кµсіпорындарын жµне еліміздегі ж‰к автокµлік
кµсіпорындарыныњ бір ... ... ... ... ... ... ... смес
жсксшелсндіру купондарын Ќазаќстан азаматтары
салѓан 50-100 жске инвестициялыќ ќорларіа аукцион арќылы
баќылау пакетін сату ... ... 5000 ... (оларды толыќтай мсмлекеттік
меншіктегі кєсіпорындар ретінде инкорпорацияланѓаннан
ксйін) жап-пай жскешслендіру;
• Тиісті алдын-ала ќ‰рылымдыќ ќайта ... жене ... ... ... ... жекс ... аса ... (кµп жаѓдаііда м‰ндай косіпорындар
бутіндей ќала болып табылады) жексшслендіру.
Б‰л ... ... ... ... ... ќ‰рылымдар мен єрексттердіњ белгіленген µзгертулсріне
жєрдемдесетін бірќатар ережелер бар. ... ... ... жексшелендірудіњ м‰мкін боларлыќтай сњ тµменгі
дењгейіне жатады (мысалы, нан онімдері комбинатын жеке
наубайханаларѓа айналдырады). ... ... ... ... 1) ... ... ксм дегенде тиісті ко-
сіпорынньщ 51 пайыз акциясын ќамтиды; 2) бірдс-бір инвес-
тициялы ќор барша аукциондар ... 10 ... ... ала алмайды; 3) 10 пайыздай акция ѓана сњбск ‰жымы
мсн басшылар арасында бµлінеді. Ењ аќырында, мемлекеттік
окімсттіњ ... ... жєне ... ... сатып
ачушымен ќ‰пия келісімге келуді болдырмау маќсатында
прсмьер-министрдіњ орынбасары басќаратын біртутас орган ... ... ... (ММК) ... ... оныњ
міндеті б‰ткіл процестіњ ж‰зеге асырылуын баќылау.
4 Жекешелендірудіњ бастапќы ... ... ... ... ... ... жекешелендірудіњ
алѓашќы кезсњі аясын-да бірсыпыра шаралар ќабылданды. 7000-ѓа
жуыќ кєсіпорын (барлыгы 45000-50000) ресми т‰рдс
жекешелсндірілді Ол ж‰мыс-псн ќамтылудыњ 12
пайызын ќамтамасыз стетін мсмлексттік ко-сіпорындардыњ ... ... ... ... кезењі барысывда
ќорлар, ењ µуелі косіпорындардыњ ‰жымдары мен басшыларына
сатылды. Б‰л сату женіндсгі операциялар тиісті айќын
ережелердіњ ... ... ... ... зиян ... ... ... 1993 жылдыњ аќпан, айында ‰кімст бµрін
ќамтитын багдарлама ќабылдаѓанѓа дейін, кєсіпорындарды одан єрі
сатуды тоќтатты.
‡лттык баѓдарлама: 1993 жылы сµуір айында ... ... ... 1993-1995 жылдарѓа
арналган жске-шелендірудіњ ‰лттыќ баѓдарламасын бскітті. Ауыл
шаруашылы-ѓына ... ... ... ... ... жµне ... ... келтіру
‰йѓарылды.
1994 жылы жскешелендірудіњ кењ ауќымды баѓдарламасы ж‰-зсгс
асырылды. 1994 жылдыњ басында, ... ... ... ... ... ... аясында, 1993 жылы
ќазан айында 6 ќалада ‰саќ кєсіпорындардыњ ... ... ... ... ... 1993 ... Ќазан
аііында ‰кімст ж‰к автокµлік косіпорындарын 1993 жылдыњ
жел-тоќсан айынан бастап оздеріндегі ж‰к автомашиналарыныњ
20 пайызын аукциондарѓа шыѓаруын міндсттейтін жарлыќ
ќабыл-дады.
Жаппай жекешслендіру ... 1993 жылы ... ... ќор ... ... онан соњ 1993 ... ... бастап халыќ арасында жексшелендіру купондарын
тарату ќолѓа апынды. Ж‰здеѓен фирмаларды акционерлік
ком-пашшѓа ... ... ... ... ... ... дайындыќтар жасадды. 1994
жылы наурыз айын-да алѓашќы ірі аукциондар сериясы µткізілді.
1994 жылы шілде айында "Филипп Моррис" компаниясы сауда
барысында ірі ... ... ... ... ... ... кµсіпорындарды жекешелендіру басталды. 1994 жылдыц басында
‰кімет жуыќ аііларда халыќаралыќ саудаѓа крюѓа болады деп
‰йѓарылѓан 38 ірі компанияныњ тізімін жариялады.
Ауыл ... ... ... ... ... µте баяу ќарќында ж‰рді. Б‰л —
сектордыњ ішінара озіне тєн ерекшсліктеріне, ішінара
географиялыќ, ішін-ара зандастыру мєселелеріне
байланысты еді. ... ... ... ... ... єлеуеті µрт‰рлі сксндігі ап-айќын
климаттыќ аймаќтарѓа болінѓсн. Ондірісті ‰йымдастыру
формалары оњт‰стікте ‰саќ фермалар мен
коопс-ративтерден бастап, ірі азыќ-т‰лік µндсу
компанияларын ќам-тыса, солт‰стіктс астыќ ... ... ... ... ... ... ... фсрмерлер
шаруашылыќтарын ендіру айтарлыќтай проблема
ту-ѓызбайтын. Алайда солт‰стікте ондіріс ауыл шаруашылыѓы
онімдерін ондеу жоніндсгі кєсіпорындар мсн тиісті ... ... ... ... ... ... ... сыртында 1995 жылѓы Конституцияда жср жоне
басќадай табиѓи ресурстар мемлекеттікі болып саналады
жонс ол
99 жыл мерзімгс дейін жалѓа берілгенімен ... ... - ... ... ... ќамтамасыз ету ‰шін,
жалпымемлекеттік м‰ліктіњ бір бµлігін Ќазаќстанныњ бар-ша
азаматтарына ... беру ... ... ... инвестициялыќ купондар ж‰йссі енгізілген
болатын.
Жекешелендірудіњ инвестициялыќ купондары жµнінде мына-дай ойлар
болды:
■ Ќазаќстан Республикасыныњ т‰рѓындарына мемлекетгік
м‰лікгерді µткізуді тездету;
Ќазаќстанныњ єрбір т‰рѓыныныњ жекешелевдіру ісіне ті-келей
ќатысып, ... иесі ... ... ... аќшалай номиналы болѓан жоќ, олар
инвести-ниялыќ жексшелендіру ќорына ... ... ... Республикасыныњ єрбір т‰рѓыны бєрімен бірдей 100
купон алуѓа ќ‰ќылыѓы болды. Ауыл шаруашылыѓы аудандарында
1,2 жоѓары дэффициент ендірідді.
5 "Жекешелендіру ... не ... - дсп ... ... оптимис-тік
жауап алу ‰мітіндсгі "Деловая неделя" газеті озініњ
оќырман-дарына.
Игорь Раушенбах, "Алматы ауыр машина жасау зауыты" АЌ
вице-президенті:
— Менімше б‰л ... бос ... ... ... Ия, ... жылдыњ озінде жекешелендірілгенбіз. Біраќ ол бізге ие
берді? Маишна жасау µте ќиын жагдайда ќалды. ААЖЗ µзініњ
ширек куатында гана ж‰мыс істейді. ... ... ... ... ... ... ... олардыњ µзі ж‰мсалмайтын ќор.
Серікболсып Єбділдин, Ќазаќстан Коммунистік партиясыпыњ бірінші
хатшысы:
— Елімізді б‰лдіргеннен ... ... де ... ... ... ... ... белгілі бір тобы
жекешелендіруден коп нµрсені ‰тып кетті. Ондай адамдар
2-3 пайыздай болады. Жекешелендіру, сондай-аќ, еліміздіњ
ќатардагы т‰ргындарына да ештење берген жоќ, ... ... ... ... ... ќорытындысы бойынша
ол 2-3 пайызды ќ‰раса, ол ауыл шаруашылыгында 20 пайызга
жуыќтады. Б‰л дегеніњіз жекеше-лендіру ... ... отті ... сµз. ... ... ... болды жоне
еліміздіњ нарыќтыќ релъске µтуіне ыќпал ете алмады. Ќазір
денсаулыќ саќтаудыњ, білім берудіњ жоне басќалардыњ
нысандарын жекешелендіру жалгаса тусуде. Б‰л ... ... ауыр ж‰к ... ... ... тагы ... ... ж‰мыссыз ќалады.
Жалпы біздіњ сыбашіастыќ (мафия) басќалардаи µзгеше.
Ерек-шелігі сол — біздіњ сыбайластар ... ... ... ... пайдалануда. Басќа
елдерде, мысалы, Ќытайда жекешелендіру озгеше отуде. Мен
µзіміздегі жекешелендіруді жасау одісін µте ќате деп ... ... ЌР ... ... ... Мен ... ... жонс жалпы алганда меншіктіњ
материальды турлерін ‰натпаймын, сондыќтан менде
шаруашылыќ ж‰ргізетін ешќандай нысандар жоќ.
Дегеименде мµселеге респуб-ликалыќ т‰ргыдан ... ... ... ... ... ќолаіілы ‰рдіс деп
багалануда. Єрине, жекешелендіруге ќа-
тысты орт‰рлі козќарастар болуы м‰мкін; олде д‰рыс, олде б‰рыс
дегсидей. ... ... ... ... істеріне жауап
беретін мењгерушілердіњ немесе ќожайындардыњ пайда болуларын
тсріс фактор деп айта алмаймыз. Біз.жалпы халыќтікі дегенніњ
ешкімге де тон ... ... де ... ... ... меншікке дерексіз жауапкершілік — орт‰рлі
т‰сінілетін вте б‰лдыр ‰гым.
Баќытжап Темірболат, ЌР Президенті ... ... ... ... ... ... Жекешелендіру маган іс ж‰зінде дєнење берген жоќ. Болкім,
коптеген азаматтар секілді тек потерімді гана жекешелендіріп
алдым. Біраќ газды, ... ... суды ... ќою ... жасалынатын ќоќан-лоќыеа ќараганда, біз жартылай гана
мсіішік иесі секілдіміз.
А.іайда, вкіметтіњ бізді сендіруіне ќараганда борі соншалыќты
жаман емес. ... ... ... козќарастардан
туын-дайтын секілді. Егер жагдайга барша еліміздіњ
биігінен ќарайтын бо.ісаќ, онда тіптен µзгеше кµріністер
кµзге шалынады. ... ... жеке ... ... жоне орта ... нысандары, бірќатар ірі
косіпорындар µтті. Меншік ие-леріиіњ олеуметтік топтары пайда
болды. Ілгері басушылыќ ап-айќын, Меніњ ойлауымша, б‰л ... де ... ... жагдай былай: іс ж‰зінде
алым-салыќтармен т‰ншыќтырыла бастаган шагын жоне орта
бизнес орењ-орењ тіршілік етуде. Ал отандыќ ірі бизнестерге
келетін ... олар ... ... кяржымен
инвестициялауга ешќандай мойын б‰рар емес. Негізінен
акшалар-не шет елге кетіп, не жеке бастарыныњ беделін котеретін
шараларга ж‰мсалуда. Болмай бара жатса, сауда мен ... ... ... ... ... ... ж‰ргізілген номенклатуралыќ жекешелендірудіњ
зањды нотижесі, м‰нда µздерініњ барша жарамсаќтарымен
шенеунік адамдар гана ... ... ... ... Ќазаќстанныњ еркін кэсіподаќтар
Конфедера-циясыныњ торагасы:
— Маган келетін болсаќ, мен µзімді нарыќтыќ ќатынаста
т‰ргандай ... ... ... ... Ал
басќаларга келетін болсаќ, жекешелендіру олардыњ ќатысуынсыз
µткендей жагдайда ќалды. Акция, жекешелендіру жоие таеы басќа
шаралар соларды µткізген адамдардыњ ... ... ... шыќты.
Д‰рыстау елдерде жекешелендіруге ќатысушылардыњ борі бірдей
елімізде тпортіп тµмендегілерге белгілеиген де, жогарыдагыларга
ерскшелік берілгеи.
Сондыќтан жургізілгеи жекешелендіру кезінде ... ... ... берілді. Біраќ осы
ќадамдарды жасай отырып, укімет олардыњ орекеттерін
ќазаќстандыќ зањнамамен баќылап отыруды ќамтамасыз
ете алмады, сол нысандарда ењбек ... µз ... ... ... ... µз ... ќоргайтыидай мыќты кµсіподаќтар жоќ. Сол
себепті Ќазаќстанда ќазір жумысшы к‰ші ењ арзан болып,
єлеуметтік кепілділігі µлсізденіп кетті.
Еркін косіподаќтардыќ Конфедерациясы "ењбекшілердіњ ... ... жања ... ќуру жонінеи ‰сыныс жасады. Б‰л
механизм олемніњ 14 елінде маќ‰лданып жоне ол µзін жаќсы
жа-гынан ... ... ... ... ... ... ќиындап отырган шаќта халыќ ‰мітке гана иек
артуда. Себебі ... µмір суру де ... ... Нукішов, Ќазаќстанныњ ќор биржасыныњ президенті:
— Ќатардагы адамдар ретінде жекешелендіру маган ештење берген
жоќ. Оныњ ... осы ... ... бастаган мен ушін
жаппай жекешелендірудіњ тањдап алыпган схемасы жан-жаќты
ойластырылмаган орі м‰лдем тиімсіз екендігі ап-айќыи, М‰ныњ
µзі ќ‰нды ќагаздардыњ рыноктагы белсвнді ќызметініњ
бола-шаеына ел ... ... ... ... ... ... акцияга деген елдіњ сенімін
жойды.
Ерлан Бекхожші, ЌР "Мир" ТРК президепті:
— Жекешелендіру маган бір-аќ норсе берді. Мен µзім ... ... ... ... Егер осы ... ... алып айтатын болсаќ,
иивестициялы-жеке-шелендіру ќорларыныњ
схемасы µу бастан-аќ іске ... ... ... ... ... ... болмады. Меиімше, жекешелендіру
кезінде халыќка мейлінше мол м‰м-кіндіктер беру ... ... алып ... ... ... іс, себебі меншік
иесі пайда болуда. Ендігі болашаќ соларга байланысты. ^
6 Ќазаќстандаі ы жекешелендіру жєне оныњ к‰ќыќтык камтамасыз
етілуі
Єкімшіл-эміршілдіктен ... ... µту ... ... иелігінен алу жµне жекешелендіруді ж‰зеге асыру
талап етіледі. Меншікті мемлекет иелігінен алуды, мемлекеттік
косіп-орындарды ... ... ... ... емес)
кайта ќ‰ру деп ‰ќќан жон. Єкімшіл-µміршіл ж‰йе кезінде
постсо-циалистік елдерде мемлекеттік меншік µктемдікте
болды.
Жекешелендіру дсгеніміз азаматтардыњ немесе ... ... ... ... кєсіпорындардыњ
акцияларыныњ (пайларыныњ) бар-лыѓын немесс бір белігін
жекеменшікке алуы болып табылады.
Кµсіпорындарѓа ќатысты ‰кіметтіњ негізгі стратсгиясы
мем-лекеттік кєсіпорындарды нарыќтыќ бєсеке
жаѓдайында ж‰мыс ... ... ... ... ... жања ... ќ‰ру,
сондай-аќ б‰рыннан барларын жеке-шелендіру арќылы ж‰зеге
асыру жобаланѓан еді. Жекеменшік секгорын дамытуды
ынталандыру маќсатында ‰лкен ‰йым-дастыру істері мен
кењмасштабты ќ‰ќылыќ реформа ќабыл-
данды.
Жеке мсншіктіњ ... ... ... ... ... ... ол ќ‰ќыќ
жекеменшік туралы, мемлекет ислігінен алу жєне
жекешелендіру туралы зандармен бекітілген. Басќа да
ќосымша зандар, дµлдеп айт-ќанда, кєсіпорынѓа, ... ... ... банкротќа ‰шырауга байланысты
зандар ќабылданды.__________________
Жекешелендірудін негізгі маќсаты - мемлекетке тиссті
ен-дірістік нысандарды, баскддай материалдыќ жєне
материалдык емес акгивтерді толеусіз жµне ... ... ... ... ... ... ... процесінде мен-шік ќ‰ќыѓын дербсстсп,
орталыќтандырылѓан жоспарлы эконо-микадан
нарыќтыќ экономикаѓа кешу ‰шін ќажетті жаѓдайлар тудыру
болып табылады. ... ... ... ... ‰шін мынадай басты мєселелерді шешу
ойластырылѓан:
— мемлекеттік косіпорындардыњ копшілігін акциялауды.
мемлекеттік меншік нысандарын шаѓын жµне ... ... ... ... ... ... ... тездету;
— жексшслендіру кезінде халыќтыњ барлыќ тобына жаѓдай тудыру;
— аса шаруаќой субъектілері есебіндс жекеменшік иелері ... ... орта ... ... монополияны жоюды
ќамтамасыз ету;
- шаѓын жµне орташа бизнестерді дамыту;
ірі жєне бірегей халыќ шаруашьшыѓы нысандарын ... ... ... ... ... ел инвесторларын тарта отырып, жеке меншік биз-несті ќайта
ќ‰руга байланысты ‰йымдыќ-шаруашылыќ ќ‰ры-лымды ќалыптастыру;
- баѓалы ќаѓаздар рыногыныњ субъектісі ретінде ... ... ... жµне ... ... бір ... жекешелендіру алдымен ±саќ
кєсіпорындар, одан кейін ірілері жекешеле-неді
деген ‰ѓым ... ... Тек ... істі ... ... ... сєйкес дайын кєсіпорындар
жеке-шелендіріледі. Жекешелендіру меншік
иелеріне бірден г‰лдене дамуды даралайтьш ѓажайып таяќша
еместігін ескертуіміз керек. Экономикалыќ жаѓдайымызѓа
байланыс-ты, жекешелендіру ... ... жєне ... ... ... ... кєсіпорындарды т‰тас
алганда экономиканы т‰йыќтан шыѓаруды кµздейді. Мінё, осы
жерде жања меншік иелері µздерініњ ж‰мыс ж‰ргізе
алатындыќтарын айќындап, болашаќта олардан ќандай
кєсіпкерлер шыѓатьшьш ... ... ... келгенде м‰ныњ
бєрі беймемлекеттендіру саясаты арќылы ѓана ж‰зеге асырылуы
м‰мкін.
"Жекёшелендірудіњ басты маќсаты - µнім ендіруді жєне ... ... ... ... т‰су, тауар
молшылыѓын жасау, халыќтыњ т‰рмыс дєрежесін жања сатыѓа
кµтеру. Сондыќтан коѓамдыќ м‰лікті жекешелендіру ... ... басы ... ... оны тиімді
пайдаланудыњ, есе-ленген ењбек µнімділігініи негізгі т‰тќасы.
Міне, соњдыќтан да єлеуметтік єділеттік принциптерін ... ... ... ... ... ... іске асыру маќсатында
жекешелендіру про-цесіне Ќазаќстан Республикасыныњ
халќын жалпылама тартып жаппай ... ... ... ... ... ... ... республикамызда жана
меншік иелерініњ орташа тобы пайда болѓан жоќ.
• Жекешелендіру халыќтыњ психологиясына кµњіл ќоймас-тан, бір
сеттіњ ішінде меншік иесі ... шыѓа келу ... ... ... дайындыќсыз ж‰ргізілді.
■ Жекешелендіру процесі кезінде м‰ліктер:
- негізгі жєне айналымдаѓы ќаржы;
- ќаржылыќ активтер; бітпеген ќ‰рылыстар;
- ... ... ... ‰йлер ќорынан озге, басќа да ќ‰ндылыќтар, д‰рыс
баѓаланбады.
• Купондарды инвестициялыќ жекешелендіру ќорлары сатып алды,
біраќ кµп ‰замай олар ќайтадан ... ... ... бір тиын да ... ќ‰рдымѓа кетті.
• Ењбек ‰жымдары меншік иелері бола алмады.
Б‰тіндей Ќазаќстан бойынша мемлекеттік меншіктегі 3073 нысан
жекешелендірілді. Аукциондарда єлеуметтік инфраќ‰ры-лымдаѓы
2716 нысан ... жµне 514 ... ... ... ... ... ќор биржасында 11 акционерлік ќоѓамныњ жалпы сом-масы
1,2 млрд. тењге боларлыќгай мемлекетгік пакетгері ... алу ... ... ... жµнс ... ... жµне байланыс, ауыл
шаруашылы-гы мен орман шаруашылыѓы, ќ‰рылыс, тамак,
онеркµсібі, машина жасау нысандары ие болды.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«Адасқандар». романнан повестке35 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
А.С.Пушкин көшесі5 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Азғыр-Тайсойған сынақ полигоны10 бет
Антарктида туралы3 бет
Ауарайы мен климаттық гигиенаның манызы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь