Математиканы оқыту барысында оқушының шығармашылық қабілетін дамыту

Кіріспе бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім
I тарау
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың ғылыми теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың теориялық негізі ... ... ... ... ... ... 7
1.2. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытуда математика сабақтарының мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

II тарау
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.1. Математика сабақтарында шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 16
2.2. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытуда математикадан сыныптан
тыс жұмыстарының жолы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Зерттеу көкейкестілігі. Еліміздің білім беру саласындағы негізгі өзгерістер нарықтық экономикаға тез бейімделе алатын педагогикалық-психологиялық негіздері тұрақты, халықаралық білім кеңістігінде кіріктіруге ыңғайлы жаңа ұлттық сипаттағы үлгілерді қалыптастыруға, оқыту үрдісінің сапалылығының арттыруға, жастарды кәсібі еңбекке дайындауға бағытталған.
Қазіргі қоғамның мектепке қоятын талабы осыған дейін ондаған жылдар бойы қойылып келген талаптан әлде қайда өзгеше. Бастауыш мектеп –– орта мектептің органикалық құрамдас бөлігі, тұңғыш баспалдағы. Сондықтан да бастауыш сатыда оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай таным мүмкіндіктерін дамыту және оқыту мақсаттарының оқушы тұлғасын тәрбиелеуге бағдарлануы табиғи нәрсе.
Ол талаптарды орындау оқыту үрдісінде оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, интелектісін жан-жақты дамыту, ғылым негізінде сапалы зерделеу, түрлі шығармашылық әрекеттерді дамыта отырып, олардың өз бетіндік –– танымдық белсенділіктерін арттыру негізінде іске асырылады.
Мектепте оқытылатын әр бір пәннің осы мәселені шешуде өз үлесі бар. Математиканы оқытуда бастауыш сынып оқушылардың ғылым негізінде нәтижелі зерделеудегі дайындық деңгейін арттыруда оқушылардың өзіндік шығармашылығының алатын орны ерекше.
60-жылдары бастауыш білім беруді жетілдіру жолдарын іздестіруде белгілі ғалымдар Л.В.Занковтың, Д.Б.Элькониннің және т.б. ғалымдарының басшылықтарымен жүргізілген зерттеу жұмыстары бастауыш білім берудің дәстүрлік мазмұны төменгі сынып оқушыларының интелектуалды өсуін тежейтінін және олардың танымдық мүмкіндіктерінен анағұрлым төмен екенін көрсетті.
Осыған орай, бастауыш мектеп бағдарламасының өзгеруіне байланысты көптеген математик - әдіскерлер (Ю.М.Колягин, М.И.Моро, К.И.Нешков, А.М.Пышкало, А.Д.Семушин, Қазақстандық оқымыстылар Т.К.Оспанов, С.Е.Шәкілікова, және т.б.) математика пәнінде оқушылардың шығармашылығын дамыту жолдарын қалыптастыруға өз үлестерін қосты.
1. М.А.Бантова, Г.В.Бельтюкова, А.М.Полевщикова «Бастауыш кластарда математиканы оқыту методикасы». Алматы «Мектеп» 1978.
2. Т.К.Оспанов «Бастауыш кластарда математиканы оқыту» Алматы «Мектеп» 1987
3. Г.Е. Нұрмұханова Афтореферат. Алматы 2006ж
« Қазіргі кезеңде мектеп оқушыларының математикаға деген шығармашылық қабілетін қалыптастыру»
4. М.Б.Қадырова Афтореферат. Алматы 2006 ж.
« Оқушылардың шығармашылық әрекетіне бағытталған өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру»
5. «Бастауыш мектеп» журнал № 5-6, 2007. 8-11 бет
6. «Бастауыш мектеп» журнал № 1 2006. 7-9 бет
7. «Бастауыш білім» журнал № 1-2006. 3-5 бет
8. «Бастауыш сыныпта оқыту» журнал № 5-2007. 2-3 бет
9. «Бастауыш мектеп» журнал № 2 2006. 32-33 бет
        
        Жоспар
Кіріспе бөлім
............................................................................
... 3
Негізгі бөлім
I тарау
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың
ғылыми теориялық негіздері ................................... 5
1. Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... 7
2. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытуда
математика сабақтарының мүмкіндіктері
.......................................................................
9
II тарау
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың
әдістемесі
................................................................... 12
2.1. Математика сабақтарында шығармашылық қабілеттерін ... ... ... ... ... ... шығармашылық қабілеттерін дамытуда
математикадан сыныптан
тыс жұмыстарының жолы
............................................................ 20
Қорытынды
............................................................................
........ 25
Әдебиеттер тізімі
...........................................................................
27
Зерттеу көкейкестілігі. Еліміздің білім беру саласындағы негізгі өзгерістер
нарықтық экономикаға тез ... ... ... ... халықаралық білім кеңістігінде кіріктіруге ыңғайлы жаңа
ұлттық сипаттағы үлгілерді қалыптастыруға, оқыту үрдісінің сапалылығының
арттыруға, жастарды ... ... ... ... ... ... қоятын талабы осыған дейін ондаған жылдар
бойы қойылып келген талаптан әлде ... ... ... мектеп –– орта
мектептің органикалық құрамдас бөлігі, тұңғыш баспалдағы. Сондықтан ... ... ... жас ерекшеліктеріне сай таным мүмкіндіктерін
дамыту және оқыту мақсаттарының оқушы тұлғасын тәрбиелеуге ... ... ... орындау оқыту үрдісінде оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... зерделеу,
түрлі шығармашылық әрекеттерді ... ... ... өз ... ... ... арттыру негізінде іске асырылады.
Мектепте оқытылатын әр бір пәннің осы мәселені шешуде өз үлесі ... ... ... ... ... ... негізінде нәтижелі
зерделеудегі дайындық деңгейін ... ... ... ... орны ... бастауыш білім беруді жетілдіру жолдарын іздестіруде
белгілі ғалымдар Л.В.Занковтың, ... және т.б. ... ... зерттеу жұмыстары бастауыш білім берудің
дәстүрлік мазмұны төменгі сынып оқушыларының интелектуалды өсуін тежейтінін
және ... ... ... ... төмен екенін көрсетті.
Осыған орай, бастауыш мектеп бағдарламасының өзгеруіне байланысты
көптеген математик - ... ... ... ... ... ... оқымыстылар Т.К.Оспанов,
С.Е.Шәкілікова, және т.б.) математика пәнінде ... ... ... ... өз ... қосты.
Егер оқу үрдісінің басты мақсаты –– жан-жақты дамыған саналы
азамат дайындау болса, оның ... ... ... ... ... ... әрекет жатады. Шығармашылық әрекеттің негізгі
сипаттамаларын, ... ... ... ... ... ... В.В.Репкин, В.И.Словодчиков, Ю.Г.Юдина, А.Н.Лук өз
еңбектерінде қарастырады. Шығармашылық әрекетті қалыптастырудың кейбір
аспектілерін ... ... да ... ... ... ... үрдістің кезеңдерін топтастырса,
Ә.Ә.Сағынбаева шығармашылық іс-әркетті қалыптастыруға кері әсер ... ... ... ... ... сөз ... ... үйрету үрдісінде қалыптастыруда қарастырады.
Яғни оқушылардың шығармашылық әрекеті туралы зерттеу жұмыстары баршылық.
Дегенмен, ... ... ... ... ... ... дамытуда өзіндік жұмысты жаңа ... ... ... ... ретінде шешімдерін іздестіру қажет.
Ал қазіргі бұл тақырыпты зерттеп отырғандар тек ... ... ал оны ... ... ... үнемі
қолданбауда. Сондықтан да қазіргі ... ... ... ... ... ... қосымша тапсырмалар мен
дидактикалық шарттарды қолдануды назардан тыс қалдырып отыр.
Демек, мектептердегі бастауыш ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының шығармашылығын даму
қажеттілігі және шығармашылық деңгейде жұмыс істеуін ұйымдастыру мен оны іс-
жүзіне асыруға қажетті ... ... ... арасында қарама-қайшылықтар
бар екенін аңғартады. Бұл қарама-қайшылықты ... ... ... мәселелерінің көкейкестілігін айқындайды. Сол себептен, мен курстық
жұмысымның ... ... ... ... ... шығармашылық
қабілетін дамыту ’’ деп таңдауды жөн көрдім.
I тарау
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың ғылыми
теориялық ... ... –– ... ... ... ... ... өте
белсенді, дербес танымдық іс-әрекеті. Оқушылардың шығармашылық дербестігі
–– оны танымдық іс-әрекетті ... ... оқу ... ... қою, оны ... асыруда көптеген қасиеттерді:
ізденімпаздық, шабыт, мақсаткерлік, ... және ... ... танымдық шығармашылық біліктерді талап етеді.
Көптеген зерттеулерді талдау нәтижесінде шығармашылық іс-әрекет
нәтижелері ... жеке ... ... ... ... ... оң әсерлері бар рефлекция нәтижесінде өз әрекетіне ... ... ... ... ... мен формасына сәйкес көзқарастары
қалыптасатыны анықталып отыр.
Шығармашылық дербестік категориясы бірқатар психологиялық педагогикалық
екбектерде ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдарын ғылыми еңбектер мен ізденістер нәтижелерін
саралай отырып, шығармашылық іс-әркеттер қоғамда пайда ... ... ... іске ... және жас ұрпақтың дамуына әсерін тигізетін
адами құндылық деуге болады.
Шығармашылық іс-әрекет білім мен іскерлік ... ... ... еңбектер мен өз тәжірибелеріміз негізінде оқушылардың
шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... ізденімпаздық, шығармашылық дербестік. Мұны
мұғалімнің педагогикалық іс-әрекеті құрылымының іргетасы ретінде есептеуге
болады. ... ... ғана ... ... іс-әрекеті
негізінде ғана нәтижеге жетуге мүмкіндік болады, оны аталған іс-әрекеттен
бөліп қарастыруға болмайды.
Оқыту процесі ––– екі жақты ... ... ... ... қабілет іс-әрекеті мұғалімнің басшылығымен ... ... ... өз ... ... әрекетін де керек
етеді. Осыған байланысты кейбір педагогтар мен психологтар оқушылардың
өзіндік жұмыстарының негізгі ... ... ... ... және ... ... жасауына байланысты деп пікір айтты. Оқушылардың өзіндік
жұмысының жоғарғы формасы олардың өз ... амал ... ... шығармашылық жұмыстары жатады.
Өз бетінше ізденімпаздықпен жұмыс істей білу, яғни оқу ... ... ... мен ... ... ... іс жүзінде қолдана
білу, оңтайлы әдістерді таңдап алу, белгілі бір нәтижеге жетуге ұмтылу ... ... ... ... алғы ... болып
табылады.
Шығармашылық қабілет, өзіндік жұмыс ... ... мен ... ... ... ол мақсатты оқу қызметінің нәтижесі және ... ... ... сипаттағы әр түрлі ... ... ... ... ... да бір ... мен әдістерін пайдалануда
оқушының қабілет дәрежесін ескеру ... ... ... ... ... ... жоғары оқушыларға ғана тапсыруға болады. Оқушыға
оның таным күшіне сәйкес келмейтін, мүмкіндігіне жоғары, білім деңгейінен
анағұрлым асып ... ... ... ... ... оңды ... ... шығармашылық қабілетін, ізденімпаздығын қалыптастыруда
сыныптан тыс, ... ... ... ұйымдастыруда шығармашылық ай, пәндік
апталықтар мен ... ... ... ... пәндік үйірмелер мен
факультативтік сабақтардың маңызы зор. Барлық ... ... ... мен ... ... ... Оқушылардың танымдық
ізденімпаздылығы мен ... ... ... ... ... ... –– ... танымдық қажеттіліктерін қанағаттандыра
алады. Сондай-ақ мектептегі ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық кештер оқушылардың ... ... ... оң ... ... ... етеді.
1.1. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытудың
теориялық негізі
Зерттеу барысында философиялық сөздікте шығармашылық қабілетке мынадай
анықтама ... ... ... өнерде, еңбек қызметінің сан қилы
салаларында шығармашылық –– ... ... ... тың дүниелерінің
заңдылықтарын зертейтін саласы. ... ілім мен ... ... де ... ... объектісі бола алады.Шығармашылық
қабілеттер идеалистік ... ... ... ... тән,
түсіндіруге келмейтін құбылыс деп қаралды; еңбектің немесе ... оның ... ... ... ... ... ... ашу
өздігінен немесе түсініктің ғайыптың күшімен туындайды деп есептелінді.
Материалдық шығармашылық қабілеттер ... ... ... ... ... ... ... шығармайды, бірақ жетілген формадағы
шығармашылықты еңбектің нәтижесі деп қарайды. Шығармашылық ... ... ... ... ... ... ал ... өнер салаларындағы
қайсібір шығармашылық мәселелерді ... ... ... ... ... үшін ... жағдайлар туындағанда табылады. Алайда,
шығармашылық сәті деп, көбінесе бұған ... ... мен ... мен ... белгісіз болып келген жаңа тәсілді, ... ... ... ашу деп ... қабілет адамнан
барынша табандылықты, білімді, қабілетті ... ... ... ... ... ... мен ... айтып жүргеніндей, еріктің қуатынан
және өзіне тән ... ... ... ... –– ... ... бірі, субъективті жаңа
өнімнің жасалуымен және оны жасау жөніндегі танымдық іс-әрекеттің өзіндегі
жаңа түзілімдермен ... Бұл жаңа ... ... ... ... ... ... Шығармашылық қабілет
дайын білімдер мен біліктерді қолдану процестерінен, репродукциялық ... ... ... ––– оқушының танымдық қабілеттеріне моти-вациялық тұрғыдан
басшылық жасау нәтижесінде туындайды.
Оқушының шығармашылық қабілетінің пайда болуы оның іс-әрекетінен айқын
аңғарылады. Ең әуелі оқушының ... ... ... ... ... арта түседі.Оқушының шығармашылық қабілеті ... ... ... жаңа сипатқа ие болады.
Шығармашылық қабілеттік әртүрлі сапада ... ... Оның ... өзі оның жеке адам ... ... қозғаушы күші екендігін
көрсетеді.
Шығармашылық қабілеттік оқушы іс-әрекетінің сапасы ... ... ... ізденіп,белсенді әрекет ететін жеке тұлғасының қалыптасуына
мүмкіндік туғызады. Шығармашылық ... адам ... жаңа ... ... туындылар мен жаңалықтардың шығуына ... ... ... ... ... қабілеттік жеке тұлғаның тұрақты сапалық белгісі ретінде
оқушының жан-жақты дамуына жағымды ықпал етеді, ақыл-ой және ... оның ерік ... ... ... қабілетін, эмоциясын
белсендіретін қызықты интелектуалдық іс-әрекетінде көрініс табады. Ол ... ... ... ... және оның ... баға бере ... етеді.
1.2. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытуда
математика сабақтарының мүмкіндіктері
Қазіргі кездегі ғылым мен техниканың даму ... әр бір ... және ... ... мен ... ... олардың шығармашылықпен
жұмыс істеуін, ойлауға қабілетті болуын талап етеді. Осындай ерекше ... ... ... ... ... мектеп оқушыларына білім берумен қатар,
олардың ақыл-ой ... ... ... ... ... пәнінің қарастыратын объектісінің табиғат заңдарымен,
байланыста болуы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін ... ... ... олардың жоғарғы деңгейдегі іс-әрекеттерін қажет
етеді. Осы жерде оқушының танымдық сұранысын туғызатын оның ... ... ие ... ... ... ... ... мәні зор.
Математикалық есептерді мазмұнына, шығару тәсіліне, функциясына,
қиындық дәрежесіне қарай классификациялау мәселенің негізгі жағын –– ... ... ... сипатын ескермейді. Барлық ... ... ... ... ... ... қарай шығармашылық
және жаттығу есептері болып бөлінеді.
Есеп шығару ... ... ... ... олардың
бағдарлама анықтап берген теориялық білімді игеру өте маңызды.
Ал, ... ... ... ... ... ... ... оқушының танымдық ізденістегі іс-әрекеті оның қарапайым
өзгеше шығармашылық сипатымен ерекшеленеді. ... ... ... білімнің логикалық құрылымын ғана емес, ақыл-ой ... ... ... шығармашылық есепті шығару мен оның мүмкін ... ... оның ... ... ... ... ... шығаруда оқушының сұранысы есепті шығаруға
қойылатын талаптар арқылы тудырылады. ... ... ... ... ... –– ... ... шығарудағы іс-
әрекеттің тек сыртқы талаптарымен ғана шектеліп қалмауын ескеру қажет.
Басқаша ... ... тек ... ... ... ... ... мазмұнында жасырын жатқан заңдылықтарды ұғынуға
ұмтылдыратын іс-әрекетке айналуы жүзеге асуы қажет.
Оқушылардың шығармашылық ... мен ... ... ... ... жасай білу, дәлелді пікір айту, іскерлігін
арттыру, жалпылай алу, дидуктивті ойлау, ... ... ... талдау, жинақтау, жүйеге келтіру, математика пәнін оқытудың өн-
бойында ... ... ... ... өте ... курсында логика жеке пән ретінде өтілмейді. Логикалық білім
мен дағдыларды ... ... ... ... бар, ... ... ... ара салмағы үлкен.
Логика дұрыс ойлаудың заңдары мен жүйелі де ... ... ... ... ... ... Анықтама, дәлелдеме, пайымдау,
жіктеп саралау сияқты т.б. логикалық ... әр бір ... ... ... ... отырады. Оқушы анықтамаларды жаттап, ... ... ... ... ... ... және оларды қалай
дұрыс қолдануы туралы ... біле ... ... ... ... ... ... «немесе»,
«егер болса онда...», «емес», «сонда» және «тек сонда ғана» т.б. арқылы
құрастырылған ... ... ... ... ... жүргізбейінше мектеп оқушылардың математикалық тілін ... айта ... ... ... ... игеруде ғана
емес әр түрлі жаттығулар орындау барысында да негізгі логикалық терминдерді
мектеп оқушыларының саналы түрде ... білу ... дәл ... ... тіліміздегі кездесетін көп ... пен ... ... ... деп ... және ... зерттеулер оқушылардың логикалық
білімін дамытудағы ескерілмей қалатын ерекшеліктерінің бірі ... ... ... ... тәрбиелеудегі
сабақтастықтың жеткіліксіз екендігін көрсетіп отыр.
Оқыту практикасы көрсетіп отырғандай логикалық білім беруді
бастауыш ... ... ... ... логикалық ойлауын дамытуды
логикалық байланыстардың ... ... ... сынып
математикасында мүмкіншіліктер өте көп. Оқушыларға сандар мен ... ... ... ... ... да ... ... баса назар аудару қажет.
II тарау
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін ... ... ... кеңірек ойлануды қажет етеді. Есеп жауабы бір
немесе бірнешеу болуы мүмкін. Есептің бұл түрі ... де ... ... ... ... ... ... есепті шешу қатаң дәлелге
сүйеніледі. Сондықтан мұнда қысқа есептей салу, көрнекілікпен ... ... ... ... ... ойлауға, қиялдауға, ұстамдылыққа,
еңбектеле білуге тәрбиелейді.
Арнайы формула қолдануға келмейтін, әр қайсысына өзінше ... ... ... ... ... дейміз.
Математикадан бастауыш сыныпта өтілетін, бірақ қиын шығарылатын
есептер мен тапқырлықты талап ететін ... ... ... ... тиіс. Берілетін есептер оқушылардың жас шамасына шақталып,
оқушыны жасытпай, ... ... ... ... ... жеңіл, тұжырымдалуы қысқа болғаны жөн.
Шығармашылық есеп ... ... ... ... тапқырлыққа,
байқампаздыққа, есепті шешу тәсілдерін меңгеруге тәрбиелейтіндей ... ... ... есеп ... ... танытатындай
болуы қажет. Мысалы: 1 сынып оқушыларына «Кестелік қосу және азайту»
тарауында ... тап: * 2 > 4 ... ... ... оңай жолы былай болады: Алдымен, ... ... ... ... ... ... ... +2 > 4 түріне келеді. Енді
’’ ’’ –– нің ... ... тура ... ... қажетті
сандарды табу керек.
Олар:
3 , себебі 3+2 > 4
4 , ... 4+2 > 4
5, ... 5+2 > 4
6, ... 6+2 > 4
Осы ретпен жалғастыра отырып, бірінші жағдайда ’’ ’’–– нің ... ... ... ... ... ... ’’ ’’ ... орнына ’’-’’ таңбасын қою арқылы жұмыс
жалғастырылады. Яғни, 7 және 8 ... ғана 2 ... да ... ... ... ... шешімі –– 7,8.
Бастауыш мектеп –– бұл оқушы тұлғасы мен санасының дамуы ... ... ... ... кезеңі. Сондықтан да бастауыш білім ––
үздіксіз білім ... ... ... қиында қадірлі жұмыс. Бастауыш
мектеп балаға белгілі бір білім ғана ... ... оны ... ... ... оқу, ... ортаға дұрыс көзқараста болу, жағдайларды объективті
түрде бақылап, талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс айтуға, салыстыра ... ... ... ... ... оқытудың басты мақсаты ––
баланы ... ... ... ... бастауыш сынып оқушысының зейіні тұрақсыз, импульсивті,
қабылдау мүмкіндіктері әр ... ... ... әр ... бір ... бейімі болады.
Бейімділік –– оянып келе жатқан қабілеттің алғашқы белгісі. Баланың
жасырып, тым тереңде жатқан қабілеттерінің көрінуіне ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Педагогика ғылымы еш нәрсеге бейімі жоқ, қабілетсіз адам болмайды деп
дәлелдейді.
Сол себепті, балалардың қабілетін ... ... ... тек мектеп
қана мақсатты түрде ықпал ете алады. Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін
дамытуда әр түрлі ... ... ... оқу ... ... ... ... мәселесі –– бұл көп жылдар
бойы көптеген ғалым психологтардың, педагогтардың, практик-мұғалімдердің
пікірталас тудырып келген және күні ... ... күн ... ... ... психололгиялық бағыттағы әдебиеттерге, теориялық
материалдарға сүйенсек баланың жалпы дамуы негізгі үш ... сай ... ... ... ... Әлеуметтік немесе қоршаған орта;
3. Тәрбие, яғни оқу-тәрбие үрдісі.
Ғалымдардың пікірінше осы үш фактордың ішінде тәрбиенің, яғни ... ... рөлі ... ... ... ... ... оқу-тәрбие үрдісі негізінде дамыту мәселесінде басты ... ... ... өз бетімен әрекеті, белсенділігі атқарады.
Себебі сабақ қанша сапалы болсын немесе мұғалімнің білім, тәжірибелік
шебері мол болсын, ... бала ... ... ... ... ... нәтижелі, сапалы орындалуы мүмкін емес.
Өз дәрежесінде жете мән берілмей келген өзіндік ... ... ... ... ... ... ... Оған дәлел оқушыны дамытуға
бағыттала құрылған жаңа бастауыш білім мазмұны, соның ... ... ... ... мұнда оқушының өз бетімен білім алып, ... мән ... ... өз ... ... бала дамуындағы рөлін
жете көре білген және ол жөнінде жазған қазақ зиялыларының бірі ағартушы-
ғалым А.Байтұрсынов.
А.Байтұрсыновтың оқу ... ... ... көзқарастары оның
«Бастауыш мектеп», «Қазақша оқу ... ... ... ... ... пікірінше, бала білімді тәжірибе арқылы өз бетімен ... Ал ... ... қызметі балаға орындалатын жұмыс түрлерін
шығындап беру және қойылған мақсатқа жету үшін бағыт-бағдар беріп ... ... ...... қажетті нұсқаулары бойынша
оқушының оқу жұмысының жеке дара және ұжымдық түрі. Өзіндік ... ... ... ... ... талап етіледі. ... ... ... ... ... ... тапсырылған істі
орындаудағы жауапкершілік сезім, еңбексүйгіштік, табандылық, ұйымшылдық,
бір-бірімен деген жолдастық ... ... ... ... ... ... жаңа материалдарды
оқып үйренуге дайындық (1), жаңа материалды оқып үйрену, бекіту ... ... және ... (3) деп ... ... өзіндік жұмысының педагогикалық тиімділігі – мұғалімнің
жұмысқа ... ... ... ... ... оқытудың маңызды мақсатының бірі –– оқушыларды
өз бетінше ... ... ... қалыптастыру.
Өзіндік жұмыстың ерекшлігі –– оқушының берілген тапсыр-маны
мұғалімнің көмегінсіз орындауы.
Өзіндік ... –– ... ... Сол ... ... ... қабілетін олардың өзіндік жұмысынсыз дамыту мүмкін
емес.
Бастауыш сынып оқушыларымен жүргізілетін өзіндік жұмыс түрлері:
1. Логикалық дамытушы ... ... ... ... ... сөзжұмбақ, анаграмма;
2. Берілген тапсырманы түрлендіру бағытындағы жұмыс түрлері (кері есеп
құру, мәтіннің мазмұның өңдеу, т.б.)
3. Өз ... ... ... ... ... ... шығармашылық
бағыттағы жұмыстар: өлең құрастыру, әңгіме, шығарма жазу, т.б.
Мұнда басты назар аударатын мәселе оқушылардың ... ... ... ... ... соған сәйкес жұмыстың ауызша, жазбаша
түрде көрініс табуларын талап ету. Соның негізінде ғана байлығы ... да ... жас ... ... ... ... шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдары
Ғылым мен техниканың жылдан-жылға кең өріс ... ... ... ... ... ... ... мектепке де өз әсерін тигізуде.
Соған сәйкес бүгінгі ... ... ... ... өз ... ... мен ... қабілеттерін дамытуда жаңа ақпараттық (
компьютерлік) технологияны пайдалану және оның тиімді ... ... ... ... ... ... ... басты тиімділігі –– бұл ... оқу ... ... ... ... ... пән аралық
байланысты күшейте отырып, оқушылардың дүниетанымын кеңейтуге және ... көре ... оны ... толық жағдай жасауы.
Сонымен қатар жаңа ақпараттық технологияның негізгі ерекшелігі –– бұл
оқушыларға өз бетімен ... ... ... ... ... ... өз ... нәтижесін көріп, өз-өзіне сын көзбен
қарауына және ... ... ... ... мүмкіндік беруі.
Аталған проблеманы шешу ең алдымен, шығармашылық қабілет дегеніміз
не, ол қандай ... ... ... және оны ... тиімді дамыта аламыз ба, деген меселелерді шешуді талап етеді.
И.Д.Левитановтың пікірінше, оқушылардың шығармашылық ... ... ... жаңа бір ... ... және ... бейімділіктерінің, қабілеттерінің, тәжірибелерінің көрінуі ... ... ... ... жасы ... ... нерв
жүйелерінің мүмкіндіктері кеңейіп, қалыптасып отыратындын, бірақ оқушының
дамуы үшін ең қажетті құнды қасиеттердің біртіндеп ... ... ... бала ... дамуы үшін ең қымбатты кезеңді тиімді
пайдаланып қалуға керектігін ескеріледі. Мектепке дейінгі балалардың және
бастауыш сынып ... жас ... сай ... ... белгілі
бір іс-әрекетке бейімділігі арқылы көрінеді.
Бейімділік –– бұл ... ... бір ... ... ... оған көңілінің аууы, оянып келе жатқан қабілеттің ... ... ... ... ... ... көзге түсетін бейімділіктің
олардың келешекте ... ... ... ... ... ... дер ... көре біліп, оларда соған сәйкес
келетін қабілеттерді дамыту біздің ... ... ... ... ... ... шығармашылық қабілеттерін дамыту жөнінде
И.П.Волковтың айтқан пікірі өте құнды. Сондықтан да біз өз ... ... ... отырып, бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық
қабілеттерін олардың өз ... ... ... ... ... ... бұрыннан белгісіз
жаңадан бір нәтиже алуы деп түсінеміз. Автор оқушылардың ... бір ... ... ... қатар олардың осы нәтиже алу жолында пайдаланылатын
әдіс-тәсілдердің тиімдісін таңдай ... ... т.б. ... ... ... ... ... қабілеттерінің құрамдас компоненттерін
анықтауға бағытталған еңбектер де жеткілікті атап айтсақ, И.Л.Лернердің,
А.Н.Луктың, ... ... ... ... ... осы аталған еңбектердің ішінде И.Л.Лернер мен А.Н.Луктың
еңбектеріне ерекше назар аударлық.
А.Н.Лук шығармашылық ... ... ... ... ... келе отырып, шығармашылық қабілеттерді үш негізгі топқа
бөліп қарастырылады:
1) ынтамен байланысты ... ... және ... ... байланысты қабілеттер (көңіл-күй);
3) ақыл-ой қабілеттер.
А.Н.Луктың оқушылардың шығармашылық қабілеттерінің ... ... ... ... ... және оны төмендегі себептерге сәйкес түсіндіре
аламыз:
1) Оқушы ... ... ... ... ... алу ... қабілет түрін дамыту үшін алдымен, осы ... ... ... ынтасы болмаса оның нәтижесінің де төмен болатыны
сөзсіз.
2) Көңіл-күй –– бұл ... істі ... ... қажетті
көрсеткіш деуімізге болады.Сондықтан да ... ... ... ... дамытуда олардың осы бағыттағы іс-әрекетке деген
көңіл-күй деңгейі маңызды, сондай-ақ ол ... ... ... ... белгілі.
3) Кез-келген іс-әрекетті біз ақыл-ой қабілеттері негізінде ғана ... ... да ... ... ... жұмыс істеулері
де алдымен осы ақыл-ой қабілеттері ... ... ... оны ... іске ... талап етеді.
Я.А.Пономаренев кез-келген шығармашылық бағыттағы іс-әрекеттің
негізгі, ... –– ... ... дей отырып, оның даму критериясы
ретінде іштей жоспарлау әрекетін немесе «ойша» әрекеттену қабілетін ... де ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеттің, соның ішіндегі шығармашылық бағыттағы ... ... іске ... ... Сондай-ақ адамның «ойша» әрекеттеуі,
яғни ойша ... ... ... және т.б. – бұл адам ... ... болып табылады.
Біріншіден, адам «ойша» әрекеттене отырып, нәтижесінде не
алатындығын, яғни ... ... ... ... көз ... елестете
алады;
Екіншіден, қойылған мақсатқа жету жолын жоспарлап, алынбақшы нәтижеге
жету тәсілін ойша құраттыра алатындығын ... ... ... ... «ойша» әрекеттену
қабілеттері әсіресе, бастауыш мектеп жасында яғни ... оқу ... ... ... ... және ... олардың
шығармашылықпен өзін-өзі көрсете білу ... ... Бұл оның ... ... өз ... ... ... және оны
қанағаттандырылуы оқушыға әрқашан қуаныш сезімін тудырады.
В.В.Давыдов ... осы ... ... ... ... ... ... отырып былай дейді: «Оқушы өз ... көп ... ... сайын ол тапсырманың түрлі варианттарын салыстыра
алады және есептің шешуін бақылай алады.
Оқу ... ... ... бақылау, сондай-ақ есептің шешуін
ауызша түсіндіруді талап ету, ... ... ... ... ... жоспар бойынша әрекеттенуге және ойша жоспар құруға ... ... ... ... ... ... ... әлеуеті әсіресе, ән-күйде, ойын үстінде, техника саласында
жаңа бір нәрсені ашумен, құрастырумен, білумен байланысты көрінеді.
Сондықтан да ... ... ... ... оқушыларын шығармашылық
қабілеттерін біз компьютерлік ойындарды (үйрету,жаттықтыру, дамытушы)
пайдалану арқылы толықтай қалыптастыра ... Оған ... ... педагогтардың зертеулері, бұл ... ... ... ойындарға деген ынталары, қызығушылықтары, сондай-
ақ компьютерлік технологияның орасан зор ... және ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу дәлел бола алады.
2.2. Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілеттерін дамытуда
математикадан сыныптан тыс жұмыстарының жолы
Қазақстан ... « ... ... ... ... бірі баланың интелектуалдық және шығармашылық қабілеттерін
дамытуды міндеттесе, Қазақстан Республикасының дарынды балаларды ... ... ... дамыту концепциясы шығармашылық қабілеттерді
дамытуға ... беру ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының білім саласындағы нормативті-құқықтық құжаттары адамның
шығармашылығын дамытуды ... ... бірі ... ... жеке ... ... мүмкіндігін, шығармашылық қабілетін,
шығармашылық ойлауын әрбір адамның жаңа білімді игеруіне, интелектісі мен
ойлау ... ... ... ... ретінде дамыту өзекті мәселелердің
біріне айналып отыр.
Өйткені, қоғамның алға ... ... ... ... ... күнде оқытудың жаңа технологиялары ... ... ... ... білім беруді көздейді. Бұл мектепке дейінгі
кезеңнен бастап баланың шығармашылық ойлауын, шығармашылық ... ... ... ... міндеттейді. Осы орайда біздің мектеп оқушыларының
шығармашылықтарын дамыту жұмыс бағыты ... ... ... ... ... ... ... қабілет» түсінігіне еніп
тұрған бар қасиеттер кешенін бір мезгілде қамту мүмкін емес.
Бұл мақсатты түрде ұзақ ... ... ... ... ... түрде қолданылатын шығармашылық тапсырмалары біз ... бере ... ... ... ... ... ұжымымыз
танымдық тапсырмаларды бір жүйеге ... ... ... ... және шығармашылық қабілеттерін дамытып қалыптастыратындай
жұмыс бағытын ұстанып ... ... ... ... –– ... іс-әрекет түрін шығармашылық іс-
әрекетке айналдырып, қолдануды жұмыс тәртібіне енгізген. Балалардың ... мен ... ... ... ... алдына мынадай шарттар қойылады:
Таным қызығушылығның шарттары:
■ интелектуалды ... және ... ... ... ... ... және зерттеу іс-әрекеттері бар сабақтар ұйымтастыру;
■ өзіндік ... мен ... ... ... ықпал ету;
■ балалардың танымдық бастамалары мен өз бетімен жұмыс істеулеріне
қолдау көрсету немесе мақтау, ... ... ... ... ... бала үшін даму ... ... әрбір баланың потенциалдық мүмкіндіктерін қолдау көрсетудегі жоғарғы
педагогикалық іс-әрекет;
■ білім беру ... ... ... мен ... берудің спецификалық
мазмұнының сипатын беретін арнайы педагогикалық жағдайлар.
Шығармашылық ойлауды дамыту ... ... ... ішкі ... жою;
■ жұмыс істеу барысында бала зейінін ақыл-ойға ... қиял ... ... ... ... ... бағыт-бағдар беру.
Психологиялық және педагогикалық зерттеулер мен мектеп жұмысының
тәжірибесі балалардың шығармашылық қабілеттерін ойын негізінде ... ... ... дамып қалыптасатыны дәлелдейді.
Ойын барысында балалардың қиялы дамып, шығармашылық ... ... ... ... ... да болмасын ұйымдастырған іс-әрекет
мекемемізде ойын негізінде жүзеге асырылады.
Мектеп жұмысымысы барысында ... ... ... ... ... педагогикалық іс-әрекет бағыттары ең алдымен
педагогтың өзінің ... ... ... ... ... ... ең алдымен оның өзін-өзі ... ... ... Яғни ол ... іс-әрекеттегі мүмкіндігін толық аша ... ... С.Л. ... ... ... жеке ... ... оның бойындағы бар қасиеті ғана емес, сонымен қатар, ... деп ... ... ... да ... ... бірі болып
табылады. Осы орайда, педагогтарының шығармашылық кәсібі іс-әрекетке деген
қажеттілігінің туындауына ықпал ететін мынадай шарттарды атауға болады:
... ... ... ретінде қарау;
■ қайшылықтарды жеңе білу;
■ рефлекцияға қабілеттілік;
■ өзінің жеке тұлғалық кәсіби қасиеттерін танып білу;
... ... ... ... білу.
Баланы мектепке даярлауда оны жеке тұлға ... ... ... ... қызығушылықтары мен икемділіктерін арттыруда
ата-аналар мен балабақшаның бірігіп жұмыс істеуі ... ... ... Соған сәйкес бала шығармашылығын дамытуда да ата-
аналардың ... ... ... ... ... әрбір іс-
әрекетімізде ескеріліп отырады.
Шығармашылыққа негізделген ... ... ... мақсаты: Математикалық ұғымдарды қалыптастыра ... ... ... ... ... бағыты: Шығармашылық негізінде тапсырма шешуінің әр түрлі
жолдарын анықтайды.
Күтілетін нәтижесі: ... ... ... қиялдау, шығармашылық
қабілеттерін негізінде тапсырмаларды қайталанбайтын жауаптарының шығуы.
Қорытынды
Бастауыш мектеп оқушысының жеке тұлғасын қалыптастыру, оның ... ... ... ынта ... ... жеке дарындылығын дамыту ––
бүгінгі таңдағы негізгі мәселелердің бірі.
Өйткені, қазіргі кезеңдегі қоғамның жедел дамуы ғылым мен ... ... ... ал ... ... мен ... ... бүгінгі мектеп оқушылары. ... ... ... үлкен
жауапкершілік пен білімдарлықты қажет етеді. Оқушылардың өз-өзіне сенімін
арттыру, олардың шығармашылығын дамыту, өтілетін ... ... ... ... баулу –– мұғалімнің педагогикалық шеберлігіне ... ... ... сабағы қазіргі кездегі оқыту талаптарына сай
болып келуі қажет. Бұл айтылған талаптармен бірге мұғалімнің ... ... ... ғылыми түрде негізделіп, оның тәлім-тәрбиелік мәні
жан-жақты ашылуы тиіс.
Осы талаптардың орынды атқарылуында ғана оқушыда шығармашылық ... ... ... ... ... деген құштарлығы дамып отырады.Оқушы
құлшынысын ұдайы дамытып әрбір ... ... ... ... ... озық әдіс-тәсілдерін қолдана білгенде ғана бастауыш сынып
оқушыларының шығармашылық ... дами ... ... ... ... іске ... алуы үшін ... болуы шарт. Демек, мұғалім мен оқушының арасындағы ... ... ... ... шығармашылық қабілеттер дами түседі.
Бұндай кезеңде өтілетін жаңа сабақтың ... үш ... ... ... ... ... таба білгенде ғана іске
асырылып отырады.Осы жағдайда ... ... ... ... ... ... ... қызығушылығын арттыра білуі керек.
Мұғалім өзінің сабағын шығармашылықпен ұйымдастырып, өтілетін ... ... ... тудыратындай сұрақтар қамтылып өтілуі
тиіс. Мұғалім өтілетін сабақтың тақырыбына сәйкес алдын-ала ... ... ... зейінін, ой-қиялын ... ... ... ... Олай болса, өтілетін сабақтарда тапсырмалардың
жауабын табуда, орындауда, қойылған сұрақтарға жауабын ... « ... ... ... ... ... т.б. ұтымды оқытудың жаңа
технология түрлерімен іске ... ... ... ... тартымды
өтетіні белгілі.
Ұстаз еңбегі –– оқушы білімімен өлшенеді десек, ... ... ... ... жүрегіне жол таба білуінде. Әрбір баланың бойындағы
қабілетті ... ... ... өмірді, әлемді танып білуге, қоғам алдындағы
жауапкершілік қасиеттерін сезіндіре білуінде жатыр.
Ол үшін ұстаз ... мына ... ... ... керек:
o мұғалім өз шәкіртінің басқаға ұқсамайтын қасиеттерін аша ... ... ... кең ... ... өз ... ... болуы
керек;
o мұғалім үздіксіз өз білімін өз бетінше шыңдай түсуі ... ... ... мына ... ... күте ... ... ой-жүйесі өзінің біліміне берік болуы тиіс;
o оқушыда сабаққа деген құлшыныс тұрақты болғаны жөн;
o оқушы білімі, ... ... ... ... ... ... ... оқушы білімінің тереңдігі пәнаралық байланыста болғаны тиімді.
Қорыта ... ... ... ... дамытуда үздіксіз
құлшыныс, оқуға, білім алуға деген ұмтылыс ұдайы өшпей, ... ... ... ... ғана ... ... білім нұры тасып, сыныптан-сыныпқа
көшкен сайын оқушының ішкі дүниесі, сыртқы ортамен байланысы ... ... арта ... ... әдебиеттер тізімі
1. М.А.Бантова, Г.В.Бельтюкова, А.М.Полевщикова «Бастауыш кластарда
математиканы оқыту методикасы». Алматы ... ... ... ... ... ... ... Алматы «Мектеп»
1987
3. Г.Е. Нұрмұханова Афтореферат. Алматы 2006ж
« Қазіргі кезеңде мектеп оқушыларының ... ... ... ... М.Б.Қадырова Афтореферат. Алматы 2006 ж.
« Оқушылардың шығармашылық әрекетіне ... ... ... «Бастауыш мектеп» журнал № 5-6, 2007. 8-11 бет
6. «Бастауыш мектеп» журнал № 1 2006. 7-9 ... ... ... журнал № 1-2006. 3-5 бет
8. «Бастауыш сыныпта оқыту» журнал № 5-2007. 2-3 бет
9. «Бастауыш мектеп» журнал № 2 2006. 32-33 ... ... ... ... ... ... дамыту
Шығармашылық белсенділікті дамыту
Вариативті және инвариантты пәндер. Үйірме жұмысы
Ата-аналарға кеңес
Шығармашылық қабілетті дамыту ұстанымдары
Педагогикалық ... ... ... ... –– айнала қоршағанды шартты түрде өзгеріп, бойына
енгізген образдары бар ойындар
Түрлері
Сипаты
Балалар еңбегімен байланысты ойын
Бұл ойын ... ... және ... ... ... жүзеге
асады. Соның негізінде балалардың еңбекке деген қызығушылығы ойянып,
белсенді-ліктері артады.
Ақыл-ой тәрбиесімен байланысты ... ... ... ... ... ... ... ойлауы, қабылдауы, есте сақтауы, қиялы және тілі дамиды.
Ақыл-ой белсенділігін арттыратын ойын
Бұл ойын ... ... ... асады. Рольді таңдап образына кірген
адамына еліңктей ... сол ... ... не ... өзін ... келтіре отырып, өзінің ойлау қабілетін жаңа деңгейге өтуіне
мүмкіндік.
Мұндай ойындар ... ... ... ... ... ... биге қабілеттері байқалып дамиды.
Жүйелі түрде дамытатын ойындар
Педагогикалық шығармашылық
Шығармашы-лықпен жұмыс істеуде қойыл-ған міндетпен оны шешу ... ... ... ... ... ... орындалады)
Педагог шы-ғармашылығы балалар және басқа ... ... ... ... ... жағымды атмосфера туғыза отырып, баяндай білу
Балалардың шығармашылық қабілетін дамыту бойынша ата-аналарға кеңес
Балалар шығарма-шылығында неғұр-лым өз бетінше жұмыс ... ... ... ... ... бақылау мен бағалау негізінде
баланың күшті және әлсіз жақтарын анықтау
Балалардың ... ... ... және олардың қолда-рынан келетін
істерін олар үшін орындамау, тек қана ... ... ... ... ... ... жасауға асықпауға тырысу
Балалар алдында туындаған қиындықтарды шығармашылықпен шешуді ұсыну

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Даярлық топта математиканы дамыта оқытудағы сабақтастық мәселелері28 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Бастауыш мектеп математикадағы арифметикалық ағымдар оқыту әдістемесі29 бет
Бастауыш мектепте математика пәнінде ақпараттық технологияларды пайдалану22 бет
Бастауыш мектепте математиканы оқытуда көрнекіліктің ролі25 бет
Математика сабақтарында есеп шығаруға қызығушылығын дамытуда жеке оқушыға бағытталған оқыту технологияларын пайдалану әдістемесі62 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь