Балаларға арналған хабарлардың қоғамдық мәні. Бағдарламаларды жас ерекшеліктеріне байланысты қабылдау психологиясы

.Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
.Негізгі бөлім
1.Тарау. Балаларға арналған хабарлардың қоғамдық мәні ... ... ... ... ... ... .
2. Тарау. Бағдарламаларды жас ерекшеліктеріне байланысты қабылдау
психологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
V.Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
V.Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Бүгінде жаһандану үрдісі қоғамға жаңа леп әкелді. Бұл жаңашылдық қай салаға болмасын әсерін тигізіп, даму процесіне де елеулі өзгерістер енгізді. Бұрын төрт қабырғада қамалып отырған жұртшылық ақпарат ағымына тап болғандай. Бүгінгі заң журналитикасы, әсіресе теле журналитика аз уақыт ішінде түрленіп, бағыт-бағдарын да өзгертті. Кеңістік жүйе кезінде бұқаралық ақпарат құралдары үкіметтің саясат жүргізетін құрал болса, қазір ол бұқара санасын билейтін үлкен күшке айналып отыр. Телевиязияның адам психикасына әсерін батыста кеңінен пайдалануда. Шет елдің арзанқол, жабайы мәдениетін насихаттайтын хабарларын қарап, олардың талғамының биіктігіне кейде қайран қаламыз. Ал шындығына келсек, адам психикасын шаршатып, болмашы нәрсеге эмоциямызды көл етіп батыстың таусылмас сериалдары, шытырман оқиғалы фильмдері (айта кетерлігі, сол фильмдердің бас кейіпкерлері американдықтар, сол елдің серілері де, ал жеккөрінішті, сұмырайлары не орыстар немесе азиаттар болып келеді) түптеп келгенде еріккеннің ермегі емес. Мұның астарында да үлкен саясаттың иісі аңқиды. Мысалы, жұмыстан қажып, шаршап келген адам сондай телеөнімдерді көріп, жүйкесін тоздырып, моральдық жағынан қажиды. Ондай адамдардың бар проблемасы мен бар қуаныш-қайғысы сол фильмдердің кейіпкерлерінің өмірі. Ал саясатқа, қоғамдық өмірге араласуға оның қажыры да қайраты да жоқ. Бұдан шығатыны батыстың жабайы мәдениетінің, тобырларға арналған телевизиялық өнімдердің артында қоғам санасын мәңгүрттеу саясаты жатыр. Сол кездегі бағдарламалар тізіміне көз салмаңыз, Қазақстанның телеарналар торы тек көтеру мен шетелдік фильмдерден ғана тұрған болатын. Ал ағартушы-танымдылық мінездегі бағдарламала тіптен жоғалып кеткен болатын. Бүгінде отандық телеарналарда әр түрлі сипаттағы теле өнімдер саны артқан. Бірақ, олардың мазмұны, сапасы бүгінгі қоғам құндылығына сай ма? Адам психологиясына, қоғам санасына әсері қандай?
1. Прохоров Е.П. Введениев теорию журналистики. МГУ; Москва, 1995.
2. Әбжанов.Қ. Телевизиялық фильмдер. «Қазақ университетің; Алматы, 2003.
3. Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Қазақ энциклопедиясының Бас редакциясың, Алматы,1998.
4. Жақан С. Сөйлеу техникасы. «Қазақ университетің, Алматы,2002.
5. Светана С.В. Телевизионная речь. Издательство Московского университета, 1976.
6. Құнанбаев А. Шығармаларының екі томдық толық жинағы. «Ғылымң, Алматы, 1977.
7. Әбжанов.Қ. Телевизиялық фильмдер. «Қазақ университетің; Алматы, 2003.
8. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. «Қазақ университетің, Алматы, 2003.
9. Актер в кино. «Искусствоң, Москва, 1976. .
10. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. «Қазақ университетің, Алматы, 2003.
11. Молдабеков Ә. «Хабардыңң бес белесі. «Қазақ университетің, Алматы, 2000.
12. Ақмолда Д. Ұлттық жобаға деген ұмтылыс бар. «Журналистң газеті, ғ6, мамыр,2003 жыл.
13. И.С.Кон. Психология юношеского возвраста. М. 1975, стр. 28
14. /http:www. Ps7analіtіc.ru/htm/21vm
15. Ақпараттар ағыны. «Жас Алашң газеті, 5-маусым, 2004 жыл.
16. Мошенники и авантюристы. Серия “Энциклопедия тайн и сенсации”. М. “Фараон” 2001 г.
17. Реан А.А., Бютнер К.С., Детская психология. С-Пб, “Феникс” 2001 г. стр. 166
18. Зощенко Н.С., Хоманс Р.С. “Развитие детей дошкольного возвраста”, М. “Просвещение” 1991 г.
19. Райнер Пацлаф. Застывший взгляд. М. “Букинист”. 2002 г. стр. 125
20. М.Жұмабай. Кинофестиваль қазаққа не берді? “Ана тілі” газеті, №40 09.10.2003 ж.
21. Убивающий шум. “Экспресс-К”газеті. 09.06.2004
22. Г.Ахметова Бейнесаз – болдық мәз. “Журналист” газеті, №1, қаңтар 2004.
23. Вам это нравится? “Красный Север” газеті, 29.05.2004
24. Немов С.А., Крайчфильд Р.Н. Телевидение и реальность. Культы и скандалы ХХ века СПб “Искра” 1998г. стр. 189
25. Психология. Под общ. редакцией Зиновьева Т.Г., Канов Р.Н., Осипов Т.В. М. “Наука” 1991 г.
26. З.Фрейд. “Избранные” Том-ІІ, Киев, “Антик” 2001 г. стр. 163
27. Философия. Под общ. ред. Института философии РАН. СПб. “Наука” 1987г. стр. 121
28. Платон. “Избранные сочинения”. Том 1, М. “Просвещение” 1989 г. стр.63
29. Ворошилов В.В. Журналистика. 4-е издание СПб. “Санкт-Петербургский государственный университет” 2001 г.
19. Қазақ теледидарына не керек? “Айқын” газеті. №38, 6-мамыр 2004 ж.
20. Қазақ балалар поэмасының анатологиясы. Алматы, 2005ж.
21. Октябрь революциясына дейінгі қазақ балалар әдебиетінің өсу жолдары. Алматы, 1957ж. Шеген Ахметов.
22. Н.Омашов. Ақпарат Әлемі.
        
        Мазмұны
(.Кiрiспе...................................................................
..............................................
((.Негізгі бөлім
1.Тарау. Балаларға арналған хабарлардың қоғамдық
мәні.........................
2. Тарау. Бағдарламаларды жас ерекшеліктеріне байланысты қабылдау
психологиясы...........................................................
...............................
(((.Қорытынды...............................................................
........................................
(V.Сілтемелер...............................................................
............................................
V.Пайдаланған әдебиеттер
тізімі......................................................................
....
КІРІСПЕ
Бүгінде жаһандану үрдісі қоғамға жаңа леп ... Бұл ... ... ... ... тигізіп, даму процесіне де елеулі ... ... төрт ... ... ... жұртшылық ақпарат ағымына тап
болғандай. Бүгінгі заң журналитикасы, әсіресе теле журналитика аз уақыт
ішінде ... ... да ... ... жүйе ... ақпарат құралдары үкіметтің саясат жүргізетін құрал болса, қазір
ол бұқара санасын билейтін үлкен күшке айналып ... ... ... ... ... ... пайдалануда. Шет елдің арзанқол, жабайы
мәдениетін ... ... ... ... талғамының биіктігіне
кейде қайран қаламыз.
Ал шындығына ... адам ... ... ... нәрсеге
эмоциямызды көл етіп батыстың таусылмас сериалдары, шытырман оқиғалы
фильмдері (айта ... сол ... бас ... американдықтар,
сол елдің серілері де, ал жеккөрінішті, сұмырайлары не орыстар немесе
азиаттар болып келеді) түптеп келгенде еріккеннің ермегі емес. Мұның
астарында да ... ... иісі ... ... ... қажып, шаршап
келген адам сондай телеөнімдерді көріп, жүйкесін тоздырып, моральдық
жағынан қажиды. Ондай адамдардың бар ... мен бар ... ... ... ... Ал саясатқа, қоғамдық өмірге
араласуға оның қажыры да қайраты да жоқ. Бұдан шығатыны батыстың жабайы
мәдениетінің, тобырларға арналған телевизиялық өнімдердің артында ... ... ... ... Сол ... бағдарламалар тізіміне көз
салмаңыз, Қазақстанның телеарналар торы тек көтеру мен ... ... ... ... Ал ағартушы-танымдылық мінездегі бағдарламала тіптен
жоғалып кеткен болатын. Бүгінде отандық телеарналарда әр түрлі сипаттағы
теле ... саны ... ... ... мазмұны, сапасы бүгінгі қоғам
құндылығына сай ма? Адам психологиясына, қоғам санасына әсері қандай?
«TNS Gallup Medіa Asіaң тәуелсіз зерттеу компаниясының ... ... ... 2003 ... телеарналар рейтингісі мынадай
болмақ:
2003 (қаңтар-сәуір телеарналардың көрермен жинау % 2001, 2002-ші
жылғы таблицамен салыстырғанда бірінші орынды жылда 1 Еуразия-Қазақстан
арнасы еншілейді. Ал КТК ... 2001 жылы 8,67% -ті ... 5-ші ... ... 2-ші орынға жылжыған. Бұл кестеден байқағанымыз өзіміздің
ұлттық сипаттағы арналардың бағдарламаларына ... аз ... ... мына ... әсер ... ... ... бағдарламалар қанша деңгейі,
сапасы жоғары болғанмен аудиториясы аз. Еліміздегі парламент, сенатта
отырған «халық ... өзі ... ... үрке ... ... не ... Ал, екіншіден технологиялық жағынан мешелдеу
болып келеді. Бұл туралы технологияның Қазақстандағы санаулы мамандарының
бірі Сұлтан Ыбырай «журналистің ... ... ... ... дейді:
«Қазақстандағы көп телекомпаниялар қолдағы техниканы толық игере алмай
келеді. Технология жылдан-жылға күрделеніп келеді. Оны сауатты басқаратын
арнай дайындықтан өткен ... ... ... ... ... ... таратқанда, монтаж жасағанда, кадрды
байытуға және эстетикалық құндылығын арттыруға кеңінен қолдануға болады.
Біздің елде әлі ... ... ... ... оператордың көмегімен
жасайды. Әр монтаж бөлмесінде бір-бір оператор отырады. Бұл дұрыс емес,
ертең ол алыс сапарға кетіп, шетелдерден хабар жіберуі тиіс болса,
жылжымалы ... ... ... ... істейді? Кадрдағы әрбір бейненің
өзіндік эмоциональді, мазмұнды жүгі бар. Дамыған елдерде журналитке деген
талап мүлдем басқа. Олар әрі жазады, әрі ... ... ... ... ... сенат немесе мәжіліс отырысратын конференциялар
туралы айта келе ұйықтап немесе көңілі басқа жаққа ауып отырған ... ... ... ... ... ... ... мұндай сынды
аузымен айтуға батылы бара бермей, жақсы жағын айтады. Ал бейнекадрлардағы
кереғарлықты ... ... ... ойы ... ... ... Осыдан соң
журналист сөзіне қайдан сенім ... ... ... айырмашылығы мен қуаттылығы да
осында. Телевиязияның адам санасына, психикасына әсері күшті. Өкінішке орай
бұл ... ... ... ... бүгінгі таңда телебағдарламаға сын
азайған. Журналистер демократия мен этиканың ... ... ... ... ... ... соңғы кезде жаңалықтардың өзін объективті емес,
саясаттандырып жіберген. ... әр ... ... ... ... бір ... ... қазіргі уақытта заңдалыққа айналып кеткен.
Бірақ, сонда да журналист ақша мен ... құлы ... ... қызмет
ететінін есте ұстауы шарт. Тек Қазақстан емес, жалпы ... ... ... пен қылмыс хроникасын беруге құштарлық белең алуда.
Кадрда қантөгіс пен соғыс-жанжалдарды көрсету әдетке айналған. Мұны ... ... ... теледидар тек жамандық хабаршысы деуден ... ... ... ... қоғам санасын тәрбиелеуші ... ... ... ... ... ... қарап мұндай пікір
қалыптасырмасқа шара жоқ.
Жалпы, бүгінгі қазақ журналитикасы қандай десек, ең алдымен ұлттық
арналарға көз ... ... ... ие ... ... зор ... ... еніп отырғандығы анық. Егемендік алған еліміздің ақпарат
әлемі бүгінгі таңда өзінің ... ... ... ... ... мен шеберлігімен тәнті етуде.
Белгілі журналист Құдайберген Тұрсын “Қазақ теледидары қай ... ... ... ... ... ... қай деңгейде? Көкірегі ояу,
көзі ашық көрерменнің әрбірін мазалайтын ... ... ... ... шыға ... алға ұмтылған өнер түрлерінің ішінде көгілдір экранның
қоғамдағы орны тым бөлек. Ол араласпайтын іс, ол бармайтын орта жоқ десе ... ... ... ... бір ... айналған синкретті өнер
таңның атысынан күннің батысына дейін төріңе шығып алып, сенің сырласың мен
ақылшыңа айналуда. Зияндылығы да шаш ... ... ... ... Дилижан
жазғандай, “ол өмірге ентелей кіріп, әлемді түгелдей дерлік жаулап алды”.
Шын мәнінде солай.
Расында да әр нәрсеге екі ... баға ... ... ... ... ... ... Өткен ғасырдың соңғы он жылдығы Қазақстан
теледидары үшін шын ... ... ... ... ... ... ... әлемдік терезе айқара ашылып, батыс пен өзге де елдердің
телеөнеріндегі сан ... ... ... лап ... ... біздің орта әрі
жас буын ... ... қуып ... ұмтылды. Әрі жаңа қоғамдағы
өзгермелік ... ... да ... ... ... ... бастауына, есесіне жеңіл-желпі үрдістік танымға
бейімделуімізге негіз болды десек, әсте артық айтқандығымыз болмас. Дәстүр
мен жаңашылдық кең ...... ... ... даму ... ... бар нәрсе уақытқа, ортаға, кезеңге сай түрлене, ... ... Ол кеше мен ... ... мен ... ... іштей өзектесе байланысып, жаңашылдықпен түрлене дамиды. ... ... ... ... ... өзінің заманының тынысына сай негізделіп
шығады. “Қазақстан” телеарнасындағы бағдарламалар легі ұлттық ... ... ... оңтайлы қалыптасуына септігін тигізіп
жатқаны бесенеден белгілі. Әрине, жеміс бірден болмасы анық ... ... та, әр ... ... ... ... ... жетістік болатынын
ескергеніміз абзал. Соңғы жылдары серпін алған “Қазақстан” ... ... ... ... ... ... жол табуда.
Бірақ, бір айтатыны біз бағдарламалардың мазмұны мен формасын бірінші
орынға қойып, ал сол ... ... ... ... келеміз.
Адам өмірінде ана тілінің алатын орны ерекше. Бүгінде ұлт тілі ... ... ... ... халқымыз үшін де, Қазақстанда тұратын
жалпы жұрт үшін де аса нәзік, өте – мөте маңызды ... ... ... ... жас ... мен ... ұрпақ тілінің қалыптасуына барынша көңіл
бөлуге тиіспіз. Өйткені олар – ертеңгі ана тілінің ... тіл ... тіл ... ... ... буын.
Балалар әдебиеті деген не? Оның мақсаты қандай? Балалар әдебиеті — жас
буынның сана - сезімін оятып, ақыл - есін ... ... ... ... өмір ... Оның ...... жасына дейінгі үш
жасар баладан бастап, 16 ... ... ... ... ... ... жоғарғы идеялы қызықты ... ... ... ... жас ... өмір сүре білуге талпынтады. Оның келешегіне жол ... ... ... жанасымды, икемді, төзімді күрескер етеді.
Балалар әдебиетін жасаған — халық. Адамға баласынан ... ... ... ... ... ... де өзінің баласынан жоғары
бағалаған емес. Сондықтан халық ең алғаш өзінің жақсы ойын, ... ... ... ән етіп ... peт ... ... Жас ... дүниеге
келуін қуаныш еткен. Баланы жұбату, ойнату, тәрбиелеу, оның алдына неше
алуан ... ... қою ... жырмен көркем сөзбен айтылған.
Қай ұлтта болсын халық ауыз әдебиетінде ең алғаш пайда болған, ең алғаш
айтылған өлең жыр, ... ... ... ... ... өз ... деп ... Сондықтан халық ауыз әдебиетінің алғашқы пайда ... ... өз ... ... ... өлең, жыр, ертегілерден,
әндерден басталады деген қортындыға келеміз.
Әлди-әлди ақ бөпем,
Ақ бесікке жат бөпем.
Қонақ келсе, қой ... ... сой ... той бөпем — деп жырлайды Халық.
Мұнда балаға деген сый-құрмет, ықыластар, оның ... ... ... ... туатыны айтылған. Халық тәрбиесі баланың жас
басынан ... ... ... ... ... өнегелі адам болуын
көздеген, баладан адамгершілік қасиетті талап ... Қолы ... ... ... иесі болсын, жұдырығын түйген сұм болмасын дегенді балаға жас
басынан ұқтыруға тырысқан.
Бармақтарың майысып,
Түрлі ою ойысып,
Ұста болар ма ... — деп оған ізгі ... ... Игілікті
істерге бастайтын өнер-білімге баулыйды.
Таңдайларың тақылдап,
Сөйлегенде сөз бермей,
Шешен болар ма екенсің? — деп ... ... жас ... ... Қай іске, қандай өнерге болса да икемі бар, бір ... ... ... ... ... ... іс, ... өнер болса да өзінің
бейіміне, ықылас, әрекетіне қарай кәсіп ете ... ... ... ... өз ... ... еңбектің қандай түріне болса да
баулый беруге, ынталандыра беруге әрекет етті.
Кең балағың түрісіп,
Ойға, тауға ... ... ма ... ... ... жауға тиісіп,
Батыр болар ма екенсің? - дейді.
Мұнда жеке бастың пайдасы ... не ... атақ алу үшін ... ... ... үшін емес, адамның баласы болуын жақтағандықтан
айтылған, халықтың асыл ойлары берілген. Өз отанын ... ... ... екен ... тілектер қойған. Бала жұбатудан —басталатын бірінші қойылған
тілек мақсаттар оның болашақтан күткен арманына жетудің жалғасы болады ... ... ... ... ... сені сүйгенде,
Атаңның болар көңілі жай,
Әлди балам, әлди-ай! — деп өз өмірінің жалғасы деп таныған ... ... ... халық зор мән берген. ... да ... оның ой ... ... ... өмір мектебімен ерте
таныстыруға себепші болатын қызықты ертек, көркем әңгіме, өнегелі ... ... ... балалардың сүйіп тыңдайтын, олардың жас
ерекшеліктеріне тән мұралар сондай көп. ... ... ... ... ықыласын өзіне қызықтыра тартып, олардың жас жанына әсер етіп,
көңілді шаттық күлкіге бөлеп ... ... ... балалардың ойына
қозғау салып, өмірдің неше алуан ... ... ... ... ерте ... ерте ... ... ертегісін балалардың сүйіп оқитыны, барлық ... ... оның ... бойы ... ұрпаққа айтылып, әбден екшеліп,
халықтың даналық, тапқыр ... ... әрі ... әрі жеңіл
тілмен, берілетіндігінде. Басталған жерден-ақ уақиғасы қызықты, ... ... ... ... де, ... ойын ... ... жетектеп
әкетеді.
Халық ертегісінің балаларды қызықтыратын тағы бір ... ... ... ... жағынан әбден жетілген болады.
Ертегі, өлең мақалдар мен мәтелдерден басқа халық шығармаларында ерлік
істерді дәріптейтін ... ... да бар. ... ... ең
көлемдісі, ең көбі, мазмұны мол ұзақ жырланатын осы батырлар жыры. Батырлар
жырының желісі, ... ... ... де ерте ... ... ... жыры ауыз ... ең асыл мұраларының бірі. Батырлар
жырының оқиғасы қызық, мазмұны терең, тілі ... ... да, ... ... қайтпас ер, жауына мейлінше қатал, өз еліне
мейірімді, ар-намысқа берік, ұстамды, өнегелі ісі бар ... ... ... ... ... ... да аса қадірлеп, сүйсініп
оқиды. Біз мұнда батырлық жырлардың бәрі бірдей балалардың қабілетіне ... ... ... ... ... ... бола ... деуден аулақпыз.
Солардың ішінде балалар әдебиетіне аса ... ... мен ... оларға да
бірдей қызмет етуге жарайтын ... ... жыры ... ... атап
көрсетпекпіз. Ересектермен қатар бұл жыр 15 пен 18 жастың арасындағы
балалардың ... сай ... ... батыр жырындағы басты
кейіпкерлердің өздері де ... ... ... да болса, батырлық,
ерлік істерді бала кезден-ақ бастаған азаматтар ... ... ... ... да ... ... атқарып жүрген халық ұлы бейнесінде ірі
тұлға боп көрінеді. Қамбар батырдың ерлік істері ... ... ... ... өжет іске бастайды. Олардың патриоттық рухын ... жаны ашу, ... ... ... ... кеңшіл, қоғамшыл
болуға үйретеді. Адамгершілік сапаны мейлінше жоғары ... ... ... ... ... менің төрт жылдыө білім нәтижемнің нүктесі балалар
хабары туралы сөз болып ... ... ... ... екі ... ... ... қорытындыланып отырадыда, соңғы нүкте ... ... ... ... балалар әдебиетімен де таныса аласыздар.
I ТАРАУ. БАЛАЛАРҒА АРНАЛҒАН ХАБАРЛАРДЫҢ ҚОҒАМДЫҚ МӘНІ
Өскелең ұрпақ үшін радио — ... ... ... қалыптасу
университеті, адам баласының ең асыл қасиеттерін тарату ... ... ... ... ... ... да, ... де
балаларға әр түрлі дыбыс арқылы әсер ететіндігінде болса керек. Олардың
дыбыс құдіреті ... ... ... түсіп: қуануы мен ренжуіне,
ойлануы мен толғануына, ең бастысы, жаңалық тындауына мүмкіндігі мол.
Ондай мүмкіндікті қазір жас ... ... ... ... Мысалы, Бүкілодақтық радионың балаларға арналған хабарлары бас
редакциясының Бас редакторы ... ... ... ол ... ... ... радионың программасында әлі жаза, сыза білмейтін
сәбилерден бастап, орта ... ... ... ... ... ... ... мен жігіттерге де арналған хабарлар ... Дәл ... ... ... да беріледі.
Дыбыс ерекшелігін жас балалар жақсы ұғынып, тез ... Олар ... ... оқиғаны, ойды жеткізу үшін екеуара диалогтан гөрі, әр түрлі
дыбыстарға көбірек сүйенеді ғой. Ондағы дыбыстар олардың сол құбылыс ... ... ... Осыдан-ақ дыбыстардың балалар жан дүниесіне
ерекше әсері бар екенін аңғару қиын емес. ... ... ... ... ... ... музыкалық үн бір-бірімен ымдасып тұрса, мазмұны мен
тартымдылығы үйлесіп кетсе, ол ... ... ... ... «Балалық шақ— күн сайын айналада болып
жатқан оқиғаны, құбылысты сол қалпында ... ... ... ... ... тану осы кабылдаудан өріс алады. Сондықтан да сәби жүрегіне
адам ... ... мен ... ... асыл затқа тендесі жоқ Ұлы Отан
ұғымын қалыптастыру осы кезден басталады» - деген еді. Яғни жас ... ... ... ісі ... ел ... ... қабысып жатуға тиіс.
Ұлы тәрбиеші, тамаша педагог «Біздің балаларымыз - еліміздің және ... ... ... Олар ... ... Біздің балаларымыз —
болашақ аналар мен әкелер, олар да өздерінін балаларын тәрбиелейтін болады.
Балаларымыздың тамаша азамат болып өсулері ... ... ... ... балаларымыз - бұл біздің ертеңгі қарттығымыз. Дұрыс тәрбие - ... ... ... ... ... - бұл ... болашақ қайғымыз, көз
жасымыз: басқа адамдар алдындағы, ел алдындағы кінәміз болып табылады»
деген еді. Осы ... ... ... ең ... ... бірі ... жас ... қоғам, семья алдындағы өз борышын ... ... ... ... ... ... сұлулыкка баулу
деп біледі. Оны Қазақ радиосы өзінің алғашқы хабарларынан бермен қарай
мақсат тұтып келгенін ... ... ... ... алғашқы хабарларының мәтінін
мұрағат қорларынан кездестіру қиын. Бірақ оның қай ... ... ... ... берерлік деректер бар.
Бүкілодақтық радио «Таң шапағы» радиогазетін 1934-жылдын ... ... ал ... радиосы бойынша «балаларға арналған хабар 1931-
жылдың ... ... ... - деп ... ... ... ... ... тұрмыз» деген кітабында. Бірақ осы
кітаптың тағы бір жерінде бұған қайшы ... бар. Оның ... ... ... ... ... Хангелдин: «1930-жылдардың бас кезінде
Қазақстан Орталық Атқару Комитеті жанындағы Өлкелік ... ... ... бір ... музей болған үйге көшіп келді. Бұл кезде мен
осы комитеттің председателі едім... 1932-жылы радио ... ... көбі ... ... ... ... ... нұсқау болды. Келесі
жылы (1933-жылы - Н.О.) ... ... ... ... Бұған негіз
болған Алматыдағы «Үлгілі қазақ мектебінің» оқушылар хоры, сол ... - Мина ... көп ... ... ... ... ... кісі сонғы күндерге дейін осы қызметті атқарып келді» — дейтін ... екі ... екі ... ... ... бірі — ... ... екіншісі — 1933-жылдың көктемі дегенді айтады.
Осы жерде еріксіз ойландыратын бір мәселе бар. Ол Р.Сағымбеков ... ... ... дерекке, болмаса естелікке сүйеніп отырғандығын
көрсетпейді. Егер бұлтартпас дәлел келтірсе, оның үстіне әлгіндей қайшылық
болмаса, зерттеуші ... ... ... ... ... мерзім көңілге қонарлықтай. Қазақ радиосының
тұрақты жұмыс ... ... оның ... ... ... ... төрағасы болған адам қолымен қойғандай етіп айтса,
қалай сенбеске. Ендеше, Қазақ ... ... ... ... ... ... көктемі деген мерзім дұрыс болуы керек. Бірақ
бұған ... ... ... хабарлар берілмеген деп кесіп айту да ... ... ... ... 15-нөмірінде басылған
Орынбор ... бір ... ... ... ... ... ... мен жануарлар өмірі» деген әңгімелесу, бір
сағаттық «Радиопионер» газеті деп ... Ал ... ... ... ... ... да ... мүмкін. Өкінішке орай,
микрофондык материалдардың ... ... оған ... ... ... тұр. Сондықтан біз «Қазак радиосының балаларға арналған хабары» деп
тек республикалық радионы бөліп әдейі ... ... ... ... пионері» газетінің елу жылдық
төл мерекесіне орай «Біздің өмірбаян» атты жинақта «Қазақстан балалары»
газетінің 1930-жылдан бастап шыға ... ... Ал ... ... жылға жуык еңбек етіп, көп жылдар бойы ... мен ... бас ... ... ... ... Баймұратова: «Пионер
серігі» радиогазетінің іргетасы қашан қаланғаңдығы туралы: ... жылы осы ... ... онда балаларға арналған хабар тек кана
сегіз минуттық, таңертенмен берілетінді. Оны ... ... деп ... ... ... ... онан бері ... жылдар өтті. Қазақ радиосының ол кездегі хабарлары
мен қазіргісін салыстырып болмайды. Қазақ радиосының балалар редакциясының
хабарлары олардың жас ... мен ... ... үш ... Олар:
балдырғандар мен төменгі, орта және жоғарғы класс оқушыларына арналған
хабарлар.
Ал «Қызықты кездесулер» мен «Қарлығаш» интернационалдық ... «Бұл ... ... жоқ» және ... ... мен әр тоқсан сайын балаларға ... жаңа ... ... ... ... ... ... барлық буындарын
қамтиды.
Балалар мен жасөспірімдерге арналған хабарлардың қалыптасуына, дамуына
осы редакцияның ардагерлері - ... ... ... сіңірген мәдениет
қызметкері Рәуия Абдуллинаның, Нәзила ... ... ... ... ... пен Кәбдікәрім Ыдырысовтың, Мұзафар
Әлімбаевтың сіңірген еңбектері бар.
Мейлінше кең ... ... ... бүкпесіз жалпы жұртшылық
назарына ұсынып, оны көпшілік талқысына салу арқылы қоғамдық ... ... ... да тікелей қатысты басты талаптардың бірі ... Бұл - ... ... мен ... ... оны, шын мәнінде,
миллиондар аудиториясына ... ... ... Мысалы, Қазақ
радиосының жастар хабарлары ... жаңа ... ... ... ... берген сауалдарын магнитті таспаға ... ... ... ... ... ... жиі шығу ... айғағы.
Микрофон алдында ойды шашыратпай анық, әдемі жеткізу екінің бірінің
қолынан келе ... ... Ол ... ... ... салу ... де қажет етеді. Әрі сөз күші мен дыбыс өнеріне де ... ... ... Әр сөзге екпінді дұрыс түсірмей, үзіп-жұлып, қақалып-шашалып
айтқан әңгіменің қуаты болмайды. Айтайын деген ... ... ... ... ... ... негізгі бейнелеуші құралы - нәрі де, сәні де
– сөз. Дұрыс сөйлей білетін адам бүкіл информациянын 40%-ін тек ... ... ... ... ... ... — сөз» ... халық
даналығына жүгінсек, жақсы радиохабар жасау да — үлкен өнер.
Шыны керек, оқиғаның ... ... ... шығу ... Қазак
радиосының барлық редакциялары үшін күнделікті іске ... деу ... ... де жоқ емес. Біз тоқталғалы отырған жастар редакциясы
жаңа талапты алдыңғылардың бірі ... іске ... ... ... ... Эфирге тікелей шығуға қажетті облыстық, қалалық, аудандық
нүктелер дайындалып, техникалық мүмкіндіктер жетілдірілуде.
Қазақ радиосының «Ұшқын» және ... ... өз ... ... ... ... – оның аудиториясын одан әрі кеңейту
мақсатындағы ізденістердің бірі. Жастар ... енді ... ... күндіз және кешкісін эфирге шығатын болды. Онда саяси ... ... ... және ... ... ... сырласу, пікір алысу, сұхбаттасу, айтыс
түрінде ... ... ... ... «Жас ... ... ... демаласыз?» деп аталатын айдарлар осындай мақсаттардан туып отыр.
«Ұшқыннан» ... ... ... өмір салты, жастардын
белсенді ... ... Отан үшін ... ... ар ... т.б. жайында, еңбек және соғыс ардагерлері Р.Қошқарбаев, Л.Ілиясов,
Ш.Серғазин ... және ... да ... белгілі адамдармен еркін
әңгіме, қызықты кездесу өткізуі дәстүрге айналды. Алайда жұмысшы жастар ... ... ... ... ... ... да
ықпалды жолдарын әлі де қарастыру керек ... өмір өзі ... ... ... ... ... маңызды мәселелер осы ... ... ... ... ... арнайы радиохабарлар туралы айтқанда,
алдымен оның басықасында болып, эфирге әзірлеуге тікелей ... ... ... ... ... ... ... сіңірген
мәдениет қызметкері — Нәзила Баймұратовадан естіген ... ... ... ... ... хабарлар үгіт-насихат редакциясынан анда-
санда берілетін. Олар көбінесе, жастар мерекесіне арналатын. Белгілі уақыты
жоқ, он-он бес, кейде жиырма ... ... ... еді.
Кейін, 1954-жылы болуы керек, Қазақ радиосының бастығы Кенес Үсебаев
пен оның орынбасары ... ... ... ... ... ... ... Сонымен, осы жылдардан бастап туған республика мен басқа
да ... ... ... өмірін қамтитын радиожурнал ... ... ол ... штат ... де, ... ... де жиі ... Соның әсерінен журнал бірте-бірте жойылып, бұрынғы жүйесіздеу
қалпына қайта ... де, ... ... ... ... бұл хабарлар жайында
радиотындаушылардың да, редакция ұжымының да пікірлері жақсы еді. ... сол ... ... ... істеген белгілі журналистердің бірі -
Байзақ Қожабеков: «Басқа хабарлардың бәрі ... ... да, ылғи ... мақталып жатады» дейтін еді.
Қарт журналистің айтқанынан жастарға арнайы ... ... ... ... пайда болғаны женінде біраз мағлұмат алсақ, ал
Қожабековтың сөзі жастар ... ... ... назарын аударып,
жалпы радиохабарлар ішінде өз орны, салмағы болғандығын ... бұл ... ... жастар хабарынын тарихы жайлы
кесіп-пішіп тұжырым айтуға ... ... ... ССР Орталық
Мемлекеттік архивінде сақталған микрофондық материалдарға жүгінуге тура
келеді.
Мұрағаттағы жастарға арнайы ... ... ... 1956-жылдың 1-
қаңтарынан басталады. Оның Н.Баймұратова айтқан әңгімемен салыстырғанда
уақыт жағынан екі жылдай ... бар. ... ... ... ... бір ... ... уақыты осы болуы керек.
Ал бұған дейін немесе 30-жылдар ішінде қарт журналист айтқандай: «анда-
санда», «жастар мерекесіне орай», «белгілі уақыты жоқ», «он-он бес, ... ... ... ... ... ... келген екен.
Қорыта айтқанда, бүкіл радиожурналистика сияқты Қазақ радиосының
балалар мен жасөспірімдерге ... ... да ... ... ... ... бола ... формалары мен жанрлары да молайып,
дамып жатты.
Балаларға арналған алғашқы ... ...... ... яғни тәрбиелік мәнінің терендігінде,
кемшілігі — радиожурналистикаға қойылатын ... ... ... ... Оның объективтік себебін, маман ... ... ... Ал ... ... ... ... маңызы — эфирден жастар дауысына тұңғыш рет жол салғандығы.
Қазіргі таңдағы балалар бағдарламаларының қоғамдағы орнына тоқталар
болсам – ... ... ... ... ойлағанындай, тартымды
балалар бағдарламалары өте көп. Ал осы ... ... ... ... ... ол ... мықты-мықты қалам
тербейтін сіздер мен біздердің қолымызда ... ... ... алғашқы күнінің Халықаралық балаларды қорғау күні екені
баршаызға белгілі. Осындай атаулы ... ... ... шығатындай ойын-сауықтық шараларды осы ұйымдастыра алып
жатырмыз ба?
II ТАРАУ. БАҒДАРЛАМАЛАРДЫ ЖАС ... ... ... ... ... ... бағыттары: балалар психологиясы,
бастауыш сынып оқушылырының психологиясы, жасөспірім психологиясы, жастар
психологиясы, ересек адам ... ... ... орта әсеріне тез беріледі. Бұл жаста
өз басымен өмір сүруге дайындық ... өмір ... ... ... ... ... басталады. Оның нәтижесінде осы
әлеуметтік жекелеген факторлар әсерінен қоршаған ортамен ... ... ... ... бұл ... ... деген көзқарасында өзгерте
бастайды. Бұл кезде тұлға ретінде ... ... сын ... қарау,
өзгелерге де моральдық талаптары ұлғая бастайды.
Ерте жастық шақтың құнды табысы – ... ... ... Өзін ... – жан ... ... оқиға. Сонымен қатар, бұл кезде күдік ... де тууы ... Осы ... ... жан ... ... көз ... ұнатады. 8 сынып оқушысы өз күнделігіне былай деп жазды:
«Мені бір белгісіз сезім жаулады. Мен ... ... ... мен
бәрінің қызығатын объектісі болатынмын. Бірақ мен бұған ренжімеймін. Маған
жалғыз болған ... ... ... ... ... ұнатамын.
Барлығына салғырт қарайтындаймын. Кейде өзімнен өзім «Не үшін өмір ... ... ... қоямын. Неге екенін білмеймін. ... өмір ... ... ... де ... де ... қарым-қатынасы жақсы.
Осы кезде жалғыздықты қалауы қалыпты жағдай. Ол жоғарыда айтқан өзіндік
жандүниенің қалыптасуының ... Ал, ... бұл ... ... ... ... ... қарап түзеліп, жан-жағына қарап өседі. Ер балалар
осы кезде өз ерік күшін ... әуес ... Осы ... ол достарын,
таныстарын бағалай бастайды. Өзінің артықшылығын, кемшілігін аңғарады. Бұл
кезде оның мінез –құлқының ... ... ... ... ... соң, өзін өзі ... ... басталады. Бірақ бұл үшін
ақапарат ... Ал, ол ... ... ... ... ... Сондықтан осы жас мөлшерінде ол әуесқой, әр ... ... ... ... ... ... шоу мен ... кішкентай балалар мен жасөспірімдер ажырата ... ... ... ... әрі ... ... алмайтындықтан қоршаған ортаның
ауыртпалық жағдайы, коғамдағы стресс әсерінен ... ... ... ... Қазір бұрынғы балалар мен жасөспірімдердің тәрбиесімен
айналысатын ... ... ... үлгі ... ... ... ... құндылық та, тәрбие де жоқ. Қазіргі балалардың негізгі
бөлігі мұғалімнің айтқанын ... ұға ... ... ... ... ауруына шалдыққандай. Бүгінгі теледидар оларды зорлық
пен зомбылыққа итермелейді. Әрине, балалардың бәрі ... ... ... ... ... ... ғана ... жаңалықтарына
көңіл бөліп көрейік:
Барселона. Теледидардан көрген бір «кереметтің ... ... ... қараңғы түсе жіңішке пластикалық лентаны жолға керіп қойған. ... ... ... келе ... ... жүргізушісінің мойнын әлгі
лента бір мезетте кесіп кеткен. Ол оқиға болған жерде қайтыс болған.
Лондон. 6 жасар екі бала ... үйін ... ... Оның ... ... осындай тапсырманы орындаған үшін премия береді екен.
Осло. 5-6 жасар балалар аулада ... ... екі ... ... «Ниньзя тасбақаларың мультфилімінде тасбақалар өз ... ... ... Олар ойын ... соны қайталамақшы болған.
Валенсия. 20 жасар жасөспірім «Ниньзя тасбақасы болып киініп ... ... түн ... ... ... ... ... бауыздап кеткен.
Нью-Йорк. Кішкентай балалар үйде бірігіп боевик көрген соң, бұған
дейін үй иесі ... ... ... үшін оны ... ... Достары
12 қабаттағы балконнан досын аяғынан ұстап, салбыратып тұрған. Әлгі бала
бұл сұмдықтан дыбыс та ... ... Ал оның ... мұны ... кешірім өтінбеді деп, қолын ... ... ... ... інісі жанында жылап жалынғаннан еш нәтиже шықпаған.
Бұл тек Батыста болатын жағдай емес, біздің ... ... ... орын ... ... ... жүгірмей-ақ, жақындағы «Жас Алаш газетінің 5
маусым нөміріндегі жаңалықтар топтамасына көз ... ... бері ... ... ... атындағы мемлекеттік
университеттің студенті Э.Ақанова із-түссіз жоғалып кеткен болатын. Жақында
жер үйлердің бірінің ауласынан осы ... ... ... ... ... ... Оқиғаның ұзын-ырғасы былай өрбіпті: сабақтан шыққан қыз ата-
анасына ... ... соң үйде ... деп ... соққан. Бірақ, сол
күйі келмеген. Полицейлер күдікті ретінде №3 мектептің 9 ... ... ... ... ол ... ... шақырып, кейіннен қызға
тіл тигізіп балағаттаған көрінеді. Араларында жанжал шығып, әлгі оқушы
студент ... ... ... ұрып ... Сол ... тіл ... кеткен
қызды алдымен үйдің жертөлесіне жасрып, ... ... ... ... ... мұндай қылмыстар саны көбеймесе, азайып отырған жоқ. Ал
ең қорқыныштысы – біздің ... еті бұл ... ... ... ... ... ... жаңалықтарда, арнайы бағдарламаларда топтамасымен
беріледі. Көрермен көзі кадрдағы қан, мен мәйіттерге үйреніп кеткен.
Орташа есеппен алғанда әр үйде ... 7-8 ... ... қосылып
тұрады. Оны ең көп көретіндер мектеп жасына жетпегендер мен ... ... ... ... 3-4 ... міндетті түрде экран ... Осы ... ... ... не ... ... Бізде балаларға
арналған бағдарламалардың ... ... бұл ... ... шетел
музыкалық клиптері мен тікелей эфирдегі бос «мылжың ... ... ... кез ... ... алып ... ... теледидар қарайтын
негізгі уақыт түскі 15 пен 18-дер шамасы және де 22 мен 01 арасы.
Зерттеулер қортындысына ... ... ... бар
бағдарламалар балада агрессорлық мінез қалыптастыруы мүмкін. 7-8 ... ... ... пен ... 17-19 ... ... қайта жаңғыруы
әбден мүмкін. Жалпы кез-келген ақпарат ешқайда жоғалып, ұмытылып кетпейді.
Ол тек ... бір ... ... ... бір ... ... немесе қайталануынан ми қабатында қайта өңделіп жаңғырады.
Кейде бала ашу-ызасы агрессиядан емес, бір ... ... ... ... ... ... пен ... ажырата алмай
теледидарда көрген кереметтерін жүзеге асырғысы келеді. Бұл жағдай ... ... ... жиі ... ... ... неге агрессивті
болады? Жас баланың бір психологиялық ерекшелігі бар. Үлкендер, ересектер
жасаған жайт олар үшін үлгі ... ... ... ... Балаық шақта
адам тезірек есеюге тырысады. Сәби үлкеннің ... ... ... ... деп ... ... адам әрекетінің дұрыс-бұрысын
бағалаудангөрі. Оларды ... ... ... ... Егер сіз ... ... ... балаңызбен жүгіріп өтсеңіз, келесі жолы бала да
осыны қайталайды.
Агрессиялық көріністерді көп көрген бала ... ... ... ... Бала жаны ... мұң ... ... салғырт
қарайды. Бейбауырмал. Тасжүрек бола бастайды. Ал, кейде шытырман оқиғаны
жиі көретін бала қорқақ, ынжық ... ... ... Р.Пацлаф өзінің «Застывший взгляд» атты
кітабында әскери психолог Дэйв ... ... ... Ол ... ... ... ... пен интерактивті бейнеойындар балалар
мен мен ... ... ... ... адам ... психикалық механизмдерді тудырады… Мен 25 жыл бойы жаяу әскер
офицері және психолог болдым. ... ... жас ... адам ... ... Себебі соғыс бола қалған жағдайда бұл қажеттілікке айналады.
Ал ... тірі жан ... өз ... ... ... қасиетпен келген
жоқ. Сондықтан біз адамдарды жаттықтырып, конденционирледік (псих. термин,
шартты рефлексті қолдан ... ... ... ... ... еш ... жоқ.
Райнер Пацлаф «телевизиясының балаларға әсері» деген кітабында
мультфилмдерді көрсете бергеннен гөрі, оларға ... ... ... оқып
берген пайдалырақ дейді. Сонда бала қиялы дамып, шығармашылыққа алғашқы
қадамын ... ... ... ... телеарналарда толыққанды балалар бағдарламасы тұрмақ,
таза қазақи психологияға сай мультфильмдрдің өзі ... ... ... ... алсақ, олардың тәрбиелік мәні, мазмұндық
жағы сын көтермейді. Ал, кешкі ата-әжесінің ертегісінің ... ... ... жоқ. ... ... ертегің, «Ермек атайдың ертегілерің
келмеске кеткен. Балалар бағдарламасын ... ... ... ... оған ... табу қиын. Жарнама үшін ең қолайлысы ... ... ... ... ... ... түрлі телесериалдар мен
фильмдер.
Бағдарламаларды былай қоя ... ... ... ... ... жылауға дайын тұрамыз. Себебі қазақ менталитетіне,
психологиясына сай ... ... ... ... басқа
экранизацияланған бір мультфильді көргеніміз жоқ. Биыл ... ... ... аясында мультфилімдер байқауы да өтті. Бұл
фестиваль деп көңілге түйген ... ... ... М.Жұмабай былай деген
екен:
Мультфилімдегі дәстүрлі шеберлікті жоғалтып ... ... ... көпшілігі коммерциялық мақсатта түсірілген.
Нағыз ұлттық бояуларды бойына сіңіре білген мультфильм деп ... атар ... ... ... ... ... екінші
сериясын жасауға кірісіпті. Қаржы тапшылығын сезініп отырғандығын айтады.
Ал, «Бөбек қорының қаржысымен ... ... ... ... топ ... детка атты мультфилімін бәйгеге қосыпты. Мән-
мағынасы айқынсыздау мұндай мультфилімге ... ... ... «Құйыршық
сынды анимацияларға неге қолдау көрсетпейтініміз түсініксізң.(«Ана тілің/
Кинофестиваль қазаққа не ... №40, ... ж. ... ... ... ... деген көзқарасын қалыптастыру жолында айырықша орны
бар анимация өнеріне ... ... ... ... ... ... көздеген мультфилімдер аңқау балаларды адастыруы мүмкін.
Фестивальде ... ... ... ... ... деп
аталады. Алыстан бір пайғамбар келе жатыр. Ол қараңғылық басқан қазақ ... ... ... ... өмір ... Оның ... өткен жері нұрға бөленіп
шыға келеді. ... ... адам ... ... ... ... пайғамбардың
Мұххамед еместігін ұғады…(Мультфильм «Соросң ... ... ... ... ... тағы бір ... тұсауы кесілді.
Аты «Қозы Көрпеш Баян сұлу. Ал мазмұны мүлде басқа. Сценарийін 17 ... ... ... орыс ... шығатын мультфильм соңынан қазақша
нұсқасы жасалады.
,,Қазіргі заманғы жақсы бағдарламалар қыруар ақша ... - ... ... ... Қадырбаев. Продюсерлер ,,Хабар,, арнасының
жанынан дербес мультбірлестік құруды ойластырып жүр. ... ... ... ... ... да ... келуі мүмкін. Сол кезде жаңа
құрал-жабдықтар ... алу, ... және ... ... ... ... ... Татарский студиясында тағылымгерліктен өткізу
туралы әңгіме қозғауға болады–дейді шығармашылық топ жетекшісі.
Бүлдіршіндерді қойып, жасөспірімдерге арналған бағдарламаларға ... ... оңып ... шамалы. Зерттеу жүргізіп, жасөспірімдердің
көбірек қарайтын хабарын анықтағанда мына жайтқа көз жеткіздік.
Жас жеткіншектер негізінен теледидарды ақпарат алу үшін ... ... ... бос ... өткізу үшін қарайды екен.
Балалар теледидардан нені көреді? Бұл сұраққа жауапты мына кестеден
табуға болады. Жастар осы сауалнамада газет оқитындар және ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш те ұсынылған.
Газет оқитындары теледидардан келелі ақпарат алуға тырысып,
жаңалықтар мен саяси бағдарламаларды көреді. Ал, газет оқымайтындар
телесериал, музыкалық хабар мен шоу ... ... Ұл ... ... көбірек қараса, қыздар саяси астарсыз, сериал, шоу, жасөспірімдер
хабарын ұнатады. Музыкалық хабарларға келсек, ... ... 60%-ы, ал ... 80%-ы ... ... алып ... бір ... тек музыканы немесе телефильмдерді беру дұрыс емес,
Біздің арналар саны 20-30 ға ... ... ... ... бір ... ... беру негізсіз. Ал кабельді телевизиясы бар ... ... ... ... ... ... ... да соқпас. Ал біз талдап
отырған арна бір бағадарлы, бір бағыттағы, яғни музыкалық әуендерді ... ... да ... ... ритмдер мен электорнды дыбыстардан
құралған.
Адамзат бұрын да шудың кері ... ... оны ... ... ... ... Иван ... кезінде адамды үлкен қоңырау ... ... ... ... ... ... ... адамның ішкі
ағзаларына дыбыс жиіліктері арқылы әсер етіп, ... ... Ал, ... осы ... ... ... «музыкалық аспап ойлап
тапқан.
Сотталған адамдарды терезесі жоқ, бірақ жарық бөлмеге отырғызып, ... ... қоя ... Ол әуен ... жоқ әр түрлі дыбыстардан
құралған. 1-2 сағаттан соң тұтқынның жүйкесі шыдамай, сыр бере ... адам ... ... шыдамай жынданып кеткен кездері де ... ... НКВД ... ... ... ... ... яғни, қазіргі «Ніт ТВ арнасына тәулік бойы
шетелдік, ресейлік, анда-санда ... ... ... бейнеклиптер
көрсетуден танбайды. Олардың ұстанымдары дәл сол НКВД жүргізген мақсатта
құрылған сыңайлы. Себебі олардың беретін ... ... ... көп ... ... ... ... клипті негізгі сюжеті жалаңаштанған
қыздар мен билеген топтардың араласуына құрылған. Ал бағдарламаларының
дені сол ... ... ... ... ... ... ... Алалмыш арнаның ойлап тапқан тағы бір жаңалығы бар.
Кез-келген әншінің ... ... ... ... титрмен әннің қазақша
«аудармасын жылтыңдатып отырады. Аудармасы деген аты болмаса, ар жағында
айтылып жатқан ... сөзі ... ... ... ... ... ... қазақстандық тележурналистикада балалар мен жасөспірімдерге
тәрбие беретін, пайдалы бағадарламалар жоқтың қасы. Бар бағдарламалардың
өзін ... олар ... ... ... коммерциялық мақсатпен жасалғаны
бірінші сәттерінен-ақ, бір фирма немесе топтың атымтайлығын тамсана ... мен ... ... ... ... ... ... орай,
біздің жастар психологиялық қару ретінде жасалған батыстың теле ... ... бұл ... ... соң ... есейгенін дәлелдегісі
келіп тұрады. Ал осы кезде жаңалықтардан әртүрлі қылмыстар, жарылыстар,
террорлық ... ... ... хабарлап жатады. Мектеп оқушысы қазір
жарылғыш заттардың атын, түр-түрін ... ... ... жауап
біреу: «тележаңалықтардан, саяси хабарларданң. ... ... ... ... суыт ... ... дүрліктірген оқиғалардан
басталады. Әлемнің жер шарында қуанышты жағадйлардан лаңкесшілердің әрекеті
жиі болады. Тележүргізушілер қанша килограмм тротилдің қай ... ... ... отырғанда бала санасы бұл ақпаратты басқаша аспектіде
қабылдап отырады.
Балалардың бағдарламаларды ... ... ... ол
бүлдіршіндеріміздің жас мөлшері деңгейінде ... ... ... ... ... қой!
Жас сәбилер тілі шықпаған кезде, бейне бір мақұлық сияқты, ... жата ... Бала ... ол әрине ақ ниетті – аналарымыз
ғой.
Еліміздегі радио – ... ... ... ... ... өте көп. бала ... табатын аналарымыз демекші,
мектеп жасына дейінгі балалар, әрине аналарының, ата, әжелерінің алақанында
ертек естіп ұйқыға кетіп жатушы еді.
Қазіргі ... ... ... мен ... ... ... қандай қазақ тіліндегі балалар бағдарламалары бар? Нақты
мәлімет бойынша, дәл бүгінгі таңда таратылып ... ... ... ... күн ... ... ... радиосынан берілетін «Жаңа күн» ...... – тілі ... ...... ... дейінгі
тектептегі балаларымыздың қызықты жері, балаларымыз ... ... ... ... ... ... болғылары келетіндігін былдырлап
айтып жатады.
Өткенде осы қазақ радиосынан ... ... ... белгілі болса керек. Бұл фестиваль жеті-сегіз ай көлемінде
жүргізіледі. Әр апта ... ... ... ... қауымның дауыс беруі
арқылы қатысушы бүлдіршіндер тікелей эфирде өз даусын ... ... ... өлең оқып, ән айтып түрлі-түрлі өз өнерлерімен ... ... ... ... ... берілетін, «Еркетай» - бағдарламасы
тағы бар. Редакторы Нұрсәуле Мамытханқызы. Ал бұл ... ... ... ...... өзі ... Ақбота
есімді балдырған. ... ... - ... тағы ... арналған 30 минуттық «Балауса» - бағдарламасы тағы ... да ... ... ... және де бағдарлама жүргізушілері
де, мектеп жасындағы бір ұл, бір ... ... ... бала ... да ... дүние танымға
іркеліс жасайтыны белгілі жәйт. Бұл тоқталғандарын тек радиодан берілетін
балалар бағдарламасы.
Мұндағы әрқайсысы ... ... ... ең ... әр ... ... балалар, яғни кішкентай
бүлдіршіндеріміз. Мұнда өзі өскелең ... үшін ... ... жәйт
болмақ. Ұрпақтарымыз ана тілінде, өз бағдарламаларын жүргізіп тұрса, ол
әрине қуаныш емес пе!
Сонымен радиодан ... ... ... ... ... Балауса
3. Шалхар радиосынан – Еркетай
4. Бала – тілі бал.
5. Бал дәурен
Ал телеарнадан ... ... ... ... ... ... «Еркетай» - балалар бағдарламасы, сонымен қатар сәл артқа іркеліс
жасасам – 2000-2002 жылдары Хабар 2 – ... ... ... және де
өткен жылдардағы таратылымдарды 1-сынып бағдарламаларын айта аламыз.
Мұндағы ең басты нәтиже – ол ... ... ... ... ... ... беріліп жүрген «Еркетай» - бағдарламасына
тоқталсам, ол ... ... үшін ... ... дей тұрған мен де
балалардың жетіп-келе жатқан отан иесі ... ... ... ... ... ...... әдебін сақтау керек. Тіпті
киім киісі эфирде - өзін ұстауға өте мән ... ... ... күнгі теледидар жаңалық жаршысы емес, жаңалықты ... ... ... ... ... жиі ... Болған оқиға мен
теледидардағы жаңалықтық сюжеттің арасында үлкен қайшылық жатыр. Американың
белгілі ... ... ... ... ... «мен
жаңалықты баяндаудан гөрі жаңалық жасауға ұмтыламын деген сөзінің астарында
Қазақстандық БАҚ-қа да ... ... ... Жалпы алдамшы ақиқат жөнінде,
яғни шынайы образдың бұрмалануы туралы ... ... да ... ... ... қоршаған ортаны қабылау әсеріне (образ ... ... ... сол ... ... қабілет телевизия – адам
жүріс-тұрысын бағдарламалайтын ... ... Ал, егер ... ақиқатты
таратушы емес, оны қалыптастырушы болса, оны қоғамдағы орын алып ... ... деп ... ... ... жасаушы театр мен телевизияның айырмасы да осында.
Егер театрдағы драмалық, трагедиялық қойылымдарды көрген көрермен ... ... ... яғни жаман пиғыл мен импульстардан босап,
катарсис дәрежесіне жетсе, теледидар ... адам ... ... ... қалдырып, өшпенділік пен ыза тудырады. Бұл үшін
міндетті түрде шым-шытырық оқиға, қанжоса ... ... мен ... ... ... ... жиі ... сот процесстері, кейбір
адамдар кездескен қоғамдағы ... тағы ... ... ... ... ... санасына кері әсер ететіні дәлелденген.
Жалпы, біздің бұқаралық ақпарат құралдарында жақында пайда
болған жаңа жанр – тым ... жеке ... ... ... ... ... show» деп ... Сенсация немесе қызу дискуссия туғызу мақсатында
жүргізушілер әдеп нормадан асып, кейіпкердің жан дүниесіне кіріп, ... ... ... ... сорақы жағдайларды жіпке ... ... Ал ... соң ... ... адам ... өкініп, ашу-ызадан өзіне қол
жұмсаған кездер де болған. Көбіне ашық әңгіме жанрында мамандандырылған
әртістер ... ... ... ... ... шындық пен жасанды
спектакльді ажырата алмайды.
Тек қана балалар ғана ... ... ... ... ... ... сотталғандардың 63%-ы шым-шытырық оқиғалы, қылмыстар
жайлы ... ... ... ... әсерленеді екен. Ал олардың 22 ... ... ... бағдарлама мен детективтерден үйренген екен.
Адамдарды қылмыс жасауға итермелейтін негізгі күш – ... Оның ... ... ... сөзі латынның «aggredі – «шабуыл жасау» сөзінен шыққан.
Зигмунд Фрейдтің ... ... ... ... өз ... ... әрі ... Адам бойында 2 күшті инстинкт қаланған.
Оның бірі жыныстық (либидо) және ... ... ... ... ... ... ... жалғастыруға бағытталған. Ал, екінші
түйсік керісінше жоюға бағытталған. З.Фрейдтың ... адам ... ... ... ... ... ... үнемі қайшылықтар
болып отырады. Ал, басқа механизмдер танатос энергиясын «Менң объектісінен
басқа жаққа бұрып, сыртқа шығарпуына әсер етеді. ... ... ... ... ол ... ... ... әкеледі. Осылайша танатос
жиналған теріс энергиясын сыртқа қоршаған ортаға таралуына себепкер болады.
Бұл теорияны мына ... ... ... болады. /14/
БҰЗУ
САҚТАНУ
Танатос --------------( МЕН ( -------------------Эрос
І Энергияның бағытының өзгеруі
V ... ... ... ... салдарын жұмасрту үшін ... ... ... ... ... әсер ету ... пікірінше агрессия өмір сүру үшін күрес құралы ... ... ... бар. Ол ... байланысты лезде тұтанып,
ойда-жоқта сыртқа таралуы мүмкін. Сонымен қатар ашық ... ... ... әсер ... ... ... ... екен. Тез
жиналатын ашық агрессияның сыртқа шығуы үшін үлкен стимулдың қажеті жоқ. Ал
тарыдай жиналған сана ... ми ... әсер ... ... индивидтің
өзін жегідей жеп, күтпеген оқиғаларға әкелуі мүмкін. Бұдан ашық ... ... ... бар бейнефильмдер мен ... ... ... ... ... ... К.Лоренц адам табиғатында өз құштарлықтарын, агрессиясын
басатын негіз бар болады. Жануарлардан гөрі адам өз ... ... ... Осыдан-ақ, техникалық прогресс (адамзатты жоятын қару ойлап
табу), ... ... ... Бұл ... достық, махаббат қатынастары
жоюы мүмкін. Ал, кейбір адамдар ... ... ... ... ... соң ... одан әрі дамытпай аталған әрекеттерімен
өзін сабасына келтіреді.
Психологиядағы әлеуметтік бихевориальді моделі бойынша ... ... ... ... әдетке айналдыруы деп есептейді. Бұл
теорияның негізін салушы Балдура адам агрессияны екі ... ... ... ... жүйке жүйесі) және үйрену (өзі ... ... ... ... ... ... пікір ұсынады.
Агрессия мына факторлар арқылы туындауы мүмкін:
Қалыптасқан шаблондар (қозу, бсқалар көзінше масаттану т.б.)
Жаман қарым-қатынастан (шабулдау, фрустация)
Итермелейтін жағдайлар ... ... ... ... алу, ... ... ... ауру, параноидальдық догма).
Агрессивті мінез бен әсерді мына тұрғыдан зеріттеген ... ... ... ... ... ... сіңуіне әсер ететін жағдай.
Жалпы, осы теория бойынша агрессияны адамдар ... ... ... ... ... екен. Бұл теорияны жақтаушылар
Р.Бэрон мен Д.Ричардсон агрессияны тек қатігез түрде ғана ... ... да ... ... ... ол ... ... ортаға зиян әкеледі
дейді. Сондықтан жағымсыз жағдайлар мен ... ... ... мен ... тұнып тұрған біздің ... ... көзі ... болғандай. /14/
Телевизияның пәрменділігі туралы әңгіме қозғағанда ... ... ... еске ... ...... әлем. Газет
журналисі үшін ең басты қажетті құрал – қаламы. Жазатын ... ... да, ... да бір өзі көтереді. Бастан аяқ өзі жазады. Мақала
жазардағы толғаныстарына куә – қаламы ғана.
Ал журналистикада қаламгер қанша ... ... ... ... ... ... алмайды. Режиссер, оператор, дыбыс режиссері, бейнережиссер,
суретші, керек ... ... ... бір ... ... жұмыс істемесе, толыққанды туынды ... ... ... ... дайындауға қатысатын барлық мамандармен біте қайнасып
барып қана көңілден шығатын хабар дайындайдың.
Хабардың ... ... ... редактор, жарық түсіруші, оператор,
режиссердің кәсіби шеберлігіне байланысты. Теледидардың негізгі қасиеті –
«ұйқыға кетіретін ... ... ... ... ... ... үй ... тыны атмосферада қосылып берілуі миды босңсытып, санаға
тікелей жол ашады. Бұл эффект тек ... ... ... жасаған
бағдарламада жүзеге асады. Теледидар сізде еш реакция тудырмайды, ешқандай
ой ... ... ... Сіздің ойлау қабілетіңізді ... ... ... тікелей санаңызға құюға тырысады.
Адам ақапаратты бір арнадан ... ... ... образдар) келсе
оларды ой елегінен өткізіп, қабылау қабылдамауға талдау жасай алады. Ал,
естіген сөз бен ... ... ... бұл ... күшейтеді, есесіне
«фильтрдің жыртып кетеді. Коммикстар эффектісі секілді. Терең астары жоқ
суреттер мен таяз мағыналы мәтін ... ... ... бұл ... ... ... ... оқып, бейнеқатар жіберген мәтін біз үшін имандай
шын ретінде қабылданады. Ал, егер ... е ... жоқ ... ... Онда ... ештеңе де жоқ.Сіздің мәтініңіз бәрібір санаға жол табады.
Бірақ тікелей емес. Мұндай кезде ... ... ... ... мүмкін. Мысалы 1970 жылы ... (АҚШ) ... ... ... ҚХР ... ... ... репортажы
берілген болатын. Бірақ, кадр сыртына ... ... ... ... ... ... көррермендер «антикоммунисттікң
фильмді тамашалады. Жаңалықтардан жиі көртініміздей ... ... ... ... одағы сыйлығының лауреаты Рәбиға
Аманжолова бір ... ... ... теледидар аса талғампаздықты қажететеді. Сондықтан экранға
шыққан журналистердің бет-әлпетіне, ... ... ... өз
көрермендеріміз, Қазақстандағы шет ел азаматтары еліміз туралы ой ... ... ... ... ... ... ... шыңдай түсуі қажет.
Экранға көбірек шығып жүрген адамдарды немесе белгілі бағдарламаның
жүргізушілерін ... деп ... ... ... бәрі ... жол таба бере ме? ... мәселе осында жатыр. Мен «тележұлдызң ... нұр ... ... ғана айтар едім. Көрерменге материалды ... ... ... ... ... қайғылы тележаңалықтардың өзін
мейірімділікпен, үлкен түсінікпен жеткізе білген жөн. ... ... ... қойң ... салқынқанды, менмендік мінез байқататын жүргізушілер
көбейіп кетті. Көрермен ақпарат алумен бірге жылылық алуы қажетң («Айқынң/
«Қазақ теледидарына не ... № 38 6 ... 2004) ... көрермендер мүддесі тапталып, олардың талаптары еленбей кететін
кездер жиі орын алады. Бұл, әсіресе шоу бағдарламада жиі ... ... ... қол ұшын ... пайдасын тигізуді емес, әсерлі шоу жасауды
мақсат етіп ... Бір ... ... ортаға алып, көрермендерге оны
“талатып” қою формасы көп тараған. Көрермен жылы ... ... ... ... ... қойса, жүргізуші уақыт тапшылығын алға қойып,
басқа өткірлеу сұрақ берілуін қадағалайды. Ол үшін ... ... қызу дау ... талас-тарсыты студия артығырақ. Сонымен қоса мұндай
бағдарламада кейіпкер мүддесі де ... ... ... ... ... ... ... мақтап-мақтап, әке-көкелеп, бір мезетте алдын-ала
дайындап қойған ол ... ... ... ... ... Ал, өзі ... ... көріп отырған қонағымыз экран алдында бәріне мазақ сияқты
көрсетіліп тұрады. Екі объект (сюжет пен қонақ адамның ... ... ... қатар көрсетіліп жатады. Бұл әдіс ... ... ... ... “Ән мен әнші”, “31 арнадағы” “Еркін
сөз” бағдарламаларында қолданады.
Мысалға “31” арнадағы “Еркін ... ... ... Бұл ... бағдарлама әр сейсенбі, бейсенбі сайын эфирге шығып тұрады. Авторы
әрі жүргізушісі журналист Берік Уәли. Берілу мерзімі – прайм ... ... 17.10. ... көруге ыңғайлы мезет. Хабар тікелей эфирде өтеді.
Қонақ пен ... ... ... ... ... ... ... алдын
ала көшедегі адамдардан сауалнама жасап, ... ... ... ... Осы кезде қонақтың бет әлпеті, өзін ұстауы көррмендерге ірі планмен
беріліп, барлық назарды соған аудартады. Салғырт отырған ... ... ба, ... деп ... әсерде отырады. Осындай жағдай ... ... ... орын ... Бұл бағдаламада негізінен атынан
айтқандай-ақ, әнші мен ... ... ... Шығармашылық
адамдар эмоциялы келетіні белгілі. Соны ... де ... ... ... ... кең ... бағдарламалық пішін
–сұхбат жанрына құрылған хабарлар. Олардың жағымды да, көңілге қонбайтын да
жақтары бар.
Қазақстан елі тоқсаныншы жылдардың ... ... ... кеңістігіне
енді. Осыған орай тележурналистер дүниесіне меже мен биіктік те әлемдік
теледидар шыңы болып белгіленді. Жол ... ... ... ... бұлтарыстар
да мол. Әлемдік доданың аяусыз айқас алаңынан өзіне лайықты орын алу,
талғампаз да ... ... ... көрермендеріне келісімді дүние ұсыну,
оларды тұщынту хас шеберлердің ғана қиялынан туындайтын ғажайып дүние.
Уақыт сүрлеуінің өн бойындағы ... буын ... ... ... ... ... ... туындата отырып, ол сол кезегінде дәстүр
сабақтастығын ұзарта келе қайтадан дәстүрге ... да, ... ... жаңашылдық пайда болады. Бұл үзіліссіз, үнемі болып тұратын құбылыс.
“Үзеңгі жолдас” бағдарламасы ... ... ... ... ... Өзі ғана ... билеп басқарып тұрғанмен, көрерменге деген
тартымдылығы айырықша. Журналисттің өзін ... ... ... ... ... ... алысуы барлығы бағдарламаға қосылған позитив болып
саналады. ... ... ... ... ... өздерінің
сұраныстарына жауап беретін хабарларды тыңдап, зердесіне тоқып жүр. Белгілі
зиялы ... ... ... ... жүрген Жұмабай Шаштайұлы
қонақтың мінез-құлығын толықтай ашуға ... ... ... ... қазіргі саясаттан бірде-бер адам тыс ... ... ... ... жатқан өзгерістерге хабардың қонағы өзінің ... ... ... әділ ... ... ... 26 сәуірінде “Үзеңгі жолдас” бағдарламасының
қадірлі қонағы ... ақын ... ... ... Осы ... ... ... тарланбоздар қатысқанын көпшілік жұрт ... ... ашық ... ... ... іркіліп қалып жатқандары жетерлік болды
десек, әсте қателеспейміз. Ал осы жолы ақын ... ... ... ... ... ерекше баурап алды. Екеуінің арасында болған әңгіме бір
жіпке тізілген моншақтай сабақтасып ... ... ... санасып,
қазіргі қоғамдағы келеңсіз көлеңке жәйттарды ашырқанып ашық ... ... тек ... ғана ... ... “сөз түзелді тыңдаушы, сен де
түзел” деп Абай айтқандай, студиядағы ... ... де ... ... ... жүргізушілердің жүргізетін хабары ... ... ... ... сұрақтарын табуға үлкен көмегін
тигізеді. ... ... ... бұл тек ... қана ... үлкен
шығармашылық топтың еңбегі. Аталмы бағдарламаның бір келіспейтін жері ... ... Бұл ... режиссерінің кемшілігі десек болады. Бір
сарындағы ... фон ... ... рас. Ал, ... ... дала
көрінісінің әр қырын көрермен жаттап алған болар. Себебі ол хабар алғаш
шықаннан бері бір өзгерген ... ... ... ... ... бір ... ... телебағдарламалары туралы пікірі жарияланыпты. Онда ол
былай дейді: “Қазір теледидарды да көп көре бермейміз ғой. Әлгі бір ... ... ... ред.) дей ме, бір ... бар. Бағдарламада жүйе
жоқ. Жұрт пойыздың дыбысын ған естуде жалықты.
Тағы бір көңілім толмайтыны – ... ... ... ... сараптамасы.
Мәселенің бетін қалқып қана айтады. “Мезгілдегідей” терең бара ... ... жаңа ... жоқ. ... өзін ғана ... бере салады”.
(“Жас Алаш”, “Сіздің ауылда саяси сарапшы бар ма?” №68, 8 ... ... ... ... ... ... жоқ емес,
бар. Бірақ, мәселе бағдарламалардың санында емес, сапасында болып тұр.
Көпшілігі сыңарезуленіп, бір ... ... ... ... ... береді. Тыңдап
отырсаң, “мынаны айтасың, ... ... деп ... ... ... ... салып қойғандай әсерде боласың. Айтқандары қышыған жеріңе
тимейді.
“Ән мен әнші” бағдарламасы ... ... ... ... ... бағасын алып жүр. Сөз жоқ, Сержан Молдасанұлы осы ... ... ... ... көп еңбек етті. Сондықтан ... ... ... “Ән мен ... бағдарламасын жақсы қабылдап жүр.
Халық тілінің қазынасы мен ойнақы тілдің оралымын экран тілі мен
образдар ... ... ... ... ... ... бүтін
туындатып, бейнелі қозғалыстың әрекет-қарымын ерекше үндестіре түседі.
Экрандағы өмірдің әрбір ... ... ... ... ... лирикасымен астаса айқасып, ... ... ... ... ... ойға ... жүрекке жылы жаңа леп байқалады.
Табиғи көркі мен өмір ... ... ... ... ғана ... көз
алдынан сұлулық сиқыры өз пердесін айқара ашады. Алайда, қиял қанатына
қанша ... та, ... ... теледидар жүргізушілері кәсібилік
тұғырынан таймаса да, заман ... ... ... ... ... ... мен ... бағдарламасы батылдықты бойларына сіңіргендей болғанмен
де, ол әлі жүргізуші психологисына тереңдетіп еніп, тамырын жая ... ... ... ... тұсы – ... ... ... дәл,
ықшамды әрі қалың көрерменге түсінікті, күрделіні қарапайым бейнелеп,
мәнерлі тіл, ... ... ... ... ... ... ... жетіспей жатқан қасиеттер де осылар болып табылады.
Музыка ... өзі ... өте ... ... соң, ... жұрттың бәрі көреді десек, қателеспеспіз. Мұны бағдарламаның мекен-
жайына елдің түпір-түкпірінен келіп жатқан ... ... ... Ал, хабардың 2003 жылғы сәуір айындағы санының ұнаған себебі,
студиядағы әңгіменің ... ... ... және ... алдын-ала зерттеп, онымен ... ... ... дер едім. Сұхбаттың тартымды болуына студия ... ... ... ... және сауатты сөлей алуы да өз ... ... ... Бірде Жанар Айжановамен болған хабардың қызықты
өтуіне де Жанардың шынайылығы, ашықтығы, ... ... ... ... ... Өйткені, кейде бағдарламаның бағын аузынан ... бөзі ... екі ауыз ... ... ... әңгіме айта алмайтын
меймандардың байлайтыны да бар. Мәселен, осы “Ән мен әншіге” ... ... ... ... ... ... журналист Сержан Молдасанұлы қанша ар
жақ, бер жағынан ... ... ... жетелесе де, әңгімеге мүлде ілесе
алмаған-ды. Сондықтан да сол ... ... ... ... ... ... хабар көрермендер үшін өте қызықты өтті. Барынша батыл да тік сұрақтар
қоюға дағдыланған. Бұрынғы жүргізуші ... ... ... ... бір ән” ... ... ән айтқанынан бастап, Бағлан
Омаровтың өңдеуімен Досымжан Таңатаров шырқап жүрген халық әні “Құралайды”
өңдеуші мен ... ... ... сахналарға алып шыққан
“айыбына” дейінгі аралықта ашық, бүпесіз әңгіме ... ... ... ... ... ... ... шағын сұхбат та берілді. Бағдарлама
авторларының сұхбаттасатын адамның ... ... ... ... ... барып әңгімеге әзірленетіні байқалды.
Хабардың “Жаңалықтар” бөлімінің ішінен “Жаңа есім” және “Сөз бен ... ... өте ... іс. ... ... әндерінің хит-
парадын жасауға байланысты талпыныстар да ... ... ... түсері анық.
Қазақ тіліндегі телебағдарламалар саусақпен санарлық болғаннан кейін
бір ізді шиырлағандай, қайта-қайта айналып соғуға тура келеді. ... ... жылт ... ... ... ... ... немесе
жүргізушінің қаншалық жетілдіргенін, жаңа идея, жаңа форма ... ... ... ... ... әу баста қалыптастырған ескі
сүрлеуден әзірге жол тауып шыға ... ... ... ... күннің көрермені талғампаз, сыншыл келеді. Бағдарламадағы әр
жаңа элемент ... тыс ... ... әр хабар сайын оны формасы
мен ... одан әрі ... күш салу ... ... шыққан хабарын көріп отырғанда оған кедергі
жасайтын, психикасына әсер ... жайт – ... ... ... ... 80-% ... шығынын жарнама және жарнамалық материадар өтейді.
Мысалға 2002 ... ... ... ... ... ... назар аударып көрейік.
Мұндай қаражат үшін телеарналар жарнаманы ... ... ... Бұл ... олар ... ... ... айтады. Көрермен болса, жарнамалардан мезі болып, басқа арнаны қарауға
мәжбүр. Бір ... ... ... ... ... 10 шақты, ал жылына
мыңдаған рет қайталанатына темірді болса да ... Адам ... ... ... ... десе де дүкенде тауар сатып алып тұр, еріксіз
санасына орнығып ... ... ... ... ... Осыдан ақ
теледидардағы сөз әсерінің күшін білуге болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бітіру ... ... ... балалар хабары. Радио – телеарналардан
таратылатын ... ... ... ... әсер ... ... ... осы балалардың қолында тәрбиелі ұрпақтан, саналы
азамат қалыптасады. Отбасы тәрбиесін дұрыс алған ... ... ... ... ... ... Сол себепті балалар бағдарламасын тек
ертегімен шектеп қана қоймай, кішкентай кезінен бастап ... – ата ... ... – кішіге, отанға деген мейірімділікті, ... ... ... мәнi бар, ... ... ұрпақ, әдебиетiнiң
тамырына қан жүгiртсе екен деймiн.
Телеарнадан балалар бағдарламасын көрудiң өзi тек қуыршақ фильмдерден
алыста алмайды. 2000 жылы ... ... ... ... “Хабар-2”, деген
бөлiмшесiн ашқаны белгiлi, сол тұста балаларға арнадан ... ... ... ... ... ... көрдi. Сол тұста балалар өз
көрсетiлiмдерiн ... едi, ... ... ... қарай,
бұл хабарға елiмiздiң алыс - алыс ... хат ... ... ... өз ... бiлдiрiп, балалар бiр масайрап едi.
Ал бүгiнгi танда бүлдiршiндерiмiз ұлттық арнадан таратылып жүрген
"Еркетай " ... ... ... Бұл ... ... өте ... ... жасан дылық басып кеткен сияқты. Жүргiзушiнiң өзi табиғи қазақи
болмыста болу ... едi ... қашу ... - оны ... ... қайда
бармақ. Сонымен қатар хабарда тiптi iзденiсте жоқ.
Осы ... ... ... ... ... телеарналарынан берiлетiн,
балалар бағдарламасын салыстырар болсақ, ол жерде "Балауса" - ... ... ... ... ... көрермен қауымға өте жағымды, сонымен бiрге
"Алтын ... ... тағы бар. Ал ... таза қытайлардың балалар
хабарына келсек, олардың БАҚ насихатталуы тiптен жоғары дәрежеде.
Бұрын, Қазақ КСР-інде негізгі идеологиялық майдан бұқаралық ақпарат
құралдарында ... еді. ... ... ... тыныштықты сақтау үшін
көлденең төтенше ... ... ... беттерінен жарық
көрсетілуін қатаң қадағалайтын. Орталық комитетте бір топ адам ... ... ... ... ... бақылап, саралаумен
айналысатын. Шектеп шыққанда жазалап, айтқанмен жүргенді марапаттаушы еді.
Әрине, ... ... ... ... ... ... бара ... Сондықтан, кейде кеңес жұртшылығы әлемде қызу талқыланып жатқан
өз үйінде өзге мәселелерден мүлдем ... ... ... ... ... Елге ... өзгеріс келді, онымен қатар, ақпарат
технологиясы журналистикада жаңа мүмкіндіктер ашты. ... ... ... ... ... ... алған Қазақстанда көптен дербес
телекомпаниялар, медиа-холдингтер және агенттіктер құрала бастады. ... ... ... алып ... ел ... ... ... жатты. Он жылдың ішінде біз әлемдік ақпараттық үлкен кеңістіктің
бір бөлігіне айналып шыға ... ... ... ... болды. Қазір кейбір жұрт ... ... ... ... ... ... ... жалған
ақпаратты іздейді. Әрі хабардың көптігі немқұрайлықты аяқтады, ... ... ... себебі, ел оны түгел бойына, ойына, санасына
сіңіріп үлгермейді. Әрине, нарық жағдайы артық ... ... ... ... ... бір жайт, ол — бұқаралық ақпарат құралдырының жаңалықтарды қолдан
жасай бастауы. Кез келген болмашы, түкке тұрғысыз уақиға ... ... ... ... ... қолданыла бастайды. Қазір көремін, тыңдаймын
десеңіз, жаңалық көп. Көптігінен бас айналады. Оны не реттеді? Бұл қойсыңыз-
ақырзаман ... да, ... ... ... талғам, бұқаралық сана
сезімді жаңалықтарды таңертеңгі, түскі, кешкі ас ... ... ... ... ... билікке, өкіметке жақсы жағдай
тұғызады. Жалған ақпартты кең ауқымда ... ... ... БАҚ ... ... ... Әрбір жеке адамның ... ... ... ырқында, жау қылам десе — жау қылады, дос қылам десе — ... ... ... ... ... ше? Міндетсіз құқ болмайды. БАҚ қоғам
санасын билеп-төстеген ессіз қара дүрсін күшке айналады.
Ақпарат көздері, әсіресе, ... ... ... ... ... бір ... құралына айналады. Екі жақ бір-бірін соққылайды. Бұл ... ... ... ... ... алу үшін ... топтар бұқара санасына ... ... ең ... ... ... ... ... таңдайды. Ол — бұқаралық
ақпарат құралдарын қолдану. Қылмыстар осы тұста ... күнә осы ... кінә осы ... ... ... осы кезде әркімнің кірін, өсек-
аяңын салатын қоқысқа ... Кез ... ... қылмысқа да
мүмкіндіктер ашады. Сондықтан телеарналар эфирін бақылайтын өкіметтік емес,
тәуелсіз сараптамалық бақылау орталығы ... ... ... ... ... ... туралы ерікті кодекс қажет.
Қарап отырсақ, біздің телеарналымыздың өзі ... ... ... пішін жағынан біртиптес болып келеді. ... ... мәні зор, ... байытатын бағдарламалар жоқтың қасы.
Бірен-саран ... тек ... ... ... ... ... берері «Фэнтази әлемің паркінде серуендеу мен сурет салудан жарыс
ұйымдастыру.
Журналистердің ... жаңа ... мен ... жоқ. Олар ең ... көрермен мүддесін емес, қожайынының көңілін
тапқысы келетін тәріздес. Ал телевизияның қоғам санасын ... ... ... кұш ... ... де ... Неге ... белгісіз отандық
жаранамаларда көрермендерге психологиялық технологияның дамыған, зерттелген
жаңалықтарын барынша пайдаланып, ал ... ... мен ... пайдаланбақ түгіл, өзіміздің қандай психологиялық істер ... ... ... Оның ... ... ... тұр деп ... жарнама, пиар жұрген жерде ақшаның иісі де ... Ал, ... ... ... ... ... ... жасай береді,
жасай береді. Ешқандай ... ... ... соң ... ... ... сүйретіп жүре береді. Журналисттер өз ... ... ... ... да ... ... аспектлер тұрғысынан бағалайтын болсақ,
сын ... ... ... ... фактлер ұсынуға тырысатын
журналист қауымы таяқтың екінші басы көрерменге тиетінін ... ... ... да ... ... тәуелсіз сараптама орталығын құрып,
эфирден кеткен әрбір хабар, әрбір сөзді саралап, ... ... ... адам ... ... телевизияның біреулердің сана
жаулайтын қолшоқпары ... адам ... кері әсер ... ... ... ... едік.
Сілтемелер
1. И.С.Кон. Психология юношеского возвраста. М. 1975, стр. 9
2. /http:www. Ps.analіtіc.ru/htm/21vm
3. Ақпараттар ағыны. «Жас ... ... ... 2004 ... ... и ... ... “Энциклопедия тайн и сенсации”. М.
“Фараон” 2001 г.
5. Реан А.А., Бютнер К.С., Детская психология. С-Пб, ... 2001 ... ... ... Н.С., ... Р.С. “Развитие детей дошкольного возвраста”,
М. “Просвещение” 1991 ... ... ... ... ... М. ... 2002 г. стр. 125
8. М.Жұмабай. Кинофестиваль қазаққа не ... ... ... ... ... ж.
9. Убивающий шум. “Экспресс-К”газеті. 09.06.2004
10. Г.Ахметова Бейнесаз – болдық мәз. “Журналист” газеті, №1, қаңтар
2004.
11. Вам это ... ... ... ... ... ... С.А., ... Р.Н. Телевидение и реальность. Культы и
скандалы ХХ века СПб ... 1998г. стр. ... ... Под общ. ... ... Т.Г., ... Р.Н., ... М. “Наука” 1991 г.
14. З.Фрейд. “Избранные” Том-ІІ, ... ... 2001 г. стр. ... ... Под общ. ред. ... ... РАН. СПб. “Наука”
1987г. стр. 121
16. Платон. “Избранные сочинения”. Том 1, М. “Просвещение” 1989 г.
стр.63
17. Ворошилов В.В. Журналистика. 4-е ... СПб. ... ... 2001 ... 18. ... ... не керек? “Айқын” газеті. №38, 6-мамыр 2004
ж.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Прохоров Е.П. Введениев теорию журналистики. МГУ; Москва, 1995.
2. Әбжанов.Қ. ... ... ... ... ... ... ... ұлттық энциклопедиясы. «Қазақ энциклопедиясының Бас
редакциясың, Алматы,1998.
4. Жақан С. Сөйлеу техникасы. ... ... ... Светана С.В. Телевизионная речь. Издательство Московского университета,
1976.
6. Құнанбаев А. Шығармаларының екі томдық толық ... ... ... ... Телевизиялық фильмдер. «Қазақ университетің; Алматы, 2003.
8. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. «Қазақ университетің, ... ... в ... ... ... 1976. .
10. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. «Қазақ университетің, Алматы,
2003.
11. Молдабеков Ә. ... бес ... ... ... ... Ақмолда Д. Ұлттық жобаға деген ұмтылыс бар. «Журналистң газеті, ғ6,
мамыр,2003 жыл.
13. И.С.Кон. Психология ... ... М. 1975, стр. ... /http:www. Ps7analіtіc.ru/htm/21vm
15. Ақпараттар ағыны. «Жас Алашң газеті, 5-маусым, 2004 жыл.
16. Мошенники и авантюристы. ... ... тайн и ... ... 2001 г.
17. Реан А.А., Бютнер К.С., Детская психология. С-Пб, ... 2001 г. ... ... Н.С., ... Р.С. ... ... дошкольного возвраста”, М.
“Просвещение” 1991 г.
19. Райнер Пацлаф. Застывший взгляд. М. “Букинист”. 2002 г. стр. ... ... ... ... не ... ... ... газеті, №40
09.10.2003 ж.
21. Убивающий шум. “Экспресс-К”газеті. 09.06.2004
22. Г.Ахметова Бейнесаз – болдық мәз. ... ... №1, ... ... Вам это ... ... ... газеті, 29.05.2004
24. Немов С.А., Крайчфильд Р.Н. Телевидение и реальность. Культы и скандалы
ХХ века СПб “Искра” 1998г. стр. 189
25. ... Под общ. ... ... Т.Г., ... Р.Н., ... Т.В.
М. “Наука” 1991 г.
26. З.Фрейд. “Избранные” Том-ІІ, Киев, “Антик” 2001 г. стр. 163
27. Философия. Под общ. ред. Института ... РАН. СПб. ... ... 121
28. Платон. “Избранные сочинения”. Том 1, М. “Просвещение” 1989 г. стр.63
29. Ворошилов В.В. Журналистика. 4-е издание СПб. ... ... 2001 ... Қазақ теледидарына не керек? “Айқын” газеті. №38, 6-мамыр 2004 ж.
20. Қазақ балалар поэмасының анатологиясы. Алматы, 2005ж.
21. Октябрь революциясына дейінгі ... ... ... ... Алматы, 1957ж. Шеген Ахметов.
22. Н.Омашов. Ақпарат Әлемі.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы мәлімет4 бет
Қазақ радиохабарының құрылымы6 бет
"балалар психологиясы"6 бет
"Түйсік пен қабылдаудың патологиясы."3 бет
"Тұлға психологиясы"4 бет
"Қабылдау бөлімі" бағдарламасы63 бет
6м010100- "мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу" мамандығының магистратураға қабылдау емтиханының бағдарламасы28 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың қабылдауды дамытуға арналған психологиялық әдістеме қолдану мүмкіндіктері»32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь