Бөкей ордасының тарихи сипаттамалары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І ТАРАУ. БӨКЕЙ ОРДАСЫНЫҢ ТАРИХИ СИПАТТАМАЛАРЫ
1.1 Бөкей ордасының тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Бөкей ордасының құрылуы және қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

ІІ ТАРАУ. БӨКЕЙ ОРДАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАСЫ, САЯСАТЫ, МӘДЕНИЕТІ
2.1 Бөкей Ордасы қазақтарының XIX ғасырдағы шаруашылығы, экономикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2 Бөкей Ордасының әкімшілік құрылымы, саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.3 Әлеуметтік саласы, мәдениеті және қоғамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16

ІІІ ТАРАУ. 1917 Ж. ҚАЗАН РЕВОЛЮЦИЯСЫ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНДА КЕҢЕС ӨКІМЕТІНІҢ ОРНАУЫ. ¬ӨЛКЕДЕГІ АЗАМАТ СОҒЫСЫ (1917.1920 ЖЖ.) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазақстан тарихының бір тұсы – Бөкей Ордасының тарихын, құрылуын, шаруашылық қызметін ашып көрсету. Бөкей Ордасы ұлттық, әкімшілік-территоршылық құрылым ретінде Отандық тарихтың революцияға дейінгі кезеңінде үлкен орын алады. Бүгінгі таңдағы тарихи біліміміздің негізгі тірегі: қазіргі жеріміз - қазақ жері десек, Қазақстанның барлық тұрғыдағы заңды дамуының басты кепілі - оның территориясының тұтастығы. XIX ғасырдағы Бөкей Ордасы осы заңды құбылыстарды бойына жинақтауымен тарихымыз үшін қажет. Қазақтың этникалық территориясын қалпына келтіріп, оны заңдастырып, сақтауда Бөкей Ордасы ешқандай талассыз орын алады/1/.
Бөкей Ордасы – Ресей императорының рұқсатымен құрылып, 1801-45 ж. Еділ мен Жайық өзендері аралығында болған қазақ хандығы. Ішкі орда немесе Бөкей хандығы деп те аталады. 18 ғ-дың соңына қарай Кіші жүзде Қаратай, Жантөре, т.б. сұлтандардың таққа таласып өзара қырғи-қабақ болуы және ұлттық езгінің күшейе түсуі халықтың тұрмыс – тіршілігін күшейтті.
Бөкей Ордасының тарихында шаруашылық дамуы ғылыми қызығушылық туғызады. Өйткені, жалпы қазақтын көшпелі мал шаруашылығы дамуындағы кедергілі қиындықтар мен қайшылықты жариялауынан бастау алады. XVIII ғасырда-ақ Россия Еділ-Жайық аралығын "қазына жері" деп, әркімге үлестіріп, отарлық езгіні шығарған. Оған қоса қазақтардың шапқыншылығы, сұлтан, байлардың орыс офицерлерімен бірігіп елді талауы, Кіші жүзді әлсірету мақсатында феодалдардың өзара қырқысына тиым салынбауы, хан өкіметінің дәрменсіздігі, қоныс, егін салуға тиым жасалуы /3/, сұлтан, байлардың малы өсуіне байланысты жердің тарылуы, т.б. қазақтардың өз ішінде, өз күшіне, мүмкіндігіне сенбестікті туғызды. Бұл көзқарас шаруашылықты қалпына келтіріп, дамытуға зиянын тигізді. Егіншілікпен, балық аулаумен айналысушы қазақтар жазаланып /2/, қыстау салып, шөп шабуға тиым салынды. Бұл құбылыстар XVIII ғасырдың екінші ширегінде басталған Кіші жүз қазақтарының Еділ - Жайық аралығындағы "атақонысқа" ұмтылысын үлкен қозғалысқа айналдырып, XIX ғасырдың басында Бөкейдің басшылығымен нәтижелі аяқталуына әкелген. Осы мәселелер бүгінге дейін тыңғылықты зерттелмеді.
1. Назарбаев Н.Э. Қазақ тарихы - бірігу тарихы, тұтастану тарихы. // Қазақ
тарихы, 1998. № 3. 3-10 бб.
2. Қазақстанда тарихи сананы қалыптастыру тұжырымдамасы//Алматы:
Қазақстан, 1995. - 32 б.
3. Қазақстан тарихы. Очерк. 304-315-беттер.
4. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы, 9-10-бөлімдер
5. Материалы по истории Казахской ССР (1785-1828 гг.). т. ІІ - М.-Л.: Изд. АН СССР, 1940. - 543 с.
6. История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. Т. 3. - Алматы: Атамұра, 2000. - 768 с. (241 б).
7. РФ Астрахан Обл. Мем. Архиві; қор - 857, тізбе -- 1, іс - 100, парақ-1-2.
8. РФ Орынбор Обл. Мем. Архиві; қор - 6, тізбе - 10, іс - 7628, парақ-10.
9. Ханыков Я.В. Очерки состояния Внутренней Киргизской Орды в 1841
году. // Записки РГО. - 1847. Кн. П.
10. Небольсин П.И. Очерки Волжского низовья. '/ Журнал Министерства
Внутренних Дел, 1852, № 7-8.
11. Небольсин П. Путешествующие киргизы, //ж.Русский вестник, 1860. №9.
12. Бекмаханов Е. Очерки истории Казахстана XIX в. - Алма-Ата: Мектеп,
1966. - 190 с.
13. Толыбеков СЕ. Кочевое общество казахов в XVII - начале XX века:
политико-экономический анализ. - Алма-Ата: Наука, 1971. - 633 с.
14. Зиманов С. Общественный строй казахов первой половины XIX века. -
Алма-Ата: Изд. АН КазССР, 1958. - 296 с.
15. Зиманов С. Россия и Букеевское ханство.- Алма-Ата: Наука, 1982 - 171с.
16. Кенжалиев И.Н. Исатай-Махамбет. - А.: Қазақстан, 1991. – 190 6.
17. Харабалин Г.Е. Бөкей Ордасы қазақтарының XIX ғасырдағы шаруашылығы.- Орал.- 2001.- 30 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
І ТАРАУ. БӨКЕЙ ОРДАСЫНЫҢ ТАРИХИ СИПАТТАМАЛАРЫ
1.1 Бөкей ордасының
тарихы......................................................................
...........6
1.2 Бөкей ордасының құрылуы және
қалыптасуы...............................................9
ІІ ТАРАУ. БӨКЕЙ ОРДАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАСЫ, САЯСАТЫ, МӘДЕНИЕТІ
2.1 ... ... ... XIX ... ... ... Ордасының әкімшілік құрылымы,
саясаты.......................................14
2.3 ... ... ... ... ТАРАУ. 1917 Ж. ҚАЗАН РЕВОЛЮЦИЯСЫ ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАНДА КЕҢЕС ӨКІМЕТІНІҢ
ОРНАУЫ. ... ... ... ... ... ... ... ... бір тұсы – ... тарихын, құрылуын, шаруашылық қызметін ашып көрсету. Бөкей Ордасы
ұлттық, ... ... ... ... ... дейінгі кезеңінде үлкен орын алады. Бүгінгі ... ... ... ... қазіргі жеріміз - қазақ жері ... ... ... ... дамуының басты кепілі - ... ... XIX ... Бөкей Ордасы осы заңды
құбылыстарды бойына жинақтауымен тарихымыз үшін ... ... ... ... келтіріп, оны заңдастырып, сақтауда Бөкей Ордасы
ешқандай талассыз орын ... ...... ... ... ... 1801-45 ж. ... Жайық өзендері аралығында болған қазақ хандығы. Ішкі орда немесе Бөкей
хандығы деп те аталады. 18 ғ-дың соңына қарай Кіші ... ... ... ... ... ... ... қырғи-қабақ болуы және ұлттық езгінің
күшейе түсуі халықтың тұрмыс – тіршілігін күшейтті.
Бөкей Ордасының тарихында ... ... ... ... ... ... ... көшпелі мал шаруашылығы ... ... мен ... ... бастау алады. XVIII
ғасырда-ақ Россия Еділ-Жайық аралығын "қазына жері" деп, әркімге үлестіріп,
отарлық ... ... Оған қоса ... ... ... орыс ... ... елді талауы, Кіші жүзді әлсірету
мақсатында феодалдардың өзара қырқысына тиым салынбауы, хан ... ... егін ... тиым жасалуы /3/, сұлтан, байлардың ... ... ... тарылуы, т.б. қазақтардың өз ішінде, өз күшіне,
мүмкіндігіне сенбестікті ... Бұл ... ... ... ... зиянын тигізді. Егіншілікпен, балық аулаумен айналысушы
қазақтар жазаланып /2/, қыстау ... шөп ... тиым ... ... XVIII ... ... ... басталған Кіші жүз қазақтарының
Еділ - Жайық аралығындағы ... ... ... ... XIX ғасырдың басында Бөкейдің басшылығымен нәтижелі аяқталуына
әкелген. Осы мәселелер бүгінге дейін тыңғылықты зерттелмеді.
Бөкей ... жер ... өте ... ... ... ... мен ... және сұлтан, билердің қолында болды. Оған қоса
қазақтарды отырықшылықты және шаруашылықпен ... ... ... деп есептеп, ... ... т.б. ... ... ... Бірақ, бөкейліктер отырықшылықты, мал бағып,
егін салып, шаруашылықты жүргізуді өз ... ... ... Бөкей Ордасы қазақтарының бұл тәжірибесін ... ... ... ... Сондықтан, шаруашылықтың даму барысындағы
өзгерістер мұнда өзіндік жолымен жүрді /3/.
Қазақтардың шаруашылығын ... ... ... ... ... ... дамуын зерттеу жалпы қазақтардың XIX ғасырдағы
қоғамдық өмірін түсінуге әкелетін бірден-бір жол. Сондықтан, бұл ... ... ... ... ... ерекшелігін анықтауға жол
ашады.
"Ішкі Орда" деген атау ... ... ... орналасуын анықтауға қолданылды. Империя құрамында "пайда"
болған хандықты "Бөкей Ордасы" деп атауға да ... XIX ... ... ... "Бөкей хандығы" деген атауды да қатар қолданамыз.
Сонымен қатар, Бөкей Ордасы империя ... ... бір ... біз бұл ... ... бастапқы
кезеңіндегідей Бөкей Ордасы деген атауын қалдыру орынды болды ... ... ... ... әкімшілік-территориялық бірлестік
ретінде қала отырып, дамуының барлық ... ... ... ... ... ... жетістіктерін тиімді қабылдап, бойына
сіңіруі-ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... ... талаптар деңгейінен шықпады. Еліміздің тәуелсіз болуы, хандықтың
құрылуына 200 жыл ... оның ... ... жаңа ... ... ... алға ... жұмыстың мақсаты. Бөкей ордасының ... ... ... ... ордасының тарихын, қалыптасуын, құрылуын және
құлауын т.б. зерттеу барысында ... ашып ... ... ... ширегінде Бекей Ордасы қазақтарының шаруашылығы
Жайықтың шығысындағы басқа Кіші жүз ... ... ... ... Бөкей Ордасының жалпы шаруашылық өмірін анықтау,
тұтас осы аумақтың тарихын жаңа ... ... ... мүмкіндік
ашады.
XIX ғасырдың басында-ақ Каспий теңізі ... ... ... ... ... Бөкейдің тұсында осы процесс
басталып, өзіндік жолымен ... Жер ... ... ... ... алғышарттары XIX ғасырдың алғашқы ширегінде-ақ байқалды. Саяси
жағдай өзгеруіне байланысты шаруашылықтың|әр түрімен ... ... ... туып ... ... ... шаруашылық саласының
күрделі, қайшылықты дамуы-жартылай көшпелі мал шаруашылығының, отырықшы
түрлерінің пайда ... XIX ... ... ... бұл ... ... ерте басталған хандықтың шаруашылық саласын зерттеуге арналды.
Курстық жұмыстың міндеттері. ... ... ... ... ... ... ордасының құрылу тарихын зерттеу;
- Бөкей ордасының экономикасын, саясатын, әлеуметтік саласын т.б.
зерттеу.
Курстық жұмыс құрылымы: кіріспе, екі ... ... ... ... тұрады.
І ТАРАУ. БӨКЕЙ ОРДАСЫНЫҢ ТАРИХИ СИПАТТАМАЛАРЫ
1.1 Бөкей ордасының тарихы
Бөкей Ордасы: Ішкі Қазақ Ордасы (Бөкей Ордасы) — Ресей ... ... Еділ мен ... аралығында 1801 ж. құрылған. Бөкей Ордасы ... және ... ең ... ... ... ... ... Хандық сұлтан Бөкей Нұралыұлының есімімен аталды.
Жағырапиясы: Бөкей Ордасы Еділ мен ... ... ... Самар губерниясы, шығыста — Орал облысы, оңтүстікте Каспий
теңізі батыс жағында — Астарахан губерниясының Царёв, Енотаев және ... Жер ... ... km2 19 ғ. ... ... меже бөлімі
бойынша — 77 624 km2.
Орда ... дала ... ... мен ... ... ... жерлері төмпелі, ойпаттарда жабындық жерлер орналасады, бірақ кей
тұстарда былқылдақ құм бар. Солтүстік жағында (Тарғын, Тал, ... қара ... дала ... Оңтүстігінде көбінесе құм жайлайды.
Оңтүстікте құм төбелерінің ... ... ... ... ... Төмпелерде ештеңе өспейді, теңізге жақындағанда
тегістеніп кетеді де ... ... ... ... ... ... ... бірде жалғыз, бірде
топтасқан обалар бар, соңғысында әдетте ортасында біреуі ірілеу болады. ... ... ... 30 m ... ... Бұл ... мола екенін
қазба жұмыстар дәлелдеді, соның ішінде адам мәйітінен басқа дүние-мүлік
табылған, ал кейбіреулерінде зертасты ... ... ... ... Бөкей ордасына келген ғалым-зерттеушілерді ерекше құрметпен
қабыл алған. Осы өңірде болған Г.С. Карелин, В.И. Даль, т.б. хан ... ... ... ... жазып көрсетеді.
Бұлардан басқа Бөкей ордасында 100-ден астам ресей және шетел ... ... ... ... белгілі картограф, Орыс жағрапиялық
қоғамының мүшесі Я.В. Ханыков Бөкей ордасының аумақтық ... ... жүз - үш ... ... жерді ең көп иеленген өлке. Ол Жайық пен
Тобылдаң бастап Сырдарияның ... ... ... ... ... (850 ... жатыр. Оңтүстігінде Хиуа, Қоқан хандықтарымен, ... ... ... ... ... ... және
Орынбор губернияларымен, шығысыңда Ұлы және Орта жүз жерімен шектеседі._
ХІХ ғасыр ... Кіші ... ... ... ... ... ... пен Еділ өзендерінің төмеңгі ағысын қамтыды. Олар ... ... ... Ішкі ... ... ... ... құрды.
1801 жылғы 11 наурызда император I Павелдің ... Кіші ... осы ... ... ... 1803 ... есепке
карағанда олардың мал саны едәуір ... ... ... 30мың ... 250 мың
ірі қара мал, 1 миллионнан ... қой). ... ... Кіші жүз ... пен Еділ арасында еркін коныстануға қайта мүмкіндік беру ... жер үшін ... ... ... оны ... отарлау
саясатындағы басты бағыт деп қарастырды. Бөкей Нұралыұлы (1804 - ... ... ... белді сұлтандарының бірі. Саяси күреске ХVIII ғасырдың соңынан
араласа бастаған. Өзінің туған ағасы Қаратаймен ... ... ... ... де ... ХIX ғасырдың басында осы Ханның кеңесіне төраға
болды, алайда тәкаппарлығы оның бағыныштылығына жол ... орыс ... ... ... жас ... ... ... байқатты. Астрахан
губернаторының үйінде тәрбиеленді. Парсы, орыс, араб тілдерін білді. ... ... ... Ресей елінде белгілі қайраткер ретінде бедел мен
билікке ие болды/5/.
Хандық: 1801 жылы ... ... ... ұлы ... ... Орыс ... ... Еділ мен Жайық өзендері аралығындағы атамекеніне көшіп-
қоныстануға рұқсат ... ... ... ... императоры Павел I Бөкей
сұлтанның өтінішін ... ... 1801 ж. ... 11 былай деген
рескриптісін (жарлық) шығарады:
Қырғыз-Қайсақ Кіші ордасының Хан кеңесінің төрағасы Бөкей сұлтан Нұралы
хан ұлын ... ... ... өзі қалаған жеріне көшіп жүруіне
рұқсат етемін және ... ... ... белгісі ретінде қара лентамен
мойынға тағатын өз суретім бар ... ... ... ... ... Бөкей сұлтан өзіне қарасты 5 мың түтін ауылымен
Жайықтың ішкі бетіне ... ... Ішкі ... ... ... ... өлкенің іргесі осылай қаланады.
1806 ж. мамырыдың 19 Патшалық Үкіметтің арнайы жарлығымен хандықтың
территориялық ... 6500 мың ... ... ... Жарлықта былай деп
көрсетіледі:
Бөкей сұлтанның қол астындағы қазақтарға Үлкен және Кіші өзендерінен
Боғда ... ... одан ... ... ... немесе Телепнёв
батағаларына және теңізге дейін көшуге рұқсат беріледі.
1808 жылы шілденің 17 Бөкей хандығы Астрахан әскери ... ... ... ... ... ... болып бекітіледі.
1812 жылы Александр I патшаның арнайы жарлығымен Бөкей ... ... ... ханы ... ... ... ақ ... көтеріп хан
сайлау Орал қаласының маңындағы тоғайда өтеді, кейін ол жер «Хан ... ... ... ... 21 Бөкей хан қайтыс болады. Тақ мұрагері Жәңгір
жас болғандықтан, хан тағына ... ... ... ... Шығай Нұралыұлы
отырады.
1823 ж. Жәңгір Бөкейұлы хан тағының ... ... ... 1824 ... 22 «Хан ... ақ ... ... хан сайланады.
Бөкей хандығының тарихында Жәңгір ханның билік еткен кезеңі ... із ... ... ең ... ... ... әрі тиімді
тұрмыстың үлгісі етіп, 1827 ж. Нарын ... ... ... ... ... ... ... үлгі алған би-сұлтандар, кейін қарапайым халық
үй тұрғызып, Хан ставкасы саяси-экономикалық маңызға ие орталыққа айналады.
Бөкей ордасы ... ... орын ... ... ... ... ... Өтемісұлы бастаған 1836—1838 жж. халық көтерілісі. Бұл — ... мен ... ... көтерілген халықтың азаттығы үшін
бастаған бой көтеруі болды.
1845 жылы тамыздың 11 ... ... ... ... экономикалық
жағынан дамуына жол бастап, бұл өлкенің басқару ... ... ... ұлы ... ... ... ұлы ... Хан Жәңгір
Бөкейұлы қайтыс болады.
Хан Жәңгір дүние салғаннан кейін хан тағы Паждар ... ... ... ... ... Хан ... берілгенде басқа
Жәңгір Бөкейұлының балаларына сияқты тегі Шыңғысхан деп өзгертілді.
1847 ж. Сайып-Керей хан ... ... ... ... хандық басқару
құрылымы жойылып, жаңа әкімшілік — Уақытша Кеңес құрылады. Сол кездегі
болған ірі ... ... ... шошыған Ресей
империясы Бөкей Ордасын аннексияландырады/7/.
1.2 Бөкей ордасының құрылуы және қалыптасуы
Бөкейдің өз өмір ... ... ... ...... ... ... Әбілқайыр ханның немересі, Нұралының баласы. Айшуақ хан
тұсында хан кеңесінің төрағасы ... ... 1801 ж. ... ... ... Кіші жүз ... бір бөлігін Жайық пен Еділ аралығындағы ноғайлы
қазақстардың ескі жұртына қоныстандырды. Каспий жағалауындағы Дамбай деген
жерге өз ордасын тікті. 1812 ж. ... ... ханы ... ... ...... императорының рұқсатымен құрылып, 1801-45 ж. Еділ
мен Жайық өзендері аралығында болған ... ... Ішкі орда ... ... деп те ... 18 ... соңына қарай Кіші жүзде Қаратай, Жантөре,
т.б. ... ... ... ... ... ... және ұлттық езгінің
күшейе түсуі халықтың тұрмыс – тіршілігін күшейтті. Кіші жүз қазақтарының
дені тіршілік етуге ... ... ... ... ... ... ... бірі – Жайық пен Еділ аралығындағы Нарын құмы болды. Бұл
өңірді қалмақтар тастап кеткеннен кейін (1771) ... ... ... аймағы» /8/деп аталған осы жерге Кіші жүз қазаұтары үлкен үміт
артты. Мұны Бөкей ... ... ... 1801 ... ... ол ... ... етіп бекітіп беру жөнінде Павел І – ден рұқсат ... ... ... 1801 ... ІІ наурыздағы жарлығымен Бөкей сұлтанның тілегін
орындады. Ресей үкіметі ... ... ... Кіші жүз екі ... ... ... ол саяси жағынан
әлсіреді.
Екіншіден, Еділ мен Жайық арасындағы сауда жолдары қауіпсіздендірілді.
Содан Ресей ... ... ... ... ... ... 1806 ж.
Патша жарлығы негізінде Бөкей Ордасының нақты шекарасы, сонымен ... ... ... ж. Шілденің 17 – і күні патша жарлығымен ... ... ... ... мен ... ... ... бағындырылды. Патша
нұсқауында Бөкей Ордасы Ресей империясына бағынадыделінгенмен, Бөкей сұлтан
Жайық пен Еділ ... ... ... ... өзі ... Әуелде
ордадағы үй саны 5 мыңдай болса, 1812 ж.- 7500, 1819 ж.- 8500, 1825 ... үйге ... ... саны 50 ... ... ж. Бөкей хан қайтыс болды. Жәңгір ер жеткенге дейін хандық
уақытша Бөкейдің туысы Шығай ... ... 1823 ж. ... ... ... ... ... тырысты. Басқару әкімшілігі өзгертілді. Орталықтан
басқарылатын ... ... ... ... ... Орда ... 1826 ж. салынды. Бөкей
Ордасын жан-жақтан орыс ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда, мұнда тауарлы-ақша қатынасы
басымырақ өркендеді.
Бөкей Ордасында егіншілік жанданды. 1840 ж. хан ордасына бастауыш орыс-
қазақ мектебі ... ... ... ... 1836-37 ж. ... Тайманұлы
бастаған көтеріліс болды. Көтеріліс хан ордасын шайқалтып тастады. 1845 ж.
Жәңгір өлгеннен кейін хандық өкімет жойылды. ... ... Ішкі ... ... уақытша кеңес құрылып, оған патша шенеуніктері басшылық
етті/10/.
ІІ ... ... ... ... ... ... ... Ордасы қазақтарының XIX ғасырдағы шаруашылығы, экономикасы
Бөкей Ордасы құрылған алғашқы жылдары халықтың қоныстанып, орнығуы
үлкен қиындықтармен ... ... ... еріп ... бұрында қазақтар
Жайық бойына қыстау тұрғызып, егін салып, шөп шауып, орнығуға ... ... ... ... ... ... қарсаңында егін салып, балық аулап,
Нарын құмдарында аңшылықпеи кеңінен ... ... ... ... ... тәжірибесі болғандығы айқындалады. Бөкей
хандығы қазақтары өз ... осы ... ... біртіндеп
жалғастырды. Сонымен қатар XVIII ғасырдың соңындағы шаруашылық-экономикалық
жағдайдың күрт ... 1801 жылы ... ... ... 183 ... ... өткенде, барлығы 3300 жылқы, 1366 ... ірі ... қой, 24 ... ... әр ... ... 82 бас мал иеленгені де
дәлелдей түседі/11/.
Россиямен айырбас сауданың кеңеюі /49/, Жайық ... ... оның ... ... ... де, ... өндіріс
әдісіне әсері тимесе де, сауда айырбасы бұл кезеңде кең тараған.
Хандық жеріне ... ... ... ... бір ... дәстүрмен
жүргізілді. Территориялық көлемін айқындау 1806 жылы нақтыланып, Қазақстан
тарихында тұңғыш рет осы ... жер ... ... ... ... қазақ жерінің көшпелі шаруашылық дамуын жалғастыруға
және ... ... ... ... маңызды оқиға болғаны
сипатталды. Кіші жүз қазақтарының ұзаққа созылған қайшылықты және бұқаралық
сипаттағы ұмтылысы, жер үшін ... ... ... ... ... ... зор кедергілермен жүзеге асты.
Бөкей Ордасының құрылуы қазақ жерінің тұтастығын қалпына келтіріп,
сақтауда маңызды роль ... ... ... жағдайдың тиімділігін
қазақтар кеңінен пайдаланды. Қоныстануда ... ... ... ... Ордасында ішкі-сыртқы факторлар ... ... ... өз дамуының жаңа түріне енді.
Бөкей тұсында қыстау ... оны ... ... ... ... ... мен тас ... сол кезеңде салынып, қолға алынған. Бұл
мәліметтер ... ... ... ... салу тек ... Жәңгір
ханның тұсында басталып жүзеге асқан - деген ... ... ... ... Ордасы құрылғасын, XIX ғасырдың алғашқы 20 жылында шаруашылық
дамуының соңғы жетістігінің сыры 1771-1801 жылдар ... ... ... ... жағдайы, жайылыстың молдығына байланысты еді.
Екіншіден, қазақтар шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ең ... шаруашылықтағы өміршең
құбылыстар, осы кезеңде ... ... ... шаруашылық жағдайына
үйлесімді, сәйкес келетін, қажетті бастамалар, белгі-элементтер біртіндеп
игерілді.
XIX ... ... ... ... ... ... жаңа ... дамып, шаруашылық құрылымындағы өзгерістер мәні
ашыла бастайды. Табиғи тиімділік жағдайында көлемі тез ... мал ... ... ... ... ... ... бастаған хандықтың сауда
айырбасына негізделген дәнекерлік роль атқарды және ... ... ... ақйқындайтын негізгі көрсеткіш болып қала берді.
Сонымен қатар, көшпелі ... үшін ... шарт - ... ... мал шаруашылығына бұрыннан жоспарланған қысымшылық
күшейді. Шаруашылық үшін өте маңызды ... үш ... ... ... осы ... ... үлгерді. Мал шаруашылығының одан әрі даму
мүмкіндігі шектелді. Осылай мал ... ... ... ... ... ... Шаруашылық қызметінің күрделенуі, кәсіп
іздеп кетушілік натуралды шаруашылықтың ыдырағанын көрсетеді. ... ... ... ... ... айналдырған жацң дәулетті топ ... ... ... оның ... ... мал ... бетбұрыс, өзгеріс жасалуы керек еді/13/.
Бөкей хандығы Ресей үшін мал, ет, ... ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік-экономикалық құрылымының
өзгеруіне, рулық-қауымдық шаруашылықтың қалдықтарын жоюға ықпал етті.
Хан Жәңгір Бөкей ордасындағы мал ... ... ... қана ... ... ... ... жылқы малына үлкен мән ... ... ... ... ... қалаларында ат көрмелері өткізіліп, ат
жарыстары ұйымдастырылып ... ж. ... ... ... ... К.П. ... ... қазақ жеріндегі түңғыш ветеринарлық бөлім ... ... ... қарсы екпе, тәжірибе — зерттеу жұмыстары қолға алынады.
1841 ж. Хан ставкасы мен Черный Яр қаласының аралығына ... ... ... ... ... әкімшілік құрылымы, саясаты
Әкімшілік бөлінісуі: Хандықта Кіші жүзден шыққан 5 мың жанұя болды, 19
ғ. 50 жж. ... ... 300 мың адам ... (50 мың ... ... ... Кеңес 1847—1917 жж. аралығында билік жүргізеді,
орталықта және жергілікті жерлерде жазбаша іс жүргізу енгізілді. Сонымен
бірге, Орда ... ... ... ... ... ... жүйесі іске
асырылды.
1860 ж. Бөкей ордасы 7 әкімшілік бөлікке бөлінеді. Олар: ... ... ... ... ... және I, II Теңіз жағалауы
округтері. Әрбір әкімшілік ... ... ... ж. Хан ... кітапхана ашылады. Кітапхана қорында О.
Бальзактың, У. ... В-М. ... Т. ... ... ... ... басылымдары болған.
Хан жәрмеңкесіндегі сауда саласының дамуына байланысты, ақша капиталын
реттейтін әрі сақтайтын орын «Казначейство» ... 1867 ж. ... ... ... ж. 5 адамнан тұратын өрт сөндірушілер командасы және ... ... ж. ... ... ... ... ... метеорологиялық
станция жұмыс жасайды.
1832 ж. Жәңгірдің бастауымен отырғызылған Орда орманын ... ... 1890 ж. ... ... ... 1908 ж. Орда ... мекемесі жанынан питомниктер жасақталып, зерттеу жұмыстары
жүргізіледі. Соның нәтижесінде — Нарын қарағайы дүниеге келеді.
1908 ж. қазақ ... ең ... Оба ... ... ... станциясы
кұрылады. Бүл станцияда Халықтық денсаулық сақтау комиссарының орынбасары
М. ... оба ... ... ... дәрігерлер И.А. Деминский, А.
Михайлов, кейін ... ... ... Н. ... жұмыс жасады.
1911 ж. қазақ баспасының қарлығаштарының бірі — «Қазақстан» газеті
белгілі ақын Г. Қараштың ұйымдастыруымен Ордада ... ... ж. ... ... жерлері жаңадан құрылған Бөкей губерниясына енді.
Елді хан басқарды. ... хан ... хан ... ... ... Дегенмен, 1828 ж. сәуірдің 1 хан жанында 12 би ... ... ... ... ... ... Мүпәт Айдаболұлы, ... ... ... ... ... масқардан — Шора Кедейұлы, беріштен — Бәтке
Құдайбергенұлы, алашадан — Алтай ... ... ... ... ... ... ... Байту Төменбайұлы,
қызылқұрттан — Дуантай Айтуғанұлы, ... ... ... ... ... жетірудан (табын, тама, кердері
рулаларынан) — Кендірбай Ырысбайұлы және кетеден — Бос ... ... хан ... ... екі ... ... хан мен ... Жәңгір ханның басқару кезеңін қосып есептегенде 45 жылға созылды.
Ішкі Орданы қадағалауды Орынбор әскери губернаторы және ... ... ... ... іске ... /14/.
2.3 Әлеуметтік саласы, мәдениеті және қоғамы
1828 жылы Жәңгір өз үйінің бір бөлмесіне әулеттік-династиялық ... ат ... ... ... ... ... ұйымдастырады. Бұл — қазақ жерінде ашылған тұңғыш музей болатын.
1841 ж. ... 6 ... ... ... ең ... қазақша-
орысша білім беретін мектеп ашылды. Бұл мектептен есімі елге танылған талай
тұлғалар білім алды. Солардың ... ... ... ... ... Оның ... ... зерттеулері, тарихи
мұралары туралы басылымдары жоғары бағаланып, 1862 жылы Орыс ... ... ... марапатталады. Жәңгір мектебінен білім бастауын
алған ... ... ... Асан ... ... жиырмадан астам
академиктер шықты.
1844 ж. Қазақ жастарының Ресейдің жоғары оқу ... оқуы ... ... ... Осы уақытта көшпелі және жартылай көшпелі қазақ
халқына қызмет ететін дәріхана және ... ... өте ... ... бар ... ... ... хандығынан шыққан көрнекті композиторлар Құрманғазы мен
Дәулеткерей Қазақстанның мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... саласы: Бөкей хандығы құрылуының алғашқы жылдарынан бастап
шұрайлы тәуір жайылымды жерлерде хан өз ... мен хан ... ... ... Өйткені Бөкейдің — Ішкі орданың хандары тақты
ұзақ ... ... ... ... өз ... халқының денсаулығына да үлкен көңіл бөліп
отырған. 1825 ж. С. ... ... ... шешекке қарсы екпе жұмысын
жүргізуді үйрену үшін оқуға жібереді. 1826 ж. ... ... ... ... екпе жұмыстары жүргізіледі. 1832 ж. Жәңгір ... ... ... ... А.А. ... ... ... 1839 ж. тұңғыш дәріхана
ашылады. Осы кезеңдерде Ордада В.Ф. ... ... т. б. ... ... 1852 ж. ... 16 ... қоғамдық аурухана ашылады.
Бүл аурухана күні бүгінге дейін сақталып, халыққа қалтқысыз қызмет ... ... ж. хан ... халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру, сауда-саттық
саласын ... ... қою ... ... ұйымдастырады. Жәрмеңке
көктем және күз айларында өткізіліп, оған Ресейдің Сарытау, Мәскеу, ... т.б. ... ... ... 1846 ж. ... 3883 адам қатысса, 1851 ж. тауар айналымы 1,5 миллион күміс ... ... ... өз ... ... ... қалуы үшін 1835
ж. өз үйінің ауласына ерекше архитектуралық үлгімен мешіт салдырады. Ел
ішінде оны «Хан ... деп ... ... 1917 Ж. ... ... ЖӘНЕ ... КЕҢЕС ӨКІМЕТІНІҢ
ОРНАУЫ. ӨЛКЕДЕГІ АЗАМАТ СОҒЫСЫ (1917-1920 ЖЖ.)
1914 жылы ... ... ... ... ... ... дағдарысқа ұшырады: бірінші – экономикалық , екінші – ... ... ... ... ... өндіріс орындары тоқтады,
теміржол қатынасы бұзылды, ауыл ... ... Бұл ... мен ... өкіметке деген үлкен наразылығын туғызды.
Патша өкіметі бұл дағдарыстан шығудың жолын таба алмады, ... ... ... ... ... ... ... патша өкіметінің 1917ж. ақпан ... ... ... Оны ... төңкетісі деп атайды. Осы төңкерістің нәтижесінде
қос өкімет - жұмысшылар мен шаруалардың ... және ... ... ... ... ... кейін бүкіл Ресейдегі сияқты Қазақстанда да
қос өкімет орнады. Бұрынғы ... ... ... ... тер
және буржуазиялық ұлтшылдар басқарған ... ... өкі- ... ... ... ... жаңа ... шаруалар
және солдат депутаттарынң кеңестері құрылды.
Жергілікті жерлерде Уақытша өкіметті органдары құрыла бастады.
Қазақстанда қазақ интеллигенциясы басқарған қазақтардың ... ... ... ... ... ... ... болып ұлттық
интеллигенцияның өкілдері, атап айтқанда Торғай облысында Әлихан Бөкейханов
Жетісу облысында Мұхамеджан ... ... ... ... өкіметінің құлатылуын Қазақстан еңбекшілері саяси және ұлттық
азат алудың бастамасы ретінде қабылдады. Бұл жеңіс ... ... ... ... Қазақстанның әртүрлі қалаларында ... 20 ... ... мен ... ... ... Олар халық арасында
листовкалар, сол күндердің көкейтесті ... ... ... ... ... ... ... жастарының революцияшыл одағы
деген ұйым құрды. Оның құрамына қазақ халқының орташа және кедей ... ... ... ... енді
Буржуазиялық уақытша өкіметке үміт артқан қазақ зиялылары өз ... ... ... ... ... етті. Осы мақсатқа жету
үшін олар қазақтың ұлттық саяси партиясын құру жолын іздеді. Олар ... ... ... ... арнайы үндеу жолдады. 1917ж. 21-26 шілдеде
Орынборда болған ... ... Алаш ... ... басшы
органдарын сайлады. Оның құрамына Әлихан Бөкейханов, Ахмет ... ... ... Шоқай, Мұхаметжан Тынышпаев т.б. кірді. Бұл
партияның сол жылы 5-13 ... ... ... өткен екінші съезінде Қазақ
автономиясы Алашорда үкіметі – ұлт Кеңесі құрылды. «Алаш» ... ... Ол ... 10 ... ... Олар:
1) Ресей демократиялық федерация болып жариялану туралы;
2) Ресей құрамында Қазақ ұлт автономиясын құру;
3) Халықтар арасында тең құқықтық орнату;
4) Дін ... ... ... ... шығару;
5) Елдегі билік және сот туралы;
6) Елді қорғау, ... және ... ... құру;
7) Халықтың табысына қарай салық салу;
8) Жұмысшылар туралы;
9) ... және ... ... Жер ... ... үкіметтің құрамына 15 адам кірді, оның төрағасы болып
Әлихан Бөкейханов бекітілді. ... ... ... ... ... ... оның Батыс Қазақстандағы бөлігін Халел, ... ... ... Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов
т.б. басқарды. Бірақ ... ... ... де ұзақ ... 1917ж. ... ... ... құлап, оның орнына большевиктер басқарған Кеңес
өкіметі орнады. Бұл жұмысшылар мен шаруалардың билігі ... ... ... ...... диктатурасының басшылы- ғымен Ресейде жаңа қоғам
– социализмді орнату.
Бұл оқиға бүкіл әлемді дүр ... ... ... жол ... Ресей бастады.
Қазан төңкерісі елді экономикалық және саяси дағдарыстан шығуға ... ... ... большевиктер партиясы осы дағдарыстан шығудың сара
жолы – Ресейдің империалистік соғысты тоқтатып, ... ... көшу ... ... Ресей ең бірінші болып ... ... ... ... ... ... ... орнады да, одан әрі тез арада
Ресейдің шет аймақтарына дейін орнады.
Ресейдің қол ... ... ... орыс емес ... ... ... Қазан төңкерісінен кейін экономикалық-әлеуметтік күйзелістен
шығумен бірге отаршылдықтың бұғауынан босанып, тәуелсіздік алатын ... ... ... ... ... мен ... ... мен бостандығын, азаттығын жариялай отырып, оларды төңкеріс ... ... ... ... ... да ... ... 1917ж. қазаннан 1918ж.
наурызға дейін Қазақстанның көптеген ... ... ... ... ... ... ... жері Перовск (Қызылорда) қаласы болды.
Мұнда жұмысшылар мен ... ... ... 1917ж. 30 ... өз қолына
алды. Перовскіде үлкен әскери гарнизон орналасқан еді және ... ... ... ... ... орта ... ... өкіметі Черняев (Шымкент)
қаласында жеңді. Қараша – ... ... ... өкіметі Әулиеатада
(Тараз), Түркістанда, Қазалыда, Арал поселкесінде және Сырдария облысы- ның
басқа да ірі елді мекендерінде қан төгізсіз бейбіт ... ... ... жаңа өкімет 10 қарашада орнады.
1917ж. желтоқсан – 1918ж. наурыз аралығында Кеңес өкіметі ... ... және ... Ақтөбе қалалары мен басқа да ірі ... ... ... ... билігі жергілікті Кеңестің қолына 1918ж.
ақпанның орта кезінде көшті.
Жетісуда ... ... ... ... ... 1918ж. көктеміне дейін
соғылды. Себебі мұнда төңкеріс қарсыластары күштері басым болды. ... ... ... ... ... болды, ал қазақтар патшаның
тірегі болғаны белгілі.
Кеңес өкіметі 1917ж. наурыз айында Жаркентас, Сергиопльда ... ... бас ... ... ... өкіметінің ең соңғы орнаған ауданы – Орал қаласы болды, онда жаңа
өкіметтің билігі наурыз айында жұмысшылардың қолына көшті.
Сөйтіп, 1917 жылдың ... ... ... 1918ж. ... ... ... Кеңес
өкіметі. Қазақстанның көп жерінде жеңіске жетті.
Сонымен Қазан төңкерісін қолдайтын ... ... ... ... ... кеңестер жағына түгелдей шықты. ... ... ... ... облыстарының көптеген аудандарында, Сырдария және
Бөкей ордасында орын алды. Бірақ төңкеріс қарсыластарының күштері көбірек
шоғырланғыан Орынбор, ... ... ... ... ... ... шаруалардың қолына қарсылық көрсеткендерді талқандау арқылы көшті.
Қазан төңкерісінен кейін Қазақстанда кеңестік аппарат құру ... ... ... ... ... ... Ол ... мекмелер, оның, ішінде уақытша өкіметінің комиссарлары, отарлау-
шенеуіктік әкімшілік ... ... ... сот ... ... ... ... солдат депутаттары кеңестерінің қолына өте бастады;
Ескі мемлекеттік аппараты қирату отарлау саясатына берілген үлкен соққы
болды. Ол еңбекшілердің кеңес жұмысына белсене қатысуына ... ... ... ... ... ... мен әйелдер теңдігі іске асырылды, адамдардың сословиеге бөлінуі
жойылды;
-төңкеріске қарсылар мен күрес ... ... ... ... жанынан еңбек, ағарту, денсаулық сақтау т.б. бөлімдер
ашылды;
-заңдар, ... тек қана орыс ... ғана ... ... тілінде де
жарияланатын болды;
-кеңес қызметкерлерін даярлайтын курстар жұмыс істей бастады;
-облыстық кеңестер ... ... ... ... ... жеке ... ету жйылып, Қазақстандағы шіркеу мен монастірлердің,
помещиктердің, бай қазақ-орстардың, патша ... ... ... срндай-ақ қоныс аудару қорындағы жерлер еңбекшілердің пайдалануына
берілді.
1918ж. Көктемде Түркістан ... ... ... ... Оның ... Қазақстанның оңтүстігіндегі Жетісу,
Сырдария облыстары кірді. Ақмола, Семей облыстары орталығы Омбы ... ... ... ... ... Орал ... Орынбор губерниясына,
Бөкей Ордасы Астрахань губерниясы қарамағына кірді.
Қазан төңкерісінен кейін көп ... ... елде ... ... ... басқыншылығының жорығы басталды. Себебі төңкерістің жеңісі құлатылған
қанаушы тап өкілдерінің қарсылығын тудырды.
1918 ж. 23 наурызда Орал казак-орыстары ... ... ... жылдың 28-29 наурызында ақ казактар алашордашылармен бірігіп Орал
қаласында төңкеріс ... ... ... ... ... ... дем берді де,
олардың көмегімен Сібірдегі Чехословак корпусының әскерлері бүлік ... ... ... ... ... ... ... Ақмола, Атбасар, Қостанай, Семей қалаларын басып алып, Кеңес
органдардан қамауға алды.
1918ж. жазында Кеңес елі үшін ең ... ...... ... ... бағытта ақтармен 4-ші армия ұрыс жүргізді. Осы жылдың жазында ... ... ... ... ... Олар ... ... одан кейін
Орынбор мен Орал қалаларында құрылды. Бөкей ордасында ... атты ... ... ... ... бөлігі болды.
1918ж. аяғы мен 1918ж. басында Әліби Жангелдин мен ... екі атты ... ... ... оқу және ... ... атты әскер құрды.
Ақтөбе майданына 1918ж. Әліби Жагельдин бастаған экспедиция ... ... пен ... ... Ақтөбе майданының қарулы күштері
1919ж. 22 ... ... 26 ... Орал ... азат ... мен ... аудандары мен Орталық Ресей арасындағы қатынасты
қалпына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
Солтүстік аудандарында Колчак әскерлеріне қарсы күрес жүргізді. ... ... ... ірі көтеріліс Қостанай уезінде болды. Ақмола,
Семей облыстарында ... ... ... ... ... ... ... майданы 1918ж. тамыз және 1919ж. қазанның орта
кезіне дейін ақ ... ... ... ... ... Осы ... орталығы болған Черкасское селосын атауға болады.
1919ж. орта кезінде Қызыл ... ... ... ... ... бөлінді. Олардың бір бөлігі Сібірге, екіншісі Түркістанға
қарай шегінеді.
Қызыл армияның Түркістан майданы 1919ж. тамыз айының екінші ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
Түркістан майданының әскер бөлімдері Солтүстік Жетісуға ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, 1920ж. наурызда азамат
соғысының Қазақстандағы ең соңғы Солтүс- тік майданы жабылады.
Азамат соғысы жылдарында Кеңес ... ... ... саясатын
жүзеге асырды. Оның негізгі мәні-кеңес елінің басқа да аудандары ... да ... ... ... Ол ... ... ... артылған азық-түлік әскер мен өндіріс орындарындағы жұмысшыларды
асырау үшін ешбір өтеусіз ... Бұл ... ... табиғи
наразылығын туғызды.. Әсіресе, ауқатты шаруалар қатты наразы болды.
Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Қазақстанда ... ... ... ... ... жұмыстары жүргізілді. Сол жылдары
алғашқы ауыл ... ... ... ... пайда болды.
1920ж. аяғында 999 колхоз, оның ішінде 132 ... 778 ... ... ... 28 ... (ТОЗ) ... 10 шілдеде РКФСР Халық ... ... ... ... ... ... ... комитет туралы» декрет қабылданды.
Онда ... ... ... жер ... ... 30 сәуірде РК/б/П Орталық комитеті Қырғыз(Қазақ) облыстық бюросы
құрылғаннан кейін өлкеде Кеңес өкіметін, мемлекеттік ... одан ... ... ... ... Сол ... 17 ... РКФСР Халық
Комиссарлар Кеңесі Қырғыз республикасы туралы Декрет жобасын мақұлдады. ... БОАК пен ... ... ... ... ... ... (Қазақ)
Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасын құру ... ... ... ... ... ... ... астанасы болды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, қорыта келе, Бөкей Ордасы – Ресей императорының рұқсатымен
құрылып, 1801-45 ж. Еділ мен ... ... ... ... ... Ішкі орда ... ... хандығы деп те аталады. 18 ғ-дың соңына
қарай Кіші ... ... ... т.б. ... ... таласып өзара
қырғи-қабақ болуы және ұлттық езгінің күшейе түсуі халықтың ... ... ... ж. Шілденің 17 – і күні патша ... ... ... ... ... мен ... ... комиссиясына бағындырылды. Патша
нұсқауында Бөкей ... ... ... ... Бөкей сұлтан
Жайық пен Еділ аралығындағы жерде қазақ руларын өзі басқарды. ... үй саны 5 ... ... 1812 ж.- 7500, 1819 ж.- 8500, 1825 ... үйге ... ... саны 50 мыңнан асты.
1815 ж. Бөкей хан қайтыс ... ... ер ... ... хандық
уақытша Бөкейдің туысы Шығай сұлтанға көшті. 1823 ж. Таққа Жәңгір отырды.
Ол ... ... ... ... әкімшілігі өзгертілді. Орталықтан
басқарылатын әкімшілік құрылды.
Бөкей Ордасының әкімшілік орталығы Орда қаласы 1826 ж. ... ... ... орыс ... ... шептері қоршап жатты.
Қазақстанның басқа аймақтарымен салыстырғанда, мұнда тауарлы-ақша қатынасы
басымырақ өркендеді.
Кіші жүз - үш ... ... ... ең көп иеленген өлке. Ол Жайық пен
Тобылдаң ... ... ... ... ... ... қамтып (850 000
шақырым) жатыр. Оңтүстігінде ... ... ... Түрікмен,
Қарақалпак иеліктерімен, солтүстігінде Ресейдің Астрахан, Саратов ... ... ... Ұлы және Орта жүз ... шектеседі._
ХІХ ғасыр басында Кіші ... ... ... ... ... ... пен Еділ өзендерінің төмеңгі ағысын қамтыды. Олар ... ... ... Ішкі ... ... ... бойьнша) құрды.
1801 жылғы 11 наурызда император I ... ... Кіші ... осы ... көшіп-қонуы заңдастырылды. 1803 жылғы есепке
карағанда ... мал саны ... ... ... түйе, 30мың жылқы, 250 мың
ірі қара мал, 1 миллионнан ... ... ... Кіші жүз руларына ... пен Еділ ... ... ... мүмкіндік беру арқылы қазақтардың жер үшін күресін
біршама ... оны ... ... ... ... ... ... Нұралыұлы (1804 - 1845жж) - Кіші жүздің белді сұлтандарының бірі.
Саяси күреске ХVIII ғасырдың соңынан араласа бастаған. ... ... ... ... ... ... Айшуақ ханмен де жағаласты. ХIX
ғасырдың басында осы Ханның кеңесіне төраға болды, алайда ... ... жол ... орыс ... жағымды болды.
Жәңгір жас кезінен білімге құштарлығын байқатты. Астрахан губернаторының
үйінде тәрбиеленді. Парсы, орыс, араб ... ... ... ... Ресей елінде белгілі қайраткер ретінде бедел мен билікке
ие болды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ... Н.Э. ... ... - ... ... ... ... // Қазақ
тарихы, 1998. № 3. 3-10 бб.
2. Қазақстанда тарихи сананы ... ... 1995. - 32 ... Қазақстан тарихы. Очерк. 304-315-беттер.
4. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы, 9-10-бөлімдер
5. Материалы по истории Казахской ССР (1785-1828 гг.). т. ІІ - М.-Л.: ... ... 1940. - 543 ... ... Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. Т.
3. - Алматы: Атамұра, 2000. - 768 с. (241 ... РФ ... Обл. Мем. ... қор - 857, ... -- 1, іс - 100, ... РФ Орынбор Обл. Мем. Архиві; қор - 6, тізбе - 10, іс - 7628, парақ-10.
9. Ханыков Я.В. Очерки состояния Внутренней ... Орды в ... // ... РГО. - 1847. Кн. ... ... П.И. ... Волжского низовья. '/ Журнал Министерства
Внутренних Дел, 1852, № 7-8.
11. Небольсин П. Путешествующие киргизы, //ж.Русский вестник, 1860. №9.
12. ... Е. ... ... Казахстана XIX в. - Алма-Ата: Мектеп,
1966. - 190 с.
13. Толыбеков СЕ. Кочевое общество казахов в XVII - ... XX ... ... - ... ... 1971. - 633 ... Зиманов С. Общественный строй казахов первой половины XIX века. -
Алма-Ата: Изд. АН КазССР, 1958. - 296 ... ... С. ... и ... ханство.- Алма-Ата: Наука, 1982 - 171с.
16. Кенжалиев И.Н. Исатай-Махамбет. - А.: Қазақстан, 1991. – 190 ... ... Г.Е. ... ... қазақтарының XIX ғасырдағы шаруашылығы.-
Орал.- 2001.- 30 б.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1836 – 38 ж. Бөкей ордасындағы шаруалар көтерілісі18 бет
Бөкей Орда ауданы Сайқын ауылының құрылу тарихына және физикалық-географиялық жағдайларына сипаттама54 бет
Бөкей Ордасы 4 бет
Бөкей ордасы және Жәңгір хан80 бет
Бөкей ордасындағы білім беру ісі жайында3 бет
Бөкей ордасының қазақтары67 бет
Бөкей ордасының құрылуы9 бет
Исатай Тайманұлы және Махамбет Өтемісұлы бастаған ішкі (бөкей) ордадағы ұлт-азаттық көтеріліс17 бет
Әлихан Бөкейханов. Алаш Орда5 бет
XIX ғ. Қазақстан17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь