Беймемлекеттендіру және жекешелендіру процестері


КІРІСПЕ

Беймемлекеттендіру және жекешелендіру процестері

1. БЕЙМЕМЛЕКЕТТЕНДІРУДІҢ ЖОЛДАРЫ МЕН ТҮРЛЕРІ
2МЕМЛЕКЕТ ИЕЛІГІНЕН АЛУ МЕН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ҮЛГІСІ
3 Қазакстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудін 1993.1995 жылдарға (II кезең) арналған үлттық
багдарламасы
4Жекешелендірудің бастапқы кезеңі.
5 "Жекешелендіру Сізге не берді?" . дсп сүрақ қояды оптимис.тік жауап алу үмітіндсгі "Деловая неделя" газеті озінің оқырман.дарына.
6 Қазақстандаі ы жекешелендіру және оның күқықтык камтамасыз етілуі

ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ
Жекешелендіру — нарыќтыќ ќатынаска µтудіњ т‰бірлі мєселесі. Ол жеке меншік секторы мен акционерлік ќоѓамдардын, жєне бірлескен кєсіпорындардыњ алдыњѓы позицияларды алуын кµрсететін козѓалысты аныќтайды. Оныњ ж‰ргізулі нарыќтыќ ќатынастыњ пєрменділігіне бай-ланысты болады. Жекешелендіру — меншіктіњ барлыќ т‰ріне — мемлекеттік, ‰жымдыќ жєне жеке меншіктіњ тењдігі мен ќ‰ќыѓына ќалыпты жаѓдай жасайды. Адам-дарѓа меншікті ќайтарумен байланысты вндірушілерден бєсекелесуге жарамды енім т‰рлерін ендіруге деген ынта-сыныњ арта т‰сетініне сенім білдіруге болады.
Жекешелендіруді кейде д‰ниеж‰зілік жаулап алып ба-
ра жатќан бейбіт революция деп те бейнелеп атайды. Шынында да б‰л процеске даму дєрежесі єр т‰рлі дењгейдегі 50-ден астам мемлекет ќатысады. Б‰л елдердегі мемлекеттік кєсіпорындар жекешелендіріліп, ауыл шаруа-шылыѓы ‰йымдары мењ µндіріс орьбздары тікелей мемлекег иелігінен алынып, жалга берілуде. Б‰л процестіњ ауќымы мен ќарќыны, єсіресе 1991 жылдан бастап к‰шейді жєне ќазір ол, нарыќќа кµшкен дамудыњ єр ќилы дењгейіндегі мемлекеттерде ж‰ріп жатыр. Жекешелендіру ТМД елдерінде єр т‰рлі денгейде ж‰ргізіліп келеді, б‰л баѓытта шет елдік тєжірибелер де ескерілуде, ќателіктерге де жол берілуде, біраќ уаќыт басќа тандаудыњ жоктыѓын кµрсетіп _отыр. Б‰гінгі танда мемлекеттік кєсіпорындар пайданы ќорландырумен ‰немді, тиімді ж‰мыс істей алмай, ‰лттыќ байлыќты ысырап етіп келеді деген кµзќарас ќалыптасты. Осыдан келіп жеке меншік сектордыњ рµлін ныгайту ќажеттігі туралы корытьгады шыѓарылды. Мемлекет алып ендіріс орындарыныњ саќталып ќалуы монооолияга жол беріп, кєсіпкерліктен дамуына белгілі бір дєрежеде тежеу жасауы да сµзсіз.
Республикамызда ‰зак жылдар бойы санамызѓа социа-листік меншік сіњіріліп, жеке меншік ќанаушы ќоѓамѓа тєн деп ‰ѓындырылып келді. Ол системада ќоѓамдыќ меншік пен жеке меншік ‰ѓымы сыйыспайтын еді. ¤ндірісті, шаруашылыќты мемлекет меншігіне баѓындыру-дыњ басымдылыѓына орай жеке меншіктіњ даму болашаѓы жоќ деген ой ќалыптастырылды. Адамныњ жеке меншікке деген табиѓи ‰мтылысын басуѓа мемлекет машинасынын барлыќ куаты ж‰мсалады. Єйткенмен ќогамдыќ ойдын дамуы ел µміріне елеулі µзгерістер єкелді. Єкімшілдік ж‰йе кµрер кµзге мешпік иесі бола отырып, ќоѓамдык меншіктіњ ќожасы болѓаны айдан аныќ. Осындай оралым-паздыќ, іштен іру меншік ќатынастарьтн ќиратып акімшілдік-єміршілдік ж‰йеніњ к‰йреуін тездетті.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




КІРІСПЕ
Беймемлекеттендіру жєне жекешелендіру процестері
. БЕЙМЕМЛЕКЕТТЕНДІРУДІЊ ЖОЛДАРЫ МЕН Т‡РЛЕРІ
МЕМЛЕКЕТ ИЕЛІГІНЕН АЛУ МЕН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІЊ ЌАЗАЌСТАНДЫЌ ‡ЛГІСІ
3 Ќазакстан Республикасында мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудін 1993-1995 жылдарѓа (II кезењ) арналѓан ‰лттыќ
багдарламасы
4Жекешелендірудіњ бастапќы кезењі.
"Жекешелендіру Сізге не берді?" - дсп с‰раќ ќояды оптимис-тік жауап алу ‰мітіндсгі "Деловая неделя" газеті озініњ оќырман-дарына.
6 Ќазаќстандаі ы жекешелендіру жєне оныњ к‰ќыќтык камтамасыз етілуі
ЌОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ
Жекешелендіру —нарыќтыќ ќатынаска µтудіњ т‰бірлі мєселесі. Ол жеке меншік секторы мен акционерлік ќоѓамдардын, жєне бірлескен кєсіпорындардыњ алдыњѓы позицияларды алуын кµрсететін козѓалысты аныќтайды. Оныњ ж‰ргізулі нарыќтыќ ќатынастыњ пєрменділігіне бай-ланысты болады. Жекешелендіру —меншіктіњ барлыќ т‰ріне —мемлекеттік, ‰жымдыќ жєне жеке меншіктіњ тењдігі мен ќ‰ќыѓына ќалыпты жаѓдай жасайды. Адам-дарѓа меншікті ќайтарумен байланысты вндірушілерден бєсекелесуге жарамды енім т‰рлерін ендіруге деген ынта-сыныњ арта т‰сетініне сенім білдіруге болады.
Жекешелендіруді кейде д‰ниеж‰зілік жаулап алып ба-
ра жатќан бейбіт революция деп те бейнелеп атайды. Шынында да б‰л процеске даму дєрежесі єр т‰рлі дењгейдегі 50-ден астам мемлекет ќатысады. Б‰л елдердегі мемлекеттік кєсіпорындар жекешелендіріліп, ауыл шаруа-шылыѓы ‰йымдары мењ µндіріс орьбздары тікелей мемлекег иелігінен алынып, жалга берілуде. Б‰л процестіњ ауќымы мен ќарќыны, єсіресе 1991 жылдан бастап к‰шейді жєне ќазір ол, нарыќќа кµшкен дамудыњ єр ќилы дењгейіндегі мемлекеттерде ж‰ріп жатыр. Жекешелендіру ТМД елдерінде єр т‰рлі денгейде ж‰ргізіліп келеді, б‰л баѓытта шет елдік тєжірибелер де ескерілуде, ќателіктерге де жол берілуде, біраќ уаќыт басќа тандаудыњ жоктыѓын кµрсетіп _отыр. Б‰гінгі танда мемлекеттік кєсіпорындар пайданы ќорландырумен ‰немді, тиімді ж‰мыс істей алмай, ‰лттыќ байлыќты ысырап етіп келеді деген кµзќарас ќалыптасты. Осыдан келіп жеке меншік сектордыњ рµлін ныгайту ќажеттігі туралы корытьгады шыѓарылды. Мемлекет алып ендіріс орындарыныњ саќталып ќалуы монооолияга жол беріп, кєсіпкерліктен дамуына белгілі бір дєрежеде тежеу жасауы да сµзсіз.
Республикамызда ‰зак жылдар бойы санамызѓа социа-листік меншік сіњіріліп, жеке меншік ќанаушы ќоѓамѓа тєн деп ‰ѓындырылып келді. Ол системада ќоѓамдыќ меншік пен жеке меншік ‰ѓымы сыйыспайтын еді. ¤ндірісті, шаруашылыќты мемлекет меншігіне баѓындыру-дыњ басымдылыѓына орай жеке меншіктіњ даму болашаѓы жоќ деген ой ќалыптастырылды. Адамныњ жеке меншікке деген табиѓи ‰мтылысын басуѓа мемлекет машинасынын барлыќ куаты ж‰мсалады. Єйткенмен ќогамдыќ ойдын дамуы ел µміріне елеулі µзгерістер єкелді. Єкімшілдік ж‰йе кµрер кµзге мешпік иесі бола отырып, ќоѓамдык меншіктіњ ќожасы болѓаны айдан аныќ. Осындай оралым-паздыќ, іштен іру меншік ќатынастарьтн ќиратып акімшілдік-єміршілдік ж‰йеніњ к‰йреуін тездетті.

1. БЕЙМЕМЛЕКЕТТЕНДІРУДІЊ ЖОЛДАРЫ МЕН Т‡РЛЕРІ
Кєсіпорын —халыќ шаруашылыѓыныњ бастапќы ‰ясы. Материалдыќ жєне материалдыќ емес игіліктер, кызмет кµрсету кєсіпорындарында жасалады. Сондыќтан кєсіп-орындар экономикасы, олардыњ орталыќпен, банктермен жєне басќа несие беретін мекемелермен ќарым-катынасы µтпелі кезењдегі теория мен практиканыњ катты кµніл бµлетін нысанасы болуы керек. Б‰л орайда кєсіпорын іс-єрекетініњ тиімділігін арттыру ‰шін олардыњ мєртебесін µзгерту ќатањ ж‰мыс ырѓаѓы бар мемлекеттік кєсіпорын-дарды біршама кењ келемді дербестікке ауыстыру керек.
Кєсіпорыњдарды беймемлекеттендіру кезінде ењ ќиын іс оныњ єдістері мен т‰рлерін (акцияландыру, жекеше-лендіру, жалга беру т. б.) аныќтау ѓана емес, сонымен бірге мемлекеттік жєне жергілікті баскару мекемелерімен кєсіпорын арасындагы ќарым-ќатынас механизмін жасау болып табылады. 1990 жылы мемлекетке ендірістік корлардыњ 90—% тиесілі болѓан. 1992 жылдан бастап беймемлекеттендіру, жекешелендіру мен бєсеке туралы, монополиялык іс-єрекетті шектеу туралы зањдардыњ кабылдаиуынан мемлекеттік кєсіпорындар ‰лесініњ едєуір азайѓанын байќауѓа болады. Сонымен ќатар, орталыќ пен кєсіпорын ќарым-ќатынас механизмін, бастапќыда ойлаѓандай, ќалыптастыру оњай болмай шыкты.
Шынында, ондаѓан жылдар бойы орталыктыњ тікелей н‰сќаулары бойынша ж‰мыс істеген кєсіпорындардын багыт-баѓдары орталыќтыњ ќалауына ќарай келген болса, ќазіргі жаѓдайда, ќалыптасќан ахуалды к‰рт µзгерту оњай шаруа емес. Мєселелердін ауќымы к‰ткевдегіден анаѓ‰рлым к‰рделі болды. Б‰лардыњ ішінде басќару кадр-лары мен материалдыќ-техникалыќ жабдыќтау, µндірушілер монополиясы т. б. бар. Мамандардыњ есебіне ќараѓанда ќавдай да болмасын істіњ нєтижелілігініњ 85—%-тейі ќызметкерлердіњ дайындыќ дењгейіне байланыс-т;ы болады екен. Єњгіме ењ алдымен басќарушылардыњ ж‰мыс істеу ќабілеттілігіне катысты болып отыр: біріншіден, дербестік жаѓдайда басшы µзі ѓана шешім ќабылдауы ќажет, екіншіден, µз ќарамаѓындаѓы ќызмет-шілердіњ жања бастамалар кµтеруін ‰немі ќолдап отыруы тиіс, ‰шіншіден, рынок жаѓдайында µнімді кµп шыѓару оныњ µтімділігініњ кепілдігі болмайтындыѓын ескеріп, с‰ра-нысты зерттеп отыру керек. Ќысќа мерзімде нарыќтыќ ќатынас жаѓдайында ж‰мыс істейтін басшы кадрларды да-ярлап шыѓару ісі —кезек к‰ттірмейтін мемлекетгік шара-лардыњ бірі болуы керек.
Материалдыќ-техникалыќ жабдыктауды орталыќсыз-дањдыру —ењ алдымен µндіріс ќ‰рал-жабдыќтары мен кµтерме сауданы тиімді ‰йымдастыруды кµздейді. Б‰рынѓы орталыќтан бµлу принципінен "кєсіпорын —кєсіпорынѓа" екі жаќты µзара тиімді байланыстарга кµшу ќажет, тау-арлардыњ сатылуын тауар-шикізат биржалары арќылы :єне єріптестерді іздеу жолымен ќамтамасыз ету керек. Єрине, тауарлардыњ бір балігі орталыќтан бµлеігін (электро-энергетика, темір жолдар, єскери µндіріс) болады, біраќ та пропорциялар б‰рынѓыѓа ќараганда µзгермелі єрі ќозгалмалы сипатта ќалмаќ.
Маманданган ірі кєсіпорындардыњ мањызы туралы ќате кµзќарастар нєтижесінде µндірісті монополиясыздандыру б‰гін шешілуі ќиын мєселе болып отыр. Ресми мєліметтердіњ керсетуі бойьюша, 1987 жылы бір кєсіпорында ж‰мыс істейтіндердін орташа саны µндірісі дамыѓан елдерде 86 адам, Венгрияда —, Болгарияда —, КСРО-да —адам болган. Батыстыњ дамыѓан ел-дерінде шаруашылык ‰йымдар саныныњ 70—%-і —‰саќ жєне орта кєсіпорындар. АЌШ-та м‰њдай фирмалар елдіњ жалпы ‰лттыќ µнімініњ 50% µндіріп жєне ж‰мыс орында-рыныњ жартысынан астамын береді. КСРО-да ж‰мыскер саны 200 адамнан аспайтын кєсіпорындардыњ ‰лес сал-магы, шамамен, елдегі µндірістік ‰йымдардыњ 50% -ін ќ‰раган, біраќ µнеркєсіп µњдірісіндегі ‰лес салмаѓы тек кана 5,3% шамасыњда болды.
Кµрщ отырѓанымыздай, елімізде µндірістіњ монополия-лану дєрежесі µте жоѓары. Тіпті ќандай ендіріс саласы болмасын єр т‰рлі дєрежеде монополияланѓан десек, кµзќарасымыз ќате болмайды. Єрине, мєселенііњ м±ндай жаѓдайы беймемлекеттендіру мен монополиясыздавдыру кезінде кµптеген ќиындыќтар келтіруде. Сондыќтан аталѓан саясатты ж‰ргізуде орталыќтыњ рµлі ете жоѓары, орталык µзі µзгеруімен ќатар ‰саќ жєне орта кєсіпорындар рµлін жогарылату баѓытында, рентабельділігі твмен жєне шыѓынды кєсіпорындарды жалѓа беру немесе ‰жымдыќ меншікке беруде ж‰йелі жєне байыпты кддамдар жасауы ќажет. Б‰л процесс объективті жєне субъективті себептер-ге байланысты айќын емес, ќиын да ‰зак болады. М‰нда керекті кадрлар жетіспеушілігі мен ‰заќ жылдар бойы ќалыптаскан, ќоѓамдаѓы жєне жекелей µндірістегі µзара байланыстар сипаты кµрінеді. Біраќ, м‰нда к‰йректік сезімге негіз жоќ, ќайта керісінше, мєселені білу мен т‰сіну ќогамды шешімді іс-єрекеттерге жетелейді.

2МЕМЛЕКЕТ ИЕЛІГІНЕН АЛУ МЕН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІЊ ЌАЗАЌСТАНДЫЌ ‡ЛГІСІ
Рыноктыќ экономикаѓа кµшу мен меншік ќатынастарын т‰бірімен µзгертуді талап етеді. ¤йткені, шаруашылыќ субъектілер (иелері) рынокта µз ж‰мыстарына µздері жа-уап беретіндей, соган єрдайым м‰дделі, ж‰мыс нєтижесіне толыгымен иелік ететіндей болуы керек. М‰ндай талаптар дєрежесінен керіну ‰шін рынокта меншік иелері бєсеке жаѓдайында єрекет етіп, ж‰мысты тиімді ‰йымдастыруы шарт. Дєлірек айтќанда, ќазіргі рынок кµп меншіктілік жаѓдайда ѓана µз ќызметін ойдаѓыдай аткаѓа алады. Меншікті мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру ры-нокќа кешу барысындаѓы аса мањызды мєселе. Бірінші-ден, ќазіргі к‰рделі де, ќиын жаѓдайда ќалыпты єлеуметтік ахуалды жасауѓа енбекшілерді єлеуметтік ќорѓауѓа, олардыњ т‰рмыс жаѓдайын жаќсартуга мемле-кеттіњ к‰ші жетпей, єлсіздік кµрсетуде. Міне, осьгадай жаѓдайда меншіктіњ бірќатар белігін ортаќ м‰дделерге сай пайдалана білетіндерге беру тиімді болары даусыз. Екіншіден, вндірісті дамыту, баѓаныњ есуін тоќтатып, µндіріс шыгьшдарын кеміту, тек бєсеке механизмі єрекет еткенде ѓана м‰мкін болады. Бєсеке —рыноктыњ ќозѓаушы к‰ші ретінде єрекет ете бастаѓанѓа дейін, халыќ шаруа-шылыгын т‰рактавдырып, инфляция ќ‰былысын реттеу ‰шін, ќаржы-несие ќатынастарын берік ќолда ‰стау кажет. Сондыќтан, жоѓары салыќ ставкасы мен банк процентін енгізу керек болды. Єрине, м‰ндай жаѓдайда экономика ойдагыдай, тиімді дами алмайды, оныњ халыќќа ауыртпалык, келтіретіні де белгілі. Ал рыноктыњ ќалыпты ќызмет етуі ‰шін монополиялыќ ‰стемдікті жою жєне жекеше-лендіру µте ќажет.
Мемлекет иелігінен алудыњ мєні мынада. Орта-лыќтандырылѓан мемлекеттік экономиканы кеп т‰рлі ара-лас экономикаѓа кµшіру мєселесі мемлекетгік тікелей басќарудан к‰тылып, кµп меншікті басќару формасына етуді ќарастырады. Мемлекет иелігінен алу мен жекеше-лендірудіњ формалары єр ќилы. Олай дейтініміз бііріншіден, мемлекет иелігінен алуды меншік иесін ауыстырмай-аќ, тек орталыќтан баскаруды езгерту жолы-мен ж‰ргізуге де болады. Мысалы, аренда кезінде негізгі ќорлар иесі µзгермейді, алайда оныњ µніміне, айналым ќорларына арендатор иелік етеді, соган байланысты меншік ќатынасы да езгеше сипатка ие болады. Ал мем-лекеттік кєсіпорынды акционерлік коѓамѓа айналдырѓанда б‰кіл акциялар мемлекет пен акционерлер арасында белінеді. Осы екі жаѓдайдыњ екеуінде де мемлекетгік ор-гандар тікелей єкімшілік басќару ќызметінен айрылады.
Жекешелендірудіњ ењ ќарапайым т‰рі µнім шыѓаратын кєсіпорындарды (ендірістік кешен ретінде) сату. Б‰л жагдайда сатып алушы толыќ меншік иесі болады. Таѓы бір ќарапайым формасы кєсіпорын м‰ліктерін т‰гелімен бµліп беру. Б‰лардыњ к‰рделі формасы мемлекеттік кєсіпорындарды акционерлік ќогамѓа жєне жауапкершілігі шектеулі ќогамга (серіктестікке) айналдыру.
Жекешелендірудіњ субъектісі физикалыќ магынада —жеке азаматтарды, зањдыќ маѓынада —кєсіпорындар мен ‰йымдар. Бірінші жаѓдайда мемлекет меншігі жеке меншікке ауысады. Дамыѓан елдерде жеке меншік негізгі µндірістік ќорлардыњ 5—процентіне иелік етеді. Ал акционерлік ќоѓамдар меншіктіњ басым бµлігіне ие болып отыр. Жекешелендіру субъектісі ењбекшілер ‰жымы болуы да м‰мкін. М‰ндай жаѓдайда ‰жымдыќ (халыќтыќ) кєсіпорын идеясы орын алады.
Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудіњ объ-ектісі мемлекеттік м‰лік, оныњ ішінде µндірістік, матери-алдыќ айналым ќорлары, мемлекеттік кєсіпорындардыњ ќаржы активтері, т‰ргын ‰й ќоры т. б. Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру баѓдарламасын ж‰зеге асыру кезінде мемлекеттік меншіктіњ басым кµпшілігі жања субъ-ектілерге кµшуі тиіс. Сонда гана ќорларды сапалы пайда-лану арќасында ±дайы µндірудіњ экономикалык тиімділігі мен єлеуметгік єділеттілік ‰штасатын болады. Мемле-кеттік меншікті ‰лестіре салу оњай мєселе емес, ол ‰лкен талдауды ќажет етеді. Б‰л арада ќиындыќтар да, жоѓалтулар да орын алуы єбден м‰мкін. Рынокќа кµшу іскерлікті де, тєуекелділікті де ќажет етеді. Дамыѓан де-мократиялыќ ќоѓамдардыњ єлеуметтік базасы орта тап µкілдері. Міне, осылардыњ ќатары нег‰рлым коп болса, соѓ‰рлым ќоѓамныњ саяси-єлеуметтік т‰раќтылыѓы да ба-янды болып ныѓаады. Мемлекет меншігіне орта таптыњ нелік етуі д‰ниеж‰зілік тєжірибе керсетіп отырѓанындай экономикалыќ жагынан тиімді болады. Міне, сондыќтан да тєуелсіз мемлекетіміздіњ егемендігін бянды етудіњ, к‰ш ќуатын арттырудыњ мањызды факторлары ж‰ріп жатќан экономикалыќ реформаларды теревдету болып отыр. Б‰гінгі к‰нніњ µзекті проблемасы Ќазаќстаннын наќты эко-номикалыќ жєне ѓылыми-техникалыќ тєуелсіздігіне жету. Егемендікті экономикалыќ маѓьтада ж‰зеге асыру ењ ал-дымен ‰лттыќ рынокты ќ‰румен тікелей байланысты. Міне, сондыќтан да біздіњ ќогамымыздын, даму ќажеттілігі т‰рѓысынан экономикалыќ реформаныњ µзекті мєселесі мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру болып отыр. Бізде 75 жыл бойы меншікке деген кµзќарас басќаша болып келді. Диалектикалыќ ќозѓалыс талаптары мєњгілік катып-семіп ќалган меншік т‰рі болмайтындыѓын мензейді. Демек, мемлекеттік меншіктіњ де мазм‰нын езгертетін уаќыт туды. Б‰рынѓы кењес елінде бєрі мемле-кеттік болды. Ал елдіњ экономикалык жагдайыныњ ха-лыќтыњ єл-ауќатыныњ ќандай к‰йде болѓаны да мєлім. Ќазакстанда ќабылданѓан 1993—жылдарѓа арналѓан мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудін ‡лттык баѓдарламасында мемлекеттік меншікті одан єрі езгертудіњ жолдары айќын белгіленген. Б‰л негізінен бірнеше прин-циптерді ќамтиды. Атап айтсаќ жекешелевдірудіќ максаты єлеуметтік єділеттілікті саќтау, жаппай жекешелендіру барысында азаматтардын мемлекет меншігіндегі вз ‰лес-теріне ќ‰кылыѓын саќтау жєне т. б. Таѓы бір мєселеніњ басын ашып айтсаќ мемлекет иелігінен алу бар да, же-кешелендіру бар. Мемлекет иелігінен алу дегеніміз м‰лікті мемлекеттіњ басыбайлы мешиігінен алып, оныњ иелері ќатарына меншіктіњ басќа да т‰рлерін енгізу, мєселен, мемлекеттік зауыт енді акционерлік компания болуы м‰мкін. Ал жекешелеќдіру дегеніміз —єр адамѓа меншік беру деген сез. Мемлекет иелігінен алу мен жекеше-лендірудіњ бірінші кезењі біз к‰ткендей нєтиже бермеді. Ол кезењде д‰рыс істерден гµрі б‰рыс басу, с‰йінішке ќараѓанда к‰йіну кµп болды. ¤зімдікі дегенге µгіз ќара
к‰шін ж‰мсап, мемлекет алдындаѓы ќарызын т‰гел µтей ќоймаса да, майлы ќасыќты жалап ‰лгергендер де болды. Сансыз кедергілерге тап болып, колды бір сілтегендер де, єсіресе ыњгайын таппай, єрі-сєрі к‰й кешкендер де жетіп жатыр. Ал енді осы шаќтагы бейберекетсіздік пен баќылаусыздыќты, аќшаныњ ќ‰нсыздануын, баганыњ г‰раќсыздыѓын пайдаланѓан алыпсатарлардыњ ќаптап кет-кені ќынжыларлыќ жєй. Осындай б‰ра тартушылыќ пен жасырын жекешелендірушілік басым т‰скен бірінші кезењ де аяќталды. Осы бірінші кезењде ‰жымдыќ меншік деген пайда болды. ‡жымдыќ меншік дегеніміз де иесіз менщікке айналды. "Бєрі де біздікі —бєрі де менікі" деп айтќанымызбен сол меншіктіњ наќты жаѓдайы ‰шін жауап беретін адам табылмай ќалды, мінеки, сµйтіп ‰лкен аѓаттыќ жасалды. Кей жерлерде кењшарларды жекеше-лендіру барысында мањдайшадагы жазуды "‰жымдыќ" деп ауыстырумек тьгадыќ. Ењ тиімсіз, берекесіз ж‰мыс істегендер де осы тортаѓылар болды. Байќасаќ, ‰лттыќ баѓдарламада агроµнеркєсіп кешенін жекешелендіру бапта-ры µзінше бµлек жасалѓан. Себебі, агроµнеркєсіп ке-шенінде ќалыптасќан µте к‰рделі мєселелерді ескеру ќажет болды. Єр адам µз ‰лесін алсьш. Ал ары ќарай жеке дара тірлік ете ме, жоќ, єлде ‰жымдыќ шаруашылыќ ќ‰ра ма єздерінін еркі білсін. ‡жымдасып отырѓан адамдарды ешкім к‰штеп таратпайды. Ал µзіне µзі сеніп, жеке шыѓам дегендеріне де кедергі жасамау керек. Жекешелендірудіњ алдында барлыѓымыз бірдейміз, маман да, шопан да, ж‰мысшы да т. б. Б‰дан біраз б‰рын ењбек стажына сєйкес эр адамѓа т‰рѓын ‰й купондары есеитедді. Єр адамга 100 купон (калада) 120 купон (ауылда) инвестициялыќ купон-дар берілді. Міне, мемлекеттік тењ м‰мкіндік беруі осы, мемлекет баѓыт сілтейді, басќа да ‰йымдык, шараларын ж‰ргізеді. Ал єрі ќарай сол тењ м‰мкіндікті калай ж‰зеге асыру б‰л єркімніњ міндеті. Бірінші кезењде істелген ж‰мыстар мен тєжірибелер біздіњ кењ ауќымды жекеше-лендіруге кірісуімізге м‰мкіндік береді. Жауапты шаралар ж‰йесі ретінде жекешелендіру бірќатар манызды єлеуметтік-экономикалыќ, міндеттерді шешуге тиіс. Біз экономиканы сауыќтыру, экономикалыќ дагдарыстан шыѓу мєселесінде наќ осыѓан ‰міт артудамыз. Жекешелендірудін екінші кезењінде мемлекет меншіктіњ кµпт‰рлілігіне кµшудін бірыњѓай саясатьш ж‰ргізуді алга ќойды. Сейтіп, баѓдарламаны ж‰зеге асыруда жекешелендірудіњ бірінші кезењіне тєн болѓан ќателерді жоюга жаѓдай жасап отыр. Мемлекеттен сатып алу мен жекешелендіру мєселесін іске
асырѓанда мемлекет тарапынан бакылауды ќатайту ќажет екенін алгашќы кезењ тєжірибелері кµрсетті. Єрине б‰л ете ќиын єселе, себебі, б‰кіл халыќ болып к‰рган, жа-саган, ме^ екеттік меншікте болып келген кыруар бай-лыќты ќа айша барша халыќќа єділдік пен тењдік жаѓдайынд таразыны тењ ‰стап беліп беруге болады. Сондыќтан да мемлекет тарапьгаан нені жекешелендіру керек, нені мемлекеттен сатып алуга болады, осы мєселелер;; реттейтін экономикалыќ жєне ќ‰ќыќтыќ тетік ете кажет. Эсыган байланысты таѓы бір мєселе м‰ліктерді мемлекет і -лігінен алу барысьшда олардыњ баѓасын д‰рыс аныќтау. ебебі, кейбір билік пен байлыќтыњ кілтін ќолдарына устаѓан алаяќтардыњ алтынды баќырѓа балап, халыќ байлыѓын µз пайдасына айналдырып жіберуі м‰мкін ѓой, тіпті ей жерлерде солай болѓаны да белгілі. Д‰ние-ж‰зілік тє„ рибе кµрсетіп отырѓандай, меншіктін бір ќолѓа (мейлі жеке адамныњ, мейлі мемлекеттік) жинаќталып, шоѓырлануіі ќай кезде де келењсіз жаѓдайларѓа єкеп соѓады. Жалпы ќогам ‰шін оныњ екеуі де тиімсіз. Сон-дыќтан, м‰лікті мемлекет меншігінен алу немесе оныњ иесін µзге гу, ќысќасы меншіктеу дегеніміз м‰лікті аз-даѓан адамдардын ќолына жиып беру емес. Єњгіме ќоѓамныњ рбір м‰шесініњ меншік иесі болатывдай жаѓдай туѓызуда, оеспубликамыздыњ єрбір азаматына (‰лтына, жасына, к ізметіне ќарамай) бµлінуге тиісті байлыќтыњ тењдей ‰л сін белгілеп, бµліп беруде. Б‰л ‰шін єрбір адамѓа сыбаѓалы акцияларын (жекешелендіру чектерін, купондары т. б.) ‰лестіруді белгілі бір тєртіппен аныќтау ќажет. ! єселеніњ ќиындыѓы єлеуметтік тењдікті, єділеттікті саќтай отырып, экономиканыњ тµмендеуіне, µндірістіњ ќ‰лдырауына жол бермейтін єдіс-тєсілдерді ойлап табуда. Мемлекеттік м‰лікті жекешелендірудіњ б‰гінгі кезендегі тиімді жолы —ірі жєне орта кєсіпорындарды, мекемелерді акционерлік ќоѓамдарѓа кµшіру, жерді негізінен жалгерлік єдіспен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Беймемлекеттендіру және жекешелендіру жолдары
Жекешелендіру
Жекешелендiру және меншік
Жекешелендіру туралы
Мекшікті мемлекетсіздендіру және жекешелендіру
Вирустардың құрылысы және тiршiлiк процестерi
Жекешелендіру жайлы
Жекешелендіру: еуропа және азия тәжірибесі
Басқару процестері
Таным процестері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь