Жалайыр Қосымұлы Қадырғали (1530-1605)

Жалайыр Қосымұлы Қадырғали (1530 - 1605) - орта ғасырдағы қазақтың ғұлама ғалымы, атақты биі. Тарихи шығармаларда оны «Қайырғали Жалаири» деп көрсетеді. Бұл - тарихи тұлғаның аты-жөнінің соңына оның қай мекеннен екенін білдіру үшін туған жерін көрсететін бұрынғы қалыптасқан дәстүр бойынша алынған.
Бірақ мұнда ғұламаның туған жері емес, тайпасының аты көрсетілген. Оның шыққан тегі - Ұлы жүздің тарақ таңбалы Жалайыр тайпасынан. Оның «Жалаири» аталуы осыдан. Тарихи шығармаларда оның есімін Қыдырғали, Қыдырәли, Қадырғали деп құбылтып атай береді. Туған жері - Қазақстан жеріндегі Сырдария бойы. Қадырғалидың ата-бабалары Қарахандар әулеті билігінен бері үздіксіз хан сарайында қызмет етіп, ханның ақылшы-кеңесшісі, қол бастар батырлары болған. Оның өз атасы Темшік Шығай ханның батыры болса, әкесі Қосым бек лауазымын иеленген. Жастай білім алып, бірнеше тіл меңгерген Қадырғалидың өзі де хан сарайында қызмет атқарып, хан балаларын тәрбиелеу ісімен айналысқан. Шығай ханның баласы «Ұзын оқты» атанған Ондан сұлтан жау қолынан өлген соң, оның 13 жасар баласы Ораз-Мұхаммедті алып, өзіне қараған елмен Сібірдің Көшім ханының қол астына көшіп кетеді. Онда Қадырғалидың білімділігіне, ақыл-парасатына риза болған Көшім хан оны Төбе би етіп сайлайды, өзінің ақылгөй кеңесшісі етеді. Бірақ ол онда ұзақ бола алмайды, кейін Сібір кінәзі Сейдектің ықпалымен, онымен бірігіп, Көшім ханға қарсы шығады. Сөйтіп ол енді Ораз-Мұхаммедпен бірігіп, Сейдектің мәртебесін көтереді. Осында жүргенде оларды Сібір воеводасы Д. Чулков алдап тұтқынға түсіреді. Қадырғалиды Ораз-Мұхаммедпен бірге Москваға жөнелтеді. Кейін шведтерге, Қырым хандығына қарсы соғыста ерлік көрсеткені үшін орыс патшасы Ораз-Мұхаммедке Ока бойындағы Қасым хандығынан иелігіне жер бөліп береді. 1600 жылы орыстың жаңа патшасы Борис Годунов оны Қасым хандығының ханы етіп қояды. Қадырғали оның төрт биінің бірі болып тағайындалады. Ол осында ғылыммен шындап айналысады. Ана тілімен бірге араб, парсы тілдерін де жақсы меңгеріп, Шығыстың әдебиеті мен мәдениетін, ғылымын терең зерттейді. Соның нәтижесінде ол Орта Азияның сол кездегі атақты ғұламаларының деңгейіне көтеріледі. Кейін «Жами аттауарих» («Жылнамалар жинағы») деген атпен әлемге әйгілі болған өзінің атақты еңбегін жазады.
«Мен дүние жүзіндегі неше түрлі мемлекеттерді аралаған, әділ үкім, нақыл сөздерге канық көптеген кітап оқыған адаммын» деп жазады ол өзі жайында. «Жылнамалар жинағы» - орта ғасырдағы қазақ тілінде жазылған тұңғыш тарихи шығармалардың бірі. Мұнда казақ хандығының XVI ғасырдың басынан бергі ішкі-сыртқы жағдайлары, қазақ тайпаларының халық болып калыптасуы, оның халықаралық жағдайлары, хандардың және олардың төңірегіндегі түрлі әлеуметтік топтардың саяси ахуалдары жөнінде аса құнды мәліметтер берілген.
        
        ЖАЛАЙЫР ҚОСЫМҰЛЫ ҚАДЫРҒАЛИ (1530-1605) | |
|Жалайыр Қосымұлы Қадырғали (1530 - 1605) - орта ... ... ... ... ... биі. Тарихи шығармаларда оны «Қайырғали Жалаири» |
|деп көрсетеді. Бұл - тарихи тұлғаның аты-жөнінің ... оның қай ... ... ... үшін туған жерін көрсететін бұрынғы қалыптасқан |
|дәстүр бойынша алынған. |
| ... ... ... ... жері ... ... аты ... Оның |
|шыққан тегі - Ұлы жүздің тарақ таңбалы Жалайыр тайпасынан. Оның ... ... ... Тарихи шығармаларда оның есімін Қыдырғали, |
|Қыдырәли, Қадырғали деп құбылтып атай береді. Туған жері - Қазақстан ... ... ... Қадырғалидың ата-бабалары Қарахандар әулеті ... бері ... хан ... ... етіп, ханның ... қол ... ... болған. Оның өз атасы Темшік |
|Шығай ханның батыры болса, ... ... бек ... ... Жастай |
|білім алып, бірнеше тіл меңгерген Қадырғалидың өзі де хан сарайында |
|қызмет ... хан ... ... ... айналысқан. Шығай ханның |
|баласы «Ұзын оқты» атанған ... ... жау ... ... соң, оның 13 ... баласы Ораз-Мұхаммедті алып, өзіне қараған елмен Сібірдің ... ... қол ... ... ... Онда ... білімділігіне, |
|ақыл-парасатына риза болған Көшім хан оны Төбе би етіп ... ... ... ... етеді. Бірақ ол онда ұзақ бола алмайды, кейін Сібір |
|кінәзі Сейдектің ықпалымен, онымен ... ... ... ... ... ... ол енді Ораз-Мұхаммедпен бірігіп, Сейдектің мәртебесін көтереді. |
|Осында жүргенде оларды Сібір воеводасы Д. Чулков алдап тұтқынға ... ... ... ... Москваға жөнелтеді. Кейін |
|шведтерге, Қырым хандығына қарсы соғыста ... ... үшін орыс ... ... Ока ... ... хандығынан иелігіне жер |
|бөліп береді. 1600 жылы орыстың жаңа патшасы ... ... оны ... ... ханы етіп ... ... оның төрт ... бірі болып |
|тағайындалады. Ол осында ғылыммен шындап айналысады. Ана тілімен бірге |
|араб, парсы ... де ... ... ... ... мен ... ... терең зерттейді. Соның нәтижесінде ол Орта Азияның |
|сол кездегі атақты ғұламаларының деңгейіне көтеріледі. Кейін «Жами ... ... ... ... атпен әлемге әйгілі болған өзінің|
|атақты еңбегін жазады. ... ... ... неше ... ... ... әділ үкім, нақыл|
|сөздерге канық көптеген кітап оқыған адаммын» деп жазады ол өзі ... ... - орта ... ... ... ... ... |
|тарихи шығармалардың бірі. Мұнда казақ хандығының XVI ... ... ... ... ... ... ... халық болып калыптасуы,|
|оның халықаралық жағдайлары, хандардың және олардың төңірегіндегі түрлі |
|әлеуметтік топтардың саяси ахуалдары жөнінде аса ... ... ... ... Қосымұлы Қадырғали
Жалайыр Қосымұлы Қадырғали (1530-1605.) – орта ғасырдағы ... ... ... биі. ... ... оны «Қайырғали Жалаири» деп
көрсетеді. Бұл – тарихи тұлғаның ат-жөнінің соңына оның қай ... ... үшін ... ... ... ... қалыптасқан дәстүр бойынша
алынған. Бірақ мұнда ғұламаның туған жері емес, тайпасының аты ... ... тегі – Ұлы ... ... ... Жалайыр тайпасынан. Оның
«Жалаири» аталуы осыдан. Тарихи ... оның ... ... ... деп ... атай береді. Туған жері – Қазақстан
жеріндегі Сырдария бойы.
Қадырғалидың ата-бабалары ... ... ... бері ... ... ... етіп, ханның ақылшы-кеңесшісі, қол ... ... Оның өз ... ... Шығай ханның батыры болса, әкесі ... ... ... ... ... ... ... тіл мегерген Қадырғалидің
өзі де хан сарайында ... ... хан ... тәрбиелеу ісімен
айналысқан.
Шығай ханның баласы «Ұзын оқты» атанған Ондан сұлтан жау қолынан ... ... 13 ... ... ... алып, өзіне қараған елмен Сібірдің
Көшім ханының қол астына көшіп кетеді. Онда ... ... риза ... ... хан оны Төбе би етіп сайлайды, өзінің
ақылгөй кеңесшісі етеді. ... ол онда ұзақ бола ... ... ... Сейдектің ықпалымен, онымен бірігіп, ... ... ... ... ол енді ... ... ... мәртебесін көтереді.
Осында жүргенде оларды Сібір воеводасы Д.Чулков алдап тұтқынға түсіреді.
Қадырғалиді Ораз-Мұхаммедпен ... ... ... ... шведтерге,
Қырым хандығына қарсы соғыста ерлік көрсеткені үшін орыс ... ... Ока ... ... ... ... жер бөліп береді. 1600
жылы орыстың жаңа патшасы Борис ... оны ... ... ханы ... Қадырғали оның төрт биінің бірі болып тағайындалады.
Ол ... ... ... ... Ана ... бірге араб, парсы
тілдерін де жақсы меңгеріп, Шығыстың әдебиеті мен ... ... ... ... ... ол Орта Азияның сол кездегі атақты
ғұламаларының деңгейіне ... ... ... ... ... деген атпен әлемге әйгілі болған өзінің атақты еңбегін жазады.
«Мен дүние ... неше ... ... аралаған, әділ үкім, нақыл
сөздерге қанық көптеген кітап оқығын ... деп ... ол өзі ... ... – орта ... ... ... жазылған тұңғыш
шығармаларның бiрi. Мұнда Қазақ хандығының ХVI ғасырдың басынан бергі ... ... ... ... ... ... ... оның
халықаралық жағдайлары, хандардың және ... ... ... ... саяси ахуалдары жөнінде аса құнды мәліметтер берілген.
Қадырғали би Жалайыридің өмірінің соңы осы Қасымов қаласымен және осындағы
Қасым хандығының ... ... ... еді. Ол ... Ораз ... хан етіп көтеру салтанатында оны алтын таққа көтеріп отырғызған
атақты төрт бектің оң жақтағы ... ... ... ... би Қасым
хандығының патша сарайындағы беделді адамдардың бірі ... ... тұр. Хан Ораз ... 1610 жылы ... ... ... бойынша бұл уақиға Қадырғали би қайтыс болған уақыттан бес ... ... ... ... ... сарай қызметінде жүрген Борис
Годунов патшаны мадақтап, Ораз Мұхаммедтің ... хан ... ... оны хан тағына лайық адам етіп көрсету мақсатында ... ... 1602 жылы ... ... ... отырғызу салтанаты 1602-
1605 жылдар аралығында болған деуге болады. Олай ... ... ... ... жеткен өмірінің дәм-тұзы осы ... ... 1605 жылы ... ... ... ... бабамыздың жерленген орны қазіргі Қасымов қаласының
қай жағында жатқаны туралы ... Біз ... ... ... қарағанда, мұсылмандар әулетінің о дүниелік болғандары бұрын ... осы ... ... де тек қана ... ... қойылады екен.
Мұсылмандардың қазіргі зираты қаланың жанында, ол қоршалып, ... ... Ал ... ... ... ... жақ ... Ока өзенінің биік
жағалауында. Ол ... ... ... ... ... посад деп
аталатын, қаладан 3 шақырым жерде.
Түсінікті болу үшін тарихқа біраз шегініс жасайық. ХІІ ... бұл ... ... мекендеген, “Мешерлер қаласы” деген атпен 1152 жылы қаланың
іргетасы қаланады. ХІІ-ХV ... ... ... ... ... ... жуық славяндармен ассимиляцияға ұшырайды. ХV ғасырда бұл
жер Мәскеу князьдігінің құрамына енеді. Мәскеу ... ... ІІ ... Қасымның құрметіне бұл қаланың атын “Касим қаласы” деп өзгертіп,
Мәскеу князьдігінің ... жақ ... орыс ... қолтығының астындағы
“Қасым хандығын” құрады. 1471 жылы қала ... ... ... ... Содан бері де талай замандар өтіп, қала өзгеріп өсіп, Ока өзенінің
жоғарғы жағына ... ... Ал ескі ... ... ... зираты сыртта қалады. ХХ ғасырдың басына ... осы ... ... ... туралы жазбалар және көзі көрген адамдар
бар. Бір деректе 20-жылдары осы ... ... ... ... аты ... ... ... тұрғынның қорасынан көргенін
зерттеуші жазған. Бірақ ол тастың кейінгі тағдыры белгісіз.
Бұл зират ұзақ ... ... ... ... әлгі ... қазір көбісі жоғалып біткен. Кеңес Одағы уақытысында дінмен
күресеміз деген сылтаумен Қасым ... ... ... қиратылған.
Зираттың үстіне шөп шығып, ол жерлер мал жайылымына ... ... бұл ... ... ... ... ... қалыпты. Ол – Афған
Мұхаммед Сұлтанның кесенесі. Мұны жергілікті татарлар текие деп ... ... ХVІІ ... ... ... өмір ... Хиуа ханы ... ханның баласы. 1621 жылы Хиуада таққа ... ... ... хан жеңіліп, басына ауыр күн туған кезде 11 ... ... ... ... ... алып ... Ер ... Афған Сұлтан Мәскеу патшасына
қызмет етеді. Ол 1648 жылы қайтыс болады. Сұлтанның мәйітін ... ... ... қаласына алып келіп, ... ... ... ... ... ... Сол заманда Ресей аумағында ... ... ... ... о дүниелік болғанда, жерлейтін жері Қасым
хандығының орталығы болатын.
Біз көне ... ... ... және ... ... сүйене отырып, Қадырғали би Қосымұлы Жалайыри осы қорымда
жерленгені анық деген ... ... Бұл ... ... ... ... ... Синельникова, Қасым хандығын зерттеуші ғалым,
тарих ғылымдарының кандидаты Александр Беляков, Қасымов қаласы ... ... ... ... да ... Ендеше, осы жерге белгі
тас қоюға тура келді. Бірақ тағы да ойланатын ... ... ... ... ... қай жеріне қоямыз? Ақыры құлпытасты ... ... ... және 5 ... құлпытастары қатарына қойғанымыз жөн ... ... ... ... ... билікке жеткіздік. Қала
басшылары, мұсылмандар имамы М.Сейфоллаұлы мұны бірауыздан құптады. Олардың
айтуынша, ескерткішті жасап қою үшін кемінде жарты айға жуық ... ... үш ... қана уақыт қалған. Сондықтан топ мүшелері олардың ... ... ... ... ... ... деді. Алайда жұмысшыларға
артық ақша төлеп, мен күн, түн демей жұмылып, ескерткішті бабамыздың басына
қойып, бір-ақ елге ... ... ... ... Мұны ... ... дума ... Сергей Васин және коммуналдық шаруашылықтың бастығы
20-дан астам инженер, жұмысшы, шеберлері бар құрылыс бригадасын тәулік бойы
жұмыс істетті.
Тас туралы әңгіме ... ... ... ... гавр ... ... ойда болғанбыз. Сөйтсек, осы жерде Ока өзенінің бойынан ... ... ... ... ... ... пайдаланады екен. Қалада тас
өңдейтін зауыт және бірнеше шеберхана бар. Біз де осы ... ... жөн ... ... зауытқа барып, үлкен, салмағы жарты тоннадан
асатын тасты кестіріп алдық. Оны кесененің ... ... ... ... ... қабырға жақ қатарына дәл сондай етіп орнаттық. Ақ
тастың бетіне Құран Кәрімнен: “Бисмиллаһи Ар-Рахмани ... деп ... ... араб және ... әрпімен “Қадырғали би Қосымұлы Жалайыри”. 1530-
1605. Құлпытасты қойған “Қадырғали Жалайыри” қоры. Қазақстан. 20.10.2005”
дедік.
Белгілі тарихшы М.Қойгелдиевтің айтуынша, Қадырғали би ... ... ... емес екі тізім және татар ғалымы Ә.Рахим тауып жариялаған
үзінді түрінде ... ... ... Ленинград университеті ғылыми
кітапханасының Шығыс ... ... ... (оны профессор М.Усманов
даярлаған) мен Қазан университеті ғылыми кітапханасының Шығыс ... ... ... ... да ... емес, дегенмен бірін-бірі толықтырып
отырады.
Академик Әлкей Марғұлан Қадырғали би ... ... ... ... аты ... оның ... ... дұрыс бағалауға кедергі
болып келгендігін орынды көрсетіп берді. Аудармада объективті себептерге
байланысты орын ... ... бар ... айта ... ... ... өн ... нағыз жазушылық, аудармашылық таланттың ұшқындарын байқауға
да болады. Қадырғали би “Джами ат-Тауарихты” еркін аударып қана қоймай, ұлы
шығармада ... ... ... жер ... да анықтаулар енгізген,
сондай-ақ халық ... өз ... ... ... ... деректерге
сүйене отырып, ол Рашид ад-Дин еңбегін ... ... ... ... орыс ... ... бірі А.А.Ромаскевич Қадырғали бидің
осы бағыттағы еңбегі туралы былай дейді: “ ... при ... ... имен ... ... ... много помог татарский ... ... ... И.Н.Березиным”.
2007 жылы Алматыда Х.М.Ғабжалилов басқарған Алаш тарихи-зерттеу орталығынан
2 томдық “Жалайыр” деген атпен шыққан ... ... би ... өте құнды
деректер басылған.
Ресейдегі Қасымов қаласына барып келгенімізге де екі жыл өтті. Осы игі ... ... сол ... елші ... Рязань облысының губернаторы
Г.И.Шпак және ... ... ... ... ... ... шын ... адал көңілдерімен жасаған көмектерінің, қолдауларының
арқасында біз қойған мақсатымызға жетіп, міндетімізді атқарып қайттық. Осы
бір қасиетті істің басы-қасында ... үшін ... мың да бір ... би ... ... соңы осы Қасымов қаласымен және осындағы
Қасым хандығының тарихымен тығыз байланысты еді. Ол ханзада Ораз Мұхаммедті
Қасымға хан етіп ... ... оны ... ... көтеріп отырғызған
атақты төрт бектің оң жақтағы ... ... ... ... би ... патша сарайындағы беделді адамдардың бірі ... ... тұр. Хан Ораз ... 1610 жылы өлтірілгені анық. Тарихи
деректер бойынша бұл уақиға Қадырғали би ... ... ... бес ... ... ... Қазан хандығының сарай қызметінде жүрген ... ... ... Ораз ... ... хан ... шыққанын
дәлелдеп, оны хан тағына лайық адам етіп ... ... ... ... 1602 жылы ... Сонда таққа отырғызу салтанаты 1602-
1605 жылдар ... ... ... болады. Олай болса, ... ... ... ... ... дәм-тұзы осы Қасымов
қаласында таусылып, 1605 жылы дүниеден өткен.
Ендігі әңгіме Қадырғали бабамыздың жерленген орны ... ... ... ... ... туралы болмақ. Біз жолығып, әңгімелескен адамдардың
сөздеріне қарағанда, мұсылмандар әулетінің о ... ... ... ... осы ... ... де тек қана ... зиратына қойылады екен.
Мұсылмандардың қазіргі зираты қаланың жанында, ол ... ... ... Ал бұрынғы зират қаланың шығыс жақ шетінде, Ока өзенінің биік
жағалауында. Ол ... ... ... ... ... посад деп
аталатын, қаладан 3 шақырым жерде.
Түсінікті болу үшін ... ... ... ... ХІІ ... бұл ... тайпасы мекендеген, “Мешерлер қаласы” деген атпен 1152 жылы ... ... ... ... үлкен тарихи өзгерістер кезінде
мешерлер түгелге жуық славяндармен ассимиляцияға ұшырайды. ХV ғасырда бұл
жер Мәскеу ... ... ... ... ... ... ІІ ... Қасымның құрметіне бұл қаланың атын “Касим қаласы” деп ... ... ... жақ ... орыс ... ... ... хандығын” құрады. 1471 жылы қала ресми ... ... ... ... бері де ... ... ... қала өзгеріп өсіп, Ока өзенінің
жоғарғы жағына ... ... Ал ескі ... ... ... ... ... қалады. ХХ ғасырдың басына дейін осы зиратта
көптеген құлпытастардың болғаны туралы жазбалар және көзі ... ... Бір ... ... осы құлпытастардың ішіндегі Қадырғали би
Жалайыридің аты жазылған тасты жергілікті тұрғынның ... ... ... ... ол ... ... тағдыры белгісіз.
Бұл зират ұзақ уақыт қоршаусыз, қорғаусыз қалғандықтан, әлгі ... ... ... ... біткен. Кеңес Одағы уақытысында дінмен
күресеміз деген сылтаумен Қасым хандығындағы мұсылман ... ... ... шөп шығып, ол жерлер мал жайылымына айналып кеткен.
Дегенмен, бұл орында тарихтың куәсіндей ... ... ... Ол – ... ... ... Мұны жергілікті татарлар текие деп атайды
екен.
Афған Мұхаммед ХVІІ ... ... ... өмір ... Хиуа ханы ... ... баласы. 1621 жылы Хиуада таққа таласу күресінде Араб-
Мұхаммед хан жеңіліп, басына ауыр күн ... ... 11 ... ... ... ... аманатқа алып кеткен. Ер жеткен Афған Сұлтан Мәскеу ... ... Ол 1648 жылы ... ... ... ... әйелі Алтын
ханым Қасымов қаласына алып келіп, жерлейді. ... ... ... ... ... Сол ... ... аумағында тұратын белгілі
мұсылмандар, бектер, сұлтандар о дүниелік болғанда, ... жері ... ... ... көне жазбаларға, архив материалдарына және ... ... ... ... Қадырғали би Қосымұлы Жалайыри осы қорымда
жерленгені анық ... ... ... Бұл тұжырымды Рязань облыстық
мұрағат директоры Татьяна Синельникова, Қасым ... ... ... ... кандидаты Александр Беляков, Қасымов қаласы өлкетану
музейінің директоры Марина Горожанова да мақұлдады. Ендеше, осы ... ... ... тура ... Бірақ тағы да ойланатын мәселе туды. Сонда ескерткіш
тасты зираттың қай ... ... ... ... кесененің ішіне Афған
сұлтанның және 5 ханзадалардың құлпытастары қатарына қойғанымыз жөн болар
деген байламға ... ... ... ... ... Қала
басшылары, мұсылмандар имамы М.Сейфоллаұлы мұны бірауыздан құптады. Олардың
айтуынша, ескерткішті жасап қою үшін кемінде жарты айға жуық ... ... үш ... қана ... ... ... топ ... олардың бұл
ұсыныстарын мақұл көріп, жұмысты тапсырып кетейік деді. Алайда ... ақша ... мен күн, түн ... ... ... ... ... бір-ақ елге қайтамыз деген ... ... Мұны ... ... дума ... ... Васин және коммуналдық шаруашылықтың бастығы
20-дан астам инженер, жұмысшы, ... бар ... ... ... бойы
жұмыс істетті.
Тас туралы әңгіме болғанда ... ... ... гавр ... ... ойда ... ... осы жерде Ока өзенінің бойынан бозғылт түсті
ақ тасты құрылыс материалы, ... ... ... ... ... зауыт және бірнеше шеберхана бар. Біз де осы ... ... жөн ... ... ... ... үлкен, салмағы жарты тоннадан
асатын тасты кестіріп алдық. Оны кесененің ... ... ... ... құлпытасының қабырға жақ қатарына дәл сондай етіп орнаттық. Ақ
тастың бетіне Құран ... ... ... ... деп ... төменірек араб және қазақ әрпімен “Қадырғали би Қосымұлы Жалайыри”. ... ... ... ... ... қоры. Қазақстан. 20.10.2005”
дедік.
Белгілі тарихшы М.Қойгелдиевтің айтуынша, Қадырғали би Қосымұлының ... ... емес екі ... және татар ғалымы Ә.Рахим тауып ... ... ... ... ... Ленинград университеті ғылыми
кітапханасының Шығыс бөлімінде сақтаулы тізім (оны профессор ... мен ... ... ... ... Шығыс бөліміндегі
тізім негізге алынған. Бұлар да толық емес, дегенмен бірін-бірі толықтырып
отырады.
Академик Әлкей Марғұлан ... би ... ... Рашид ад-Дин
туындысының аты берілуі, оның деректік маңызын дұрыс бағалауға ... ... ... көрсетіп берді. Аудармада объективті себептерге
байланысты орын алған кемшіліктер бар екендігін айта келіп, сонымен ... өн ... ... ... ... ... ... байқауға
да болады. Қадырғали би “Джами ат-Тауарихты” еркін аударып қана ... ... ... ... ... жер ... да анықтаулар енгізген,
сондай-ақ халық арасында өз заманына дейін сақталып ... ... ... ол ... ... еңбегін толықтыра түскен “Джами ат-
Тауарихты” орыс тіліне аударушылардың бірі А.А.Ромаскевич Қадырғали ... ... ... туралы былай дейді: “ ... при ... ... имен ... ... ... много помог татарский текст
“Сборника летописей”, ... ... жылы ... ... ... Алаш ... орталығынан
2 томдық “Жалайыр” деген атпен шыққан еңбекте Қадырғали би туралы өте құнды
деректер басылған.
Ресейдегі Қасымов ... ... ... де екі жыл өтті. Осы игі іске
көмек берген сол кездегі елші Қ.Көшербаевқа, ... ... ... және ... ... білдіреміз. Міне, осындай абзал
жандардың шын ықылас, адал көңілдерімен жасаған көмектерінің, қолдауларының
арқасында біз ... ... ... ... атқарып қайттық. Осы
бір қасиетті істің басы-қасында болғанымыз үшін ... мың да бір ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Найман, керейт, қоңырат, жалайыр , меркіт тәрізді түрік тайпаларының қалытасуы27 бет
Қадырғали би Жалайыри және Қасым хандығы20 бет
1.Ресейдегі И.Грозный және Ұлы Петр: Саяси портреттері 2. М.Тэтчер-темір ханым5 бет
«Жәми ат-тауарих» шығармасындағы Орта және Кіші жүз негізін құраған ХІ-ХІІІ ғғ. түркі тайпаларының тарихы50 бет
Евразия даласындағы Шыңғыс хан тұлғасы және көрші тайпаларды бағындыруы3 бет
Ежелгі қазақ әдебиетінің тарихы және оның зерттелуі14 бет
Ерте орта ғасырлардағы алдыңғы қатарлы оқымысты, тарихшы, түркі ұлыстары15 бет
Есім хан туралы6 бет
Ескі қазақ жазба ескерткіштеріндегі сөзжасам164 бет
Жабаев Жамбыл (1846-1945)5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь