Қазақстан Республикасындағы бюджет жүйесі және бюджеттік қатынастарды құқықтық реттеу мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. Қазақстан Республикасындағы бюджет жүйесі және мемлекеттің бюджеттік қызметі
1.1. Бюджеттің және бюджеттік қаржылардың түсінігі ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Бюджет жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2. Бюджеттік қатынастарды құқықтық реттеу мәселелері
2.1. Бюджеттік қатынастарды құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2.2.Бюджеттік процесс бюджеттің қаржылық жоспары ретінде. Бюджетті атқару (орындау) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49

Пайдаланылған әдебиеттер, нормативтік құқықтық актілер тізімі ... 50
Бүгінде қоғамымызда жан-жақты жүргізіліп жатқан реформалар мемлекеттік бюджетті реттеу аясында айтарлықтай ықпалын тигізуде.
Бюджет қызметінің бағыт-бағдарлары және жаңаша сипатта дамуы мемлекетіміздегі әлеуметтік-экономикалық және саяси жүйедегі процестермен айқындалып отыр. Бюджет саласындағы мемлекеттік реттеу маңызы өте зор екендігі белгілі. Қаржылар мемлекеттің өсіп дамуының материалдық негізі және оның міндеттері мен функцияларын ақшалай қамтамасыз етудің қайнар көзі болып есептелінеді.
Қаржылар қоғам және жекелген азаматтардың өмірінен елеулі орын алады, сондай-ақ қаржылық құралдар арқылы мемлекет еліміздің экономикасының өсіп дамуына белсенді және қарқынды түрде ықпалын тигізеді.
Сондықтан қаржылар мемлекеттің материалдық тірегі, базасы болып табылады және базистің құрамына жатады. Атқарушы билік мемлекеттік бюджеттің кіріс - шығысын жүзеге асыру қызметін өзі орындап отыр.
Демек, мемлекеттік бюджетті реттеу атқарушы биліктің құзыретінде қалып отыр. Осыған орай жоғарыдағы мемлекеттік реттеу жөніндегі көзқарастарға қарсы пікір айту қажет болар деп ойлаймыз:
- Біріншіден, мемлекет бұрын да қазіргі кезеңде де өзінің табиғи құрылымына байланысты экономикалық және әлеуметтік-мәдени саясатты қаржылардың көмегімен жүзеге асыруға ат салысады. Бұл жерде әр алуан қоғам мүдделіктерін көздейтіндіктен осы аялардағы мемлекеттік реттеуді жоққа шығаруға болмайды;
- Екіншіден, мемлекеттің экономика, қаржылар және әлеуметтік-мәдени салалардағы дәрежесі ұзақ жылдар бойындағы тарихи тәжірибелерімен белгіленген. Әсіресе қазіргідей, қысылтаяң реформа кезеңінде мемлекеттің, бюджетті мемлекеттік реттеудің рөлі күшейе бермек;
- Үшіншіден, мемлекет ешқашан да нарықтық экономикаға қарсы тұрмайды, қайта біз оның қолында нарықтық қатынастардың тиімді дамуы мен жандануына себін тигізетін зор мүмкіншілік бар екенін ұмытпағанымыз жөн;
- Төртіншіден, нарықтық өзіндік реттеу стихиялық процестер туындатады және ол процестер нарықтық бір қыры ретінде ауыздықталмаған қара күштермен сипатталады. Оны тежеу, реттеу тек мемлекеттің ғана қолынан келеді.
- Бесіншіден, жоғарыда айтқанымыздай нарықтық өзіндік реттеу анархия мен хаосқа әкеліп соғатынын байқадық. Сондықтан нарықтық өзіндік реттеу мен мемлекеттік реттеуді теңдестіру қажет. Ал бұл процестер өзінен-өзі жүзеге асырылмайды, олар тек мемлекеттің тікелей қатысуымен қатынастар оның аясында, мемлекет аумағында өте қатал экономикалық билікті туындатады. Осы билікті шектеу ісі де мемлекет құзырында болады; жетіншіден, мемлекет көлік, байланыс, энергетика салаларының монополист субьектілерінің халыққа қажетті режимді белгілейді, сондай-ақ ішкі рынок пен ұлттық мүддені сыртқы ықпалдардан қорғаудың кепілі болып табылады. Мемлекеттік ретеу әкімшілік заңдардаң негізінде жүзеге асырылатыны белгілі.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы,
2. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы 2005 жыл.
3. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Сермиов У.С, Қаржылар саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. – Алматы, 1999.
4. Худяков А.И. Финансовое право РК (общая часть). Алматы: ТОО “Баспа” – 2001.
5. Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының қаржылық құқық (оқулық) – Алматы, 1994.
6. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы: Учебник. – Алматы, 2001.
7. Финансы. Учебное пособие. Под ред. А.М.Ковалевой - М ., 1999, Финансы и статистика .- 387с.
8. Коков В., Любимцев Ю. Бюджетный федерализм: проблемы и перспективы // Экономист, №11, 1996-96с.
9. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для вузов.
под ред. проф. Л. А. Дробозиной - М, Финансы, ЮНИТИ, 2000- 527с.
10. Основы теории финансового права. Худяков А.И.- А., 1995 -288 с
11. Подпорина И. Современные проблемы бюджетного регулирования //Экономист, № 7, 1996 - 96с.
12. Павлова Л. Бюджетное финансирование и проблема государственного долга // Экономист, № 4, 1996 -96с.
13. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Астана, 1999, -108 б.
14. Қазақстан Респубилкасы Үкіметінің “Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржы бақылау Комитеті туралы Ереже 19.06.02.қаулысымен бекітілген
15. Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 12-маусымдағы “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Кодексі” Алматы, Юрист, 2004, 228 б.
16. Қазақстан Республикасының Үкіметінің ҚР Қаржы министрлігінің қаржылық бақылау комитетінің қызметінің кейбір мәселелері туралы 19.06.2002 жылғы Қаулысы
17. Қазақстан Республикасының Үкіметінің ҚР экономика және бюджетті жоспарлау министрлігі туралы Ереже 28.10.04. №1116 қаулысымен бекітілген.
18. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30-наурыздағы “Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы” Заңы. (өзгетулер мен толықтырулар № 577-ІІ 20.12.04ж)
19. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің Салық комитеті туралы Ереже. 29.10.04.ж. №1127 Үкіметтің қаулысымен бекітілген.
20. Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексі. Алматы, Юрист, 2004. –128 б.
21. Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі агенттігі туралы Ереже.31.12.03. №1270 Президентінің Жарлығымен бекітілген.
22. Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 29 қаңтардағы “Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы” Заңы.
23. Қазақстан Республикасының Азматтық кодексі (1994 жылғы 27-желтоқсанда қабылданған Жалпы бөлімі, 1999 жылғы 1-шілдеде қабылданған Ерекше бөлімі) 102-104, 111-112, 117-118, 127-136, 139, 192-193, 196-198, 200-201, 206 және т.б. баптары.
24. Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23-қаңтардағы “Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы” Заңы.
25. Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 29-қаңтардағы “Қазақстан Респуликасының Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану қағидалары туралы” Жарлығы.
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе…………………………………………………………………………..3
1. Қазақстан Республикасындағы бюджет жүйесі және мемлекеттің бюджеттік
қызметі
1.1. Бюджеттің және бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... реттеу мәселелері
2.1. Бюджеттік қатынастарды құқықтық реттеу …………………………….23
2.2.Бюджеттік процесс бюджеттің қаржылық жоспары ретінде. Бюджетті атқару
(орындау)...................................................................
..........................................30
Қорытынды………………………………………………………………49
Пайдаланылған әдебиеттер, нормативтік ... ... ... ... ... ... жатқан реформалар мемлекеттік
бюджетті реттеу аясында айтарлықтай ықпалын ... ... ... және жаңаша сипатта дамуы
мемлекетіміздегі әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... Бюджет саласындағы мемлекеттік реттеу ... өте ... ... ... ... өсіп ... материалдық негізі
және оның міндеттері мен функцияларын ақшалай қамтамасыз етудің қайнар көзі
болып есептелінеді.
Қаржылар қоғам және ... ... ... ... орын алады,
сондай-ақ қаржылық құралдар арқылы мемлекет еліміздің ... ... ... және ... ... ... тигізеді.
Сондықтан қаржылар мемлекеттің материалдық тірегі, базасы болып
табылады және базистің ... ... ... ... ... кіріс - шығысын жүзеге асыру қызметін өзі орындап отыр.
Демек, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... орай жоғарыдағы мемлекеттік реттеу жөніндегі көзқарастарға
қарсы пікір айту қажет болар деп ойлаймыз:
- ... ... ... да ... ... де ... табиғи
құрылымына байланысты ... және ... ... ... жүзеге асыруға ат салысады. Бұл жерде әр алуан қоғам
мүдделіктерін көздейтіндіктен осы аялардағы мемлекеттік ... ... ... ... ... экономика, қаржылар және әлеуметтік-мәдени
салалардағы дәрежесі ұзақ ... ... ... ... ... қазіргідей, қысылтаяң реформа кезеңінде мемлекеттің,
бюджетті мемлекеттік реттеудің рөлі күшейе бермек;
- ... ... ... да нарықтық экономикаға қарсы тұрмайды,
қайта біз оның ... ... ... ... дамуы мен жандануына
себін тигізетін зор мүмкіншілік бар екенін ұмытпағанымыз жөн;
- Төртіншіден, нарықтық өзіндік реттеу стихиялық ... ... ол ... ... бір қыры ... ... қара ... Оны тежеу, реттеу тек мемлекеттің ғана қолынан келеді.
- Бесіншіден, жоғарыда айтқанымыздай нарықтық өзіндік реттеу ... ... ... ... ... ... ... өзіндік реттеу
мен мемлекеттік реттеуді теңдестіру қажет. Ал бұл процестер ... ... олар тек ... ... ... қатынастар оның
аясында, мемлекет аумағында өте қатал экономикалық билікті туындатады. Осы
билікті шектеу ісі де ... ... ... ... ... ... энергетика салаларының монополист субьектілерінің халыққа
қажетті ... ... ... ішкі ... пен ... мүддені сыртқы
ықпалдардан қорғаудың кепілі болып табылады. Мемлекеттік ретеу әкімшілік
заңдардаң негізінде ... ... ... жерде айта кететін бір жайт, бюджетті мемлекеттік реттеу ілімі, осы
жайындағы әкімшілік-құқықтық ғылым ... ... ... ... оның ... ... саласындағы бюджетті мемлекеттік
реттеу жеткілікті деңгейдегі өз шішімін тапқан жоқ.
Қазіргі кезеңде осыған байланысты ... ... ... ... мемлекет,
ғылым талаптарына сай болатындай аса ұтымды мемлекеттік реттеу жолдарын
қалыптастыру мәселелері мына шараларды қажет етіп ... ... ... ... ... ... және ... нысандарының
теңдігін ескеріп, сондай-ақ меншік құқығымен өзара байланыстырып талдау;
есептеу және ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... экономикалық және әкімшілік әдістердің жиынтығын, яғни
қаржыларды реттеудің ... ... ... ... аясында жүзеге асырылып жатқан бюджеттік ... ... ... бір түрі ... және оның құқықтық негіздері әкімшілік
және қаржылық заңдар болып ... ... ... ... ... және ... билік органдарының қызметтері нарық
талаптарына сай ... ... ... ... ... ... жөнінде
теориялық негіздеме бере отырып осы аяға ықпал ететін факторларды ... ... ... ... реттеу, бюджеттік қызметті жүзеге
асыру процестерінің ерекшеліктерін, айрықшылықтарын зерделеп зерттеу және
мемлекеттік реттеудің мемлекеттік басқару функциясы ... ... ... мен ... және ... ... ... бюджеттік реттеуді
атқарушы органдар жүйесімен байланыстырып, ... ... ... және ... ... олардың нарықтық қатынастар
жағдайындағы құқықтық режиміне назар аудару және ... ... мен ... маңызын қарастырып зерттеу арқылы жетілдіру жөнінде
ұсыныстар енгізу; Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... ... ... жүйесін орталық жергілікті атқарушы билік органдарын қайта құру
жөніндегі қағидаттар мен ... және ... ... ... ... ... жетілдірілуін көздейтін жолдарды басшылыққа
ала отырып, құқықтық тұрғыдан ... ... ... атты Жолдауында 2010 жылы Қазақстанда, егер тұтастай ... ... ... бір ... кер ... 17 мың доллардың өнімін
өндіреді екен. Дамыған елдерде бұл көрсеткіш 90 мың ... ... өте ...... ... ... – өнімділікті
артырып, инновацияларды ендіру керек.
Басқарудың барлық деңгейінің жұмысына баға беру мен жаңағы өлшемдер бойынша
қаржылай қолдау көрсету және ... ... ... ... ... ... ... бюджет жүйесі және мемлекеттің бюджеттік
қызметі.
1.1. Бюджеттің және бюджеттік қаржылардың түсінігі.
Мемлекеттік ... ... ... және ... ... алатын орны, олардың мұқтаждықтарын қамтамасыз ету ... рөлі өте зор ... ... ... Бюджеттік қаржылар мемлекеттің
өсіп дамуының материалдық негізгі және тірегі, ... оның ... ... ... ... ... ... қайнар көзі болып
есептеледі. Бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... пәрменді түрде ықпалын тигізеді. Бұл ... ... ... ... өндіріс аясында да көбінесе қаржыларды ақша ... деп ... айта ... қажет. Ақшалардың атқаратын функция
білмейтін адамдар кемде-кем ... ... құн ... ... айырбас және
т.б. құрал ретінде жалпыға бірдей құндылық баламасын көрсетеді.
Ал бюджеттік қаржылардың атқаратын ... рөлі ... ... ... қоғам және экономика ... ... ... ... ... сату, айырбастау және ... ... ... Тағы бір айта ... ... ... А-Т және Т-А ... тікелей жұмсау түрінде көрініс тапса, ал
мемлекеттік бюджеттік қаржыларды жұмсау – бөлу нысанында ... ... ... табу ... ... ... ... алғанда, ақша
қаражаттары мен қаржылардың арақатынасын қарастырсақ онда кейбір ақша
қаражаттарының қаржылық ресурстарды ... ... ... өте ... ... байқаймыз.
Өркениетті, нарықтық мемлекеттердің өзінде де мемлекеттік ... ... ... ... осы ... ... бюджет жүйесі арқылы
ұлттық табысты қайта бөлу көрсеткіші елу ... асып ... ... ... ... бюджеттерінің көлемі де күрт өсіп отырады.
Сонымен, бюджеттік қаржылардың көп қырлы ұғым екенін ... оның ... ашып ... ... оны ... термин ретінде
қарастырсақ онда негізгі үш қырынан көрініс табатынын көреміз.
Біріншіден, бюджеттік қаржылар деп өндіріс және ... ... бір түрі ... ... ... және ... ... болады. Осы өндіріс пен тұтынудың ақшалай нысанындағы
ресурстары, жоғарыда айтқанымыздай, қаржылық ресурстар ... ... ... ... шаруашылық субьектілерінің қарамғында әртүрлі ақша
түріндегі табыстардың, аударымдар мен түсімдердің есебінен қалыптастырылып,
қоғамның әлеуметтік және ... да ... ... ... ... ... ... ұлғайтып,
жетілдіруге пайдаланылады.
Екіншіден, бюджеттік қаржылар ақша ... ... ... ... ... болады. Сондықтан болар, бұл жерде қаржы
термині мемлекетті, кәсіпорындарды, кәсіпкерлерді, аумақтарды, әлеуметтік-
экономикалық т.б. ... ... ... ... ... ... ... түрлерін және тәсілін білдіреді.
Үшіншіден, арнайы және дербес экономикалық категория ... ... бөлу ... ... ... бағыттарға арналып ақша бөлу
түрінде жүзеге асырылатын қаржыландырудың өзі бөлу ... ... ... ... ... ... ... бөлімдерінде
және шарушылықтың әрбір ... ... ... ... қайта бөлу
процестері жүзеге асырылады. Жасалған ұлттық табыстың құнын бөлу ... ... ... ... мен кәсіпкерлік қызмет
деңгейінде бөліктерге бөлу арқылы ... және осы ... ... ... ... ... деп ... Сонымен
қаржылардың ақшалармен өте тығыз байланыста болатынан және ақшалардың
қаржылар ... ... ... ... ... білдік.
Ақшалардың тауар айырбасында, өзіндік айналымда болуы, ... ... ... ... ... нысандағы процестермен көрсетіледі.
Осы айрықша нысандағы экономикалық қатынастар қаржылар болып саналады.
Сонымен, қорыта келіп айтсақ, экономикалық категория ... ... өте ... ... ... ... бөлу ... ақша нысаннындағы құнның тек біржақты қозғалысын білдіруі. ... ... ... ... мен ... ... ... оны өткізу нәтижесінде құралады. Сонымен бірге, қаржылар сол өндіріс
аясының өзіне қызмет көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... ... жасайды. Бюджеттік қаржылардың арқасында
мемлекеттің мұқтаждықтарын қанағаттандыруға, ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
байланыстарды жүзеге асыруға қажетті ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... көмегімен шаруашылық
қызметтерді нәтижелерін тексеру және бақылау жүзеге асырылады.
Енді осы бюджеттік қаржылар жөнінде оқымысты ... ... ... ... ... ... Қаржылық құқық саласының көрнекті
ғалымы Худяков А.И. “қаржы” термині латынның “финанс”, яғни қандай да істің
бітуі, ... ... ... ... ... ... ... сөзінен
туындаған дейді. Орта ғасырлық латын тілінде finatio, financio ... ... ... ... деген мағынада айтылған болатын. Он ... ... ... яғни ... деп ... ... және шығысын,
мемлекет мүліктерінің жиынтығын немесе мемлекеттік шарушылықты айтатын
болған.[4]
Қазіргі кезде “финанс” – ... ... ... ... ... ... ... көптеген жағдайларда азаматтар қаржыларды
қолда бар ... ... ... ... деп ... Ал ... қаржылары, мемлекеттің қаржылары, заңды тұлғалардың қаржылары
деп бөледі. Кейбіреулер тар ... ... тек ... пен ... ақша ... ... деп ... терминнің тағы бір сирек айтылатын мағынасы “мемлекеттік ақшалар”
түсінігімен сәйкес келеді.
А.И. Худяковтың айтуынша қаржы термині қандай да ... ... де, ең ... мемлекет қарамағында ақша қаражаттары деген
тұжырым.
Егер ... ... ... бюджеттік қаржылар десек,
яғни белгілі бір қорларға бөлінетін, мақсатты бағыты болатынын, пайдаланылу
тәртібі белгіленетін және оларды ... ... ... ... ... деп ... өз ойын А.И. ... Осы қорларға
жиыстырылған ақша қаражаттары әрдайым мемлекеттік меншік нысанында болады.
Сондықтан, материалдық мағынада қаржылар деп, ... ... ... ... ... қаржылар экономикалық категория ретінде де ... ... ... ... деп, ... ақша қорларын
қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ... ... ... айтамыз. Дәлірек айтсақ, экономикалық қатынастардың жүйесі болып
табылады. Бюджеттік қаржыларға ... тағы бір ... ... ... ... ... ... ақша қорларын пайдалану жөніндегі
қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылық
құны жоқ болғандықтан оларды пайдалану тек айырбастау ... ... ... “А - Т”, “Т - А” ... ... ... бұл ... тауар – ақша қатынастары болғандықтан, қатысушы екі
жақтың заң ... тең ... ... Ал ... ... қатынастардың бір жағында оның тұрақты ... ... ... ... өзі мемлекет уәкілдік берген мемлекет өклетті
органы тұрады және осы қатынастар бюджеттік құқықтық нормалармен ... ... ...... ... бір ... ... субьект тұрғандықтан екі жақтың тең құқықтылығы ... ... Ал ... – ақша қатынастары, яғни сату – сатып алу қатынастары
азаматтық құқық еңбек ... және тағы да ... ... ... ... Бұл ... айта ... бір жәйт, мемлекет
қаржыларды ... өзін ... ... олардың жұмсалу процестеріне
ат үсті қарай алмайды. Өйткені бюджеттік қаржылар өзінің ақша қаражаттары
болғандықтан, олардың ... ... ... ... ... ... және ... түрде пайдаланылуын ұйымдастырады. Бюджеттік
қаржылар мемлекеттің өсіп-дамуының материалдық негізі ... ... ... ... ... ... ... қаржылардың атсалысатын басты
бағыт – қажеттілігі ... және ... ... ... ... ... ... қаржыларды экономикалық категория ретінде және
қаржылық ресурстар ретінде ... ... ... ... ... Осы ... қаржыларды ақша құжаттары қорларын құру және ... ... ... ... бөлу ... ... қатынастар деп түсіндіреді.[6] Бюджеттік
қаржылардың материалдық негізі ... ... ... табылады.
Сонымен қатар бюджеттік қаржылардың туындауының және өмірден орын алуының
бірден-бір шарты тауарлық ... және ... ... тән ... ... ... ... бюджеттік қаржыларға ақша
қаражаттарын, натуралды ресурстарды, кіріс және ... ... ... ... экономикалық категория емес екеніне
ешкімнің күмәні жоқ болғандықтан, ... ... ... ... ... ... табылады.
Ал бюджеттік қаржылардың пайдаланылуы негізіне белгілі бір кезеңдегі,
яғни қазіргі кездегі обьективтік ... ... ... ... ... ... өндірісінің дамуы жатады. Бұл жерде құн екі ... ...... және ақша ... Ал ақша айналымы (А-Т-А) ұдайы
өндірістің бір ерекшелігі, яғни үзбей ... ... ... ... ... Осы ақша ... ... екінші рет құн
нысандары туындайды және олардың әрқайсысы айрықша қоғамдық қатынастарды
көрсеткендіктен ... ... ... бір ... ... қаржылар осы нысандардың бірі ... ...... ... және ... жөніндегі ақшалай қатынастардың жүйесі
болып табылады.
Бұл жерден байқайтынымыз, бюджеттік қаржылардың ақшалай қатынастарға
негізделетіні және ... ... іс ... ақша ... ... ... бір айта кететін жәйт, ақшалардың өзі немесе ақша ... ... ... ... ... ... ... құрамындағы ақша қаражаттарының атқаратын функциясы ақшалардан
бөлек болады. Сондықтан, ақшалар және ... өз ... ... ... ... ... ... бюджеттік қаржылардың
өзіне тән функциясы – бөлу және ... ... бар. Бұл ... ... функция жөнінде, яғни жұмылыдру функциясы туралы сөз қозғамаған. Ал
ақшалар тауар – ақша ... ... ... ... ... ... ретінде; төлем құралы ретінде; айналым құралы ретінде; қазына құрау
құралы ретінде; дүниежүзілік ақша ... ... ... құндылық баламасы ретінде шаруашылық айналымына
қызмет етеді және мемлекет аумағындағы барлық ... мен ... ... тексеруге мүмкіндік береді.
Бюджеттік қаржылардың экономикалық категория ретінде ... олар тек ақша ... ... ... бөлу ... ... ақшалай, яғни экономикалық қатынастардың ерекше
аясын көрсетеді. Алайда бюджеттік қаржылардың осы ... ... ... ... алмайтын сияқты. Себебі мемлекеттік бюджетте, ... ... ... ... ... мен ұйымдардың қаржылық
жоспарларында қатынастар емес белгілі бір мөлшердегі ақша қаражаттарының
сомасы ... Бұл ... ... ... қаржылық
нәтижесі екені белгілі.
Сондықтан бюджеттік қаржылық ресурстар деген ұғымды қарастырсақ, ... ... ... немесе қандай да болмасын меншік нысанындағы
кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша ... ... ... ... деп ... ... В.И.
Ресейлік ғалым Горбунов О.Н. қандай да болмасын мемлекетте жиынтық
қоғамдық өнімді және ұлттық табысты ... ... ... бөлу ... ... болады, ал “қаржы” термині француздың финанс, ... ... ... ... ақша қаражаттарының жиынтығы мен
оларды қалыптастыру, бөлу және пайдалану жүйесі болып табылады дейді.[7]
Мемлекеттік ... ... ... ... мәні ... ... ... тұрады және олар ... ... ақша ... ... ... ... ... пайдалану процесіндегі қоғамдық экономикалық қатынастардың
атқарылуымен тікелей байланысты болады.
Горбунов О.Н. ... ... ... және ... процестерін
басқару жөніндегі қызметтерінің барысында кіріс және шығыстарға ақша
нысанында, әртүрлі ақша қорларын құра ... есеп ... ... ... ... олар тек ақша ... қорларын жинастыру, қайта
бөлу және пайдалану жөніндегі адамдардың арасындағы қатынастар ... ... Бұл ... ... ұрып ... ... ... қаржылар
экономикалық қатынастардың жиынтығы. Ал материалдық мағынасына келсек, онда
бюджеттік қаржылар тек мемлекеттің меншігіндегі ақша қаражаттары ... деп айта ... ... жиынтық қоғамдық өнімді және ұлттық табысты бөлетін
экономикалық құрал болып табылады.
Мемлекетті ... ең ... ... ақша қаражаттарының көмегімен
реттеу болып есептелінеді. Ақша ... ... және ақша ... ... ... кейіннен сол құрылған қорлардан қажетті, белгіленген
тараптарға қаражаттарды бөліп, пайдалану арқылы мемлекет көптеген аялардағы
қызметтерді ынталандырады немесе кейбір бағыттар ... ... ... ... ... ... қаржыларды мемлекеттің және жеке
мекемелердің ақша қорларын құру, бөлу және пайдалану жөніндегі экономикалық
қатынастар, ал ... ... ... ... ... ... мен ... ретінде түсіну қажет деп көрсеткен.
Ресейлік ғалым О.Н.Горбунов бюджет жүйесін екі тұрғыдан ... ... ... ақша ... ... және ... қаржылық
институттардың жиынтығы;
ә) өздерінің құзыреттерінің шегінде бюджеттік қызметті жүзеге асыратын
мемлекеттік органдар мен мекемелердің жиынтығы ... ... ... ... ... орай мемлекеттік бюджет
жүйесін құрады. Бюджет жүйесі мемлекеттің ... өту ... ... ... ... мынадай буындардан тұрады:
1. федералдық, федерация субьектілерінің бюджеттерінен ... ... ... ... ... бюджеттен тыс орталықтандырылған мақсатты қорлар;
3. бюджеттен тыс орталықтандырылмаған мақсатты қорлар;
4. шаруашылық субьектілер мен салалардың қаржысы;
5. мүлікті және жеке ... ... ... және ... ... ... мемлекеттің қаржылық қызметін тікелей жүзеге асыратын
қаржылық органдар мен ... яғни ... ... мен ... ... пікірге көптеген авторлар қосылуда. Худяков ... ... ... ... ... ... ... яғни
қаржылық ведомствалар, салық органдары, мемлекеттік банктер, мемлекеттік
сақтандыру компаниялары құрайды деп түсіндіреді.
Қаржылық ... ... ... ... ... басқарады. Қаржы
министрлігі, қаржылық басқармалар, аумақтардағы қаржылық басқару органдары,
қазынашылық, ... ... ... ... ... жүйесі болып табылады. Ұлттық банк ... ... ... ... ат ... ... ... мен кеден
мекемелері де қаржылық қызметті жүзеге асырады.
Негізінде “қаржылар” ақша түріндегі қоғамдық ... ... ... ... едәуір аумағын қамтиды. ... ақша ... ... олардың экономикалық құндылық
категориясына жататыныдығын және оларды экономикалық құндылық категориясына
жататындығын және ... ... ... ... ... табылатындығын
көрсетеді. Бюджеттік қаржыларды экономикалық категория қатарына ... ... ... үшін ... ... ... ... білуіміз қажет.
Экономикалық теория курсынан қоғамдық қатынастар құрамына кіретін
ақшалай қатынастарды ... ... деп ... ... Ал
экономикалық қатынастар өндірістік қатынастарға қосылатындықтан қоғамдық
қатынастар жүйесінің басты ... ... ... Сондықтан бюджеттік
қатынастар өндірістік ... бір ... ... ... ... ... – ғалым Мельников В.Д. бюджеттік қатынастардың
қалыптасуын және туындауын былайша ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысқан және ... ... төрт ... ... ... ... тұтыну.[6]
Осы ұдайы өндірістің төрт ... ... ... ... ... тауарлық қатынастардың бар жоғы ... ... ... бұл ... ... ... жататын тауарға
айналады. Бұл өнімдер тұтынудан бұрын бөлу және айырбастау сатыларынан өту
арқылы тек ... ... ғана ... ... ... ... да талаптары мен мүдделерін қанағаттандыруға тиісті. Осыдан
байқайтынымыз ... ... ... ... емес өнімдер,
көрсетілген қоғамдық өнім ретінде заттай және ақшалай түрінде көрсетіледі.
Қоғамдық өнімнің жаңағыдай екі ... ... ... ... ... ... ... өтеу үшін ақша, баға,
өзіндік құн, қаржы, жалақы төлеу және тағы ... ... ... жол ... ... өндірілген өнімдер мен басқа да қажетті заттар, қызметтер –
ақшананың, яғни ... ... ... және ... ... ... Бюджеттік қаржылардың экономикалық категория ретіндегі қызметтері
қоғамдық жиынтық өнімді бөлу кезінде анық көрінеді.
Бюджеттік қаржылардың ... ... үшін ... ... ... өзіндік айналымнан шығарылатын өнімдерді өткізу
кезіндегі ақша ... ... ... және ... ... ... ... қажет.
Кәсіпорын осы өнімдерді өткізу барысында тиісті ақша қаражаттарын немсе
ақша қорларын құрайды. Бұл жерде оның ақша ... ... ... ... ... ... төлеу қорын, әлеуметтік бағыттағы қорларға
аударымдарын, пайда және т.б, атап ... ... ... немесе табыстың бір ... ... ... үшін мемлекет қарамағына аударылады да, ал екінші ең
көп бөлігі өндірушіде қалады, өндіруші оны өз ... ... ... ... мен табыстың қолдағы бөліктері өндірістік процесті ... өту ... ... ... ... ... ... және бір бөлігі өндірістің басты факторы – негізгі қорларды
қалыптастыруға жұмсалады. ... ... ... ... ... бір бөлігі өндірушілерде қалса, ... ... ... ... ... мақсатында мемлекет қармағына берілетінін
білдік.
Бұл ... ақша ... ... ... ие ... кейін
мемлекеттік кіріс ретінде мемлекеттің қаржылық қызметінің ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттік емес
заңды тұлғалардан, акционерлік, коопретивтік, қоғамдық ... ... ... ... мен ... ... халықтан ерікті түрде
жұмылдырған қаражаттар арқылы мемлекет деңгейіндегі қаржылық қатынастардың
формасы пайда болады. Осы бюджеттік ... ... ... қаражаттары қорларын – республикалық және жергілікті бюджеттердің
сақтандыру қорларын бюджеттен тыс қорларды қалыптастырады.
Экономика ... ақша ... ... ... ... яғни ... және ақша түріндегі құнның ... ... ... принцип басқа да экономикалық категорияларға ... ... құн, ... ... несие және т.б. тән болып табылады.
Бюджеттік қорды басқа ақша ... ... ... олар ... ... қандай да болмасын деңгейіндегі ақша
түріндегі құнның біржақты қозғалысының ... ... ... қаржылардың айрықша экономикалық категория ретіндегі
өздеріне тән ерешеліктері ақша түріндегі ... ... ... бір ... ... болып табылатынын айқындадық.
Бюджеттік қаржылардың экономикалық табиғатына келсек, онда ... ... (А-Т) ... ... ... Орталықтандырылған ақша қаражаттары қорларын қалыптастыру
жөніндегі міндетті түрдегі субьектісі, әрқашанда мемлекет болып табылатынын
білдік.
Мемлекеттен басқа ... ... ... ... ақшалай
қызметтері, бюджеттік қызметке жатпайды, ал олардың ақша қаражаттары немесе
ақшалай ресурстары (“А-Т”, ... ... ... ... ... ... ... келеміз.
Сонымен, қорыта келгенде бюджеттік қаржылар деп, мемлекеттің ... ... бөлу және ... ... туындайтын экономикалық
қатынастардың жүйесін айтамыз.
Енді осы жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... терминінің екі мағынасы бар екенін ... ... 2) ... ... ... ... ... қаржы” деп мемлекеттің өз қарамағындағы ақша ... ... ... қаржылық ресурстары әрдайым белгілі бір ақша қорлары
ретінде көрсетілгендіктен оларды ... ... алу және ... ... ... ... асыруды қамтамасыз етеді және жеңілдетеді.
Экономикалық категория ретінде “бюджеттік қаржы” деп, ... ... ... ... қалыптастыратын және бөлетін, сондай-ақ
олардың пайдаланылуын ұйымдастыратын экономикалық қатынастардың ... ... ... ... мағынасын анықтадық.
Мемлекеттік ақша қорлары, әрқашанда мемлекеттің бюджеттік қызметінің
түпкілікті обьектісі болып есептелінеді бюджеттік ... ... ... үш ... жүзеге асырылады. Олар мына төмендегідей
болып келеді:
1) ақша қорларын жұмылдыру функциясы;
2) мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдарды ... ... ... ... ... ... мәні мынада: жаңа, бюджеттік қаржылар ... ... ... өз ... ақша ... ... бола ... дегенбіз. Ендеше осы функция арқылы мемлекет ... ... ... ақша ... ... және ... ақша ... қалыптастырады, яғни мемлекет өз мұқтаждығын
өтеуге қажетті ақша қаражаттарын жұмылдырады.
Бірақ біз мемлекеттің алға ... ... ... – тек ... ... ғана емес екенін білеміз. Сондықтан екінші функция
мемлекеттің ... және өз ... ... ... ... өтеуге байланысты бюджет қорларын пайдаланудан тұрады.
Үшінші функция мемлекеттің бюджет қорларын қалыптастыру және ... ... да ... ... ... осы ... алған
ақша қаражаттарын мақсатқа сай пайдаланулары кезіндегі барлық әрекеттерінің
дұрыс және заңды болуын қамтамасыз етуге бағытталған. ... ... айта ... бір жай ... ... функциялары жөніндегі оқымысты ғалымдар әлі де
пікір талас тудырып ғылыми тұрғыдан дәлелденіп қалыптасқан көзқарасқа ... ... ... бар. ... ... ... қаржылардың функциялары
турасында – бөлу және ұдайы өндіріс атты екі ... ... орын ... ... жақтаушылар, бюджеттік қаржылар қоғамдық ұдайы
өндірістің екінші, яғни бөлу сатысында, ақша ... ... ... бөлу процесінде пайда болғандықтан, оларға тек бөлу ... ... ... деп ... ... сай ... ... бөлу және бақылау функцияларын
ғана атқарады. Бұл жердегі қателік ... ... ... тұр, ... қаржылардың басқа да бөлу процесіне қатысатын экономикалық
категориялар бар екенін білеміз.
Осы бөлу ... ... ... қоғамдық өнімді және оның ең
басты бөлу және қайта бөлу ... ... ... Бөлу функциясы
қаржылардың бөлу категориясы ретіндегі ... ашып ... ... осы бөлу және ... бөлу ... кезінде заңдылықтың, сондай-
ақ мақсатқа сәйкестіліктің сақталуын қамтамасыз етеді. Ал ... ... ... ... ... ... аталып, қарастырылған үш
функциясы көрсетіледі. Бұл концепцияны ... ... ... өндіріс сатыларын бәрінің категориясы болып есептелінетіндіктен,
оларды тек бөлу категориясымен шектеу дұрыс емес деп ... ... ... мына төмендегідей болып келеді:
1) қоғамдық ұдайы өндірістің сатылары бір-бірімен ... ... ... тек қана ... өндіріс сатыларын ғана
қамтамасыз етіп қоймай, қоғам өмірінің барлық аяларын қамтиды:
3) ... ... ... өнім ... ... ... жан-жақты бақылау құралы ... ... ... ақша ... ... ... көзі материалдық өндіріс аясында жасалатын ұлттық
табыс болып ... ... бөлу ... мемлекеттің, кәсіпорындар ... және ... ... ... ... ... ... ең мол ақша қаражаттары қорлары – бюджеттің ... ... ... арқылы, әр түрлі ақша ... құру ... ... ... тапқан кірістер басқа қатысушылардың
мұқтаждықтарына пайдаланылады. ... ... ... ... ... бәрі мойындайды. Бюджеттік қаржылар белгілі ... ... ... деп, ... ... қорларын қалыптастыру, бөлу және
пайдалануды ұйымдастыру барысында пайда болатын және әрқайсысы белгілі ... ... ... ... ... ... табылатын
бюджеттік қаржылық – экономикалық институттардың жиынтығын айтамыз.
Ал бюджеттік қаржылық – экономикалық ... ... ... ... ... бөлу және пайдалануды ұйысдастыру барысында
пайда болатынь экономикалық ... ... ... мен осы институттарға жататын ақща қорларының
түрлері ... ... ... ... ... ... және орталықтандырылмаған болып екіге бөлінеді.
Орталықтандырылған институттар мына төмендегідей болып келеді:
1) жалпы мемлекеттік орталықтандырылған қаржылар республикалық
бюджет ... ... ... ... ... Жергілікті өкілді
органдардың бюджеттері ... ... ... мыналар жатады: облыстық бюджеттер; Астана және
Алматы қалаларының қалалық бюджеттері; қаладағы ... ... ... ... банктердің қаржылары. Осы банктердің ақша қорлары
мынадай көрініс табады: жарғылық қор; ... ... даму ... ... мерзімге несиелеу қоры;
ұзақ мерзімге несиелеу қоры; валюталық аударым қоры;
материалдық марапаттау қоры және т.б. Бұл ... ... ... қорларын қалыптастырады.
4) Мемлекеттің мүлікті және басты міндетті сақтандыру қаржылары,
мынадай сақтандыру қорлармен көрсетіледі: ... ... ... ... ағымдағы түсімдер қоры;
сақтандыруды дамыту қоры; ...... ... ... алу ... ... қоры; сақтандырудың қалпына
келтіру түрлері бойынша запастағы қорлар жүйесі; әлеуметтік
бағыттағы; мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры; ... ... қоры және т.б. ... айта ... бір жәйт бар. ... ... ... банкілік кредит деп айтатынын көріп жүрміз. Былайша айтқанда,
банкілік қызметтің ... беру ... ғана ... Бір жақты
көзқараспен шектеліп қоймай, бұл қаржыларды қаржы ... ... ... ... онда ... тек ... ссудалық қорларын беру түрінде
жұмсайтын институт ғана емес, сонымен қатар осы қорларды ... ... ... ... ... бұл ... тек ... банкілердің
қызметі мен солардың ақша қорларын қамтиды.[9]
Ал мемлекеттік емес банкілердің қызметтері қаржылық қызметке жайтпайды.
Жеке басты және ... ... ... ... туралы да осыны
айтуға болады.Бұл институт қаржы жүйесінің ерекше институт ... және оның ... ... ... ... ... есептеу
себебі, аталмыш қызмет мемлекеттік сипатта болады, сондай-ақ мемлекеттік
органдар арқылы жүзеге асырылады.
Сақтандыру қызметімен ... ... емес ... ... ... әрекеттері қаржылық қызметтің құрамына кірмейді, сондықтан бұл
қызметтер қаржылық құқықтың ... ... ... емес ... ... мен ... және
азаматтардың ақшалай қорлары мен қаражаттары бюджет жүйесінің құрамына
кірмесе де, ... ақша ... ... ...... реттелетінін білуіміз керек. Азматтық – құқықтық әдістермен
реттеу арқылы өнім өндірушілердің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... әдістері арқылы жүзеге асырылса, онда
ол мемлекет мүддесін көздеу болып табылады.
Қаржылық қатынастардың тауар – ақша ... ... ... ... ететінін білеміз. Сондықтан мемлекеттің бюджеттік қызметінің
мақсаты тек қаржыларды қалыптастыру емес ... ... ... ... жатады:
1) Мемлекеттік басқару органдарының қаржылары. Министрліктердің,
ведомстволардың және басқа да ... ... ақша ... ... Бұл салалық
орталықтандырылған қорлар халық ... ... ... да шаруашылық жүйелерінің орталық басқару звенолары
болғандықтан министрліктер мен ... ... ақша ... ... ... ... субьектілерінің қаржылары. ... яғни ... ... мен ... қорларын білдіреді: жарғылық қор, өнеркәсіпті, ғылымды және
техниканы дамыту қорлары; резервтік қорлар және т.б.
3) Мемлекеттік қазыналық ұйымдар мен ... ... ... ақша қорларымен көрсетіледі.
Қаржы жүйесі жөнінде кейінгі кезде қалыптасқан көзқарастарды
салыстырмалы ... ... ... ... өтеміз. Е.Б.Стародубцеваның
айтуынша бюджет жүйесі жалпы мемлекеттік, салалық және қоғамдық қаржылық
қатынастардан ... ... оның ... ... функционалдық бағдары
аумақтар, жүйенің бірыңғайлығы сияқты үш эемент жатады және мына келесідей
көрініс табады:
1. мемлекеттік қаржылар:
- ... ... ... тыс ... мемлекеттік кредит.
2. сақтандыру:
- әлеуметтік сақтандыру;
- жеке басты сақтандыру;
- мүлікті сақтандыру;
- жауаптылықты сақтандыру;
- кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру.
3. ... мен ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қаржылары;
- Қоғамдық ұйымдардың және қорлардың қаржылары.[10]
Осыған қоса Е.Б.Стародубцеваның ... ... әрі ... ... Англия, Франция, Италия мемлекеттерінің бюджеттік жүйелерінің
құрылымын: мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... сияқты өте ірі және мол ... ... ... ... ... ... болған.
Себебі, қаржылық құқық теориясы тұрғысынан ... ... мен ... ... және т.б. ... ... ... қамтылмайды. Ресейлік ғалым-заңгер Карасева М.В. қазіргі ... ... ... ... мына ... ... дербес
бөліктерден тұрады деп тұжырымдайды:
1. бюджеттік қорлар;
2. ... тыс ... ... және муниципалдық кредит;
4. сақтандыру қорлары;
5. кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылары[11]
Ал Қазақстанның бюджет жүйесі жөнінде, оның даму ерекшеліктерін ескере
отырып ... ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару құзырындағы
бюджеттер; мемлекеттік несиелеу қорлары; мемлекеттік сақтандыру қаржылары ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ал орталықтандырылмаған мемлекеттік қаржылар ретінде
... ... өзге де ... атқарушы
құрылымдардың өздеріне тән функцияларын жүзеге асыруға қажетті ... ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорындардың ақшалай қаражаттарын
атап көрсеткен абзал.
Республикада болып жатқан түбегейлі өзгерістерге байланысты қаржылық –
экономикалық институттар түрлеріне және меншік формаларына ... ... ... ... республика меншігінде ақша қорларын көрсететін институттар
(республикалық бюджет, республикалық бюджеттен тыс ... ... ақша ... ... ақша ... ... – аумақтық бірліктердің меншіктеріне жататын ақша
қорларын көрсететін институттар (жергілікті ... ... ... ... тыс ... ... толығымен жүргіуге немесе тікелей ... бар ... ... ... ақша ... инстиутттар (мемлекеттік-коммерциялық акционерлік
банкілердің; мемлекеттік сақтандыру компанияларының;
мемлекеттік ... мен ... және ... ... ... ... ... ақша қаражаттары жөніндегі
автономдық құқықтары. Олардың өз қаржылық қызметтерін тәуелсіз және дербес
түрде жүзеге асырылуына ... ... ... мемлекеттік бюджет
жүйесінің экономикалық табиғаты мен маңызын ашып ... ... бірі ... табылады.
Қаржылар ақшалардың қозғалысына байланысты туындайтын экономикалық
қатынастар, яғни ақша қорлары мен басқа да ... ... бөлу ... ... ... ... ... делінген авторлардың
еңбегінде. Бюджеттік қаржылар обьективтік категория болып табылатындықтан
өндіргіш ... мен ... ... ... ... ... олар жиынтық қоғамдық өнімнің, ұлттық табыстың сондай-ақ ішкі
жалпы ... ... ... бөлу және ... ... ... ... қатынастар жүйесінде қызмет атқарады.
Бюджеттік қаржылар арқылы мемлекет өз ... ақша ... ... ... ұлғаймалы ұдайы өндіріске және ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субьектілерінің
ақша қорлары құралады, сондай-ақ халықтың ақша қаражаттары жинақталады.
Бюджеттік қаржылар қоғамдық өнім мен ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қаржылық шаруашылық қатынастар
мемлекеттік бюджет пен ... және ... ... ... ... негізі болып табылады.
Сонымен бюджеттік ... ... ... ... бюджет жүйесінің базистік негізін құрайды.
Зейнелғабдин А.Б. бюджет жүйесіне ... бере ... оның ... ... ... ... – осы жүйені құру, бөлу және ... ... ... ... ... осы қатынастарды
басқаратын қаржылық және салықтық мекемелер мен өзге де тиісті органдардың
жиынтығы. Бюджет жүйесін ... ... ... жоғарыда
айтылғандай ол басқарушы қаржылық, салықтық және басқа да органдардың
жиынтығынан тұрады.
Бюджеттік ... ... ... зерттеу үшін оның әрбір
элементтерін және ... ... ету ... біртұтастығын мұқият
зерделеу қажет. Демек, біріншіден, бюджеттік ... ... және ... ... байланыстарын айқындау қажет; екіншіден,
бюджеттік қатынастардың әрбір нысанын өндірістің ... ... ... қатынастарды жетілдіру жөніндегі ... ... ... ... ... ... тәсілдерін жетілдіру,
яғни нарық ... ... ... ... ... ... ... бақылау және талдау. Осы талдау
негізінде бюджет жүйесінің құрылымы және оның ... ... ... Бюджет жүйесінің құрамындағы бюджеттік қатынастар өте
күрделі ... ... және олар мына ... ... топтарға
бөлінеді:
1) Мемлекет пен шаруашылық субьектісінің ... ... ... ... ... ... ... көрсету және
жаңадан құн жасау кезіндегі қатынастар;
2) Мемлекет пен шаруашылық субьектілерінің ... таза ... ... ... ... ... пайдалну, жөніндегі
қатынастары;
3) Мемлекет пен ... ... ... қалыптастыру,
бөлу және қайта бөлу жөніндегі қатынастар;
4) Мемлекет пен шаруашылық ... ... ақша ... ... тыс қорларды құру,
бөлу және пайдалану, сондай-ақ зейнетақы қоры мен ... ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыландыратын ұйымдармен және мекемелермен
қатынастары;
6) Қаржылық-банктік жүйе институттарының арасындағы қатынастар.
7) Шаруашылық субьектілерінің арасындағы тауарлар мен ... ... ... сондай-ақ олардың қаржылық
ресурстары бөлу және қайта бөлу, күрделі қаржыландыру, айналым
қаражаттарын ... ... ... ... министрліктермен қатынастары;
8) Мемлекеттің сыртқы экономикалық, ғылыми техникалық қызмет
процесінде жақын және ... ... ... ... мен ... ... бір-бірінен белгілі бір
жалпы белгілері бойынша айрықшаланатын аяларды бөліп шығаруға
тиістіміз. Сонымен, құндылық құрылымның ... ... ... ... ... және халықтың арасында
туындайтын жиынтық қоғамды өнімді, ұлттық табысты және ... ... ... ... ... Бұл ... субьектілері мен халықтың пайдаларын, итабыстарын
құру және бөлуге, сондай-ақ мемлекеттің қаржылық ... ... ... және бөлу ... ... ... ... жиынтығы қазіргі кезде “салықтар” атты
экономикалық мәні бар ... ... ... олар ... ... ал ... жүйесі қаржы жүйесінің элементі болып табылады.
Сонымен қаржылар тұтастық тұрғысынан сипатталады. Алайда осы ... ... бір ... бар ... ... жөн. Қаржылық
қатынастардың әр сипатта болуы олардың құрамында қоғамды өнімді құндылық
бөлудің жекелеген ... ... ... бірі ... ... табылады, көрініс табуына әкеліп соғады.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет бөлу процесінде
туындайтын ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ақша ... ... және бөлумен байланысты болады. Бұл жерде бюджеттік қатынастар
қаржылық қатынастардың құрамдас бөлігі болып ... ... ... ... ... ... ... яғни қаржылар категориясы мен қаржылар жүйесінің
экономикалық мәні кең ... ... ... ... ... ... ... элементі болып табылады.[5]
Тауар ақша қатынастары жағдайында өндірістік ... мен ... ... және құндылық нысанда болады. Сондықтан өндіріс
нәтижесі осы екі форма арқылы өлшенеді. ... ... ... ... ... ... ... беру кезінде туындайды. Бұл
жерде өнімді шығару оның тұтыну құнынан ... ... ... ... ... ... механизмнің негізгі элементтеріне мыналар жатады:
1) қаржылық бюджеттік жоспарлау және болжамдау;
2) қаржылық ресурстарды ... ... және ... ... ... ... ... бөлінуіне және пайдаланылуына
бақылау жүргізу;
4) қаржылар мен салықтардың, бюджеттің өндіріске және ... ... ... ... анықтау.
Қазақстандық ғалым А.Б.Зейнелғабдиннің айтуынша қаржылық қатынастарды
басқару жүйесін құру ... мына ... ... ... ... ... ... ресурстарды тікелей басқару (шаруашылық
субьектілерінің өз қаржылық ресурстары; бюджеттік ... тыс ... ... ресурстар және т.б.)
2) қаржылық ресурстарды болжамдауда экономикалық – математикалық
әдістерді пайдалану негізінде мемлекеттің жиынтық қаржылық
балансын жасау ... ... ... ... ... ... ... және
индикативтік жоспарлардың ... ... ... ... көп ... режимдегі бюджет жобасын
қалыптастыру;
4) республикалық және жергілікті бюджеттердің ... ... ... мен ... ... ... бюджетке
түсуіне бақылауды ұйымдастыру;
5) бюджеттік мекемелерді шаруашылық етудің жаңа түріне өткізу
арқылы, яғни ... ... мен ... ... ... ... ұштастыру негізінде
әлеуметтік аяға ... ... ... ... ... ... жиынтық валюталық жоспарды, министрліктер мен ведомствалардың
валюталық жоспарларын, олардың сыртқы сауда қызметтерін
талдау, ... ... ... ... жобаларын дайындау негізінде валюталық –
қаржылық жоспарлауды ... ... ... кезеңдегі экономикалық саясаттың мұқтаждықтарын
көрсететін қаржылық – бюджеттік жоспарлаудың нормативтік
базасын дайындау;
8) ... ... ... ... ... ... ... деңгейіндегі) жөніндегі заңдардың атқарылу механизмдері
туралы ақпараттарды жедел жинау өңдеу;
сонымен қаржы ... ... ... ... оның ... элементтерден тұратынын көреміз: негізгі салық ... ... ... ... ... ... ... және қаржы,
салық органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі.
Жоғарыда қаржы жүйесін сипаттағанымызда оның нақты көрініс бюджет ... ... деп ... ... Сол ... осы ... жүйелерге
сипаттама беруіміз қажет. Қазіргі кезеңде бірден бір материалдық базамыз
бюджет болып ... ... ... оны ... ... деп ... Шын ... мемлекеттік бюджет мемлекет ... ... ... ... ... ... ... назар аударсақ, оны
экономикалық және құқықтық тұрғыдан ашып көрсетуге ... ... ... ... ... деп ... ... және бөлу кезіндегі экономикалық қатынастардың жүйесін
айтамыз.
Осы экономикалық ... ... ... ... ... ... болады. Олар мына келесідей ... Ол ... ... ... өнімнің, ұлттық табыстың, жалпы
ішкі өнімнің құнының бөлігін және оны жалпы ... ... ... ... ... экономикалық нысаны болып табылады;
2) Қоғамдық өнімнің құнын бюджеттік бөлудің пропорциясы мен нысаны
тұтас ... ... ... ... ... ... әрбір тарихи кезеңде дамуының қоғам алдында тұрған
міндеттерімен айқындалады;
3) Ол тауар нысанындағы ... ... ... ... емес құн бөлу ... яғни ... нысанындағы құнның
қарсы қозғалысына жолықпаған ақша нысанындағы құнның біржақты
қозғалысын көрсетеді;
4) Ол ... ... ... ... еліміздің аумағы және
экономика секторлары арасында бөлуге арналған.
Сонымен мемлекеттік бюджет экономикалық ... ... ... ... ... ... және оның өзіне тиісті
материалдық – заттай институты, яғни ақша ... ... ... мемлекеттің орталықтандырылған ақша қоры – республикалық бюджет
болып табылады.
Заң әдебиеттерінде, әдетте “бюджет” терминінің ... төрт ... ... ... ... категория ретінде;
құқықтық категория ретінде; ... ... ... бюджет деп, мемлекеттің орталықтандырылған ақша
қорын, сондай-ақ жергілікті өкілді және ... ... ... ... ... ... ... бюджет дегеніміз мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қорын немсе жергілікті ... ... ... және жұмсайтын экономикалық қатынастардың жүйесі.
Құқықтық категория ретінде ... деп, ... ... қаржылық
заңы немесе жергілікті өкілді органдардың қаржылық-құқықтық актілері.
Қазақстан ... ... ... ... ... бюджеттердің жиынтығынан тұрады.
Танымал экономист – ғалым ... ... ... ... ... ... жұмсалу бағыттарын толық қамтып
қарастыруға мүмкіндік бермейді.
Жоғарыда баяндалған, бюджет жүйесі жөнінде қалыптасқан көзқарастар мен
ұғымдарға ... ... ... ... ... ... ... бюджет жүйесі деп, экономикалық ... және ... ... ... ... ... (Федералдық)
бюджетінің, РФ құрамындағы республикалардың республикалық бюджеттерінің
сондай-ақ РФ ұлттық – ... және ... ... бюджеттерінің жиынтығын айтамыз деген анықтама берген. Осы
айтылғанды нақтылап айқындасақ, онда ол ... ... ... ... ... яғни РФ ... ... Ресей Федерациясы субьектілерінің бюджеттері, олардың ішінде:
РФ құрамындағы республикалардың республикалық бюджеттері;
аймақтардың ... ... ... ... ... ... қалалардың қалалық бюджеттері;
автономдық облысчтың облыстық бюджеті; автономдық ... ... ... ... ... ... ... аудандардың
аудандық бюджеттері; Москва мен Санкт-Петербургтан ... ... ... ... ... аудандық
бюджеттері; поселкелік бюджеттері; селолардың селолық
бюджеттері.
Сонымен Л.А.Давыдованың ... ... ... ... ... ... ... бюджет, РФ субьектілерінің
бюджеттері және әкімшілік – аумақтық құрылымдарының жергілікті ... үш ... ... Е.Б. бюджет жүйесі мемлекет аумағындағы бюджеттердің
жиынтығы болып есептелінеді және ол ... ... ... ... құрылады деп түсіндіреді.
Бюджет жүйесі көптеген элементтерден тұрады. Олар бір-бірімен тығыз
байланысты болады және бюджет ... сол ... даму ... ... ... бюджет жүйесі деп, әр деңгейдегі және әр
түрлі бюджеттердің, бюджет ... ... ... ... ... ... құзыретті мемлекеттік
органдардың, сондай-ақ бюджеттік бақылаудың нысандары мен ... ... ... түсім көздеріне салықтар мен басқа да
міндетті төлемдер, сондай-ақ салық емес басқа да ... ... ... ... ... реттеу мәселелері.
2.1. Бюджеттік қатынастарды құқықтық реттеу
Енді бюджетті реттеу мәселелеріне тоқталамыз. ... ... - ... ... ... құрамына кіретін бюджеттерді
теңдестіру процесі. Республикалық бюджет пен жергілікті ... ... ... пен ... - ... ... бюджеттік
– қаржылық саясаты жөніндегі басты мақсаты ... ... ... ... ... ... жүйесінің барлық құрама бөліктерінің
өзара қатынастарын қамтамасыз ету және ... ... ... бюджет пен
барлық жүйені теңдестіру.
Мемлекеттік бюджеттік қатынастарды реттеу саласындағы құрылымын:
Қазақстан ... ... ... Республикасының Парламенті;
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган; Бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті орган; Ішкі бақылау жөніндегі
орталық уәкілетті орган; ... ... ... ... құрайды.
Қазақстан Республикасының Президентінің құзыреті
Қазақстан Республикасының Президенті бюджеттік ... ... ... ... ... және оның ... ... есеп
беру тәртібін айқындайды. Республикалық бюджет комиссиясын құрады, ... ... ... оның құрамын айқындайды. Қазақстан Республикасының
аумағында төтенше мемлекеттік бюджет енгізу туралы шешім қабылдайды және
оны әзірлеу ... ... ... ... мен ... ... ... саясатының негізгі бағыттары туралы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджет
саясатының негізгі бағыттарын айындайды. ... ... ... ... ... кеңес құрады және ол туралы ережені бекітеді.
Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ оны пайдаланудың көлемі мен
бағыттары жөнінде шешімдер ... ... ... ... ... және ... ... есептерді бекітеді. Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасыны ... ... ... ... ... ... ... бюджетке өзгерістер мен
толықтырулар енгізуді бекітеді.
Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... ... есеп ... ... бюджеттің
атқарылуы туралы есептерін бекітеді.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті
бюджеттік қатынастарды реттеу саласында:
Республикалық бюджеттің атқарылуына сыртқы бақылауды ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті органмен бірлесіп, мемлекеттік
қаржы бақылауының стандарттарын әзірлейді, сондай-ақ оларды бекітеді және
олардың сақталуына ... ... ... бюджеттің атқарылуына сыртқы бақылауды жүзеге асырады;
Төтенше мемлекеттік бюджеттің атқарылуына бақылауды жүзеге ... ... ... ... қабылданған шешімдердің
орындалуын бақылауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының ... ... өзге де ... асырады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі бюджеттік қатынастарды ... ... ... ... ... бюджетті
және оның атқарылуы туралы жылдық есепті табыс етеді; Республикалық
бюджеттің ... ... ... есеп ... ... ... туралы жылдық есепті табыс етеді. ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, республикалық және жергілікті бюджеттерді
атқару тәртібін айқындайды; тиісті қаржы ... ... ... ... ... іске асыру туралы қаулы қабылдайды; қарыз алуды жүзеге
асырады; шикізат секторы ұйымдарының тізбесін ... орта ... ... ... ... ... айқындайды; бюджеттік
инвестициялық жобаларды қарау тәртібін айқындайды. Салықтық емес түсімдерді
алуға жауапты және ... ... ... ... ... ... ... тізбесін, оларды ... ... ... [15] ... емес ... ... мемлекеттік кепілдіктер
беру қажеттік туралы шешімдер қабылдайды. Қазақстан ... ... емес ... ... ... кепілдіктер беру тәртібін,
мемлекеттік және мемлекеттік кепілдік берген қарыздарды алу, пайдалану, өту
және ... ... ... оларды тіркеу мен есепке алу, мемлекеттік ... ... ... ... ... мен оны ... ... Мемлекеттік мекемелердің өз иелігінде қалған тауарларды
өткізуден түсетін ... ... ... ... ... Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың резервін
пайдалану тәртібін ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын пайдалану
тәртібін айқындайды. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен ... ... ... ... ... үшін рұқсат етілген
қаржылық активтердің және ... емес ... ... өзге
мүліктің тізбесін айқындайды. # Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының жыл
сайынғы аудиттің ... ... ... ... ... бюджеттерден
жоғары тұрған бюджетке бюджеттік алып қоюлардың және жоғары ... ... ... ... бюджеттік субвенцияларды аудару тәртібі
мен кезеңділігін айқындайды: Жалпы сипаттағы ресми трансферттер ... ... ... Республикасы Үкіметінің орта мерзімді фискалдық ... ... ... ... ... ... және оны жасау тәртібін айқындайды;
Бюджеттік бағдарламаладың тиімділігін бағалауды ... ... ... атқарушы органдардың сондай-ақ олардың аумақтық
органдарының және оларға ведомствалық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың үлгілік құрылымын және жергілікті
атқарушы органдардың штат саны лимитін ... ... ... ... ... ... қорын қалыптастыру және пайдалану туралы жылдық есепті ... ... ... және ... Республикасы
Президентінің актілеріне сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Қазақстан ... ... орта ... ... ... әзірлейді;[16] тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет
туралы, ... ... мен ... ... ... заңдардың
жобаларын әзірлейді және оларды қарауға Қазақстан Республикасының Үкіметіне
табыс етеді; тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... асыру туралы Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулысының жобасын
әзірлейді; бюджеттік ... ... және ... ... ... ... өз ... қалатын тауарларды өткізуден түсетін
түсімдер мен ақша шығыстарының болжамын жасау ... ... ... болжау әдістемесін айқындайды; бірыңғай бюджет сыныптамасының
жобасын әзірлейді; жылдық қаржыландыру ... ... және ... ... ... жөнінде ұсыныстар енгізеді; бюджеттік
бағдарламалардың тиімділігін бағалауды жүзеге асырады.
Мемлекеттік және мемлекет ... ... ... және борышты жоспарлау
мен талдау жүзеге асырады.
Бюджеттік кредиттеуді ... мен ... ... ... ... ... ... өзге де өкілеттіліктерді
жүзеге асырады.
Экономикалық жоспарлау жөніндегі орталық ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді жоспарының
жобасын әзірлейді.
Басым бюджеттік инвестициялық жобалардың тізбесін қалыптастырады.
Гранттарды тартуға басымдылығы бар өтінімдердің тізбесін қалыптастырады
және оны ... ... ... ... ... ... мен ... тиімділігне бағалауды
жүргізеді.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де өкілеттіктерді
жүзеге асырады.
Бюджеттің атқарылуы ... ... ... ... ... атқарады және жергілікті ... ... ... жүзеге асырады.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы, бюджетке
өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңды іске
асыру ... ... ... Үкіметі қаулысының жобасын әзірлеуге
қатысады.
Бюджетке түсетін түсімдерді болжауға және ... ... ... ... ... саясаттың мақсаттары ... ... ... бюджеттің түсімдері мен оны ... ... ... және ... ... енгізеді.
Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне рұқсаттар береді.
Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мәмілелерін тіркеуді жүзеге
асырады.
Мемлекеттік мекемелердің міндеттемелері бойынша ... ... бос ... ақшаны Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шоттардан шетел валютасын қайта айырбастау тәртібін айқындайды.
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті ... ... ... ашу, жабу және ... тәртібін айқындайды.
Бюджеттік есепке алуды жүргізу тәртібін айқындайды.
Есептік жасаудың және табыс етудің ... ... ... ... ... алады, пайдаланады
тіркейді, өтейді және оларға қызмет көрсетеді, ... ... ... өзі ... ... ... бағалы
қағаздарды сатып алу мен сатуды жүзеге асырады.
Мемлекеттік емес қарыздардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... игеру мониторингін жүзеге асырады.
Республикалық бюджеттің атқарылуы барысында республикалық бюджеттік
бағдарламалардың ... ... ... ... және ... ... атқарылуы, бюджеттік есепке
алу есептілік жөніндегі әдістемелік басшылықты жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... Респуьбликасы Үкіметінің қарыздар шарттарына ... ... ... ... мемлекеттік эмиссиялық бағалы
қағаздарын шығарады, мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік
кепілдіктері бар мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... негізде айқындайды жне оларға уәкілеттік
береді.
Республикалық бюджет қаражаты есебінен ... ... ... ... ... және ... ... пайдаланылуына бақылауды
жүзеге асырады, олардың ... ... ... және ... етеді.
Ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті орган:[19]
Мемлекеттік қаржылық бақылау обьектілері қызметінің ... ... ... ішкі бақылауды жүзеге асырады.
Республикалық және жергілікті бюджеттердің атқарылуы ол бойынша есеп
және есептілік жүргізу гранттардың ... ... ... ... ... мекемелердің тауарлар сатуынан түскен ... ... ... ... ... ... ... талаптарының бұзылу себептеріне баға береді.
Бақылау іс-шараларының қорытындылары ... ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар қала, астана, аудан ... ... ... әзірлейді және оны мәслихатқа табыс етеді.
Жергілікті бюджеттің атқарылуын қамтамасыз етеді және мәслихатқа ... ... ... ... ... ... ... жылына арналған жергілікті бюджет туралы жергілікті өкілді
органның шешімін іске асыру туралы қаулы қабылдайды.
Жергілікті атқарушы органның орта ... ... ... бекітеді.
Экономикалық бюджеттік жоспаарлау бюджетті атқару жөніндегі жергілікті
уәкілетті органдарды құрады.
Облыстың республикалық маңызы бар ... ... ... бюджет
комиссиясын құрады, ол туралы ережені бекітеді, оның ... ... ... - ... ... уақытылы және сапалы әзірлеу мен
бюджетті нақтылау және ... ... ... ... ... ... ... комиссия.
Республикалық бюджетті комиссия және облыстардың республикалық ... ... ... ... ... комиссиялары өз қызметін
тұрақты негізде жүзеге асырады.
Бюджеттік комиссиялардың құзыретіне: алдағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... жөнінде ұсыныстар талдап-жасау; тиісті қаржы
жылына ... ... ... көрсеткіштерін айқындау жөнінде
ұсыныстар талдап-жасау.
Алдағы үш жылдық кезеңде және ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды іріктеу орта мерзімді
фискалдық саясатты негізге ала отырып, оларды іске ... ... ... ... ... ... ... бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды
немесе түсімдерін ... ... ... құқықтық актілердің
жобалары бойынша ұсыныстар талдап-жасау.
Тиісті қаржы жылына арналған бюджеттерді нақтылау жөнінде ұсыныстар
талдап-жасау.
Бюджеттік ... іске ... ... ... қарау
және сролар бойынша ұсыныстар талдап-жасау.
Бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық немесе жергілікті уәкілетті
органдар тиісінше бюджеттік ... ... ... оның ... оның ... іске асырылуына жалпы ... ... және ... ... ... қызметке жауапты болады.
Бюджеттік комиссияның төрағасы болмаған кезде оның функцияларын
бюджеттік комиссия төрағасының өзі ... ... ... комиссияның хатшысы бюджеттік комиссияның қызметін қамтамасыз
ету жөніндегі жұмысты үйлестіреді, бюджеттік комиссия ... ... ... ... ... ... мерзімдер мен күн
тәртіптеріне сәйкес бюджеттік ... ... ... ... ... ... кезеңге арналған бюджет
түсімдерінің көлемін және басымдықты ескере отырып, мемлекеттің ... даму ... ... ... ... бағыттарын айқындау
жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу процесі болып табылады.
Бюджет бір қаржы жылына жоспарланады. Кезекті ... ... ... ... бір ... алдағы үш жылдық кезеңге арналған
бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... Президенті айқындайды. Жергілікті бюджеттердің жобаларын
әзірлеу тәртібін Қазақстан ... ... ... ... принциптері.
Мыналар:
Сабақтастық принципі – бюджетті алдыңғы кезеңде негізге алынған орта
мерзімді фискалдық саясат бағыттарын сақтап, ... және ... ... ... атқарылу нәтижелерін ескере отырып жоспарлау;
Басымдық принципі – бюджетті алдағы орта мерзімді ... ... ... ... ... ... отырып жоспарлау;
Негізділік принципі – бюджетті нормативтік құқықтық актілер және бюджет
жобасына белгілі бір түсімдерді ... ... ... қажеттігін
айқындайтын басқа да құжаттар негізінде жоспарлау және олардың көлемдерінің
негізділігін бюджетті жоспарлаудың негізгі принциптері болып табылады.[20]
Алдағы үш жылдық ... ... орта ... ... ... ... фискалдық саясаталдағы үш жылдық кезеңге арналған салық-
бюджет саясатын, соның ішінде:
Мемлекеттік республикалық және ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың өткен кезеңнің ішінде іске
асырылу тиімділігін бғалау нәтижелерін; ... ... ... ... ... немесе аймақтың әлеуметтік – экономикалық
дамуының негізгі ... іске ... ... қатынастардың даму бағыттарын; мемлекеттік және мемлекет
кепілдік берген қарыз алу мен ... ... ... ... ... ... құжат болып табылады.
Орта мерзімді фискалдық саясат республиканың немесе аймақтың ... ... даму ... ... өткен қаржы жылы
бекітілген орта мерзімді фискалдық саясат, мемлекеттік, сапалық, ... ... ... жылы ... ... ... ... мен
бағалау ескеріле отырып, оның негізгі бағыттары жыл ... ... ... ... ... ... ... алдағы үш жылдық кезеңге арналған
орта мерзімді фискалдық саясатын Қазақстан Республикасының Үкіметі ағымдағы
жылдың 1 - ... ... ... және ол ... ... ... атқарушы органның алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта
мерзімде фискалдық саясатын жергілікті атқарушы органдар ... ... ... ... ... және ол міндетті түрде жариялануға жатады.
Орта ... ... ... ... ... ... Үкіметі белгілейді.
Заттай нормалар – қажетті материалдық немесе материалдық емес
игіліктерді тұтынудың ... ... ... ... ... қолдану бюджетті жоспарлау мен атқарылу кезінде міндетті болып
табылады.
Заттай нормаларды орталық мемлекеттік органдар әзірлейді және Қазақстан
Республикасының Үкіметі бекітеді.
Орталық ... ... ... ... және ... ... ... көрсетікшетерін есекере отырып,
Республикалық бюджет комиссиясының қарауына ... ... ... ... күшін жою туралы ұсыныстар енгізу құқылы.[21]
Бюджет түсімдерін болжауды республиканың немесе аймақтық орта ... даму ... және үш ... ... ... ... фискалдық саясат негізінде бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... құны ... ... ... ... гранттар алған
кезде ғана, сондай-ақ тек Қазақстан ... ... ... көзделген жағдайлар жол беріледі.
2.2.Бюджеттік процесс бюджеттің қаржылық жоспары ретінде. Бюджетті
атқару (орындау).
Бюджетке түсімдердің түсуін, бюджеттік ... ... ... ету, сондай-ақ бюджет тапшылығын ... ... ... ... бюджеттің атқарылуы болып табылады.
Бюджеттің атқарылы ағымдағы қаржы жылының 1 ... ... ... ... ... ... қоспағанда, бюджеттің атқарылуы кассалық
негізде жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... органдар
жергілікті бюджеттердің атқарылуын қамтамасыз етеді. Бюджетті атқару
жөніндегі орталық ... ... ... ... ... бюджеттердің
атқарылуына қызмет көрстеуді жүзеге асырады.
Бюджет қаражатын ... ... ...... паспортымен, мемлекеттік мекемелердің азаматтық – құқықтық
мәмілелерімен, нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын іс – шараларға бюджет
қаражатын пайдалану.
Уақытылық ...... ... ... алу және ... қаражатын
белгіленген мерзімдерде пайдалану. Бюджеттің бірқалыпты атқарылу принципі –
қаржы жылының аяғына қарай төлемдер көлемінің ... ... жол ... ... қаражатын қаржы жылы ішінде бірқалыпты бөлу. Кассаның
бірыңғайлық ...... ... ... ... шотқа
есепке алу және көзделген шығыстардың барлығын ... ... ... валютамен жүзеге асыру. Бюджет жүйесінің ... ... ... ... ... негізінде атқарылады.
Бірыңғай қазынашылық шот – аударым операцияларын орталықтандырып жүзеге
асыру және олардың есебн ... үшін ... ... ... ... шот. ... қазынашылық шот қолма-қол ақшаны бақылау
шоттарындағы қаражат қалдықтарын, мемлекеттік ... ... және ... шоттарды қамтиды. Қолма – қол ақшаны бақылау шоты бюджеттің тиісті
деңгейінен түскен түсімдер мен ... ... ... ... ... ... мекеменің шоттары бюджеттік шығыстар мен Қазақстан
Республикасының заң ... ... ... өзге де ... есепке
алуға арналған. Шетел ... ... ... ... бюджеттік
операцияларды жүзеге асыру және олардың есебін жүргізу үшін бюджетті атқару
жөніндегі орталық уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... банк ... ... Кодексте көзделген
жағдайларды қоспағанда, бюджет қаражатын банк шоттарында орналастыруға жол
берілмейді.
Мемлекеттік органдарды қоспағанда, ... ... ... ... ... ... есебінен және Кодексте көзделген
жағдайларда өзге де қаражат есебінен қаржыландырылады.
Ішкі істер ... ... ... ... мемлекеттік мекемелерді республикалық бюджеттен
қаржыландыруға жол ... Ішкі ... ... ... ... ... мемлекеттік ... ... ... жол ... мекемені екі және одан да көп жергілікті ... жол ... ... мекемені басқа мемлекеттік мекемені қаржыландырудың
жеке жоспары есебінен қаржыландыруға жол бермейді.
Мемлекеттік органдар тек қана ... ... ... ... ... ... ... Кодекстің мемлекеттік
мекемлерге қатысты ережелері Қазақстан Республикасының Ұлттық Баніне ... ... ... ... ... ... мекемелерге қолданылмайды.
Бюджеттік инвестициялық жобаның немесе бағдарламаның арнайы шотына
ұлттық валютамен ... ... ... үшін ... шот. ... ... жаңартылатын шоты үкіметтік сыртқы қарыздар есебінен
берілген кредит бойынша ... ... өтеу ... ... ... ... ... алу және пайдалану үшін бюджеттік инвестициялық
жобаны іске асыру кезеңінде бюджетті атқару ... ... ... ... шот. ... ... операциялар жүргізуге арналған
шетел валютасындағы шот. Нысаналы қаржыландыру шоты – ерекше ... ... ... алу және жұмсау үшін республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... мекемелердің шоттары бюджетті атқару жөніндегі орталық
уәкілетті органда ғана ... ... ... ... ... ... жағдайларда қазақстан Республикасының банк заңдарында
белгіленген тәртіппен шоттар екінші деңгейдегі банктерде ашылуы мүмкін.
Бюджет қаражатының қалдықтары – ... ... ... ... ... ... бюджет қаражаттары. Уақытша бос бюджет ақшасы –
белгілі бір уақыт кезеңі ішінде пайдаланылмаған, біыңғай қазынашылық ... ... ... ... және ... ... бос бюджеттік ақшасын бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі ... ... ... бос ... ... ... ... тәртібін Қазақстан
Республикасының Үкіметі белгілейді.
Бюджет қаражатының бос қалдықтары - өткен қаржы ... ... ... ... ... ... қаржы жылындағы бюджеттің атқарылу
қорытындылары бойынша пайдаланылмай қалған бюджеттік қаражаттар. ... ... ... ... бюджет қаржатының бос
қалдықтарын жоғары тұрған бюджетке алуға болмайды.
Бюджет қаражатының бос ... ... ... ... бойынша
жоспарлы жұмсалысдарды ұлғайтуға мынадай ретпен: өткен жылғы бюджетте
бекітілген бюджеттік ... ... оның ... ... ... ... ... сомаға ағымдағы жылдың бюджетін Қазақстан
Республикасының ... ... ... нақтыламай-ақ, қазақстан
Республикасы Үкіметінің немесе ... ... ... ... ... ... жұмсалуы мүмкін. Мұндай шығыстар ағымдағы
жылдың шығыстары болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... нақтыламай-ақ, қазақстан
Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы қаулысы ... ... ... борышты өтеуге. Ағымдағы жылдың бюджетін Қазақстан
Республикасының Парламентінде ... ... ... отырып,
мемлекеттік мекемелердің кредиторлық берешегін өтеуге. Ағымдағы жылдың
бюджетін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге.
Ағымдағы жылдың бюджетін ... ... ... немесе
мәслихатта нақтылай отырып, басқа да шығыстарға жұмсалуы мүмкін.
Бюджет қаражаты ... ...... ... ... мен ... кезеңінің аяғындағы жағдай бойынша бюджет қаражаты
қалдықтарының арасындағы айырма.
Мыналар:
1) кодекс
2) тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заң ... ... ... арналған жергілікті ... ... ... ... ... Үкіметінің немесе жергілікті ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы
заңды немсе тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет ... ... іске ... ... ... ... ... Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы
органның республикалық немесе жергілікті ... ... ... жылы ... ... ... ... паспорттары;
6) Жылдық қаржыландыру жоспары;
7) Түсімдер мен қарджыландырудың жиынтық жоспары;
8) Кодекске сәйкес бюджетті атқару ... ... ... ... бюджеттің атқарылу негізі болып табылады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің тиісті қаржы ... ... ... ... ... іске ... туралы қаулысы жоспарланып
отырған жыл алдындағы жылдың 20 желтоқсанына дейін қабылданады.
Жергілікті атқарушы органның тиісті қаржы ... ... ... ... мәслихаттың шешімін іске асыру жөніндегі қаулысы мәслихат
жергілікті бюджетті бектікеннен кейін екі апта мерзімде қабылданады.
Қазақстан ... ... ... ... ... арналған
республикалық бюджет туралы заңды іске асыру жөніндегі және ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджет туралы
мәслихаттың шешімін іске асыру жөніндегі уәкілетті ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі
тапсырмаларды көздейді.
Қаулыға мыналар қоса ... ... ... бекітілген республикалық немесе жергілікті
бюджет. Бұл ретте түсімдер ерекшеліктер деңгейіне ... ал ... ішкі ... ... ұсынылады. “Бюджет тапшылығын
қаржыландыру” бөлімі ... ... ... ... ... арналған
республикалық бюджет туралы заңды немесе тиісті қаржы жылына арналған
жергілікті бюджет туралы ... ... іске ... ... ... ... немесе көрсеткіштер оларды анықтау Қазақстан Республикасының
Үкіметіне немесе жергілікті атқарушы органға ... ... ... мен ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы заңды жне тиісті
қаржы ... ... ... ... ... мәслихаттардың шешімдерін
іске асыру жөніндегі қаулысын әзірлеуді, ... ... ... ... бюджетті атқару жөніндегі ... ... ... ... отырып, бюджетті жоспарлау жөніндегі
орталық және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... тиісті қаржы
жылына Қазақстан Республикасының Үкіметі жоспарланып отырған жыл алдындағы
жылдың 20 желтоқсанынан кешіктірмей бекітеді.
Жергілікті бюджеттік ... ... ... ... жылына
жергілікті атқарушы орган мәслихат жергілікті бюджетті бекіткеннен ... апта ... ... ... және жергілікті бағдарламалардың
паспорттары бюджеттік өтінімнің құрамында ұсынылған және бюджет комиссиясы
мақұлдаған бюджеттік бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып жасалады.
Бюджеттік бағдарламалардың паспорттарына өзгерістер мен толықтырулар:
бюджет нақтыланған, Қазақстан ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы
заңды немесе тиісті қаржы жылына ... ... ... ... ... іске ... ... қаулыларына өзгерістер мен
толықтырулар енгізілген.
Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық, ... ... ... ... ... ... жою қажет болған
жағдайларда енгізіледі. Бюджеттік бағддарламалар ... ... ... ... ... мемлекеттік құпиялардың
сақталуын қамтамасыз ете отырып, электрондық және қөзге де ... ... ... ... жарияланыға жатады.
Жылдық қаржыландыру жоспары – ... ... ... ... ... ... ... түсімдер көлемімен
теңджестірілген жылдық қаржыландыру көлемдерін айқындайтын құжат.[22]
Жылдық қаржыландыру жоспарын бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... және ол ... ... ... ... органға
беріледі, сондай-ақ бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне жібереді.
Жылдық қаржыландыру жоспарын әзірлеу ... ... ... ... ... ... ... бюджетті атқару жөніндегі
уәкілетті органның Қазақстан ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет
туралы заңда немесе ... ... ... арналған жергілікті бюджет туралы
мәслихаттың шешімінде белгіленгеннен төмен болмайтындай мөлшерде толық және
уақытылы есепке ... ... ету ... ... кешенін жүргізу
болып табылады.
Бюджеттің түсімдер бойынша атқарылуы: түсімдерді ... ... ... және ... ... ... сәйкес түсімдерді бюджет
деңгейлері арасында бөлуді, қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес
бюджеттен түсімдер сомасын қайтаруды не ... ... ... өтеу ... ... ... ... түсімдер ақшалай нысанда жүзеге ... ... ... ... ... толық көлемде бірыңғай қазынашылық
шотқа есепке алынады. Бюджетке шетел ... ... ... ... ... ... ... отырып, бюджетті атқару жө.ніндегі
орталық уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен есепке алынады.
Түсімдерді бюджет деңгейлері ... ... ... ... ... күні ... ... жөніндегі орталық уәкілетті орган жүзеге
асырады.
Тиісті бюджеттен түсімдер ... ... не ... ... берешігін
есебіне есепке алу Қазақстан Республикасының заң актілеріне ... ... ... бойынша атқарылуы бюджетті атқару жөніндегі
уәкілетті органның, ... ... ... ... тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет ... және ... ... ... ... ... ... туралы
мәслихаттың шешіміне не түзілетін бюджетте ... ... ... ... уақытылы орындауға бағытталған іс-шарларды ... ... ... ... мен ... бойынша бюджеттік бағдарламларды
қаржыландыру жоспарларын жасау және бекіту.
2) Түсімдер мен қаржыландырудың ... ... ... және бекіту.
3) Мемлекеттік мекемлердің міндеттемелер қабылдауына рұқсаттар беру,
4) Мемлекеттік мекемелердің азаматтық – құқықтық ... ... ... мен ... жүзеге асыру
6) Бюджеттік қаражаттарды игеру бюджет шығыстарын атқарудың ... ... ... қаражат есебінен туаарлар сатып мемлекеттік сатып алу туралы
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.
Міндеттемелер мен ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер қабылдауының
және бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасы бойынша оларды ... ... ... ... ... а ... ... айқындайтын
құжаттар.
Бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру жоспарларын бюджеттік
бағдарламалар ... ... ... ... ... әзірлейді.
Бюджеттік бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... ... органның тиісті қаржы
жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәслихаттың шешімін іске асыру
туралы қаулысына жылдық қаржыландыру жоспарына ... ... ... ... ... бағдарлама паспортына, бірыңғай
бюджеттік сыныптамаға сәйкес әзірленеді.
Бюджеттік бағдарламаны ... ... ... ... тиісті жиынтық жоспарларын қалыптастыру үшін пайдаланылады.
Бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті орган бюджеттік ... ... ... ... ай ... кестесіне бюджеттік бағдарламалар
әкімшілерінің келісімі бойынша түсімдердің болжамдық көлемдердің ... ... ... ... бағдарламаны қаржыландыру ... ... ... ... жоспары бекітілгеннен кейін бюджетке бағдарламалар
әкімшісі бекітеді.
Бюджеттік бағдарламалар әкімшілері ... ... жеке ... ... және бекітуді қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік мекемелерді қаржыландырудың жеке жоспарлары бюджетті атқару
жөніндегі ... ... ... ... етіледі.
Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгіленген тәртіппен бюджеттік бағдарламаны қаржыландыру жоспарына бюджет
шығыстарының ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдардың тиісті ... ... ... ... ... ... ... жылына
арналған жергілікті бюджет туралы мәслихаттардың шешімдерін іске асыру
туралы қаулыларымен ... ... сома ... ... ... ... ретте мынадай талаптар сақтауға тіс:
1) бюджеттік бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... орындалуын
қамтамасыз ету;
3) мемлекеттік мекемелердің кредиторлық берешігінің пайда жол бермеу
4) бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... ... теңдестірілуін сақтау.
Түсімдер мен қаржыландырудың жиынтық жоспары – ... ... ... ... ... ... түсімдердің жне бюджеттік
бағдарламаларды төлемдер бойынша қаржыландырудың ай сайынғы ... ... ... және бюджеттік бағдарламалар бойынша жылдық сомалар түсімдер
мен қаржыландырудың жиынтық жоспарында бастапқы ... ... ... жоспарын сәйкес келуге тиіс.
Түсімдер мен қаржыландырудың жиынтық жоспары Қазақстан Республикасының
заң актілеріне сәйкес бюджетке төлемдер ... ... ... өткенжылдары түскен түсімдер қарқыны, мемлекеттік бағалы
қағаздардың табыстылық ... ... және ... ... ... пен ... деңгейі, жасасылған кредиттік ... ... ... ... келісімдердің талаптары мен бюджеттік
бағдарламалар ... ... ... ... қаржыландыру
жоспарларын негізге алына отырып жасалады.
Міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырдың жиынтық
жоспарлары жасалады.
Түсімдер мен қаржыландырудың жиынтық жоспарын, ... ... ... ... ... ... жөніндегі орталық және
жергілікті уәкілетті органдар Қазақстан ... ... ... ... бекітеді.
Жылдық сомалар қоса алғанда, түсімдер мен қаржыландырудың жиынтық
жоспарына міндеттемелер бойынша ... ... ... мен ... ... ... атқару жөініндегі уәкілетті
орган Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын ... ... ... ... ... ... ораган түсімдер мен
қаржыландырудың жиынтық жоспарын, міндеттемлер ... ... ... ... ... ... орталық уәкілетті органға табыс
етеді.
Рұқсат – бюджет қаражатының көлемін ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың әкімшілеріне – бюджетті атқару жөніндегі
уәкілетті органдар; ведомстволық ... ... ... ... ... береді.
Рұқсаттар ағымдағы қаржы жылының 31 желштоқсанына дейін күшінде болады.
Рұқсаттар беру нысаны мен ... ... ... жөніндегі орталық
уәкілетті орган белгілейді.
Мемлекеттік ... ... ... жылына арналған қаржыландыру
жоспарларында ... ... ... ғана ... ... ... азаматтық – құқықтық мәмілелері олар бюджетті
атқару жөніндегі орталық уәкілетті органда міндетті тіркелуден өткеннен
кейін ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің
немесе, жергілікті атқарушы органның резервінен ... ... ... ... ... 15 желтоқсанынан кеін ... ...... мәмілелер жасасуына жол берілмейді.
Мемлекеттік мекемелердің азаматтық – құқықтық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ала төлеу нсанындағы төлемдерді қоспағанда, төлемдер растайтын
құжаттардың негізінде мемлекеттрік ... ... ... ... ... төленетін төлем сомасы мемлекеттік мекемелер
міндеттемелерінің сомасын аспауға тиіс.
Растайтын құжаттар – ... ...... мәміленің
шарттарына немесе Қазақстан Республикасының заң актісіне сйкес кеелітн
тауарлардың жеткізілу, жұмыстарды ... ... ... ... дәлелдейтін құжаттар.[23] Төлемдерді және ақша аударымдарын жүзеге
асыру төлеуге берілетін шоттар мен төлем ... ... ... ... шот – ... ... ... растайтын құжат, соның негізінде бюджетті атқару жөніндегі
орталық уәклетті орган төлемдерді жүзеге ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаның бақылау шотындағы бюджеттік
қаржаттарын қалдығы шегінде жүзеге асырылады.
Төлем ... ... ... жне ... ... ... ... жне ақша аударымдары тралы заңдарымен белгіленеді.
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган төлемдер жүргізілетін
кезде ағымдағы бақылауды жүзеге асырады, ол ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар паспорттарына; бюджеттік
бағдарламалар жоспаларына, жеке қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
азаматтық – құқықтық мәмілелер жөніндегі шарттардың талаптарына; Қазақстан
Республикасының ... ... ... өзге де ержелерге сәйкестігін
тексеруден тұрады.
Төлемдерді және аударымдары жүзеге асырған кезде ... ... ... ... ... ... ... органның нұсқауы
негізінде мемлекеттік мекеменің бюджеттік шотына шығарылып, қабылданған
міндеттемелермен ... ... ... ... ... мекеменің келісімінсіз оның шотына ақшаны алу Қазақстан
Республикасының төлемдер және ақша ... ... ... тәртіппен жүргізіледі.
Кодекстің талаптары және қабылдануы Кодексте көзделген, бюджеттің
атқарылу тәртібін айқындайтын басқа да ... ... ... ... жағдайда бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі орталық
уәкілетті ... өзі ... ... ... ... ... тұруға құқылы.
Төлемдерді және ақша аударымдарын жүзеге асыру әдістері Қазақстан
Республикасының төлемдер және ақша ... ... ... ... ... ... халықаралық шарттарымен айқындалады. Сыртқы
экономикалық қызметке байланысты ... ... ... ... ... айқындалған валюта айырбастаудың нарықтық
бағамы бойынша жүзеге асырылады.
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті органның ... ... ... ... ... Үкіметі айқындайды.
Бюджеттік ақшаны басқаруды бюджетті атқару жөніндегі орталық жергілікті
уәкілетті органдар жүзеге асырады. ... ... ...... ... түсімдер мерзімдеріне сәйкес уақытылы төленуін қамтамасыз
ету жөніндегі іс – шаралары кешені. Төлемдердің уақытылығы мен толықтылығын
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... орган кезеңде
бюджетке түсетін ақша түсімдерінің болжамды көлемін ... ... ақша ... ... ... ... кезеңде жеткіліксіз болған
жағдайда бюджетті атқару жөніндегі орталық немсе жергілікті уәкілетті орган
төлемдер ... үшін ... алу ақша ... ... ұйымдастырады.
Бюджеттіңк ақшаны басқару Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын
тәртіппен ... ... ... игеру – бюджет қаражаттарын, ... ... ... паспортында, мемлекеттік мекемелер жасасқан азаматтық
– құқықтық мәмілелерде және бюджеттік бағдарламларды іске асыру соларға
сәйкес ... ... ... ... актілерде көзделген
мақсаттарға пайдалануы.
Мемлекеттік мекеменің өткен жылдардағы дебиторлық берешегінің сомасы
тиісті бюджеттің ... ... ... және ... жоспарлау жөніндегі уәкілетті ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметіне немесе
жергілікті атқарушы органға бюджетті нақтылау туралы ұсыныстар ... ... ... ... ... атқару жөніндегі
орталық және жергілікті уәкілетті органдар қаржыландыру ... ... ай ... бөлінуін, қаржыландыру жоспарларына бюджеттік
бағдарламалар ... ... ... ... ... ... жоспарларының орындалмау себептерін ... ... ... ... есеп жасау арқылы жүзеге
асырады.
Бюджеттік бағдарламаларды іске ... ... ... ... жөніндегі орталық және жергілікті уәкілетті органдар:
1) Қазақстан Республикасының ... мен ...... ... ... ... және республикалық бюджеттің
атқарылуы туарлы есептің негізінде бюджеттік бағдарламаларды
іске асыру жөніндегі ... ... ... ағымдағы
бюджеттік бағдарламалар мен бюджеттік даму ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті бюджеттік ... ... ... иегру қаржыландыру жоспарларынан
кешеуілдеп жүріп жатқан бюджеттік бағдарламалар бойынша;
3) Тиісті бюджет ... ... ... ... ... отырған қаржы жылындағы жекелеген бюджеттік
бағдарламалар бойынша жылдық ... ... ... ... ... ... ... мекемелердің тауарларды өткізуден түсетін өз иелігінде
қалатын ақшаның есебінен операцияларды ... ... үшін ... ... ... Үкіметі айқындайтын тәртіппен тауарларды
өткізуден түсетін ақша түсімдері мен ... ... ... жыл сайын
жоспар жасайды.
Мемлекеттік мекеменің тауарларды өткізуден түсетін иелігінде қалатын
ақша ... мен ... ... ... қолданылуы ағымдағы
қаржы жылының 31 желтоқсанында тоқтатылады.
Бюджеттік бағдарламалар әкімшісі тиісті бюджеттік бағдарлама ... ... ... өз ... ... ақша ... мен
шығыстарының мемлекеттік мекемелер ұсынған жоспарлары негізінде мемлекеттік
мекемелердің тауарларды өткізуден ... ... ... ақша ... ... жоспарын жасайды.
Мемлекеттік мекемелердің тауарларды өткізуден түсетін өз иелігінде
қалатын есебінен тауарлар ... алу ... ... алу туралы Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... өз иелігінде
қалатынг ақша есебінен азаматтық – құқықтық ... ... ... ... ... ... жылы ... мемлекеттік мекемелердің тауарларды өткізуден
түсетін өз иелігінде қалатын ақша ... мен ... ... ... тыс ... ... ... түсетіңн ақша
түсімдері мен шығыстарының жоспары нақтыланған жағдайда ағымдағы ... ... ... ... ьауарларды өткізуден түсетін өз иелігінде
қалатын ақша ... ... ... мемлекеттік мекеменің
тауарларды өткізуден түсетін ақшаны есепке алу үшін ашылған шотындағы нақты
көлемі шегінде жүзеге асырылады.
Ағымдағы ... ... ... ... ... алуға және бюджеттен
төленетін төлемдерді жүзеге асыруға байланысты огперациялардың барлығы
ағымдағы ... ... 31 ... ... 31 ... ... ... алынған түсімдер жаңа қаржы
жылының түсімдері болып есептеледі.
Кодексте еөзделген ... ... ... ... ... ... ... қоса алғанда пайдаланылмаған жоспарлы жұмсалымдар
қалдықтарының күші жойылады.
Бюджетті нақтылау – тиісті қаржы ... ... ... ... ... немесе тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет туралы
мәслихаттың шешіміне өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... бюджет түсімдерін қысқартуды немесе шығыстарын ұлғайтуды
көздейтін Қазақстан Республикасының заң актілері қабылданған
немесе өзгертілген;
2) ... ... ... ... ... ... ... көлемінен он проценттен астам сомаға ... ... ... ... ... ... қоспағанда, тиісті қаржы жылына арналған
республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... арналған
жергілікті бюджет туралы мәслихаттың шешімінде бекітрілген көлемнен ... ... ... ... асыруға бюджетті нақтылау кезінде ғана
жол беріледі.
Республикалық немесе жергілікті бюджетті нақтылауға бюджеттің кірістері
жөніндегі жылдық ... ... ... ... ... ... ... процентке және үш тоқсанының қорытындылары бойынша ... ... ... жол ... ... Үкіметі, жергілікті атқарушы органдар бюджет
қаражатын игеру монитоингінің нәтижелері ... ... ... ... ... бойынша жылдық жоспарлы ... ... ... ... ... ... отырып, жеке бюджеттік
бағдарламалар бойынша республикалық немесе жергілікті бюджетті нақтылауға
бастамашы болуыға құқылы.
Республикалық ... ... ... ... көздщелген басқа да
жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкін.
Бюджеттерді нақтылау кезінде мынадай принциптер сақталады: уақытылық
принципі – ... ... ... ... ... ... ... беретін мерзімдерде жүргізу; негізділік принципі ... ... ... мен ... ... ... ... тиісті есептермен және басқа да құжаттармен ... ... ...... ... қаржы жылына
арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... ... бюджет туралы мәслихаттың шешіміне өзгерістер ... ... ... ... жобасын немсе мәслихаттың шешімін ескере
отырып, тиісті қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... қаржы жылына арналған жергілікті бюджет туралы мәслихаттың
шешімінде белгіленгеннен аспайтын бюджет ... ... ... ... ... ... не ... шығыстарды негіздей және
айқындай отырып, кез ... ... мен ... ... – бюджет қаражаттарын жұмсауға белгілі бір ... ... ... ... ... ол ... ... кезінде бекітілген
бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... толық көлемде қаржыландыру мүмкін болмайтын
жағдайда енгізіледі.
Тиісті қаржы жылына ... ... ... ... заңда немесе
тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет туралы мәслихаттың шешімінде
секвестрлеуге жатпайтын ... және ... ... ... ... ... олардың бекітілегн жылдық көлемінің он
процентінен кем сомаға ...... ... ... ... атқарушы органның шешімі бойынша, ал он проценттен астам
сомаға секвестрлеу заңның ... ... ... ... ... ... ... қысқартылған жағдайда олардың басымдығы мен
әлеуметтік бағыттылығы ескеріледі.
Тиісті қаржы ... ... ... ... ... ... немесе
тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет туралы мәслихаттың ... және ... ... ... ... ... ... шешімі
Қазақстан Республикасының Парламентіне немесе мәслихатқа енгізілген күннен
бастап бюджетті атқару жөніндегі орталық немесе жергілікті уәкілетті орган
секвестрлеу ... ... ... ... ... ... ... тұруға құқылы.
Бюджетті секвестрлеу кезінде бюджеттік қаражат есебінен жасалған
азаматтық – ... ... ... ... ... ... ... азамаиттық заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.
Республикалық бюджетті нақтылау ... ... ... ... ... ... Үкіметінің және Қазақстан
Республикасы Парламенті ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстарды Республикалық
бюджет комиссиясы ... ... ... ... ... ... ... мен бекіту кезінде қойылатын, Кодексте
белгіленген талаптар сақталады.
Облыстық бюджетті, республикалық маңызы бар қаланың, астананың ... ... ... нақтылау Кодекске сәйкес тиісті жергілікті атқарушы
органның және мәслихат депуттарының ұсыныстары негізінде жүзеге асырылады.
Облыстық бюджетті ... ... бар ... астананың бюджетін
нақты жөніндегі ұсыныстарды тиісті бюджет комиссиясы қарайды.
Облыстық бюджетті, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетін
нақтылау кезінде ... ... ... ... бар ... ... ... мен бекіту кезінде қойылатын, Кодексвте
белгіленген талаптар сақталады.
Облыстық ... ... ... бар қаланың, астананың бюджетін
нақтылау тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджетті ... ... ... ... ... шешімі Қазақстан
Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі заңға қол
қол қойғаннан кейін екі апта мерзімнен кешіктірілмей қабылданады.
Ауңдан бюджетін оны атқару барысында ... ... ... ... ... органның және мәслихат депутаттарының ұсыныстары
негізінде жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... бюджет комиссиясы қарайды.
Аудан бюджетін нақтылау кезінде ауданның бюджетін әзірлеу мен бекіту
кезінде ... ... ... ... ... ... ... Республикасының бюджет заңдарына сәйкес
облыстық бюджет пен аудандардың бюджеті арасында бөлінетін түсімдер бойынша
нақтылау облыстық ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Аудан бюджетін нақытлау тиісті қаржы жылына арналған облыстық бюджетті
нақтылауға ... ... ... ... ... шешімі
тиісті қаржы жылына арналған облыстық бюджет туралы – ... ... мен ... ... ... шешімге қол қойылғаннан кейін кеі
апта кешіктірілмей қабылданады.
Бюджеттерді түзету – тиісті қаржы ... ... ... ... ... немесе тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет туралы
мәслихаттың ... іске ... ... ... Республикасы Үкіметінің
немесе жергілікті атқарушы ... ... ... ... немесе мәслихатта нақтыламай өзгерістер мен тролықтырулар
енгізу.
Орталық мемлекеттік органдар және ... ... ... ... құрылған, таратылған, қайта ұйымдастырылған, олардың
функциялар өзгерген жағдайларда жол беріледі. ... ... ... ... ... ... ... қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заңда бекітілген осы ... ... ... ... ... бөлу, беру болып табылады.
Жоспардан тыс түсімдер есебінен үкіметтік борышты өтеу көлемі ... ... ... жол ... ... ... Қаржы жылы ішінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің немексе
облыстың жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... қаражат бөлінген. Жоспардан тыс түсімдер ... ... ... ... өтеу ... ұлғайған, кодексте көзделген
жағдайларда жол ... ... алу – ... ... ... ... ... жинаудың, тіркеудің және қорытындылаудың олардың үздіксіз
құжаттық есебін жүргізу ... ... ... ... ... жүргізу тәртібін бюджетті атқару жөніндегі
орталық уәкілетті орган айқындайды. Бюджеттік есепке алу деректер ... ... ... ... ... ... ... атқарылуы жөніндегі есептілік:
1) жасалған операциялардың түп нұсқалығын және есепке алуда оларды
көрсеткен кезде қателердің болмауын білдіретін анықтық.
2) ... ... ... заңдарында көзделген барлық
талап етілетін ақпараттың көрсетілуін білдіретін ... ... және ... да ... құқықтық актілердің
есептілікті жасау жөніндегі ережелердің сақталуын білдіретін
сәйкестік сияқты салалық сипаттамаларға сәйкес келуге тиіс.
4) Бюджеттің ... ... ... ... ... ... түсімдері ақшалай көрсетіледі.
Бюджеттің атқарылуы жөніндегі есептілік есептердің мынадай түрлерін: 1)
мемлекеттік мекемелердің есептерін: мемлекеттік мекеменің балансын; ... ... ... туралы есепті; тауарларды ... ақша ... мен ... ... ... туралы есепті;
демеушілік және қайырымдылық көмектен ақшаның түсуі мен ... ... ... ... ... орталық уәкілетті орган белгілейтін басқа
да есептерді; 2) бюджеттік бағдарламалар ... ... ... іске асырылуы туралы есепті; бюджеттік бағдарламларды
орындалуы ... ... ... ... түскен ақша түсімдері ... ... ... ... ... ... атқару жөніндегі
және бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органдар белгіленген
басқа да есептерді; 3) ... ... ... уәкілетті органның
есептерін: мемлекеттік бюджеттің және ... ... ... ... ... немсе тиісті жергілікті бюджеттің атқарылуы туралы
есепті; бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуы туралы талдамалық есепті;
түсімдер мен ... ... ... орындалуы туралы есепті;
Қазақстан Республикасы Үкіметінің немсе жергілікті ... ... мен ... ... ... ... түсім сомаларының
бюджеттен қайтарылуы не олардың салық берешегін өтеу ... ... ... ... атқару жөніндегі және бюджеттік жоспалау жөніндегі
орталық уәкілетті органдар белгілеген басқа да есептерді;
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттің атқарылуы
туралы жылдық есепті;
Қазақстан ... ... ... ... ... бірлесіп жасайтын Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... қамтиды.
Есептіліктің нысандарын, кезеңділігін, оны жасаудың және табыс ... мен ... ... ... ... ... ... орган
белгілейді.
Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есепті ... және ... ... Қазақстан Республикасының президенті айқындайды.
Бюджеттік және экономикалық жоспарлау жөніндегі орталық ... өз ... ... ... қосымша нысандарын және оларды
жасау мен табыс ету тәртібін белгілеуге құқылы.
Орталық және жергілікті мемлекеттік органдар, ... ... ... және ... ету ... ... ... акитілерді
басшылыққа алуға міндетті.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры қалыптастыру және ... ... есеп ... 129 және 130 ... ... ... табыс
етіледі.
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган сай сайын есепті
айдан кейінгі ... ... ... ... бойынша республикалық бюджеттің
атқарылуы туралы есепті, сондай-ақ Кодекстің 121 бабының 3) ... ... да ... ... ... ... бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне,
бюджеттік ... және ішкі ... ... ... ... табыс етеді.
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган есепті жылдан кейінгі
жылдың 1 ... ... ... ... ... ... атқарылуы туралы жылдық есепті Қазақстан Республикасының
Үкіметіне, бюджеиттік жоспарлау ... ... ... ... ... қаржылық бақылау органдарына табыс етеді.
Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы жылдық есеп ... ... ... ... және ... ... атқарылуын көрсетеді.
өткенг қаржы жылындағы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы жылдық
есепке:
1) түсіндірме жазба;
2) ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалауды қоса алғанда, олардың ... ... ... есеп қоса ... ... ... жыл ... ағымдағы жылдың 1 мамырынан
кешіктірмей өткен қаржы жылындағы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы
жылдық есепті қосымшалармен ... ... ... ... ... ... атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне
табыс етеді.
Қазақстан Республикасының Парламенті өткен қаржы жылы ... ... ... ... ... есеп комитетінің
республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебін алғаннан кейін кезегімен,
алдымен – Мәжілісте, содан соң ... ... ... ... ... ... ... қараған кезде
Қазақстан Республикасының Парламенті:
Қазақстан Республикасының Үкіметі республикалық бюджетті атқару туралы
уәкілеттік ... ... ... ... ... ... жөніндегі есеп комитеті
төрағасының республикалық бюджеттің атқарылуы итуралы баяндамасын;
Қазақстан Республикасы Парламентінің палаталары ... ... ... ... ... ... есеп ... қоса баяндамаларын тыңдайды.
Республикалық бюджеттің атқарылуы туралы жылдық есепті Қазақстан
Республикасының Парламентінде ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды іске
асыру туралы есептері тыңдаолуы мүмкін.
Есепті қаржы жылындағы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы жылдық
есеп ... ... ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының бірлескен
отырысында бекітіледі.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... туралы жылдық есепті бекіткен кезде
Қазақстан ... ... ... ... ... бюджеттіңатқарылу нәтижелері бойынша тиісті шаралар қабылдауы
қажет екендігі туралы шешім шығаруға құқылы.
Облыстың, республикалық ... бар ... ... бюджетті атқару
жөніндегі жергілікті уәкілетті органы ай сайын есепті айдан кейінгі айдың
бірі күнге жағдай ... ... ... ... ... ... ... бюджетінің атқарылуы туралы есепті, сондай-ақ ... ... 3) ... ... ... да ... әкімдікке,
мәслихаттың тексеру комиссиясына, облыстың, ... ... ... астананың бюджеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті органына және
ішкі бақылау жөніндегі орталық уәкілетті органға ... ... ... ... бар ... ... бюджетті атқару
жөніндегі жергілікті уәкілетті органы есепті жылдан кейінгі ... ... ... өткен қаржы жылындағы облыстық бюджеттің,
республикалық ... бар ... ... ... ... ... жылдық
есепті әкімдікке, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... және ішкі ... орталық уәкілетті органға табыс етеді.
Жергілікті бюджеттің атқарылуы ... ... есеп ... түзетілген жергілікті бюджетті және жергілікті бюджеттің
кассалық ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қала,
астана бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепке:
1) түсіндірме жазба,
2) түсімдер ... ... ... ... жергілікті бюджеттік
бағдарламалардың тиімділігін бағалауды қоса алғанда, олардың іске
асырылуы туралы талдамалық есепе қоса ... ... ... бар қаланың, астананың ... ... ... ... 1 мамырынан кешіктірмей өткен қаржы ... ... ... ... бар ... астана бюджетінің
атқарылуы туралы жылдық ... ... қоса ... ... бар қаланың, астананың мәслихатына табыс етеді.
Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... ай ... және жыл ... бойынша облыстың,
республикалық маңызы бар қала, астана бюджетінің атқарылуы туралы ... ... ... ... уәкілетті органға табыс етеді.
Мәслихат өткен қаржы жылындағы облыстық бюджеттің, республикалық маңызы
бар қала, астана бюджетінің атқарылуы ... ... ... ... қала, астана ... ... ... ... ... ... бар ... астана бюджетінің атқарылуы туралы
мәслихаттың тексеру ... ... ... ... бір ... ішінде
мәслихаттың тұрақты комиссияларында қарайды.
Есепті қараған кезде мәслихат:
Облыстық бюджеттің, ... ... бар ... ... ... ... әкімдік уәкілеттік берген адамның баяндамасын;
Облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар қала, астана бюджетінің
атқарылуын бақылау нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қала, астана бюджетінің
атқарылуы туралы есеп бойынша қорытындысымен қоса ... ... ... ... ... ... қараған кезде жергілікті бюджеттік бағдарламалар
әкімшілерінің ... ... ... іске ... туралы
есептері тыңдалуы мүмкін.
Облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттінің
атқарылуы туралы есеп мәслихаттың ... ... ... ... ... ... қаржы жылындағы жергілікті бюджеттің атқарылуы туралы жылдық
есепті бекіткен кезде мәслихат жергілікті ... ... ... ... нәтижелері бойынша тиісті шаралар қабылдауы қажет
екендігі туралы шешім шығаруға құқылы.
Ауданның бюджетті атқару ... ... ... ... ай ... ... ... айдың бірі күнгі ... ... ... бюджетінің
атқарылуы туралы есепті сондай-ақ Кодекстің 121 ... 1) ... ... да есептерді әкімдікке, мәслихаттың тексеру комиссиясына,
облыстың бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті органына ауданның
бюджеттік ... ... ... ... ... және ... жөніндегі орталық уәкілетті органға табыс етеді.
Ауданның бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті органы есепті
жылдан кейінгі жылдың 1 ... ... ... ... жылғы аудан
бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепті қосымшалармен қоса әкімдікке,
ауданның бюджеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті ... ... ... ... жөніндегі орталық уәкілетті огрган табыс етеді.
Аудан бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есеп ... ... ... бюджетін және аудан бюджетінің касаалық ... ... ... ... ... ... ... жылдық есепке:
1) түсіндірме жазба;
2) түсімдер бойынша атқарылуы туралы, сондай-ақ жергілікті бюджеттік
бағдарламалардың тиімділігін ... қоса ... ... іске
асырылуы туралы талдамалық есеп қоса тіркеледі.
3) Ауданның әкімдігі ағымдағы жылдың 1 ... ... ... жылындағы аудан бюджетінің атқарылуы туралы ... ... қоса ... ... ... ... ... жергілікті уәкілетті органына табыс етеді.
Мәслихат аудан әкімдігінің өткен қаржы жылындағы аудан ... ... ... ... ... ... ... аудан
бюджетінің атқарылуы туралы есебін алғаннан кейін бір ай ішінде ... ... ... ... ... мәслихат:
Аудан бюджетінің атқарылуы туралы әкімдік уәкілеттік берген адамның
баяндамасын;
Аудан бюджетінің атқарылуын ... ... ... ... ... төрағасының баяндамасын; аудан бюджетінің атқарылуы
туралы есеп бойынша қорытындысымен қоса мәслихат уәкілеттік ... ... ... ... ... кезде жергілікті бюджеттік бағдарламалар
әкімшілерінің жергілікті бюджеттік бағдарламалардыі іске асырылуы ... ... ... ... ... туралы есеп ... ... ... ... ... ... бекітіледі.
Есепті қаржы жылындағы аудан бюджетінің атқарылуы туралы жылдық есепті
бекіткен кезде мәслихат ауданның бюджетінің атқарылуы ... ... ... қолдану қажеттігі туралы шешім шығаруға құқылы.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқаруға байланысты қызметтің
транспаренттілігін қамтамасыз ету мақсатында жыл сайын аудит ... ... ... ... таңдау конкурстық негізде Қазақстан
Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңдарына сәйкес ... ... ... қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы
туралы жылдық есепті Қазақстан Республикасының Үкіметі, ... ... қоры ... ... қоса ... жыл сайын
есепті жылдан кейінгі жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы
туралы жылдық есепте:
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының түсімдері мен пайдаланылуы туралы
есеп;
Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... басқару жөніндегі қызметі туралы есебі;
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару ... өзге ... ... ... ... ... қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы
туралы жылдық есеп ... ... мен ... ... ... ... ... Ұлттық Банкімен келісе
отырып бекітеді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... отырып жыл сайын ағымдағы жылдың 1 ... ... ... Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылауы
туралы жылдық есепті Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Үкіметі Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының
қалыптастырылуы мен ... ... ... ... ... ... ... кейін оны ақпарат ретінде Қазақстан
Республикасының Парламентіне ұсынады.[25]
Қазақстан ... ... ... ... және пайдалану
туралы жылдық есеп және аудит жүргізудің нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... реттеудің маңызы өте зор екені белгілі.
Бюджеттік қаржылар мемлекеттің өсіп-дамуының, өзіне ... ... ... материалдық базасы, негізі болғандықтан базистің құрамына
жататын да білдік.
Еліміздің экономикасының нарықтық сипат алуы, сондай-ақ 1991 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы заңының және 1995 жылдың 30 тамызында Ата ...... ... ... ... жүйесін қайта құрып,
жаңаша қалыптастыруға орасан зор ... ... Егер ... бюджеттік
жүйе тұтастық принципіне негізделіп, жергілікті бюджеттердің жоғары ... ... ... ... біртұтас мемлекеттік бюджет құралатын болса,
қазіргі бюджет ... ... ... ... негізінде құрылады.
Қазақстанның қаржы жүйесі де топжарғандар қатарында танылады, ал мұны
жетекші халықаралық ... ... ... отыр.
Қазақстан ТМД елдерінің ішінде бірінші болып, тұрақты ... ... ... ... ету, сыртқы қолайсыз факторларға тәуелді
болмау үшін ... қор ... күні ... ... 5,3 миллиард доллар жинақталып отыр. ... қоса ... ... алтын-валюта резервтері, тұтас алғанда,
14 млрд. АҚШ долларынан асып түсті. Осыдан 10 жыл ... бұл ... өзі қиын ... бір ... қатынастардың жиынтығы ретінде бюджеттердің
қаржыларға тән ерекшеліктері де бар. ... ... ... ... ... ақша ... жүзеге асырылады; әрқашанда ақша ... және ... ... күйінде кездеседі.
Бюджетті жалпы мемлекеттік немесе жергілікті ақша қаражаттары қорларын
құрайтын және пайдаланатын қаржылық жоспар ретінде де қарастыруға ... оның ... түсу ... және пайдаланылуы белгіленген
мемлекеттің сметасы, яғни кіріс пен ... ... деп ... ... ... ... ... мәселелеріне тоқталамыз. Бюджетті реттеу
дегеніміз, мемлекеттің бюджет жүйесінің құрамына ... ... ... ... ... пен ... ... өкімет органдары пен атқарушы - әкімші органдардың бюджеттік
– қаржылық саясаты жөніндегі басты мақсаты болып табылады. ... ... ... ... ... барлық құрама бөліктерінің өзара
қатынастарын қамтамасыз ету және тұтастай алғанда әрбір ... пен ... ... ... және нормативтік құқықтық актілер тізімі:
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы,
2. ... ... ... ... ... ... жолдауы. Алматы 2005 жыл.
3. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Сермиов У.С, Қаржылар саласындағы
басқарудың құқықтық негіздері. – ... ... ... А.И. ... ... РК ... часть). Алматы: ТОО “Баспа” –
2001.
5. Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының қаржылық ... ... ... ... ... В.Д., ... К.К. Финансы: Учебник. – Алматы, 2001.
7. Финансы. Учебное пособие. Под ред. ... - М ., 1999, ... ... .- ... ... В., Любимцев Ю. Бюджетный федерализм: проблемы и перспективы //
Экономист, №11, 1996-96с.
9. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для вузов.
под ред. ... Л. А. ... - М, ... ... 2000- ... ... теории финансового права. Худяков А.И.- А., 1995 -288 с
11. Подпорина И. ... ... ... ... № 7, 1996 - ... Павлова Л. Бюджетное финансирование и проблема государственного долга
// Экономист, № 4, 1996 ... ... ... ... ... 1999, -108 б.
14. Қазақстан Респубилкасы Үкіметінің “Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 12-маусымдағы ... ... ... ... да міндетті төлемдер туралы Кодексі” Алматы,
Юрист, 2004, 228 ... ... ... ... ҚР ... ... қаржылық
бақылау комитетінің қызметінің кейбір мәселелері туралы 19.06.2002
жылғы Қаулысы
17. Қазақстан ... ... ҚР ... және ... ... ... Ереже 28.10.04. №1116 қаулысымен
бекітілген.
18. ... ... 1995 ... ... ... ... Банкі туралы” Заңы. (өзгетулер мен толықтырулар
№ 577-ІІ 20.12.04ж)
19. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің Салық комитеті туралы
Ереже. 29.10.04.ж. №1127 ... ... ... ... ... Бюджет Кодексі. Алматы, Юрист, 2004. –128 б.
21. Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен ... ... ... ... ... №1270
Президентінің Жарлығымен бекітілген.
22. Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 29 ... ... ... бюджеттердің атқарылуын бақылау туралы” Заңы.
23. Қазақстан Республикасының Азматтық кодексі (1994 ... ... ... бөлімі, 1999 жылғы 1-шілдеде қабылданған Ерекше
бөлімі) 102-104, 111-112, 117-118, 127-136, 139, 192-193, 196-198, 200-
201, 206 және т.б. ... ... ... 2001 жылғы ... ... ... ... басқару туралы” Заңы.
25. Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 ... ... ... Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану
қағидалары туралы” Жарлығы.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Транзиттік экономика166 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Мемлекеттік бюджет туралы ақпарат29 бет
Мемлекеттің фискалдық саясаты40 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»67 бет
«Қазығұрт ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесі26 бет
«Қаржы» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешен188 бет
«Қаржылық жоспарлау.»27 бет
Аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуын мемлекеттік басқару86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь