Ислам дініндегі терминдер мен қағидалар

Мулла (шығу тегі парсы елінен молла араб тіліндегі «мула» тақсыр атақты иеленуші ал басқа иран түрік сөздерінде ол сөз мелло, молла, молда, деген мағынаны береді) мұсылмандық жолды жетік білетін-культ қызметкері, білімді діни сабақ беруші ақымысты адам.
Ресей империясында мулланы свещянникпен теңестіріледі. Мулланың қызметі мемлекеттік қызмет болып табылады. Ал қызметіне келетін болсақ міндеті чиновниктерді бақылау болып табылады. Мулланы кезгелген және белгілі мешіттерде арнайы тағайындалады.
Мулла Садра – Садр ад-дин Мухаммад Ибрахим Ширази (1571-1640) Иранның атақты құдайтанушы ғалымы философ және мистик шиизм идеологы. Исфахан мектебінің философы Мур Дамаданың ұстазы және оның ізбасарларының атақтысы Садр ал-Мута аллихин- атақты еңбегімен белгілі болған «теософия тақырыбы».
Алғашқы білімін М. С. Ширазда алды біліммен айналысуда кейін Исфақанда жалғастырды. Ол сонда көп жыл бойы шэйх Баха ад-дина Амилидің шәкірті болды. Тәпсірді, шииттік хадисті, мұсылмандық білімді сол мектептен алды және М.С. сол жерден (иджаза) өзіндік шәкірт тәрбиелеуге құқық алды. М.С. жетелеуімен Мир Дамад философ болды бұл М.С. жетістігі деп айтуға болады. М.С. философиялық көзқарасы Мил Абул-л-Касим Фендерліктің «озорения» консепциясын жақтайды. Олардың пікірінше «индуйзм» сөзінің аудармасы суфизм болып табылады.
Өмірінің келесі кезеңі Кумадан алыс емес КаКах деген жерімен тығыз байланысты. Ол өмірінің 9 жылын Шамшиттермен қашып сонда өткізді бұл кезде ол ғылымда өз орнын іздеумен айналысады.
Какахтан ширазға қайта оралғанда шираз басшылары М.С. ға шираздық үлкен медресеге сабақ беруді ұсынады. Сонымен М.С шираздық философ мектебін басқарды. М.С тің басқаруымен Исфақан қатарындағы Иранның ең маңызды ғылымый орталығына айналды.
М.С. өзінің шәкірттерін төрт даңғыл жолды: байлықтан бас тарту, еліктеуден бас тарту, өмірлік тән рахатынан бас тарту, менмендіктен және бас имеушіліктен бас тарту. М.С көптеген ізбасарлары бар соның ішінде ең озықтысы Мухсин Файзи Абу ар-Раззак ал-Лахиджи. М.С Басра қаласында өзінің жетінші қажылық сапарынан Меккеден қайтып келе жатқанда қайтыс болды. М.С-қырықшақты ислам теологиясы және философиясына қатысты жинақтардың авторы. Ол жинақтарының қатарына мынадай еңбектер кіреді. Аш-Шифа, Ибн-Сины, Хикмет ал-ишрак ас-Сухраварди, еңбектеріне түсініктеме жазған және ал-Кафидің усул Саких хадистеріне, ад-дин ал-Кулини, Құран Тәпсіріне. М.С полемикалық жинақтарының ішінен ең белгілісі: Се асл и Каф ал аснам ал-жайхилийла Кітаптарындағы қаралған проблемалары біріншіден ол білімсіздік факикһ жайлы, екншіден агностикалық сопылықтың жалғандығын кітапты менсінбеушіліктен философтардың кітапты қайта қарауға тура келетіндігін дәлелдейді. Философиялық ой мен еңбектенудің нәтижесінде М.С көптомдық жинағы Китаб ал-асфар ал-арба ал-Клима пайда болды ол кітаптың мазмұны ал- Мабда Ва-л-Маданың эсхатологиялық мазмұнына жанасады сондай атпен Ибн сины және Насир ад-дина ат-туси еңбектерімен үндестік табады және мета физиканың ең басты жайттарына түсіндірме айтады.
        
        Мулла (шығу тегі парсы елінен молла араб тіліндегі «мула» тақсыр атақты
иеленуші ал басқа иран түрік сөздерінде ол сөз мелло, молла, молда, ... ... ... ... ... білетін-культ қызметкері, білімді
діни сабақ беруші ақымысты адам.
Ресей империясында мулланы свещянникпен ... ... ... ... ... ... Ал ... келетін болсақ
міндеті чиновниктерді бақылау болып табылады. Мулланы кезгелген ... ... ... ... ... – Садр ... Мухаммад Ибрахим Ширази (1571-1640) Иранның
атақты құдайтанушы ... ... және ... ... ... ... философы Мур Дамаданың ұстазы және оның ... Садр ... ... ... еңбегімен белгілі болған
«теософия тақырыбы».
Алғашқы білімін М. С. Ширазда алды ... ... ... ... Ол сонда көп жыл бойы шэйх Баха ад-дина Амилидің
шәкірті болды. ... ... ... ... ... ... алды және М.С. сол ... (иджаза) өзіндік шәкірт тәрбиелеуге
құқық алды. М.С. жетелеуімен Мир Дамад философ болды бұл М.С. ... ... ... М.С. ... көзқарасы Мил Абул-л-Касим Фендерліктің
«озорения» консепциясын жақтайды. Олардың ... ... ... ... ... ... ... кезеңі Кумадан алыс емес КаКах деген жерімен ... Ол ... 9 ... ... қашып сонда өткізді бұл кезде
ол ғылымда өз орнын іздеумен айналысады.
Какахтан ширазға ... ... ... ... М.С. ға шираздық
үлкен медресеге сабақ беруді ұсынады. ... М.С ... ... ... М.С тің ... ... қатарындағы Иранның ең
маңызды ғылымый орталығына айналды.
М.С. өзінің шәкірттерін төрт ... ... ... бас ... бас ... ... тән рахатынан бас тарту, менмендіктен және
бас имеушіліктен бас тарту. М.С көптеген ізбасарлары бар соның ... ... ... ... Абу ... ... М.С Басра қаласында өзінің
жетінші қажылық ... ... ... келе жатқанда қайтыс болды. М.С-
қырықшақты ислам теологиясы және философиясына қатысты жинақтардың ... ... ... ... ... ... ... Ибн-Сины,
Хикмет ал-ишрак ас-Сухраварди, еңбектеріне түсініктеме жазған және ал-
Кафидің усул ... ... ... ... ... ... М.С
полемикалық жинақтарының ішінен ең белгілісі: Се асл и Каф ал аснам ал-
жайхилийла Кітаптарындағы қаралған ... ... ол ... ... екншіден агностикалық сопылықтың жалғандығын кітапты
менсінбеушіліктен философтардың кітапты ... ... тура ... ... ой мен ... ... М.С көптомдық
жинағы Китаб ал-асфар ал-арба ал-Клима пайда болды ол ... ... ... ... эсхатологиялық мазмұнына жанасады сондай атпен Ибн сины
және Насир ад-дина ат-туси еңбектерімен үндестік табады және мета физиканың
ең басты ... ... ... ... ... ... оған ... исламдық ортадағы
«шапағат нұр» концепсиясына жақын келеді. Ол өзіне тереңінен қабылдап діни
рухани жаттығуларды. Сол кездегі оқу ... ол өз ... ... ... «Құдайлық даналық» (хикметилхама) барлығынан алға
қоятындығы интуициялық шапағат нұрын ол құдайтану жолындағы шапағат нұр ... ... ... және Мир ... терминдерін пайдалана
отырып метафизиканың ишрактык жаңа версиясын жасап шығарды. Бірінші төрт
еңбегінде ... ... ... ... ... М.С сол еңбегін
жаратылыс әлемнен бастап және ... ... ... Бұл ... құрылысына материяны форманы мәнді акциденсияны қарастырады. Осы
саяхатынының аяғында қажыны жоғарғы сезімдегі құдай ... ... ... ... және ... ( фи-л-хакк би-л-хакк). Бұл
жерде жерде ақыл құдай туралы білімге ... ... ... атрибуттарды
тануға бағыттайды.
Үшінші саяхатында қажылықтан құдайдан жаратылыс әлеміне оралады
оралады. ( мин ... ... ... ал ... кезде құдайдың нұры
арқылы иреарқиялық ақылды тануға арналады. Жанжақты және ... ... ... ... үшін бұл өмірдегі адамның физикалық ... ... ... ...... ... ... әлеміне оралу (би-л-
хаккк фи-л-халк) ол ... ... өзін ... ... ... ... әлемнің құрылымын тануға арналады. Бірақ адамға оны тану қажеттігі
тек ол адам өлім аузына келгенде ғана керек екенін сезінеді.
М.С гностик шиит ... имам оқу ... мен ... ... М.С өзге ... ... (Хайдар Амули) артынан бір діндегі
адамдарға түсініксіз шиизмдегі экзоториялық және ... ... зат ... ... ... ... мен ... интерпритация бергенде олар бір-біріне
қарсы тұрмайды бірақ бір арнаны қозғайды. Құран жаңалықтарын ... ... ... тек ... ... арқылы көруге болады дейді.
Философиялық ақыл мен құдай сырлары бірігеді. Құдай сырлары Құдай ... ... ... ... ... ... ... тек
қана шииттер немесе тынбай білім ... ... ... дінге өмірлерін арнағандар ғана таба алады.
М.С философиялық системасының көзқарасы бойынша ... ... және ... ... ... ... және ертедегі мұсылман
ойларын білуге болады. М.С дүниені үнемі ... ... және ... құдайдан бастау алатынын түсініктеме берген бірінші
философ болып ... М.С бұл ... ... ... ... ... Бұл ... келісетін болсақ қозғалыс әлемде
өмір сүріп қана қоймайды ол ... ... ... ... болып
табылады. М.С қозғалыстар эвалюцияға айналады ... бір ... ... ... емес ... Бұл ... құдаймен адамның арасындағы
қатнасты қарастырады. Әлемдік процесс мәңгілік ... ... да ... шегі жоқ ... жоқ ... ... тек өзгеріс қана анымен бірлікте
өмір сүретін мәңгілік қозғалыс ғана.
М.С ақырет күніне байланысты ... оған ... ... ... ... ... еңбектері арнайы бір ... ... ас ... еңбегінде де кішкене соған түсініктеме жазған.
М.С ақырет күні жайлы доктринаны жасамас бұрын ... ... ... ... ... ... Біріншіден ол Мұсылмандық
фидософияны ал өзінің метафизикалық мазмұнының ... ... М.С ... ол ... ... ... күні қайта тірілетініне
әртүрлі ұқсас көзқарастарды мысалға келтіреді. Трактаттардың қатарында
адамның денесінде бір ... бар ... ... ... жанның қайта келуі
ол өмірдегі қалпына қайта түсетінін айтады.
М.С жинақтарына қызығушылық Иранда оның ... өте ... ... ... ХХ ... ... жазғандар көп.
Мүмүн – адал шын көңілмен сенуші. Құранда М. Сөзі бес рет ... шын ... ... ... ... ... Мұсылман
діндарлары теория бойынша ... ... ... ... екінші
қатарда тұрады. Халық дәстүрінде мүмінді жүрекпен сенген деп атап көрсетеді
(акд би-л-калд) жүрт ... ... ... ... ... және
игілікті істер жасайды (амал) шынайы сеніміне ниет етеді. ... ... жүрт ... шын ... ... өз ... ... адамға
қолданады. Бұл ең басты екі пікір М. түрлі ағымдағы мектептерге әр түрлі
болып ... Бұл ... ... ... таласқа айналды сұраққа
келетін болсақ мұсылман адамның мүмінге айналуы ... ... ... ... ... мінезімен және ісінің адалдығымен шын ... ... ... Екі ... да ... ... ... келеді. Мурижиттердің ойынша «мен шынайы ... ... ... ... хакк) мүмін сөзінің формуласы ретінде қарастырады. Дәстүршілер
мутакалимдер мутазалиттер хариджиттер ... ... адам ... ... ... ... біле алмайды. Олар мынадай формуланы
алға ... мен ... егер ... қаласа ( ана мүмин ин ша ... ... ... ... иман ... ... ретінде қолданады.
Мункар и Накир-Бұл екі періштенің аты адам қабірге түскенде оның
иманы немесе діні ... ... ... дініне қатты сенімі болатын болса
олар ол адамға тиіспейді. Күнаһардар мен ... ... ... ... және жаһаннамға дейін қабір азабы бар екенін ескертеді. ... ... ... ... ... ... ұқсайды.
Құранда ол жайлы нақты айтыла бермейді бірақ мысалдарды санымен
байланыстырып отырады Мыс: ... де ... ... ... олар
бетмен болмаса арқасымен жатады. Хадистерде ол жайлы жиі ... ... ... ... ... байланысты әдебиеттерде жиі кездеседі, ... ... ... ... ... - өз ... ... ізбасар шәкірт мурид сопылық ағымға
кіретін кезде алдын ала дайындалады ол бірінші ... ... өзін ... үстінде болады. Мурид өзін Шейыхиың алдында ... ... ... ... ... ... ... сенімінен шықпаса ұстазы шәкіртін
жазалай ... ... ... ... ... да ... ... Көптеген қолданыстарда мурид терминін қолданудың екі үш мәні бар.
1.Ол сопылық ағымының қатарындағы ... ... Жәй ғана ... ... адам болуы мүмкін.
Муса – Құран кейіпкері, пайғамбар Алла елшісі ... ... ... ... Сухуф, Фуркан). Құранда Мұса пайғамбарды толығырақ айтады.
Мұса пайғамбар дүниеге келгенде Фараон ... қол ... ... ... өлтірткен. М ны анасы Алла тағаланың бұйрығы бойынша
бесікке салып өзенге тастайды. ... ... ... ... ... ... М-ны өз қарауына тәрбиесіне алып өз аналық мейірімін төгеді.
Бір күні М. ... ... бір ... ... ... ... ... қашуға мәжбүр болады. Мадиан ға деген далалы жерге келіп
сол жерде қой бағып ... ... ... жатқанның үстінен түсіп қыздарға
көмектеседі оларды аман алып сол қыздардың әкесімен танысады. Сол ... ... ... ... 8-10 ... ... ... малын өтеген
соң. Отбасын алып құдай жолына түседі және Алламен ... бет ... оны ... елші ретінде жіберетінін мәлімдейді. Ол елге ... ... ... ол жәй сөйлейтін. Алла оған інісін Харунаны
көмекші етіп ... ... ... ... ... ... ... Алла оншақты керемет көрсетуге оның бойына дарытқан, ... ... ... ... айналуы, т.б.
Фараонның алдына келгенде М. Аллаһха сенуді және ... ... ... ... ... дәлелі ретінде керемет көрсетеді. ... ... ... ... ең күшті сиқыршыларын жинап керемет ... ... М. ... ... ... ... ... жәндікке немесе
жыланға айналған таяғын жеңіп, сайыстың аяғына ... Мұса ... ... құдай деп сананаған адам еді, М. ... ... бас ... ... ... ... тұрғызуға бұйрық берді. Мұсаға Алланың
жоқ екенін ... үшін ... ... ... жасады. Ол Мұсаға ерген, Аллаға
сенген адамдардың барлығын қатаң жазалады.(ізбасарларымен мұса өте жақсы
қарым қатнаста және өте ... ... ... оның ... ... және Фараонның әйелдері де сене бастада. Дінге санушілердің
артынан түскендерге Алла оларды ... өте ... ... Көрсеткен он
кереметінің әсерінен Фараон еврейлерді босатам деген уәдесінде тұрмады.
Сол кезде Аллаһ ... ... ... ... алып кетуді бұйырды.
Таң ата халық теңіз жағасына келеді, Мұсаның қасиетті ... ... ... ... мұсаның халқы содан аман есен өтеді. Фараон әскерлері
судан өтіп бара жатқан да теңіз ... ... ... қырылады. Сол
кезде Фараон Аллаһтың бар екеніне сеніп, кешірім сұрайды ... Алла ... ... ... жағаға лақтырып тастайды. (басқа әдебиеттерде де
оның денесі жайлы және оның осы уақытқа дейін құртылмай ... ... ... ... ... шөл ... ... Мұса өзінің таяғымен 12 бұлақ
көзін ашады және олардың өтініші бойынша Аллаһ оларға аспаннан ... ... ... Мұса ... ұзап ... ... бұрын өзінің бірінші
Аллаһпен кездескен жеріне кетеді. Пұтқа ... ... ... біле тұра
Мұса халқы өзіне өгізден құдай жасап соған сиынады, Харун қанша ... ... ... ... ... оралғаннан соң халқына тағыда жол жүру керектігін Алланың өзіне
бұйырған жеріне жету керектігін ... ... қала ... ол жерге
баруға қорқады. Еврей халқы ол жерге Мұса ... соң ғана ... осы ... Мұса ... ... аңдар жайлы және тауып алған
өлікті не ... ... ... ... өткен және сол сияқты пайдалы
нәрселер айтқан. ( әңгіменің ... және ұзақ ... ... ... ... ... 14:5-8; 17:101/103; 20:9/8-98; 23:45/47-
50/52; ... ... 27:2/14; ... ... 79:15-26: ... ... 136/130, 246/247 ... ... ... ... 110/112; ... 22:44/43; 29:39/38;33:7, 69; ... ... ... 30/29; 51:38-40; 53:36/37; 61:5; ... ... Мұса ... ... ... ... және
және інжілден кейінгі иудейлік топтың аңыздарына сәйкес ... Бұл ... ... ... ... ... ретінде қолданады. Иудейлік
аңыздар, меккелік және мединелік ... ... ... ... бала ... ... оның ... күресіне арналған.
Ол бұрынғы пайғамбарлардың ... ... ... оның ... ... және ... жапа шегеді. Бұндай өмірлік жағдай ... ... де ... ... ... айырмашылықты байқау әңгімеден аздап
кездестіруге болады. Әңгіменің басында да ... да ... ... ... ... айырмашылығы аз Мұхаммед пен қалайша қарым ... ... ... ... қатнас жасаған. Мадиналық әңгімелерде Мұса өз
халқымен қарама қайшылыққа түскенін көрсетеді. Оның мазмұнында ... ... бар ... ... келуі жайлы және бейнесі бар. Бұл
жағдай Иасриб ... ... ... ... ... әсер
етті.
Мусайлима. Мұсылмандық аңыздарға өтірік пайғамбарлардың бірі, Аравияда
Мұхаммед пайғамбардан кейін келеді, және ... ... ... шығады Шын
мәнінде Арабиядағы пайғамбарлық қозғалыстың (VII ғасыр) ең ... бірі және оның ... ... ... ... уағыздарға
жақын келеді.
М.- Шығыс Аравияның жер ... ... Имам ... ... ... пайғамбардың іс-әрекетінің алғашқы күнінен бастап
өзін Рахман ... ... ... оның ... сол ... ... ... алып, өзін пайғамбар деп жариялайды және оның ... ... ... ... және о ... ... ... айта
бастады. Ол өзінің соңынан ерушілерден күніне үш рет табынуды талап
етті, ... ... тиым ... бір ... көп ... тиым ... Ол
өзі жер және құдық иесі болды, оның сақталып ... ... ... жер ... ... орын тапқан. М. уағыздарының
жаңғырықтары Меккеге де жетіп жатты.
620 ж шамасында М. ... ... ... ... ... дәстүрлі
патшаларының бірінің орнын ... ... ... ... Ол ... ... патша – Сумамеге қарсы шығады. М. ді ... ... ... ... ... ... Діни және саяси тұрғыдан ... ... ең ... ... айналды, бұл оның бұрын
Мұхаммед пайғамбармен ... ... және хат ... және М.-ң
Мұхаммед Аравияның болу туралы келісімінде көрініс тапты – мыс М. өзінің
жеке территориясы ... ... ... ж ... Иеменде ішкі шиеленіс күшейе түсті. Олардың жергілікті
және сырттағы мұсылмандыр мен қақтығыстары жиі орын ала бастады. 633 ... ... ... ... ... шапқыншылық болды. Олардың
егіннің бір бөлігін беріп құтылудың жолы болды. 634 ж ... ... ... ... ... бай Уәлидтің басшылығымен ... ... ... ... ... М ... жеңіліске, ұшырап, адамдардың
көпшілігі өлтіріледі. М. өзі және жақын жақтастары сол ... ... ... орны») алғаш масжид синонимі болып келді, кейін
жалпы мерекелерде дұға ... ... орын ... ... және құрбан
шалатын жер болып келді. Әдетте М-бұл минбарларды ... ... ашық орын ... XIV-XVI ... ... қалаларда М.
михреббен бірге қабырғалар, ақсүйек адамдарға арналған жаппа және ... не ... ... ... б. ... ... Хусайн Ал-Кушайри ан-Найсабури ... 821-875) ... ... ... ... ... сол ... өтеді) Ол Ас-Сахих хадистер жинағының авторы, бұл еңбек мұсылман
дәстурлері мен құқықтанушылары араснында осы ... ... ... ... болып саналады.
М өте көп саяхаттады, Хиджазда, ... ... ... ... ... ... ... тек 12 мыңы ғана ақикат деп ... өз ... ... ... муссанаф типы бойынша ... Яғни ... ... және ... ... ... ... орнылысқан. Ол, шын мәнінде
Ал Бұхаридің Ас-Сахихі ... ... ... басқа әдедиеттерде
негізделген иснадтарға ерекше көңіл бөлді бір ғана мағнаға ол ... ... ... ... типы бойынша құрылған, яғни белігілі ... және ... ... ... бойынша орналасқан. Ол шын мәнінде
Аль Бухаридің Ас-Сахихы тәріздес ... ... ... ... М ... ... ... бөлді бір ғана матнаға ол көптеген
иснадтарды келтіреді.
Еңбек 52 бөлімнен тұрады, әр кайсысында сәйкесінше орналасқан ... ... ... бес ... ... құлдық, мұра қалдыру ережелері,
соғыс, құрбандық шалу, пайғамбарлар туралы, олардың ... ... ... күні және ... ... жауапқа тартылу, этикалық және
мединициналық мазмұны бар хадистер. Тарихи және ... ... ... ... ... дәрежеде тарихи құжат деп қарастыруға негіз
береді. Әр бөлімінде бұнда берілген хадистер заңды қолданысын түсндіретін
кіріспе ... ... М. бұл ... ... ... ... ақиқат
екендігі және қандай мөлшермен өлшеу керектігін түсінуде маңызды ... ... бұл ... ... ... рөл атқарады. М.
сонымен қатар Мұхаддистерге арналған фикх және ... ... ... ... жазады. Оның шығармалары бізге дейін жеткен жоқ,
тек Ас-Сахих қана жетті.
Мута – белгілі бір мерзімге деиін ... ... ... неке ... 99 ... ... ... бойынша әйелге ажырасу нәтижесінде мүлік
бөліп беру. ... ... М. ... іс ... ... көптеген
некелері осы М- тәріздес неке деп айтатындар бар. Бұл ... ... ... ... кейінірек М Құранның нұсқауы негізінде рұқсат
етілген төрт әйелден ... әйел алу ... ... деп
танылды. Алайда исламда неке ... ... ... оның
жай неке ме әлде М. неке екенін анықтау ... ... ... ... ... М. сырттай заңды болғанымен, ішкі мазмұны бойынша күнә, ... ... тиым ... да, ... таппайды (макрух) М тек шиит –
имаматтар тұрғысынан рұқсат етіледі.
Құқықтық қатнаста М ... әйел , махр ... ... тең ... оның ... ... деп ... оған үйленген әйелдің міндеттері мен
құқықтары жайылады. Некеден шыққан әйелге ... ... ... ... уақыт күтуі керек. Кейде М-ді сига деп неке келісім
формасы үшін сига деп ... екі ... ... тұру ... ... ... – бұл ... неке келісімнен кейін некеден ... бас ... үшін сый. М-ң ... мен ... екі ... ... болмаған жағадайда шешім садиге ұсынылады.
Мутавали- Ливандағы шиит-имамиттердің аты. ... ... және ... ... – Таулы Ливанда, Бейрутта, Солтүстік
Ливашда тұрады. Орта ғасырларды М ақсүйектері, ... ... ... ... – жер ... . Дәстүр бойынша ... ... М. ... ... оның ... және ... бар. ... кезде М.-ң өзіндік сана ... және оның ... ... ... ... ... ... (үміт)
Аль-Мутазила – («обособившися», «отдемевишеся») – бұл Дамаск және
Багдад халифттарының VII-IX ғ діни ... ... ... рөл ... алғаш ірі бағыт өкілдері. Аңыз бойынша М өз ... Ал ... ... тобы мен оның ... ... ... ... атаулары (аль-адийа, ахл ал-адл, ахл ал адл ... бұл ... ... ... ... ... ... мутазалиттердің
айтуы бойынша Абу-л Хузайль Аль – Ашаф Мутазалиті кезеңінде қалыптасты. Бұл
негізгі қағидалар келісілген;
1) ... ... ... – бұл-адам еркі, құдайлардың ... ... ғана ... және ... ... ... бармау.
2) «Бір құдайға сену» (ат-таухид) қатаң монотейзм тек полетейзм және
онтропорфизмді ғана жоққа шығармайды. (сонымен ... ... ... ... ... М ... ... туралы тұжырым жасады)
3) Уәде және қорқыту бұл бұл тұжырымды М-дер мен бірге харижиттер де
бөлісті, бұл тұста ... өз ... ... ... ... болғандарға
берсе не өзіне сенбеген дерді қорқытса онда ол Пайғамбардың араласуына да
өз рақымшылығына ... ... ... ... ... өте ауыр күнә ... мұсылман сенушілер
қатарынан шығады мурижиттер көзқарасына қарсы алайда ... ... ... ... осы ... ... қалады. М-ң аль Хасан
Аль Барсиди тобынан шығуына себеп болған бұл қағыда ... ... деп ... және кейде «атау және ой тұжырым деп аталады, ... ... ... күтіп тұрған тағдыры тұрғысынан оның ... ... ... бұйыру және жаман заттарға тиым салу бұл ... ... ... бұл барлық мұсылмандардан жақсылытың жеңіп
шығуына, жамандықтың жойылуына барлық ... ... ... ... қолануды да қосады) М-ң адам еркі ... ... ... өздерін қадариттердің қатарына қосуына негіз берді, алайда
М бұл атаудан бас ... бас ... олар ... ... М ... көзқарастарының жақындастығына байланысты (әсіресе құдай
мәселесі және оның ... ... ... ... ... арасында айыршашылықты көрмеді.»
Қала халқының сауатты орта класс топтарымен идеологиялық ... ... ... ...... ұйым ... шықты. М-ң зайдиттерге
деген жылы ... ... ... ... теріс көзқарасымен
байланысты, себебі Аббаситтер ... олар ... ... ... ... ... үшырады. Алайда Аль-Мамуның және олардың
екі ізбасарларының зайдиттерге ... ... ... М-ң ... ... ... Олардың біразы маңызды қызмет орындарында
жұмыс атқарды, М іс ... ... да ... іс -
әрекетімен қатар мемлекет тұрғысынан ... ... ... ... ... М-ге және ... ортақ ортақ тезистің
қабылдануы теологтардың билік ... ... ... ... аль – Мутавкие тұсында (807-861) М. ... ... ... ... ... мемлекетте беделдігі
түседі. М-р саяси сахнада Буйдиттердің билігі тұсында қайта пайда ... ... атты ... ... ... Мидеяляары иемендік
М-р саяси сахнада Буидтердің билігі тұсында қайта пайда болады және ... ... атты ... мектебі дамиды М ... ... ... ... ... Ал 12- 13 ғасырда олар Харезмде
тарай бастады. М-ң рационалдық ұстанымдар мен ... ... ... ... тағы бір бағыты ам-аризм және матуризмге
негіз болады. М-ң ... ... ... ... ... ... ықпал етті, оның көрнекті ірі өкілі – М-ң тобына
жақын және ... ... ... аль – ... ... бөліскен
философ Аль-Кинди.
Мутазализмде оның бүкіл тарихы бойында бір бірімен ... бір ... ... ... ... топтар болды. IX-
X ғғ Му ... екі ... ... ... және ... ... ... көрнекті өкілдері-Му-аммар б Аббад, Абу-л-Хузайл
аль Аллаф, ... ... Абу Али Аль ... және оның ұлы Абу ... өмірлік көзқарастармен және кіші элитаризмімен ерекшеленген Бишрам ... ... ... ... мектебіне Сумаша Аль-Ашрос, аль Мурдар б Аби
Дуад, Аль Хаййат, Аль Каби ... Осы екі ... ... ... ... ... акциденция, кеңістік, бос ... Абу ... ... ... ... қатаң монотейзмінде құдайдың атрибуттары ішінде негізінде білім
атрибуты ерекше ... ... бұл ... ... ... рациоанлды, саналы бастауға тәуелді.
Ибн Таимиа М жайында былай деп ... ... ... өтпелі
заттардың субстраты бола алмайды деуі-құдайдың оның еркімен күшіне тәуелді
іс-әрекеті жоқ, не ... ... ... ... және ... ... алғашқы тіршілік)
көмегімен М өзлерінің көзқарастарына ислам ... ... Ма ... ... ... ... ... бірақ
соңғысымен салыстырғанда кеңістік-уақыттылқ сипаты жоқ ерекше өмірді
түзеді, ол ... ... ... ... ... жоқ
жағдайынан бар күйіне өткізуі деп ... М-ң ма дум ... ... ... ... терминінің қарсыластарды
ашады, қарсыластары ... және ... ... ілімде тұжырымын
шығарып, одан ... ... ... ... ... ... табиғи өмірді дене және оның сандық – ... ... ... және ... ... арқылы түсінді. Дененің бөлінуі
шекарасының бар екендігі жөніндегі сұрақ бойынша М екіге ... ... және оның ... ... ары ... бөлінбейтін бөліктерге
«бірлік субстанцияларға» тоқтаса, ал Наззами және оның ... ... ... ... деп ... ... сананың сеніммен жоғары екендігі туралы тезисімен,
таклидті қабылдауымен (діни авторитеттерге деген соқыр сенім) және де ... ... ... ... ... ... М этикалық
рационалушы олардың «әдемілік» (қайырымдылық) және ... ... ... қалыптастыратын емес, адам санасы қалыптастырады ... ... ... ... ... ... Ибн ... дің ілімінде келеді. Ол юарлық пайғамбарлық пен
ашылған діндерді жоққа шығарды.Осы бағытта ... б ... ... ... ... М ... билігінің пайда болуы мен тағайындалуына
зайырлы сипаттама береді. М ... ... ... құрайыштан болуы
қажет емес деп санады алайда кейіннен М егер имам ... ... ... онда ... ... имам бола ... ... М-ге сәйкес имамдар
құдай жарлығымен, шииттер ойлағандай, ... ... ... әлеуметтік және этникалық ... ... ... ... олар ... ... өте қажет қасиет деп
қарастырды, бесінші принціпке сүйене ... олар ... ... ... қауымдастықтың міндеті деп есептеді.
Жаңа дәуірде М рационалдық бағыттағы Мұсылмна ... ал ... ... Сол жоқ ... ... ... ... әсерін
тигізді.
Муфид – Ал-Шайх Абу Абдуллақ Мұхаммед ал ал ... ал ... ... шеит теолеогы және факих, теоретик және иммамиат ... ... Оның ... Вазитте оқытушы болған, сондықтан оның
Ибн Аль-Мүмин деген атауы содан шыққан (мұғалим ұлы). М Аль ... ... ... (Бағдат төңірегінде). Ол әкесімен Бағдатқа көшіп келеді, онда
оның ұстаздары Али б Иса ар ... ... ... Ибн Калула, Ибн Бабута Ас
Садук, Талиб аз Зурари, Абу Бакр, ал- Джиаби және т.б. ... Ол ... ... көркем сөйлей біліп ол шебер полемист атанып имамат дін
ғалымының басшысы ... М-ң ... ... Буидиттердің
қолдауымен жүріп Иммамат теориясын ашық ... ... ... ... ... алып ... және ... қанды
шайқасқа айналды.
Әсіресе X-XI ғасыр ... Баб Аль ... ... тұратын
сунниттер – хашимиттер және Аль Карха шииттерінің арасында шиеленістер өте
жиі болды қауіпті болды. Діни жаулықты басу үшін ... М ... ... ... ... М- 200-ге жуық ... авторы (оның
25 сақталды). Ол «Мутазалиттердің мектебін
теріске шығару (Ал- Ассама ... ... б ... ... ... көптеген «Түсініктемелер» және түрлі қалалардың сұрақтарына
жауаптар (дін мәселесі, ... ... ... ... және шеткі» шииттерге қарсы полемикалық шығармалар. М біраз
шығармаларын имамат теориясына, ... және фикх ... ... және ... ... ... имадар өміріне арнайды. М-ң
диспуттарды, оның ... ... ... ... Уйун Ва-л-Махасин)
аталатын кітапқа қысқаша ... оның ... ... шәкірті
Бағадаттағы али-Шариф ал- Муртада орындады. Ол шиитер арасында күні бүгінге
дейін ... ... рет ... ... М-ң іс ... түрлі
діни – саяси ұйымдар мен ... ... ... ... ... және ... ... шиеленіс кезінде жүрді.
Шиитерді антрополорфизмге ... үшін және ... ... сенуді
мойындағаны үшін сынға алды. Бұл тұста М шиит – ... ... ... ... ... қарсы барлық айыптарды терістеп, Олардың
исламның ... және оның ... ... ... ... » Ол алидің накиб Аль Хусаин б Муса ал-Мусави ... ... «Ава ил ол ... фил мазахиб вал-л-мухтарат» атты
трактатты ... ол ... ол ... ... бір құдайлық
туралы, әділеттілік имамат, эсхаталогиялық күту туралы, ... ... ... ...... ... арасындағы
түсінбеушілікті түсіндіреді. М-ң бұл шығармасы ... ... ... ... ең ... ... ... табылады. М. Бағдата
қайтыс болады, өз ... ... ал ... ... соң оның сүйегін
Машхадқа ...... ... тур ... фатваны беруші) шариатты жақсы
білетін, оның негізгі мәселелеріне ... ... және ... негіз ала отыра күрделі, ... ... ... ... ... М ... мен ... ерекше кеңесшілері ретінде
Египетте Умар халиф ... ... II ... ... ... оның ... ... байланыстыф әр облыстың билеушісі осы облыс
халқына міндетті ... ... ... ... шақыратын болды.
Мемлекетте не өзін - өзі билейтін территорияда бірнеше М болуы ... ... бірі ... ... ... ... алатын.
Осман империясының XV ғасырда Стамбулдың басты М Шайх ... ... ... Ұлы ... болды және сұлтан-ң шенеуніктердің
сұранысы бойынша ... ... отыр ды ... ... және ... ... ... шариат тұрғысынан олардың ... ... ... ... ... әр мұсылман мамлекетінде
өкіметтің іс-әрекетіне діни бақылау ... ... ... бар.
Мухаджир – (хиджра жасаған) - Мекені басып алғанға дейін Мұхаммед
артынан ... ... ... М саны ... ... ... ерлер,
Бадрадағы шайқаста 70 ке жуық адам қатысты. Олар мұсылман қауымдастығының
элитасын құрды. Олар сенімдері үшін туысқанды ... ... ... ... ... ... соңынан еді.
Алғаш М-ң көбісі кедейшілікте, көбінесе бай ... ... өмір ... ... ... ... ... осыған
байланысты), алайда иудейлік бану, надир тайпасын ығыстырып ... олар жер және ... ... ... ... дами ... ... мұсылмандық топтарға қарағанда көбірек жалақы төледі, ... ... ... ... олжа ... ... VII ғ ... құжаттарда М үшін тауарлар ерекше атап ... ... ... ... ... шыға бастады.
Мұхаммед М қатарына Меккеден Эфиопяға ... ... ... 629 ж оралған мұсылмандарды қосты, алайда Умар оларды жалақы
бөлуде жоғарғы разрядқа ... ... олар ... ... ... ... М деп атамады.
Мухакама - сот ... ... сот ... ... VIII ... ... үш принцип негізінде құрылды, процеске жеке ... ... ... ... ... ... ... ал жазбаша
куәліктер және дәлелдемелердің ақикаттығы куәгерлер арқылы ... ... ... ... ... Екі жақ ... айыптанып,
арыз беріп, өздері қорғана алды.
Егер зерттеу қажет болса, онда оны кади не оның ... ... Егер де екі ... ... процеске қатыса алмаса онда оның
сенімді ... ... ... ... алайда бұған кадидің рұқсаты
қажет. Екі жақ ... ... ... ... жүгінсе болады, олар
процесте адвокат рөлін атқарады, алайда үшін олар тек куәгерлер ғана ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін,
көбірек халық жиналатын жерде өткізілуі тиіс, ... ... ... ... үйінің алдында не арнайы құрылыс орнында. Сот штаты тұрақты емес,
қади оны өз ... ... ... ... және ... толықтыра алады және оларға жалақыны жалпы ... ... ... ... ... бір жақтау екінші жақтың дұрыстығын
мойындауы ... не ... ... (шын ... ... ... шын ... нәтижесінде ашылады. Процесс
(реттегі) ... ... айып ... соң не арыз берілген сөз ... ... келу ... ... ... қаралуының уақыты мен өту
жерін ... ... ... айып ... жақ ... ... куәгерлерді келтіріп айып тағады; ал айыпталушы жақ өз қорғанысына
аргуменнтер келтіріп қорғанады. Егер де бір ... ... ... қажет болса, онда процесс уақытша ауыстырылуы мүмкін. Егер ... де, ... екі ... ... көрсете алмаса онда
екі жақ шын ... ... ... ... жақ бірінші келеді.
Егер де бүкіл мүмкіндіктер қолданылып, ал ... ... ... ... ... жақ ... ... соң дәлелдер тапса, онда
жаңа прцесс бастай алады.
Қазіргі кезде осындай прцестер тек ... ... ... ... ... соттарда жүргізіледі. (меншікті мұра ету не ... ... ... ... ... бақылау және т.б). Қазіргі күрделі
әдістердің қолданысын талап ететін барлық ... ... ......... бұл ... осы ... жағдайының
тұжырымдамасын басқа уақытқа ауыстырған, іс әрекетті сенімнен кеиін
коятын түрлі ... ... ... ізін ... ... М. негізгі төрт ағымның біреуі ретінде бөліп
көрсетті және солардың негізінде түрлі ... ... ...... Магомед) Ахмад б. Абд Аллах (570-632) ... ... ... ... дінінің негізін қалаушы және алғашқы
мұылман. Мұсылмандардың айтуы ... ... ... ... ... ... ... түсірген. Мекке қаласында қарапайым отбасында,
дүниеге келген бірақта туысқандары меккеліетерге белгілі ... ... ... ... ... ... ... Мұхаммед дүниеге келем дегенше
қайтыс болған, анасы ... алты ... ... ... болды. Мұхаммед
өзінің нағашысының Абд ал-Муталибтің қолында өсті. Ол жастайынан сауда
керуендерін көріп ... ... ... керуеніне шығып тұратын Мұхаммед 25
жасқа толғанда өзінің ... ... бинт ... ... ... ... болып жалданып жұмыс істеді. Хадишаның көзі тірі кезінде
үстіне ... әйел ... Ол ... ... ... әкеледі, бірақ
балалырының көпшілігі жастайынан шетінеп кетеді. Оның балаларының аты Қасим
Мұхаммед оны Абул Қасым деп ... және төрт қызы ... Умм ... және Фатима.
Мұхаммед жалғыздықты сонымен қатар ... ... ... ... тауына жиі жалғыз кетіп қалып жүрді. Мұхаммед 40 жасқа толғанда оған
Алладан аян келе ... Сол ... ... ... ... ... оған аян ... түсе бастады.
Алғашқы кезде М. Халыққа ашық ... ... ... ... ... елшісі екенін ескертіп халыққа насихат жүргізе батсады.
М. Құдайдың жалғыз екенін мойындауды, ... араб көп ... ... және өмірде күнәдан аулақ болуды, жасаған күнәларамыздың
ақырет күнінде жауапқа тартылатынымыды, кім ... ... о ... ... ... ... ... алғашында мазаққа айналды, кейіннен қасына
адамдар жинай бастады және оның қатарына атақты ... ... ... ... М. өзі мен ... қыспаққа ала бастайды. М. ... Абу ... ... ... болды. Кейбір мұсылмандардың өзі
қуғын сүргінне қашып Меккеден Эвиопияны ... ... ... ... ... ... халыққа жеткізе отырып адам баласы Алла тағалаға
және ғибадат етуге мұхтаж екендігін насихаттай жүрді. ... ... ... ... ... ... ... пайғамбарлардың
өмірінен сыр шертіп отырды. Құран дәлелдегендей соңғы ... ... ... белгілі болған, сол пайғамбарларға барлығы
бағынуы тиіс, бағынбаған ақырет күнінде ауыр жазаға тартылатын болады.
Бір уақыттарда (618-620) М, ... мен ... ... ... Бірақта қабылданған ең басты заң бұзылып жаңа ... ... ... ... ... ... келе қақтығыс күшейіп кетті.
Сол кезде хадиша мен Абу-Талиб өлген еді М. сол кезде моральдық ... еді және сол ... ... таба ... Өз ... ... М. ... қарсы шығудан тайынбады.
М. жақтастарын Меккенің сыртынан іздей бастады. Ол қалаға сауда
саттық ... ... үгіт ... жүргізе бастады. Сол кезде
Иасриб тұрғыны ауқатты, үлкен жар иегерімен құпия ... ... ... меккеден солтүстікке қарай 400 км жерде орналасқан.
Алғашқы мекке мұсылмандырының көпшілігі содан М. өзі ... ... 12 ... ... Сол жылы ... хиджра бойынша жыл
санағы басталды. Меккеден Иасрибқа көшкен жылы М. сол қаланы ... ... ... ... немесе жайғана ал-Мадина (Медина).
М. қарапайым үгіт насихатшыдан үлкен саяси ... ... ол ... емес ... мойындауға мәжбүр болды. Ол
мәдинедегі билікті бір адамға бағынышты болуға әкелді. М. ... ... ... ... ... және медине мұслмандар ансары болды.
М. Иасрибтан діни саяси қолдауды иудейлердің ... ... ... ... дінге бағындыруды жоспарлады. Бірақта олар М. миссиясын
мойындаудан бос тартты қайта олар меккелік ... ... М. ... ... Оған ... ... ... иудей, христиан,
дініндегілер қосыла бастады. Алғашында олар ... ... ... М. ... ... Сол ... Құранның «Екіжүзділіке»
қатысты аяты ... Ішкі ... шешу ... ... және ... ... ... зиянын тигізе алмады,
М. өте тартымды әдемі көркем ... ... ... ... ... ... ... өзін соңғы пайғамбар ретінде Аллаһтың мөрін көрсетеді
және иудей, христиан сенімдерін адасқан сенім екенін ескертеді. ... ... ... сану ... жеткізеді. Аптаның мұсылман күні ретінде
жүманы таңдап, сол барлық ... ... ... намаз оқуды
белгілейді. Мәдинеде бірінші мешіт ... М. үйі ... жері ... және ... ритуалы-құлшылық ету ережесі,
тазалану, ораза, иманға шақыру қайырымды іс ... және тағы ... ... жері ... ... қоғамдағы мыс: тектілікке, меншік иелігіне, неке қатнасына,
ержелер енгізді. Шарапқа, шошқа етін жеуге, құмар ойын ойнауға тиым ... М. ... ең ... әдет ... ... ... өмір бойы адамның қолдауына ие болды. Медина ... ... ... ... бастады 623 мұсылмандыр меккелік каравандарға
шабуыл жасайды 624 Бадре түбінде мұсылмандар М. бастауымен ... ... Бұл ... аз ғана ... ... ... ... дереді. Алланың өз жағында екенін көрсетеді 625 Меккелік мединалық
мұсылмандыр ... ... УхУд ... қасында шайқас болады. Сол
шайқаста М. басынан жеңіл жарақат алады. Бірақ меккеліктер мақсатына ... ... ... тағы ... ... мұсылмандар айбындылықпен
жеңеді.
Медине оппозициялардың меккеліктер мне ... М. көп ... ... ... М. ... кездесулерден бас тартады.
628. жылы ... ... яғни ... тайпалардың барлығы
мекке жаққа Худайбийа қолына өтіп ... М. ... ... ... бір рет ... ... алды.
Сол кезде медине күшеие бастаған еді. Әскерге бай адамдар көмек бере
бастады Арабияның солтүстігінде ... ... ... М. пен ... ... ... көптеп келіп қосылып жатты. Осы кезде М.
меккелік ... ... ... ... ... ... ашық ... жатты. Осының нәтижесінде 630 ... ... алды ... ... ... ... Мединеде тұра беруді жалғастырды тек 632 жылы ғана қажылық
өтеуге ... ғана ... ... алу ол М. ... ... саяси және
діни абыройын көтерді.
М. Арабияның көптеген облыстары және алыс ... ... ... ... ... өтініп хат жолдады. Меккелік әскери
күшке Солтүстік Арбияның ... ... ... ... ... және ... ... келіп қосылады.
Соңғы жылдарында М. ислам дінін солтүстікке ... және ... ... ... ... 632 ... жаз айларының бірінде М.
60-63 жас шамасында аз ғана ауырып қайтыс ... М. ... ... ... өлімінен кейін М. бірнеше некелі әйел алады. ... төрт әйел ... ... ... бар ... М. әртүрлі
тайпалардан қыз алып отырған Ең сүйікті әйелі Айша ханым болған ... ... ... Пайғамбар өлгеннен кейін Айша үлкен саяси рөлді ойнады.
Яғни М. ... ... және ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экофилді және экофобты діндердегі экологиялық мәселелер70 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
«Қазақ тіліндегі терминдік атаулар мен ұғымдарды білдіретін лингвостатистикалық сөздер мен сөз тіркестері»29 бет
А.Байтұрсынұлы және терминология мәселелері75 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі8 бет
Анатомия терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат7 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь