Жекешелендiру және меншік

Кiрiспе
1. Жекешелендiрудiң мәнi
2. Меншiк реформасын жүргiзудiң нақты әдiстерi.
3. Меншiк және жекешелендiру.
4. Қазақстандағы жекешелендiру
5. Жаппай жекешелендiру
6. Жеке жобалар арқылы жекешелендiру.
7. Жаппай жекешелендiрудiң бағдарламасы.
8. ҚР.да мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің 1993.1995 жылдарға
9. /2.ші кезең/ арналған ұлттық бағдарламасы
Жекешелендiру дегенiмiз – азаматтардың және заңды тұлғалардың мемлекеттiк меншiк обьектiлерiн немесе мемлекеттiк акционерлiк қоғамдардың акцияларын сатып алу. Меншiк қатынастар реформалары нарықтық экономикаға көшудiң маңызды элементi болып табылады. Бiрақ бұл реформалардың жүргiзiлу тұрғысының және эканомиканың мемлекеттiк секторын қайта құру реформасы баламасының бiр – бiрiнен ерекшеленедi. Көптеген к„сiпорындарды тез мемлекет иелiгiнен алу ж„не жекешелендiру мiндетi јойылЈанда, меншiк реформасыныЎ барлыј жајтан жаЈымсыз алЈашјы т„жiрибесi мемлекеттiЎ р†лiн Јана емес, сонымен јатар ауыспалы эканомикадаЈы мемлекеттiк сектордыЎ р†лiн б†лшектеп јарастыруЈа м„жбҐрлеген болатын. Меншiк ж„не к„сiпкерлiктiЎ корпаративтiк формасыныЎ бајылау функциялары арасындаЈы потенциялдi қайшылық к†бiнесе iрi жекешелендiрiлген к„сiпорындар мүдделерiнiң байсалды жанжалына әкеледi. Кепiлхаттық схема бойынша жаппай тез жекешелендiруде iшкi және сыртјы инвесторлар мүдделерiнiң жанжалдары болған.
Осыған байланысты алғашқы жылдары кең таралған нарықтық реформалардағы тез жекешелендiру ж„не жеке меншiктiң «критикалық масса» көзқарасы өтпелi эканомикадағы мемлекет пен мемлекеттiк сектордың ерекше рөлiн түсiнумен ауысты.
Өтпелi эканомикадаЈы мемлекеттiк бақылау, жоспарлы эканомикадаЈы мемлекеттiк басјарудан ерекшеленедi. Мемлекееттiк к„сiпорындар нарыјтыј негiзгi талаптарына сәйкес қызметтендiрiлу режимiне, яЈни “маркетивизированды” болуы керек. Бұл талаптар көбiнесе мынаЈан с„йкестендiрiледi: қатаң бюджет, бәсеке, өндiрiс пен қаржыларды јайта құрылымдау, корпоративтiк басқаруды ұйымдастыру. Жекешелендiру процесiнiң (мемлекеттiк формадан мемлекеттiк емес меншiк формасына өту) қысқа мерзiмде iске аспауына байланысты мынадай сұрақ туады: осы процестердiң дамуына мүмкiндiк туғызатын шаруашылықтың арендалық формаларының құрылуы. Бұл мәселенi қарастыруда жинақталған әлемдiк тәжiрибемен белгiлi елдiң эканомикасының ерекшелігін ескеру қажет.
Мемлекет иелiгiнен алу ¬– мемлекет кәсiпорындарының, шаруашылықты басқару функциясын және сәйкес өкiлеттiлiгiн тiкелей шаруашылық жүргiзетiн субьектiлерге табыстауы арқылы түрлендiрiлуi. Кәсiпорындарды тiкелей мемлекет бақылауынан толық шығуының 2 жолы бар, яғни мемлекет иелiгiнен алу: өзiн-өзi басқару арқылы немесе жекешелендiру арқылы.
        
        Кiрiспе
Жекешелендiру дегенiмiз – азаматтардың және заңды тұлғалардың мемлекеттiк
меншiк обьектiлерiн немесе мемлекеттiк ... ... ... алу. Меншiк қатынастар реформалары нарықтық экономикаға көшудiң
маңызды ... ... ... ... бұл ... ... және эканомиканың мемлекеттiк секторын ... құру ... бiр – ... ... ... к„сiпорындарды тез
мемлекет иелiгiнен алу ж„не ... ... ... ... барлыј жајтан жаЈымсыз алЈашјы т„жiрибесi мемлекеттiЎ р†лiн
Јана емес, сонымен јатар ауыспалы эканомикадаЈы мемлекеттiк сектордыЎ ... ... ... ... ... ... к„сiпкерлiктiЎ
корпаративтiк формасыныЎ бајылау функциялары ... ... ... iрi жекешелендiрiлген к„сiпорындар мүдделерiнiң байсалды
жанжалына әкеледi. Кепiлхаттық схема бойынша ... тез ... және ... ... ... ... ... байланысты алғашқы жылдары кең таралған нарықтық реформалардағы
тез жекешелендiру ж„не жеке меншiктiң «критикалық масса» ... ... ... пен ... сектордың ерекше рөлiн түсiнумен
ауысты.
Өтпелi эканомикадаЈы мемлекеттiк бақылау, ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... Бұл ... ... мынаЈан
с„йкестендiрiледi: қатаң ... ... ... пен ... ... ... ... ұйымдастыру. Жекешелендiру процесiнiң
(мемлекеттiк формадан мемлекеттiк емес меншiк формасына өту) қысқа ... ... ... ... ... туады: осы процестердiң дамуына
мүмкiндiк туғызатын шаруашылықтың арендалық формаларының құрылуы. ... ... ... ... ... ... елдiң
эканомикасының ерекшелігін ескеру қажет.
Жекешелендiрудiң мәнi
Мемлекет иелiгiнен алу – мемлекет кәсiпорындарының, шаруашылықты басқару
функциясын және ... ... ... ... жүргiзетiн
субьектiлерге табыстауы арқылы ... ... ... ... ... шығуының 2 жолы бар, яғни мемлекет иелiгiнен
алу: өзiн-өзi басқару арқылы немесе жекешелендiру арқылы.
Кәсiпорынның ... ... ...... жеке најты денгейiн
бiр жақтан, топтық меншiктiң сипаттарын екiншi жағынан қамтамасыз ... ... Ол ...... эканомиканыЎ †зегiнде најты
тотальдi мемлекеттiк бајылаудан шыЈу ... ... ... ... у„ждеудi кҐшейту ретiнде пайда болды. ‡зiн - †зi ... ... мен ... еЎ к†п ... ... оның ... элементтерi
басқа да социалистiк елдерде ... ... ... ... жґмыстыЎ јатысу жҐйесi ).
Жекешелендiру м„нi. Жекешелендiру †тпелi эканомикада бiр жаЈынан мемлекет
иелiгiнен алудыЎ басынјы формасы ... ... ... ... ... ... „ртҐрлi формаларын арјасында азаматтарЈа меншiктi тараудыЎ
формасы болып табылады.
Жекешендiру деп – к†бiнесе жеке азаматтарЈа, еЎбектiк ... ... ... ... немесе †теусiз берiлген мемлекет мҐлiгiн айтады.
Мемлекеттiк к„сiпорын базасында „ртҐрлi ґйымдыј – шаруашылыј формасындаЈы
жеке ... ... ... ... ... ... ... Олар жеке
к„сiпкерлiктен корпорациялардыЎ „р тҐрлерiне дейiн болуы мҐмкiн.
Жекешелендiрудiң негiзгi мәнi капиталға негiзделген фирмаларға әр ...... ... ... ...... ... өздiгiнен †су јґн болЈандыјтан ... ... ... ... ... ... јґрылымдыј
жылжуларын тҐбiрiмен ... ... ... ... ... жеке ... категориялар – жекеменшiктер
(акционерлер) басјарушылар (менеджерлер), ... ... ... ... ... ... јоЈамдыј топтармен јатынастардыЎ тҐркi
†згеруiне алЈы шарттар туЈызады.
Меншiк реформасын жүргiзудiң нақты әдiстерi. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Бұл бәрiнен
бұрын жекешелендiрудiң ақылы немесе ақысыз формалары арасындаЈы таңдау.
Көптеген ... ... ... ... ... ... кiм Ґмiттене алады – барлыј азаматтар тек јана
еЎбектiк ґжымдардыЎ мҐшелерi, жеткiлiктi капитал сатып алатын ... ... ... ... ... Шетел капиталыныЎ жекешелендiруге жiберу
масштабы туралы сґрај †зектi болды. Осы ... ... ... бґрынЈы
социалистiк елдерде „леуметтiк – саяси ж„не эканомикалыј жоспарларЈа с„йкес
јызу ... ... ... жалпы, нарыјтыј тҐрлендiрудiЎ еЎ
саясатталЈан элементi ... ... ... јатар к†птеген ауыспалы
эканомикалыј елдерде жекешелендiру к„сiпорын ж„не к„сiпорындыј јызмет
туралы ... ... бiр ... ... мемлекет иелiгiнен алынуы – бұл бұрынғы кеңес елдерiнде пайда
болған «отандық өндiрiс» ... ... ... ... мемлекеттiк
меншiктiЎ өзгерiс процесi – жекешелендiру деп аталады. Мемлекет иелiгiнен
алудың негiзгi принциптерi: ... ... ... ж„не жеке
азаматтардыЎ эканомикалық ... ... ... ... ... Сонымен јатар †те маЎызды: мемлекет иелiгiнен ... ... ... †су денгейiне мҐмкiндiк туЈызуы јажет.
Мемлекет иелiгiнен алу реформасыныЎ басты ...... ... јысјарту, нарыјтаЈы †нiмнiЎ еркiн саудасын кеЎейту
баЈаны либерализациялау, тауар ... ... ... ... ... ... јоса ... јоЈамдыј †ндiрiстi
эканомикалыј ж„не заЎды нормаларЈа ... ... ... ... ... ... және белгiлерi.
Мемлекет иелiгiнен алудыЎ басты баЈыттарыныЎ бiрi – ... ... ... ... ... к„сiпорындарЈа, мҐлiктердi ... ... ... ... емес ... ... заЎды
тґлЈаларЈа берумен сипатталады. Жекешелендiру н„тижесiнде мемлекет иелiк
ету, пайдалану ж„не мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... реформаныЎ басты јґрамды ... ... ... ... ... Бґл ... ... †згерiстерi ж„не јоЈамдыј – эканомикалыј јґрылыстыЎ †згерумен
байланысты тҐпкi јасиеттер т„н процесс.
Сонымен «жекешелендiру» тҐсiгiне не ... Егер бґл ... ... сай ... ... онда:
- тар маЈынада, этималогия к†з јарасы бойынша,бґл кез - келген меншiк
нышанының †тiлуi процесi( мемлекеттiк, жеке ж„не ... ).
- кең ... бұл ... практикада, әдебиеттерде, ресми документтерде
– мемлекет иелiгiнен алу нышаны, мемлекеттiк меншiктiң басқа ... ... ... деп ... ... ... обьективтi себептерiнiЎ макроэканомикаллыј
сияјты, микроэканомикалыјта сипаты ...... ... ... †ндiрiс јґралына айналу н„тижесiнде пайда
болатын ерекше жҐйенi јґрайды.
Жекешелендiру елдiЎ жалпы «„кiмшiлi – ... ... ... ... ... Јана ... ... Сонымен јатар
к„сiпорындардыЎ шыЈындарды јысјартуЈа позитивтi ґмтылуына да негiзделген.
Жекешелендiру екi функция атқарады: Бiрiншiсi ол – ... ... ... ... ... ... болуы керек. Екiншi
ол – мемлекеттiк реттеудiң ұзақ мерзiмдi сипатының құралы болуы қажет. ... – бґл ... ... ... к„сiпорындарыныЎ (азыј –
тҐлiк, ... ... ... ... ... ... жеке ... †туi. Бґл к„сiпорындар тиiмдi нарыјтыј
эканомикаЈа †тудегi еЎ негiзгi болып табылады , ... олар ... ... ... қалыптастырады.
Жекешелендiрудiң басқа да жеке топталЈан формасы болуы мҐмкiн. Мысалы,
Әлемдiк банк бґрынЈы социалистiк елдерде ... ... ... активтердiЎ тiкелей саудасы, кепiлхат схемасы бойынша бґјаралыј
жекешелендiру, менеджменттiң немесе жґмыскерлердiЎ контрольдi пакеттi ... ... ... ... акционирование, шетел капиталы јатысјан
акционерлi мемлекеттiк к„сiпорын.
Жекешелендiрiлген кепiлхат беру ... ... ... ... активтердi көпшiлiк азаматтардың арасында салыстырмалы тез
таратуға мүмкiндiк бередi. Жекешелендiру куәлiктерi ајысыз ... ... аз ајша ... ... ... ... схемалары
жекешелендiрудiЎ „леуметтiк жанжалы аз т„сiлi болып табылады. ... \ ... ... ... ... Албания, Монголия, Қазақстанда
болған.
Активтердi, құнды қағаздарды мҐлiктiн кешендердi ... сату ... †з ... бар. Олар – бюджетке тҐсудiЎ көзi
сияқты, жекешелендiрiлген компанияЈа инвестиция ... ақша ... ... тек ... ... ... ... к„сiпорын болуы
мҐмкiн.Сондыјтан берiлген „дiспен, †кiнiшке орай инвестицияны керек ететiн
к„сiпорындардыЎ к†пшiлiгi жекешелендiрiле ... ... ... ... салыстырЈанда( најты капиталы барлармен шектелдi.
Аукциондар мен конкурстар жекешелендiрiлген активтердiЎ максималды ... ... ... ... мҐмкiндiк бередi.
Активтердi шетел инвесторларына сату – ерекше ... ... ... бар елдерде сатушы – бейрезиденттерден келген инвестиция
тҐсiмiне ставка ... ... ... ... және финанстыј нарыЈына
мҐмкiндiк алумен, батыс ... ... ... ... јґныныЎ
†суiмен байланыстырылады. Тiкелей сауда әдiсi ... ... ... ... яғни ... ... жеке меншiк
дамуы Ґшiн жаЈдайлар јалыптасјан елдерде болЈан.
Тiкелей сауда „дiсiмен жекешелендiру финанстыј нарыјтардыЎ тез дамуына
мҐмкiндiк бередi, ... ... ... шетел немесе аралас ... ... жеке ... ... ... жаЈдай жасайды.
Табыстау немесе жекешендiрiлген кампания ... ... ... сауда да сату бґрынЈы социалистiк елдердiн јатарында
(Латвия,Литва,Польша) кең тарады. Бұл әдiс әсiресе Ресейде кеЎ ... ... ... ... ... јолданылады ж„не еЎбек
ґжымдарына жекешелендiрiлген ... ¾ ... ... ... осы ... алынЈан активтердiн јґндылыЈы салалар
мен кампаниялар бойынша бiр јалыпты емес меншiк пен кiрiстiн тым ... ... ... мен јарыздарын ꥄландырылмайтын меншiктiн
јґјыЈына шейiн.
ЖекешелендiрудiЎ келесi әдiсi – ... ... яЈни ... ... ... мҐлiктен айырылЈандардыЎ жеке меншiк құқығының
қалпына келуi. Ѕайта жекешелендiрудiЎ негiзгi формалары: ... ... ... ... натуралды тҐрiнде јайтарылуы ж„не †тем ајы, яЈни
т„ркiленген мҐлiк јґныныЎ ... ... ... ... ... ... жекешелендiрудiЎ осы екi формасы бґрынЈы ... ... ... ... ... н„тижиелегi, тиiмдiлiгi оларда Ґстемдiк
ететiн меншiкке ... Бґл ... ... ... ... ететiн формаларды ж„не меншiк јатынастарыЎ тҐрлендiрҐге деген
талпыныс пайда болады. Бґл ... ... ... ... табылады.
…лемдiк практикада к„сiпорындардыЎ Ґш жалпы тобы к†рсетiледi
-Бґјаралыј јґјыј негiзiнде јызмет атјаратыЎ мемлекеттiк ј„сiпорындар
(яЈни, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк к„сiпорындар
(яЈни, коммерциялыј орындар )
-Жеке меншiкке негiзделген жеке јґјыј арјылы ... ... ... ... пайда болуыныЎ екi жалпы т„сiлi бар. Олар : ... јґру ... ... ... ... к„сiпорындарды жекешендiрiлҐ
арјылы. ЖекешендiрудiЎ белгiлерi:
- Мемлекеттiк мҐлiктiн жеке ... ... †тҐi ... ... жеке ... ... к„сiпорындарына мҐлiкпен иелiк ету јґјыЈын беру.
-Мемлекет кәсiпорындарын толыј жеке тұлғаларға сату.
-Активтер б†лiгiн сату.
Жекешелендiру ... ... ... ... јґжаттарынла „ртҐрлi
берiлген. Мысалы: Румынияда жекешелендiру деп к„сiпорын мҐлiгiнiЎ јґнына
шыјјандаЈы шыЈарылЈан ... ... ... ... жекшелендiру
мемлекеттiЎ к„сiпорын капиталыныЎ 50% т†мен денгейiне дейiнгi јатысуды
јысјарту ал ... ... ... ... ... ... т.б.) мемлекет †з
меншiгiнде активтердiЎ к†пшiлiк б†лiгiн сајтап јалса да, жекешелендiру деп
танылады.
К„сiпорындарды жекешелендiру к†мегiмен ... ... ... ... ... ... ... бюджет тҐсiмiнiЎ
†суi, iшкi ж„не сыртјы берешектердiЎ жойылуы, капитал нарыЈыныЎ кенеюi,
тґрЈындардыЎ инвестицияЈа ... ... ... ... ... ... жґмылдыру, к„сiподај јозЈалысыныЎ „лсiзденуi, саяси
мајсаттаЈы ґсај жеке меншiк иелерiнiЎ кеЎ ... баЈа ... ... жекшелендiру кiрiсi арјасында, салыјты азайту мҐмкiндiгi туады, бґл
жеке эканомикалыј бесендiлiкке †мiр ... ... және ... ... тҐлендiру жаЈдайында «жеке меншiк», «жекелендiру»,
«мемлекет иелiгiнен алу», «камерциализация» тҐсiнiктерi јызу пiкiрталастар
туЈызады. «Д„стҐрлiк» к†з ... ... ... ... жеке ... екi ... тҐрi ... јарастырылады. …сiресе бҐл к†зјарас
кеЎестер кезеЎiндегi эканомикалыј „дебиеттерде †те к†п ... ... жеке ... ... ґсај жеке ... өзi ... антоганистiк
деп саналды. Сондыјтан жекешелендiру жеке меншiк јґрылымдаЈы †згерiстермен
к†рсетiледi.
Екiншi көзқарас – «еңбектiк» - бiрiншi орынЈа, «еЎбектiк» ж„не ... жеке ... ... ... ... қабiлеттiлiк» түсiнiгi
†зiне јоЈамдыј меншiктен басја да жеке еЎбектiк ... ... ... ... ... ... ... және
«дәстүрлiк» к†зјарастар бiр – бiрiне жајын, †йткенi бґл екуiндегi негiзгi
критерийi јанаудыЎ ... ... ... ... табылады.
Бґл екуiнен Ґшiншi к†зјарастыЎ ед„уiр айырмашылыЈы бар. Оны †зiнiЎ
критериi бойынша «субьективтi» деп ... ... Ол ... тҐрi ... јатынасуы жој жеке ж„не дербес меншiгiнiЎ с„йкестiлiгiн јыспајја
алады.
Төртiншi көзқарасты «батыстық» деп ... оЈан ... ... ... жеке ... ... табылады. Сондыјтан жекшелендiру де мемлекет
иелiгiнен алу сияјты тҐсiндiрiледi, яЈни ... ... ... ... ... өтуi.
Жекешелендiру јатынастары жҐйесiнiЎ м„нi оныЎ мајсаттары арјылы ашылады.
Бґл аспектi жекешелендiру реформаныЎ мајсаты ... оныЎ ... ... ... ... ... Кiрiстер
мен мҐлiктердi қайта бөлу ... ... ... ... ... ... баЈа ... ж„не јґрылымыныЎ бiрјалыпты
†згеруiне байланысты.
МеншiктiЎ мемлекеттiк емес мҐлiкке берiлуi, сатушылардыЎ нарыјтыј ... ... ... және ... кәсiпорындардың банкроттары жекшелендiрудiң
жаңа тәсiлi болып табылады. ... ... ... ... к„сiпорындардыЎ кредиторлары табысталуы инвесторды ... бiр ... ... Арендалық к„сiпорындардың еңбектiк
ґжымдары мҐдделерiнiЎ спецификасы: солардыЎ базасында јґралЈан ... ... ... ... ... ... таратылуымен негiзделген.
Еўбектiк ґжымдарда келесi м„селелер шешiмi к†п айтыс – тартыс туЈызады:
мҐлiк јґны мен ... д„л ... ... ґжымныЎ јґн баЈасы мен
мҐшелерiнiЎ тиесiм ... †сiм ... ... Ґшiн ... ... ... жауапкершiлiгi шектелген ж„не жабыј типтi акционерлiк
јоЈамда арендалыј к„сiпорындардыЎ жеке ... ... ... ... қиындығына байланысты есептеледi. Мемлекеттiк к„сiпорындарды
жекешелендiру формалары:
Мемлекеттiк меншiктi ... ... ... ... ... ... дамытылЈан баЈдарламаЈа сәйкес жеке немесе аралас
мемлекеттiк – ... ... ... мен ... мемлекеттiк к„сiпорындар мен серiктестiктерiне ауысатын мемлекттiк
к„сiпорындар мен ґйымдар жекшелендiруi iске асып жатыр.
Жекелендiрудi Қазақстан Республикасының ... ... ... бойынша iске асырады, ж„не оныЎ ... ... ... ж„не жергiлiктi „кiмшiлiктердiЎ јатысуымен
iске асырады.
Қазақстандағы меншiк реформасы 2 кезеңнен өттi. Бiрiншi кезең. ... жыл ... ... ... ... ... ... мен јызметтер
сферасын сатуЈа, ... ... ... ... ... ґжымдарыныЎ
к„сiпорындарына табыстауына шыЈарыоЈан. Осы кезеЎде 2500 iрi ж„не 4000 ... ... ... емес ... ... ... кезеңi 1993 жылдан 1996 жылдың басына дейiн болды.
Персоналдың саны мен салаларына қарамастан ... ... ... топја
б†лiнген болатын. Олардың ... ... ... т„сiлдерi
јарастырылЈан болатын.
Жекешелендiрудiң бағыттары:
- Ұсақ кәсiпорындардың жергiлiктi аукциондар арқылы ... орта ... iрi ... ... ... Өте iрi ... жекелеген жобалар арқылы жекешелендiрiлуi
ауыл шаруашылығы облысында және ауылшаруашылыј өнiмдерiн өңдеу секторының
жекешелендiрiлуi.
Кiшi жекешелендiру
Бұл 200 ... ... ... ... ... жеке ... ... жергiлiктiаукциондарда жҐзеге асады, онда адамдар
негiзгi јуралдарды најты ајшаЈа ... ... ... ... ... ... ... жеке ж„не јызметтер сферасы к„сiпорындарында
шыЈарылЈан болатын.
Кiшi жекшелендiру ... 11 мың ... ... Ол ... ... ... ... 2/3 – сiн јґрайды ж„не тґрЈыдар
сґранысын јанаЈаттандыратын ең маңызды сауда да, ... ... ... ... ... 84% жекшелендiрiлген болатын. Кiшi
жеклендiру 1997 ... ... ... және 14000 мыңдай кәсiпорындар
жекешелендiрiлдi.
Жаппай жекешелендiру
Жаппай ... ... ... ... ... болатын ж„не 1993 жылдан бастап јолданыла ... ... ... ... ... таратуЈа негiздеоген.
АзаматтардыЎ †з купондарын арнайы ... ... ... Кейiн осы купондарды мемлекеттiк к„сiпорындардыЎ акцияларын иеленуге
јолданды. Жаппай жекшелендiру баЈдарламасы, негiзiнен орта ... ... ден 5000 Ја ... ... ... арқылы жекешелендiру.
Жұмыскерлер саны 5000 Ја дейiн ... iрi ... ... ... маЎызы бар к„сiпорындар ... ... ... «Жеке
жобалар арқылы жекешелендiру» бағдарламасы негiзiнде жекешелендiрiлуi
јажет. Жалпы, бґл категория ... 170 – дей ... ... ... ... ... ... шарттарды максимальдi
тҐрде ескеру, ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк ж„не меншiктiк Ґлесiн
аныјтау моделi болмайды. Сонымен јатар сауда т„сiлi 1 ... 2 - ... ... еркшеленедi, бiрај басјару Ґшiн јажет халыј аралыј
тендерлер мен контрактар ... ... ... ауылшаруашылыј †нiмдерiн †Ўдеу
к„сiпорындарыныЎ јазiргi таја 4000 – дайы ... ... ... ... жер ... жеке ... арасында
Ґлестiрiледi.
Ауылшаруашылыј †нiмдерiн †Ўдеу ж„не агросервис секторыныЎ мелекеттiк
к„сiпорындары да осы баЈдарламамен жекешелендiрiледi. ... олар ... жеке ... ... ... †ндiрiшiлерiне табысталады.
Сонымен јатар баЈа инфляцияЈа тҐзетiлер енгiзу ... ... ... Жеке ... ... ... баЈдарламасы негiзiнде
бiрнеше iрi артыј iстейтiн к„сiпорындар сатылады.
Жаппай жекешелендiрудiң бағдарламасы.
Қазақстанның барлыј азаматтары (балаларды ... ... ... алды,
сонда јала тґрЈындары 100 купоннан ... ал ... ... ... ... ... †теу мајсатында 120 купоннан
берiлдi. Купондыј кiтапшаларды үлестiру Ұлттық Банк торабы арјылы ... ... ... ... 15,5 млн ... ... берiлген
болатын, яЈни тұрғындардың 90% - не жуығы қамтылды. Схема мыЎадай тҐрде
iске асты: инвестициондыј купондар ... жеке ... ғана ... ... сатуға және беруге болмады. Бұл ... ... ... ... ... ... †з ... купонЈа
айырбастау Ґшiн шыЈаратын,тек јана ... ... (ИПФ) ... ... ... ... инвестициондыј
фондтар өздерi купондыј аукциондар арјасында мемлекеттiк к„сiпорын
акцияларын ... ... ... ... бар ... ... ғана ... алды, ал олардыЎ саны 170 – тей едi.
iктерiн ескеру јажет.
ҚР-да мемлекет иелігінен алу мен жекешелендірудің 1993-1995 жылдарға
/2-ші кезең/ ... ... ... ... ... үш ... ... қамтиды,
атап айтқанда, мына элементтерді:
Дүкендер, қоғамдық тамақтандыру пунктері сияқты майда ... ... ... ... шегінде қолма-қол есептесу немесе
пайдаланылмаған жекешелендіру ... ... тез ... ... ... жекелеген аукциондар арқылы ... ... және ... жүк ... ... бір бөлігін
бөлектеу жөне саудалау;
Номиналы нақтылы көрсетілмеген материалдық емес ... ... ... ... 50-100 жеке ... ... ... бақылау пакетін сату есебінен шамамен 5000 орта-ірі
көсіпорындарды ... ... ... ... меншіктегі
кәсіпорындар ретінде инкорпорацияланғаннан кейін) жаппай жекешелендіру;
Тиісті алдын-ала құрылымдық қайта құрудан жөне ... ... ... жеке негізде аса ірі кәсіпорындарды (көп жағдайда мұндай
кәсіпорындар ... қала ... ... жекешелендіру.
Бұл бағдарламада, сонымен қатар, жекешелендірудің экономикалық
құрылымдар мен әрекеттердің ... ... ... ... ... барлық кәсіпорындар жекешелендірудің мүмкін боларлықтай
ең төменгі ... ... ... нан ... комбинатын жеке
наубайханаларға айналдырады). Екіншіден, бағдарламада мыналар ескерілген:
1) жаппай жекешелендіру кем дегенде тиісті ... 51 ... ... бірде-бір инвестициялы қор барша аукциондар ауқымында 10 пайыздан
астам акцияны ала алмайды;
3) 10 ... ... ғана ... ... мен ... арасында
бөлінеді.
Ең ақырында, мемлекеттік өкіметтің құзіретін ... және ... ... ... ... ... ... болдырмау мақсатында
премьер-министрдің орынбасары басқаратын біртұтас орган – Мемлекеттік мүлік
комитеті (ММК) құрылған болатын, оның ... ... ... жүзеге
асырылуын бақылау.
Жекешелендірудің бастпқы кезеңі. 1991-1993 жылдың басқы кезіне
өнеркәсіп ... ... ... кезеңі аясында бірсыпыра шаралар
қабылданды. 7000-ға жуық көсіпорын ... ... ... Ол ... ... 12 ... қамтамасыз ететін
мемлекеттік кәсіпорындардың 10 пайызын құрайтын. Жекешелендірудің бастапқы
кезеңі барысында ... ең ... ... ... мен басшыларына
сатылды. Бұл сату жөніндегі операциялар тиісті айқын ережелердің ... ... ... зиян ... ... ... мемлекет 1993 жылдың
ақпан айында ... ... ... ... қабылдағанға дейін,
кәсіпорындарды одан әрі сатуды тоқтатты.
Ұлттық бағдарлама: 1993 жылы сәуір ... ... ... ... ... 1993-1995 жылдарға арналғанжекешелендірудің ... ... Ауыл ... ... ... ... ... реттелген және тұрақтандырылған негізге
келтіру ұйғарылды.
1994 жылы жекешелендірудіңкең ауқымды бағдарламасы жүзеге ... ... ... ... асырылатын жалпы ұлттық бағдарлама ... ... 1993 жылы ... ... , ... ұсақ ... сату үшін ... аукциондар өткізілді. 1993 жылдың Қазан
айында үкімет жүк автокөлік ... 1993 ... ... ... ... жүк автомашиналарының 20 пайызын аукциондарға шығаруын
міндеттейтін жарлық қабылдады.
Жаппай жекешелендіру бағдарламасы 1993 жылы ... ... қор ... ... онан соң 1993 ... ... айынан
бастап халық арасында жекешелендіру купондарын ... ... ... ... акционерлік компанияға айналдыру, сондай-ақ қоғамдық
ақпарат компаниясын жүргізу істеріне дайындықтар жасалды. 1994 жылы ... ... ірі ... ... ... 1994 жылы ... ... Моррис» компаниясы сауда бараысында ірі темекі фирмасын сатып алған
кезде ... ірі ... ... ... 1994 ... ... жуық айларда халықаралық саудаға қоюға болады деп ұйғарылған 38 ірі
компонияның тізімін жариялады.
Ауыл шаруашылығындағы ... ... өзге ... өте баяу ... ... Бұл – ... ішінара өзіне тән
ерекшеліктеріне, ішінара географиялық, ішінара ... ... еді. ... өндірісті жекешелендіру және орталықсыздандыру
жөнінен ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру формалары оңтүстікте ұсақ ... ... ... ірі ... өңдеу компонияларын қамтыса,
солтүстікте астық ... ... ... ... суармалы аймақтарға ұсақ жекеменшік фермерлер шаруашылықтарын
ендіру айтарлықтай проблема туғызбайтын. Алайда солтүстікте өндіріс ... ... ... жөніндегі кәсіпорындар мен тиісті қызметтер
негізінде құрылып, біразға дейін орталықтандырылған күйінде қалды. ... 1995 ... ... жер және ... ... ресурстар
мемлекеттікі болып саналады және ол 99 жыл ... ... ... ... ... ... делінген.
Барлық еңбеккерлерді жекешелендірумен қамтамасыз ету үшін,
жалпымемлекеттік мүліктің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... жекешелендірудің инвестициялық
купондар жүйесі енгізілген болатын.
Жекешклендірудің инвестициялықкупондары және мынадай ойлар болды:
Қазақстан Республикасының тұрғындарына ... ... ... ... ... жекешелендіру ісіне тікелей қатысып,
меншік иесі болуларына мүмкіндік беру.
Купондардың ақшалай ... ... жоқ, олар ... ... ... ... еді. ... Республикасының әрбір
тұрғыны бәрімен бірдей 100 ... ... ... ... Ауыл ... 1,2 ... коэффициент ендірілді.
Қазақстандағы жекешелендірудің қорытындысы:
Купондық жекешелендіру нәтижесінде республикамызда жаңа ... ... тобы ... ... ... ... психологиясына көңіл қоймастан, бір сәттің
ішінде меншік иесі болып шыға келу мүмкін еместігін ... ... ... ... ... ... ... және айналымдағы қаржы;
- қаржылық активтер;
- бітпеген құрылыстар;
- орнатылмаған жабдықтар;
- тұрғын үйлер қорынан өзге, ... да ... ... инвестициялық жекешелендіру қорлары сатып алды, бірақ көп
ұзамай олар қайтадан құжатталынды немесе өз ... бір тиын ... ... ... ... ... иелері бола алмады.
Бүтіндей Қазақстан бойынша мемлекеттік меншіктегі 3073 ... ... ... ... 2716 ... және 514 ... ... акцияларының мемлекеттік пакеттері
таратылды.
Қазақстан қор биржасында 11 акционерлік қоғамдардың акцияларының
мемлекеттік ... ... қор ... 11 ... ... жалпы соммасы 1,2
млрд. теңге боларлықтай мемлекеттік пакеттері сатылды.
Сатып алу сұранымдарына, әсіресе материалдық-техникалық жабдықтау
және ... ... және ... ауыл ... мен ... шаруашылығы,
құрылыс, тамақ өнеркәсібі, машина жасау нысандары ие болды.
Жекешелендіру бізге не берді? ... үшін ... ... не ... - деп ... ... оптимистік жауап
алу үмітіндегі «Деловая неделя» газеті өзінің ... ... ... ауыр ... ... зауыты» АҚ вице-
президенті:
- Менімше бұл сұрақ бос кеңістікке ... ... Ия, біз, ... ... ... ... ол бізге не берді?
Машина жасау өте қиын жағдайда ... ААЖЗ ... ... ... ... ... Маған барлық жиынтықтың 2,8 пайыз ... ... ... өзі ... қор.
Серікболсын Әбділдин, Қазақстан Коммунистік ... ... ... ... ... ештеңе де емес. Сөйте тұра өкімет басындағы
ченеуниктердің белгілі бір тобы ... көп ... ұтып ... ... 2-3 ... болады. Жекешелендіру, сондай-ақ, еліміздің
қатардағы ... да ... ... жоқ, ... ... жалғаса
түсуде. Өткен жылдың қорытындысы бойынша ол 2-3 ... ... ол ... 20 ... жуықтады. Бұл дегеніңіз жекешелендіру мемлекет
мүддесін ескерместен өтті деген сөз. Басшылық саясаты теріс ... ... ... рельске өтуіне ықпал ете алмады. Қазір денсаулық
сақтаудың, білім ... және ... ... ... ... Бұл да халықтың иығына ауыр жүк болып батуда, ... тағы ... ... жұмыссыз қалады.
Жалпы біздің сыбайластық (мафия) басқалардан өзгеше. Ерекшелігі сол –
біздің сыбайластар ... ... ... ... ... ... ... мысалы, Қытайда жекешелендіру өзгеше өтуде. Мен
өзіміздегі жекешелендіруді жасау әдісін өте қате деп санаймын.
Зейнолла ... ҚР ... ... ... Мен ... емеспін және жалпы алғанда меншіктің материальды
түрлерін ұнатпаймын, сондықтан менде ... ... ... жоқ. ... ... ... тұрғыдан
келетін болсақ, жекеменшік сектордың пайда болуы үрдіс деп
бағалануда. Әрине, ... ... ... көзқарастар
болуы мүмкін; әлде дұрыс, әлде ... ... ... ... ... ... жауап ... ... ... ... болуларын теріс фактор
деп айта алмаймыз. Біз жалпы ... ... ... де ... ... де ... түсінеміз яғни мемлекеттік меншікке
дерексіз жауапкершілік - әртүрлі ... өте ... ... Темірболат, ҚР Президенті жанындағы стратегиялық зерттеулер
жүргізетін Қазақстан институтының ғылыми қызметкері:
- Жекешелендіру маған іс ... ... ... жоқ. ... ... секілді тек пәтерімді ғана жекешелендіріп алдым. ... ... ... суды ... қою ... ұдайы жасалынатын
қоқан-лоқыға қарағанда, біз жартылай ғана меншік иесі секілдіміз.
Алайда, өкіметтің бізді сендіруіне қарағанда бәрі соншалықты жаман
емес. ... ... ... көзқарастардан туындайтын секілді. Егер
жағдайға барша еліміздің биігінен қарайтын болсақ, онда ... ... ... ... ... ... жеке меншікке көптеген
шағын және орта бизнес нысандары, бірқатар кәсіпорындар ... ... ... ... ... болды. Ілгері басушылық ап-айқын. Менің
ойлауымша, бұл процесс ... де ... ... ... ... ... алым-салықтармен тұншықтырыла бастаған шағын және орта бизнес ... ... ... Ал ... ірі ... ... болсақ, олар
Қазақстан өндірісін қаржымен инвестициялауға ешқандай мойын бұрар емес.
Негізінен ақшалар не шет елге ... не жеке ... ... ... ... ... бара ... сауда мен шикізат экспорты
қаржыландыру нысандары ... ... Бұл – ... ... ... заңды нәтижесі, мұнда өздерінің ... ... ... ғана ... ... ... ... Қазақстанның еркін кәсіподақтар Конфедерациясының
төрағасы:
- Маған келетін болсақ, мен өзімді нарықтық қатынаста ... ... ... ... Ал басқаларға келетін
болсақ, жекешелендіру олардың қатысуынсыз ... ... ... ... және тағы басқа шаралар соларды
өткізген адамдардың пайдаларына қарай алдау болып шықты.
Дұрыстау ... ... ... бәрі бірдей
қамтамасыз етілген ортақ ереже, белгілі ойын тәртібі бар. ... ... ... ... де, ... ... берілген.
Сондықтан жүргізілген жекешелендіру кезінде көптеген ... ... ... ... осы қадамдарды жасай отырып, үкімет
олардың әрекеттерін қазақстандық заңнамамен бақылап ... ... ... сол нысандарда еңбек еткен өз ... ... ... ... өз ... ... қорғайтындай мықты кәсіподақтар
жоқ. Сол себепті Қазақстанда қазір жұмысшы күші ең ... ... ... ... ... ... Конфедерациясы «еңбекшілердің меншігі» деген
меншіктің жаңа түрін құру жөнінен ұсыныс жасады. Бұл механизм ... ... ... және ол өзін ... ... ... Бүгін әлеуметтік
жеңілдіктер азайтылып, бюджетті толтыру қиындап отырған шақта халық үмітке
ғана иек артуда. Себебі ... өмір сүру де ... ... ... ... қор биржасының президенті:
- Қатардағы адамдар ретінде жекешеліндіру маған ... ... ... ... осы нарыққа мамандана бастаған мен үшін жаппай жекешелендірудің
таңдап ... ... ... ... әрі ... ... ... Мұның өзі құнды ... ... ... ... ел ... ... ... жалпы алғанда
көпшілікке ... ... ... ... сенімін жойды.
Ерлан Бекхожин, ҚР «Мир» ТРК президенті:
- Жекешелендіру маған бір-ақ нәрсе ... Мен өзім ... ... ... ... Егер осы процестің барысын
түгелдей алып ... ... ... ... ... әу бастан-ақ іске алғысыз екендігі түсінікті
болатын. Бастапқы шарттары ... ... ... ... халыққа мейлінше мол мүмкіндіктер беру керек
еді. Толайым алып қарағанда жекешелендіру дұрыс іс, себебі меншік
иесі ... ... ... ... ... ... ... «ВUTYA” ЖТАҚ президенті:
- Ақыр соңында сағымға айналатын үміт не береді? ... ... қол ... ... ... ... ұранмен
басталған жекешелендіру ақыр соңында мәні мен мақсатын, ... ... ... өз ... ... ... ... әрбір
азаматының құқығын ... ... ... ... ... ойға ... болып орындалмады. Нәтижесінде бағдарламаның
негізгі қатысушылары: инвестициялық-жекешелендіру қорлары және олардың
акционерлері – ... ... құр қол ... Не ... ... Бұл
тақырыпты талқылау соншалықты ұзақ, және соншалықты ... да. Сіз ... ... ... ... ... қойдыңыз. Жауабы баршаға аян.
Нұржан Маханов, Қазақстан Даму институтының экономикалық ... ... ... Меншіктің қайта құрылым саясатынан ең басты ... ... ... ... ... бірге белгілі дәрежеде қоғамның
әлеуметтік-саяси жүйесін демократияландыру факторын ... ... ... ... ... ... республикадағы жекешелендіру көрсетілген функцияларды толық
орындай алмады. Біріншіден, бұрын мемлекеттік меншік, ... ... ... ... ... таппады. Бұл өнеркәсіп орындарын басқару
әдістерінен айқын ... ... ... ... 60 ... ... ... шығында отыр. Екіншіден, мемлекеттік меншіктердің
иелену құқығын ... жай ғана ... салу ... ... Олар ... ... саясатын ғана анықтап
қоймай, сонымен бірге ішкі және сыртқы ... да ... ... ол ... ... ... құралдары мен мемлекеттік меншікті жай
ғана қайта бөлу ... ... ... ... ... ... ... қоғамын жүйелеп
зерттеу институтының директоры, э.ғ.д., профессор:
-1991 жылы басталған мемлекеттік меншікті жекешелендіру процесі
жекеменшік ... ... тік ... ... етіп, нарықтық
экономиканың негізін қалыптастыруға ... еді. ... ... уақытта
мемлекеттік меншіктің шекарасын анықтау мәселесі алдыңғы орынға ... ... ... пен ... ... ... ... алдына өзіндік орган болып жұмыс істемей, Қаржы министрлігінің құрамында
қалу фактысының өзі ... ... ... стратегиялық немесе
құрылымдық мәселелермен емес, жалған шешімдермен байланыстылығы бар ... ... ... ... ... ... ... берік механизмін жасау қажет деген ойға тіреледі. Ал оған тек
қана жекешелендіру мәселесімен шұғылданып отырған ... қолы ... ... ... шетелдік инвесторлардың қызметін бақылауды күшейту
және тым болмаса бұқаралық баспасөз ... ... ... жыл
сайын жариялау арқылы ниеттерін ашып көрсетіп отыру керек-ақ.
Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жерге жеке меншікті ендіру ... ... ... ... ... ойымша әзірге оны қоя тұру жөн.
Себебі мен бұдан ... ... ... ... ҚР аграрлық
секторындағы бизнес пен Үкіметтің көпмағналы және ... ... ... өз ... ... болатынмын. Менің ойымша жерге
жекеменшікті ... үшін тым ... бір ... ... ... ... Тек соның қорытындысы бойынша, айталық үш немесе бесжылдық
жұмыс ... соң ғана ол өз ... ... ... Қазақстандағы жекешелендіру туралы жауап нәтижелеріне ... Сіз қай ... ... Егер сіз ... ... ... қолдамайтын болсаңыз,
онда Қазақстандағы жекешелендіру нәтижесіне өз бағаңызды беріңіз.
Резюме:
1. Меншік ... – ол ... бір ... ... және сол ... ... ... мен зиянды айыру
құқығы.
2. Меншік құқығы адамның «өзінікі секілді» немесе «өзгенікі секілді»
бұйымдарға қатынасын білдіреді, ... ... ... ... ... Меншік қатынасы – бұйымдар жайындағы адамдар арасындағы қатынас,
оның формуласы субъект – субъект.
4. Меншік табыс ... ... ... ... ... ... ... – экономика мен құқықтың айырылмас тұтастығын құрайды.
6. Меншік құқығы былай жіктеледі:
1. иемдену құқығы;
2 .пайдалану құқығы;
3. басқару құқығы;
4. табыс құқығы;
5. егемен ... ... ... игілікті мұрагерлікке өткізу құқығы;
8. игілікті мәңгілікке иемдену құқығы;
Еркін бағаның құрылуы. Еркін бағаның құрылуы ... ... Онда ... ... мен ... ... тауарларды
бөлшектемеушілік, рынок субъектілерінің толық мағлұмдарлығы болады ... ... ... біз нені ... және нені ... ала
аламыз, оқуды жалғастырамыз ба, әлде мектептен соң бірден жұмыс ... бе, қай ... және ... ... ... саламыз, қай бизнес таза
табысты болады, қайсысы зиян т.б.
Баға – заттар мен қызметтердің ақша ... ... Баға зор ... ... ... ... «Не?» деген сұраққа жауап береді. Сатып
алушылар өнімді көп ... ... ... олар оған ... ... де ... Аса ... бағалар жаңа өндірушілерді қызықтырады. Өнімге
деген сұраным құлдыраған кезде, керісінше ... ... ... ... ... ... ... береді. Ол –
сатушының болымсыз ... ... ... мол таза ... алуы үшін ... ... ... көмектеседі.
Бағаның құрылу жүйесі «Кім?» деген сұраққа жауап береді. Жоғары оқу
орындарын бітіргендер, әдетте, жоғарғы оқу орындарын бітірмегендерден ... ... ... Қаржыгер, банкир, істері оңға басып тұрған
бизнесмендердің жалақылары олардан аз жалақы ... ... ... ... ... ... игі ... көрулеріне мүмкіндік береді.
Сонымен, адамдар арқылы атқарылған жұмыстарды ... ... ... ... ... ... ... жауап береді.
Нарықтық баға екіжақты, синтетикалық сипатта болады, одан ... және ... ... ... ... ... Маршаллдың айтуы
бойынша, «баға жалғыз ғана өндіріс шығынымен және жалғыз ғана пайдалылықпен
анықталмайды. Баға осы ... ... ... ... ... көрінуімен және игілікті ұсынымдарымен анықталады». (I.H.Rima.
Development of Economic ... ... 1967, P. ... экономикадағы мемлекеттің рөлі.
Нарықтық экономикада мемлекеттің рөлі аса зор. ... ... үшін ... ... ... шекара және мемлекеттік
шаруашылық орталығы қандай қажет болса, мемлекеттік өкімет, мемлекеттік
тәртіп және ... ... ... ... керек.
Экономиканың, толайым қоғамның, Қазақстанның бүгінгі жағдайы, ең
алдымен, еліміздегі түбегейлі өзгерістер өзгерісті бағдарламалармен ... ... оны ... ... ... ... ... иесінен екінші адамға кезеңмен беру тетігі мұқият ойластырылмай,
өндірістің жұмыс істеуін уақытша үзбей басталған ... ... және осы ... нарықтық экономиканың жұмыс істеуі
үшін мемлекеттің мойнында ... ... ... ... ... және жүзеге асыру мерзіміне байланысты
қызметтер ... ... ... ... да, сондай-ақ
субъективті-ерікті ұйымдасу да экономикалық шаруалылықтың имманентті
заңдары ... оған ... тән ... ... ... ... отыр.
Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі міндеті
– оның тиімді жұмыс істеуі үшін ... ... ... және ... еркіндігі мен адал бәсекелестік ұйымдастыру болып табылады. Бұл
мәселені шешудегі ең ... адым ... ... ... ... және нормативті база жасау болуы қажет.
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді
және оны экономикалық ... ... ... қамтамасыз етеді.
-----------------------
Жабық
Жекешелендiрудiң ұйымдық- экономикалық реформалары
Үлестiк меншiкпен
«халықтық кәсiпорын»
Жеке меншiк
Жабық типтi акционерлiк меншiкпен
Коммандиттiк
серiктестiк
Ашық
қосымша
жауапкершiлiк
Толық
серiктестiк
Акционерлiк қоғам
Жауапкершiлiгi шектелген
Шаруашылық
серiктестіктері
Ашық ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншік кәсіпорындарын мемлекеттік бақылау және жекешелендіру9 бет
Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру30 бет
Меншікті мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру туралы25 бет
Экономикалық жүйе типтері(дәстүрлі, әкімшіл-әміршілдік, нарықтық, аралас). Меншік қатынастары. ҚР-дағы жекешелендіру процесі10 бет
Қазақстан Республикасындағы меншікті мемлекетсіздендіру және жекешелендіру проблемалары14 бет
ҚР жекешелендіру, меншік объектілерін заңдастырудың әлеуметтік және экономикалық мәні, маңызы, нәтижелері8 бет
Жеке кәсіпкерлік: тірлік, табыс, тәуекел20 бет
Жеке меншік30 бет
Жекешелендіру21 бет
Жекешелендіру туралы34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь